Trong gần 70 năm kể từ khi niêm yết trên sàn chứng khoán Tokyo, Honda Motor từng vượt qua hàng loạt cú sốc lớn từ khủng hoảng tài chính, thiên tai, đại dịch đến các bê bối an toàn. Nhưng năm 2026, hãng xe lớn thứ hai Nhật Bản lần đầu tiên phải báo lỗ.
Không chỉ là thất bại của riêng Honda, cú lao dốc này còn phản ánh sự đảo chiều của cuộc đua xe điện toàn cầu, khi nhiều hãng xe truyền thống bắt đầu trả giá cho những khoản đầu tư quá tham vọng vào giấc mơ xe điện.
Theo báo New York Times ngày 14-5, khoản lỗ ròng 2,7 tỉ USD của Honda không đến từ một cuộc khủng hoảng bất ngờ hay cú sụp đổ doanh số đột ngột, mà chủ yếu xuất phát từ hơn 9 tỉ USD chi phí liên quan việc thu hẹp chiến lược xe điện (EV). Những dự án từng được xem là tương lai của hãng giờ đây lại trở thành gánh nặng tài chính khổng lồ.
Trong nhiều năm, Honda vốn được xem là một trong những hãng xe Nhật Bản quyết liệt nhất trong quá trình chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện.
Năm 2021, Chủ tịch kiêm CEO Tập đoàn Toshihiro Mibe tuyên bố Honda sẽ chấm dứt hoàn toàn việc bán xe chạy xăng vào năm 2040 để chuyển sang xe điện và xe pin nhiên liệu.
Đây là mục tiêu táo bạo hơn hẳn các đối thủ đồng hương như Toyota – hãng vẫn giữ thái độ thận trọng với xe điện và tiếp tục đặt cược vào dòng xe hybrid (loại xe kết hợp động cơ xăng và mô tơ điện).
Thời điểm đó lựa chọn của Honda không phải không có cơ sở. Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đẩy mạnh trợ cấp xe điện và siết tiêu chuẩn khí thải, trong khi thị trường toàn cầu bùng nổ làn sóng “xe thông minh” tích hợp phần mềm, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ tự lái. Trong xu hướng này, xe điện được xem là nền tảng phù hợp nhất cho cuộc chuyển đổi công nghệ của ngành ô tô.
Các hãng xe truyền thống vì thế chịu áp lực rất lớn phải tăng tốc nếu không muốn bị bỏ lại phía sau Tesla hay BYD – những cái tên đang nổi lên mạnh mẽ trên thị trường toàn cầu.
Với Honda, áp lực ấy còn lớn hơn bởi Mỹ là thị trường quan trọng nhất của hãng, chiếm hơn 40% doanh số toàn cầu vào năm 2025, và cũng là thị trường xe điện lớn thứ hai thế giới chỉ sau Trung Quốc.
Công ty nhanh chóng đổ hàng tỉ USD vào điện hóa: đầu tư biến nhà máy ở bang Ohio thành trung tâm xe điện, xây nhà máy pin với LG Energy Solution và triển khai dự án xe điện trị giá 11 tỉ USD tại Canada – khoản đầu tư lớn nhất lịch sử Honda tại quốc gia này. Hãng cũng hợp tác với General Motors và Sony để phát triển thế hệ xe điện mới.
Nhưng chính lúc Honda tăng tốc mạnh nhất thì thị trường xe điện lại bắt đầu đổi chiều. Sau giai đoạn tăng trưởng bùng nổ nhờ nhóm người dùng tiên phong, nhiều khách hàng phổ thông tại Mỹ vẫn chưa thực sự sẵn sàng chuyển sang xe điện do lo ngại về giá bán và hạ tầng sạc.
Cú đánh quyết định đến vào tháng 7 năm ngoái, khi chính quyền Tổng thống Trump hủy ưu đãi thuế 7.500 USD dành cho người mua xe điện và nới lỏng các quy định khí thải vốn từng thúc đẩy các hãng xe điện hóa nhanh chóng.
Honda từng kỳ vọng xe điện sẽ chiếm khoảng 15% doanh số xe mới tại Mỹ trong giai đoạn này, nhưng thực tế thị phần chỉ quanh mức 6 – 8%. Nhu cầu giảm mạnh khiến toàn bộ các kế hoạch điện hóa của hãng trở nên thiếu hiệu quả gần như chỉ sau vài năm triển khai.
Các nhà phân tích chỉ ra sai lầm lớn nhất của Honda không hẳn là theo đuổi xe điện, mà nằm ở việc hãng điều chỉnh chiến lược quá chậm trước sự thay đổi của thị trường.
“Môi trường kinh doanh và nhu cầu khách hàng đã thay đổi vượt ngoài dự đoán của chúng tôi”, ông Mibe thừa nhận, đồng thời cho biết Honda “đã không phản ứng đủ linh hoạt”.
Dù cú lao dốc của Honda gây chú ý lớn, hãng xe Nhật Bản này thực tế không phải trường hợp cá biệt. Theo Đài CNN, hàng loạt “ông lớn” ngành ô tô đang phải trả giá đắt cho việc thay đổi chiến lược điện hóa. Ford dự kiến chịu thiệt hại gần 20 tỉ USD, trong khi General Motors ghi nhận khoản phí hơn 7 tỉ USD.
Đáng chú ý Tập đoàn Stellantis – chủ sở hữu các thương hiệu Jeep, Dodge và Chrysler – đã công bố khoản phí khổng lồ lên tới gần 30 tỉ USD trong quá trình phát triển các dòng xe điện. Ngay cả Volkswagen cũng không ngoại lệ khi ghi nhận hàng tỉ euro chi phí phát sinh từ các dự án xe điện đang dang dở.
Trong bối cảnh đó Toyota lại nổi lên như trường hợp đi ngược dòng. Dù cũng đầu tư lớn vào điện hóa, Toyota không đặt cược tất cả vào xe điện mà vẫn duy trì dòng hybrid và xe chạy xăng.
Khi thị trường xe điện giảm tốc, hãng nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, tăng tỉ trọng hybrid và trì hoãn một số dự án xe điện tại Mỹ. Trong khi Honda bị cuốn theo kỳ vọng xe điện tăng trưởng nhanh, Toyota được cho là bám sát nhu cầu thực tế của người tiêu dùng hơn.
Bên cạnh Mỹ, các hãng xe Nhật còn phải đối mặt sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ Trung Quốc. Chính Honda cũng thừa nhận họ không theo kịp tốc độ phát triển công nghệ của các đối thủ từ đất nước tỉ dân.
Honda đang quay lại với xe hybrid như một giải pháp an toàn hơn. Hãng dự kiến tung ra 15 mẫu hybrid thế hệ mới trước năm 2030 và tiếp tục duy trì nghiên cứu xe điện để sẵn sàng nếu nhu cầu thị trường phục hồi. Trong lúc đó mảng xe máy – vốn đạt doanh số và lợi nhuận kỷ lục tại Ấn Độ và Brazil – đang trở thành “phao cứu sinh” tài chính cho tập đoàn.
Theo kế hoạch ban đầu, Lễ hội Nước (Bon Om Touk) sẽ diễn ra trong ba ngày 23, 24 và 25-11 dọc sông Tonle Sap, khu vực trước Hoàng cung ở thủ đô Phnom Penh, theo báo The Straits Times.
Tuy nhiên, theo văn kiện do Thủ tướng Hun Manet ký ban hành, Chính phủ Campuchia đã quyết định tạm dừng các hoạt động của lễ hội để ưu tiên nguồn lực ứng phó tình hình ở biên giới với Thái Lan và công tác hỗ trợ người dân phải sơ tán vì xung đột.
Dù vậy, các địa phương vẫn có thể tổ chức lễ hội theo truyền thống, tùy điều kiện thực tế và khả năng của chính quyền cũng như người dân từng tỉnh.
Ngoài ra, dù lễ hội tại thủ đô bị hủy, kỳ nghỉ lễ kéo dài ba ngày vẫn được giữ nguyên theo lịch nghỉ lễ chính thức năm 2026.
Theo Bộ Nội vụ Campuchia, tính đến ngày 30-6, vẫn còn 21.425 người dân phải sơ tán chưa thể trở về nhà.
Nguyên nhân là quân đội Thái Lan vẫn hiện diện tại một số ngôi làng như Prey Chan, Chouk Chey và khu vực Boeng Trakuon, hoặc do nhiều nơi vẫn còn bom mìn và vật liệu nổ sót lại sau xung đột.
Trong văn kiện, Thủ tướng Hun Manet yêu cầu các tổ công tác ở cả trung ương và địa phương tiếp tục ưu tiên chăm lo đời sống người dân, phối hợp giải quyết khó khăn cho các hộ phải sơ tán, binh sĩ, gia đình quân nhân bị thương hoặc hy sinh khi bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, cũng như các cựu chiến binh.
Bên cạnh đó, Bộ Lao động và Đào tạo nghề được giao tiếp tục hỗ trợ tạo việc làm cho lao động Campuchia trở về từ Thái Lan, đồng thời các cơ quan chức năng phải theo dõi sát tình hình đời sống người dân và triển khai các giải pháp thúc đẩy kinh tế địa phương.
Trang tin The Colorado Sun ngày 19.5 dẫn lời bà Hope Shuler, người phát ngôn Sở Y tế Công cộng bang Colorado, cho biết một người trưởng thành tại hạt Douglas đã tử vong sau khi được xác định nhiễm vi rút hanta.
Bà Shuler nói rằng các bằng chứng sơ bộ chỉ ra bệnh nhân nhiễm vi rút do tiếp xúc với loài gặm nhấm tại địa phương. Dù vậy, nguy cơ đối với cộng đồng hiện ở mức thấp và vụ việc đang tiếp tục được điều tra. Đây là ca tử vong đầu tiên do vi rút hanta tại Colorado kể từ năm 2024.
Cơ quan chức năng Colorado cũng nêu rõ ca tử vong trên không liên quan đến đợt bùng phát vi rút hanta trên tàu du lịch MV Hondius gây xôn xao dư luận quốc tế gần đây. Con tàu đã cập cảng thành phố Rotterdam, Hà Lan trong ngày 18.5. Cơ quan chức năng đã tiến hành biện pháp cách ly và khử trùng.
Vi rút hanta có nhiều biến thể, trong đó chủng vi rút Andes có nguồn gốc từ Nam Mỹ có khả năng lây từ người sang người. Tám trường hợp nhiễm bệnh trên tàu MV Hondius cũng được xác nhận nhiễm chủng Andes.
Trong khi đó, chủng phổ biến tại bang Colorado là chủng Sin Nombre. Theo The Colorado Sun, chủng này không lây giữa người với người mà thường lây truyền do tiếp xúc với chất thải hoặc nước tiểu của chuột hay các loài gặm nhấm khác.
Bang Colorado vốn là điểm nóng bùng phát vi rút hanta tại Mỹ. Thống kê từ năm 1993 - 2023 cho thấy bang này ghi nhận số ca nhiễm cao thứ hai toàn quốc với 121 trường hợp, trong đó có 45 ca tử vong, chỉ xếp sau bang New Mexico, với 129 ca nhiễm và 54 ca tử vong.
Mùa xuân và mùa hè thường là thời điểm bang Colorado ghi nhận nhiều ca bệnh do người dân dọn dẹp nhà cửa và vô tình tiếp xúc với chất thải của chuột.
Giới chức y tế các nước cũng đang tìm giải pháp điều trị vi rút hanta. Reuters ngày 18.5 đưa tin Cơ quan An ninh Y tế Anh (UKHSA) đã nhận lô thuốc kháng vi rút favipiravir từ Nhật Bản. Đây đang là loại thuốc được thử nghiệm để điều trị vi rút hanta.
Tờ Khmer Times ngày 12.5 đưa tin Quốc hội Campuchia vừa nhất trí thông qua dự thảo luật về nghĩa vụ quân sự bắt buộc, một động thái nhằm tăng cường năng lực quốc phòng của Campuchia và hiện đại hóa khung pháp lý về nghĩa vụ quân sự.
Luật quy định công dân Campuchia từ 18 đến 25 tuổi phải thực hiện nghĩa vụ quân sự theo yêu cầu quốc gia, với thời gian phục vụ bắt buộc là hai năm. Theo luật mới, những người hoàn thành huấn luyện quân sự sẽ tiếp tục phục vụ trong lực lượng dự bị cho đến năm 45 tuổi.
Phiên họp toàn thể do Chủ tịch Quốc hội Khuon Sudary chủ trì và có sự tham dự của Thủ tướng Hun Manet, cùng các quan chức cấp cao của chính phủ và các đại biểu quốc hội.
Luật cũng quy định hình phạt đối với hành vi trốn nghĩa vụ quân sự. Người vi phạm sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền và án tù giam từ sáu tháng đến năm năm, tùy thuộc vào tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội.
Đầu tháng này, dự thảo luật đã được Ủy ban Nội vụ, Quốc phòng, Công chức và Biên giới của Quốc hội xem xét, với sự tham khảo ý kiến từ đoàn đại biểu chính phủ do Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Tea Seiha dẫn đầu.
Các quan chức cho biết luật sửa đổi này nhằm thay thế luật hiện hành năm 2006, vốn không còn hoàn toàn phù hợp với nhu cầu an ninh và quốc phòng hiện tại của Campuchia.
Chính phủ cho biết luật mới nhằm tăng cường quốc phòng, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và bồi dưỡng lòng yêu nước cũng như trách nhiệm công dân trong thế hệ trẻ.
Trước phiên bỏ phiếu ngày 12.5, Thủ tướng Hun Manet nói rằng chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc sẽ bắt đầu trong năm nay vì "cần thiết phải tăng cường lực lượng để bảo vệ đất nước".
Năm 2006, Quốc hội Campuchia đã thông qua luật nghĩa vụ quân sự quy định người Campuchia từ 18 đến 30 tuổi phải phục vụ trong quân đội 18 tháng, dù luật này chưa được thực thi, theo AFP.
Luật mới tăng thời gian phục vụ lên hai năm, đồng thời giảm độ tuổi của tân binh nghĩa vụ xuống còn từ 18 đến 25 tuổi. Theo thông báo của Quốc hội Campuchia, toàn bộ 114 đại biểu đã bỏ phiếu thông qua luật nghĩa vụ quân sự mới.
