Trong gần 70 năm kể từ khi niêm yết trên sàn chứng khoán Tokyo, Honda Motor từng vượt qua hàng loạt cú sốc lớn từ khủng hoảng tài chính, thiên tai, đại dịch đến các bê bối an toàn. Nhưng năm 2026, hãng xe lớn thứ hai Nhật Bản lần đầu tiên phải báo lỗ.
Không chỉ là thất bại của riêng Honda, cú lao dốc này còn phản ánh sự đảo chiều của cuộc đua xe điện toàn cầu, khi nhiều hãng xe truyền thống bắt đầu trả giá cho những khoản đầu tư quá tham vọng vào giấc mơ xe điện.
Theo báo New York Times ngày 14-5, khoản lỗ ròng 2,7 tỉ USD của Honda không đến từ một cuộc khủng hoảng bất ngờ hay cú sụp đổ doanh số đột ngột, mà chủ yếu xuất phát từ hơn 9 tỉ USD chi phí liên quan việc thu hẹp chiến lược xe điện (EV). Những dự án từng được xem là tương lai của hãng giờ đây lại trở thành gánh nặng tài chính khổng lồ.
Trong nhiều năm, Honda vốn được xem là một trong những hãng xe Nhật Bản quyết liệt nhất trong quá trình chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện.
Năm 2021, Chủ tịch kiêm CEO Tập đoàn Toshihiro Mibe tuyên bố Honda sẽ chấm dứt hoàn toàn việc bán xe chạy xăng vào năm 2040 để chuyển sang xe điện và xe pin nhiên liệu.
Đây là mục tiêu táo bạo hơn hẳn các đối thủ đồng hương như Toyota – hãng vẫn giữ thái độ thận trọng với xe điện và tiếp tục đặt cược vào dòng xe hybrid (loại xe kết hợp động cơ xăng và mô tơ điện).
Thời điểm đó lựa chọn của Honda không phải không có cơ sở. Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đẩy mạnh trợ cấp xe điện và siết tiêu chuẩn khí thải, trong khi thị trường toàn cầu bùng nổ làn sóng “xe thông minh” tích hợp phần mềm, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ tự lái. Trong xu hướng này, xe điện được xem là nền tảng phù hợp nhất cho cuộc chuyển đổi công nghệ của ngành ô tô.
Các hãng xe truyền thống vì thế chịu áp lực rất lớn phải tăng tốc nếu không muốn bị bỏ lại phía sau Tesla hay BYD – những cái tên đang nổi lên mạnh mẽ trên thị trường toàn cầu.
Với Honda, áp lực ấy còn lớn hơn bởi Mỹ là thị trường quan trọng nhất của hãng, chiếm hơn 40% doanh số toàn cầu vào năm 2025, và cũng là thị trường xe điện lớn thứ hai thế giới chỉ sau Trung Quốc.
Công ty nhanh chóng đổ hàng tỉ USD vào điện hóa: đầu tư biến nhà máy ở bang Ohio thành trung tâm xe điện, xây nhà máy pin với LG Energy Solution và triển khai dự án xe điện trị giá 11 tỉ USD tại Canada – khoản đầu tư lớn nhất lịch sử Honda tại quốc gia này. Hãng cũng hợp tác với General Motors và Sony để phát triển thế hệ xe điện mới.
Nhưng chính lúc Honda tăng tốc mạnh nhất thì thị trường xe điện lại bắt đầu đổi chiều. Sau giai đoạn tăng trưởng bùng nổ nhờ nhóm người dùng tiên phong, nhiều khách hàng phổ thông tại Mỹ vẫn chưa thực sự sẵn sàng chuyển sang xe điện do lo ngại về giá bán và hạ tầng sạc.
Cú đánh quyết định đến vào tháng 7 năm ngoái, khi chính quyền Tổng thống Trump hủy ưu đãi thuế 7.500 USD dành cho người mua xe điện và nới lỏng các quy định khí thải vốn từng thúc đẩy các hãng xe điện hóa nhanh chóng.
Honda từng kỳ vọng xe điện sẽ chiếm khoảng 15% doanh số xe mới tại Mỹ trong giai đoạn này, nhưng thực tế thị phần chỉ quanh mức 6 – 8%. Nhu cầu giảm mạnh khiến toàn bộ các kế hoạch điện hóa của hãng trở nên thiếu hiệu quả gần như chỉ sau vài năm triển khai.
Các nhà phân tích chỉ ra sai lầm lớn nhất của Honda không hẳn là theo đuổi xe điện, mà nằm ở việc hãng điều chỉnh chiến lược quá chậm trước sự thay đổi của thị trường.
“Môi trường kinh doanh và nhu cầu khách hàng đã thay đổi vượt ngoài dự đoán của chúng tôi”, ông Mibe thừa nhận, đồng thời cho biết Honda “đã không phản ứng đủ linh hoạt”.
Dù cú lao dốc của Honda gây chú ý lớn, hãng xe Nhật Bản này thực tế không phải trường hợp cá biệt. Theo Đài CNN, hàng loạt “ông lớn” ngành ô tô đang phải trả giá đắt cho việc thay đổi chiến lược điện hóa. Ford dự kiến chịu thiệt hại gần 20 tỉ USD, trong khi General Motors ghi nhận khoản phí hơn 7 tỉ USD.
Đáng chú ý Tập đoàn Stellantis – chủ sở hữu các thương hiệu Jeep, Dodge và Chrysler – đã công bố khoản phí khổng lồ lên tới gần 30 tỉ USD trong quá trình phát triển các dòng xe điện. Ngay cả Volkswagen cũng không ngoại lệ khi ghi nhận hàng tỉ euro chi phí phát sinh từ các dự án xe điện đang dang dở.
Trong bối cảnh đó Toyota lại nổi lên như trường hợp đi ngược dòng. Dù cũng đầu tư lớn vào điện hóa, Toyota không đặt cược tất cả vào xe điện mà vẫn duy trì dòng hybrid và xe chạy xăng.
Khi thị trường xe điện giảm tốc, hãng nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, tăng tỉ trọng hybrid và trì hoãn một số dự án xe điện tại Mỹ. Trong khi Honda bị cuốn theo kỳ vọng xe điện tăng trưởng nhanh, Toyota được cho là bám sát nhu cầu thực tế của người tiêu dùng hơn.
Bên cạnh Mỹ, các hãng xe Nhật còn phải đối mặt sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ Trung Quốc. Chính Honda cũng thừa nhận họ không theo kịp tốc độ phát triển công nghệ của các đối thủ từ đất nước tỉ dân.
Honda đang quay lại với xe hybrid như một giải pháp an toàn hơn. Hãng dự kiến tung ra 15 mẫu hybrid thế hệ mới trước năm 2030 và tiếp tục duy trì nghiên cứu xe điện để sẵn sàng nếu nhu cầu thị trường phục hồi. Trong lúc đó mảng xe máy – vốn đạt doanh số và lợi nhuận kỷ lục tại Ấn Độ và Brazil – đang trở thành “phao cứu sinh” tài chính cho tập đoàn.
Theo Hãng tin AP ngày 18-5, vụ việc xảy ra vào khoảng 12h10 trưa theo giờ địa phương ngày 17-5 tại căn cứ không quân Mountain Home ở bang Idaho. Hai máy bay gặp nạn thuộc Phi đội tác chiến điện tử số 129 đóng tại đảo Whidbey, bang Washington.
Chỉ huy Amelia Umayam - người phát ngôn của Lực lượng Không quân Hải quân thuộc Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ - cho biết hai chiếc EA-18G Growler đang thực hiện màn trình diễn trên không thì xảy ra va chạm.
"Cả bốn thành viên phi hành đoàn đều thoát hiểm thành công", bà Umayam nói trong tuyên bố chính thức. Các quan chức tại căn cứ sau đó xác nhận cả bốn người đều trong tình trạng ổn định và đang được kiểm tra y tế.
Video do khán giả ghi lại cho thấy hai máy bay bay ở khoảng cách rất gần trước khi va chạm. Sau cú đâm giữa không trung, hai chiếc tiêm kích lao nhanh xuống đất trong khi bốn chiếc dù bung ra trên bầu trời.
Một số đoạn video khác ghi lại cảnh cột khói đen lớn bốc lên sau khi máy bay rơi và phát nổ gần khu vực căn cứ.
Đoạn video ghi lại hai tiêm kích EA-18G va chạm và rơi cùng lúc, với bốn phi công nhanh chóng bung dù thoát hiểm thành công - Video: X/@sentdefender
Giới chức căn cứ Mountain Home cho biết khu vực đã bị phong tỏa ngay sau vụ tai nạn nhằm bảo đảm an toàn. Phần còn lại của triển lãm hàng không Gunfighter Skies cũng bị hủy bỏ.
Bà Kim Sykes, Giám đốc tiếp thị của Tổ chức Silver Wings of Idaho - đơn vị hỗ trợ tổ chức sự kiện - cho biết không có ai dưới mặt đất bị thương.
"Mọi người đều an toàn và tôi nghĩ đó là điều quan trọng nhất", bà Sykes nói.
Chiến đấu cơ EA-18G Growler là biến thể của tiêm kích F/A-18 Super Hornet, được trang bị hệ thống tác chiến điện tử hiện đại chuyên dùng để gây nhiễu radar và hỗ trợ tác chiến điện tử cho quân đội Mỹ.
Sự kiện Gunfighter Skies năm nay là triển lãm hàng không đầu tiên được tổ chức tại căn cứ Mountain Home kể từ năm 2018. Khi đó, một phi công lái tàu lượn treo đã thiệt mạng trong lúc biểu diễn.
Ngành triển lãm hàng không tại Mỹ trong nhiều năm qua đã tăng cường các biện pháp an toàn cho khoảng 200 sự kiện được tổ chức hằng năm.
Theo Hội đồng triển lãm hàng không quốc tế, số người thiệt mạng trung bình tại các triển lãm hàng không ở Mỹ đã giảm mạnh, từ 3,8 người mỗi năm trong giai đoạn 1991 - 2006 xuống còn khoảng 1,1 người mỗi năm kể từ năm 2017.
Nguyên nhân vụ va chạm giữa hai tiêm kích ở Idaho hiện vẫn đang được điều tra.
Theo Hãng tin AFP, ngày 22-5, Đài CBS News và trang Axios đồng loạt đưa tin Mỹ đang cân nhắc tiến hành các đợt không kích mới nhằm vào Iran.
Thông tin này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết ông sẽ không tới dự đám cưới của con trai vào cuối tuần này. Lý do được ông đưa ra là do "tình huống liên quan đến công việc Chính phủ" và "tình yêu" ông dành cho nước Mỹ.
Ông Trump nói "điều quan trọng là tôi phải ở lại Washington D.C, tại Nhà Trắng trong giai đoạn quan trọng này".
Nhà Trắng cũng thông báo kế hoạch cuối tuần của ông Trump thay đổi, theo đó nhà lãnh đạo Mỹ sẽ ở lại Washington D.C, thay vì đến khu nghỉ dưỡng golf ở New Jersey.
CBS News dẫn lời các nguồn tin nắm rõ kế hoạch cho biết Mỹ cân nhắc vòng tấn công mới vào Iran. Song tính đến chiều 22-5, vẫn chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra.
Đài này còn cho biết một số thành viên của quân đội và cộng đồng tình báo Mỹ đã hủy kế hoạch nghỉ lễ Memorial Day, để chuẩn bị cho khả năng xảy ra các cuộc không kích, theo nhiều nguồn tin.
Các quan chức quốc phòng và tình báo cũng bắt đầu cập nhật danh sách triệu tập đối với các căn cứ Mỹ ở nước ngoài, trong bối cảnh từng đợt binh sĩ đồn trú tại Trung Đông được luân chuyển khỏi khu vực. Đây là một phần trong nỗ lực giảm hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông, do lo ngại Iran có thể trả đũa.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn đang diễn ra. Pakistan - quốc gia trung gian hòa giải - đã cử tư lệnh quân đội tới Tehran để thúc đẩy thỏa thuận.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nói với CBS News rằng "Tổng thống đã nói rất rõ về hậu quả nếu Iran không đạt được một thỏa thuận".
Theo một nguồn tin của CBS News, Mỹ đã chuyển cho Iran một đề xuất mới về thỏa thuận chấm dứt xung đột vào hôm 20-5.
Washington cảnh báo đây là "đề nghị cuối cùng" và nếu Iran từ chối, tấn công quân sự sẽ tái diễn. Tehran được cho là đang xem xét đề xuất này.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio - người đang có chuyến thăm đến Ấn Độ - cho biết Mỹ dự kiến sẽ nhận được phản hồi từ Iran thông qua Pakistan.
Phát biểu hôm 22-5, ông Trump tuyên bố "Iran rất muốn đạt được một thỏa thuận" và "chúng ta sẽ chờ xem điều gì sẽ xảy ra".
Trong khi đó Axios trích dẫn hai nguồn tin giấu tên cho biết ông Trump "ngày càng thất vọng về các cuộc đàm phán với Iran trong những ngày qua". Lập trường của ông chủ Nhà Trắng được cho là đã chuyển từ ủng hộ giải pháp ngoại giao sang ra lệnh tấn công trong suốt tuần qua.
Trước đó vào hôm 20-5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công tiếp theo nào từ Mỹ hoặc Israel nhằm vào nước này sẽ khiến xung đột lan ra ngoài Trung Đông.
Giới chức Tây Ban Nha chuẩn bị tiếp nhận hơn 140 hành khách và thủy thủ đoàn của du thuyền MV Hondius xuất hiện nhiều ca nhiễm vi rút Andes (biến thể nguy hiểm có thể lây từ người sang người của vi rút Hanta).
Con tàu dự kiến đến đảo Tenerife thuộc quần đảo Canary (lãnh thổ hải ngoại của Tây Ban Nha) vào hôm nay hoặc ngày mai. "Họ sẽ lên bờ tại một khu vực hoàn toàn bị cô lập và phong tỏa", AP dẫn lời bà Virginia Barcones, người đứng đầu cơ quan ứng phó khẩn cấp của Tây Ban Nha. Bà Barcones cho biết Tây Ban Nha đang phối hợp với các chính phủ có công dân trên tàu để triển khai kế hoạch sơ tán.
Ít nhất 3 hành khách đã chết trên tàu và một số người khác ngã bệnh vì nhiễm chủng Andes. Công ty Oceanwide Expeditions (Hà Lan), điều hành du thuyền MV Hondius, cho biết đến hôm qua vẫn chưa phát hiện thêm trường hợp xuất hiện các triệu chứng trên tàu. Thi thể hành khách Đức tử vong hôm 2.5 sau khi lên cơn sốt ngày 28.4, vẫn còn ở trên tàu.
Thế nhưng, phải đến ngày 7.5 (giờ Hà Lan) thế giới mới biết được ít nhất 29 hành khách đến từ 12 nước đã rời tàu MV Hondius mà chưa được truy vết tiếp xúc từ ngày 24.4, gần 2 tuần sau khi nạn nhân đầu tiên tử vong trên tàu. Đến ngày 4.5, ca nhiễm đầu tiên mới được xác nhận. Thông báo này đẩy giới chức y tế tại 4 châu lục bước vào cuộc chạy đua tìm kiếm và theo dõi nhóm hành khách trên. Công tác lần theo dấu vết của những người có thể tiếp xúc với họ cũng được tiến hành.
Đến hôm qua, Cơ quan An ninh y tế Anh thông báo có thêm công dân thứ ba bị nghi nhiễm vi rút Hanta ở lãnh thổ hải ngoại của nước này là đảo Tristan da Cunha, nơi con tàu từng ghé qua hồi tháng 4. Giới chức Nam Phi cũng tăng mạnh nỗ lực truy vết, chủ yếu tập trung vào chuyến bay ngày 25.4 từ St. Helena (lãnh thổ hải ngoại của Anh) đến Johannesburg (Nam Phi), một ngày sau khi các hành khách rời tàu.
Bất chấp quan ngại đang gia tăng, WHO loại trừ khả năng tái bùng phát khủng hoảng như tầm đại dịch Covid-19. "Đây không phải là sự khởi đầu cho một trận dịch. Đây không phải Covid-19", AFP dẫn lời tiến sĩ Maria Van Kerkhove, Giám đốc WHO phụ trách hoạt động chuẩn bị và phòng ngừa dịch bệnh và đại dịch.
Tuy nhiên, phía lãnh đạo WHO cũng nói rằng 5 trong số 8 ca nghi nhiễm liên quan đến tàu du lịch đã được xác nhận dương tính với vi rút Hanta, và dự báo sẽ có thêm các ca nhiễm mới trong thời gian tới. "Do thời gian ủ bệnh của chủng Andes có thể kéo dài đến 6 tuần, khả năng xuất hiện thêm ca mới là điều có thể xảy ra", Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus phát biểu tại một cuộc họp ở Geneva (Thụy Sĩ). "Trong khi đây là vụ việc nghiêm trọng, WHO đánh giá nguy cơ cho sức khỏe cộng đồng là ở mức thấp", ông cho biết.
