Ngân hàng Nhà nước mới đây ban hành Thông tư 08 liên quan đến các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng. Trọng tâm của văn bản này là việc điều chỉnh cách xác định tổng tiền gửi khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR).
Theo quy định mới, tiền gửi của các tổ chức trong và ngoài nước (bao gồm cả tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác) tiếp tục phải loại trừ một số khoản mục trước khi đưa vào mẫu số LDR. Các khoản mục bị loại trừ bao gồm: tiền ký quỹ, tiền gửi vốn chuyên dùng của khách hàng, tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước và 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước.
Như vậy, Thông tư 08 chính thức cho phép các ngân hàng thương mại tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào công thức LDR. Phần tiền gửi không kỳ hạn của cơ quan này tiếp tục không được ghi nhận. Việc phân định cơ cấu kỳ hạn là yếu tố nền tảng, do quy định mới không áp dụng đối với toàn bộ hệ thống tiền gửi Kho bạc.
Động thái này đánh dấu sự điều chỉnh cơ chế so với lộ trình thắt chặt trước đó tại Thông tư 26/2022. Trước đây, tỷ lệ khấu trừ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước khỏi mẫu số LDR được quy định tăng dần: từ 50% (năm 2023), 60% (năm 2024), 80% (năm 2025) và lên mức 100% kể từ ngày 1/1/2026. Tính đến đầu năm nay, toàn bộ dòng tiền này đã hoàn toàn nằm ngoài công thức xác định LDR.
Tỷ lệ LDR được tính bằng tổng dư nợ cho vay chia cho tổng tiền gửi được phép tính vào nguồn vốn huy động. Trong trường hợp dư nợ cho vay giữ nguyên, việc mẫu số tăng lên sẽ giúp tỷ lệ này giảm xuống.
Ví dụ, một ngân hàng có 2 triệu tỷ đồng tiền gửi và 1,5 triệu tỷ đồng dư nợ cho vay, tương ứng tỷ lệ LDR ở mức 75%. Nếu ngân hàng tiếp nhận thêm 300.000 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn từ Kho bạc Nhà nước, theo quy định mới, 20% số tiền này – tương đương 60.000 tỷ đồng được tính vào mẫu số của LDR.
Khi đó, tổng tiền gửi được phép tính tăng lên 2,06 triệu tỷ đồng, kéo tỷ lệ LDR giảm xuống còn khoảng 72,8%.
Trong bối cảnh trần LDR hiện hành là 85%, việc gia tăng 60.000 tỷ đồng ở mẫu số về lý thuyết có thể tạo thêm khoảng 51.000 tỷ đồng dư địa cho vay.
Tuy nhiên, khả năng mở rộng tín dụng trên thực tế còn phụ thuộc vào hạn mức tăng trưởng tín dụng được cấp, chất lượng tài sản, cơ cấu nguồn vốn, thanh khoản và các chỉ tiêu an toàn nội bộ của từng ngân hàng.
Ngoài ra, việc nới cách tính LDR giúp các nhà băng cải thiện tỷ lệ an toàn và có thêm dư địa tăng trưởng tín dụng, trong đó được hưởng lợi nhiều nhất là nhóm Ngân hàng có vốn nhà nước (Agribank, BIDV, Vietcombank, VietinBank).
Tính tới cuối quý I, tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại nhóm ngân hàng quốc doanh chiếm hơn 99% tiền gửi kho bạc toàn hệ thống. Tỷ lệ LDR của 4 ngân hàng quốc doanh gồm Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank đều tăng trong những tháng đầu năm. Tại ngày 31/3, tỷ lệ này lần lượt ở mức 83%; 82,9%; 84,5% và 83,5%, tiến sát ngưỡng tối đa 85%.
Các chuyên gia của Chứng khoán MBS nhận định tỷ lệ LDR của các ngân hàng quốc doanh có thể giảm từ 1,1-1,5% so với trước khi thay đổi chính sách. Đồng thời, dư địa cho vay mới được bổ sung tương đương khoảng 0,3-0,4% tổng dư nợ tín dụng hiện tại của toàn hệ thống.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm nay vẫn ở mức cao, trong khi áp lực giữ mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế vẫn hiện hữu. Khi huy động vốn chưa thể cải thiện nhanh, việc nới kỹ thuật trong cách tính LDR giúp các ngân hàng có thêm “không gian” để duy trì nhịp tăng trưởng tín dụng mà không tạo áp lực quá lớn lên chi phí vốn.
Bên cạnh đó, từ đầu năm nay, các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém cũng được giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc, qua đó tạo thêm dư địa cho vay toàn hệ thống. Tuy nhiên, theo MBS, tác động của chính sách này chủ yếu mang tính hỗ trợ cục bộ, giúp giảm áp lực thanh khoản và chi phí vốn ở một số nhà băng cụ thể, thay vì tạo thay đổi lớn trên toàn hệ thống.
Trong khi đó, dữ liệu từ Barchart cho thấy hợp đồng vàng tương lai COMEX giao tháng 8/2026 hiện ở mức 4.385,3 USD/ounce. Mức giá này thấp hơn 4,8% so với một tháng trước, giảm 14,8% trong vòng 3 tháng và giảm 1,5% từ đầu năm.
Những con số nói trên khiến không ít nhà đầu tư lo ngại rằng đà tăng kéo dài của vàng có thể đã đi đến hồi kết. Tuy nhiên, quan điểm của Barclays lại khác.
MarketWatch dẫn lại báo cáo nêu ngân hàng này vẫn giữ nguyên dự báo giá vàng trung bình năm 2026 ở mức 4.791 USD/ounce và năm 2027 lên tới 4.900 USD/ounce.
Đợt giảm vừa qua chủ yếu phản ánh quá trình tái định vị dòng tiền trên thị trường hơn là sự thay đổi trong các yếu tố nền tảng hỗ trợ vàng. Ngân hàng này chỉ ra rằng lạm phát, bất ổn chính sách và nhu cầu mua vàng từ các ngân hàng trung ương vẫn là ba động lực quan trọng đối với thị trường kim loại quý.
Vì sao vàng không tăng mạnh dù liên tiếp xuất hiện căng thẳng?
Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo của Barclays là việc vàng đã không thể hiện vai trò trú ẩn mạnh như kỳ vọng trong giai đoạn căng thẳng địa chính trị gần đây. Theo nhóm nghiên cứu của ngân hàng, nguyên nhân xuất phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố gồm đồng USD mạnh lên, tâm lý chấp nhận rủi ro gia tăng và tình trạng thị trường xuất hiện quá nhiều vị thế đầu cơ.
Trong khi vàng được kỳ vọng hưởng lợi từ tâm lý phòng thủ, dòng tiền lại tiếp tục chảy mạnh vào thị trường chứng khoán. Barclays ước tính việc chỉ số USD tăng cùng đà đi lên khoảng 10% của chỉ số S&P 500 đã tạo ra áp lực tương đương mức giảm khoảng 10% đối với giá vàng.
Phần giảm còn lại đến từ hoạt động đóng các vị thế đòn bẩy cũng như việc nhiều nhà đầu tư đồng loạt rút khỏi những giao dịch đang quá đông người tham gia.
Dù vậy, ngân hàng này nhấn mạnh rằng câu chuyện tăng giá dài hạn vẫn chưa thay đổi. Theo tính toán của Barclays, vàng hiện giao dịch không quá xa mức giá trị hợp lý khoảng 4.150 USD/ounce dựa trên lãi suất thực.
Đáng chú ý, ngân hàng cho rằng mỗi khi lạm phát tăng thêm 1 điểm phần trăm, giá vàng có thể được hỗ trợ khoảng 5%. Điều đó đồng nghĩa áp lực giá cả và chi phí năng lượng vẫn là những yếu tố cần được theo dõi sát trong thời gian tới.
Nhà đầu tư được khuyến nghị không nên vội bắt đáy
Trong khi Barclays duy trì quan điểm tích cực về dài hạn, các chuyên gia phân tích kỹ thuật lại tỏ ra thận trọng hơn với diễn biến ngắn hạn. Trả lời Kitco News, bà Michele Schneider, Giám đốc chiến lược thị trường của MarketGauge, cho rằng đợt bán tháo gần đây có thể tạo ra cơ hội hấp dẫn cho nhà đầu tư dài hạn, nhưng chưa phải thời điểm thích hợp để cố gắng dự đoán đáy thị trường.
Theo bà, đợt giảm mạnh ngày 11/6 có thể là một dấu mốc quan trọng, song thị trường vẫn chưa xuất hiện những tín hiệu xác nhận đủ mạnh để khẳng định vùng đáy đã hình thành. Chuyên gia này cho biết điều cần quan sát không chỉ là vàng mà còn là bạc.
Trong khi vàng đã xuyên thủng nhiều ngưỡng kỹ thuật quan trọng, bạc lại thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn trên các khung thời gian dài hơn.
Theo bà Schneider, nếu bạc tiếp tục vượt trội so với vàng, đây có thể là tín hiệu cho thấy áp lực lạm phát đang quay trở lại. Đồng thời, nhu cầu công nghiệp liên quan đến AI, năng lượng mặt trời và các công nghệ mới cũng có thể tiếp tục hỗ trợ kim loại này.
Dù vậy, bà khuyến nghị nhà đầu tư nên chờ thêm tín hiệu xác nhận từ thị trường thay vì lao vào mua ngay sau những phiên giảm mạnh. Chiến lược phù hợp hơn là giải ngân từng phần sau khi xuất hiện lực mua mới và xu hướng phục hồi được củng cố rõ ràng hơn.
Những biến số lớn: Fed, lạm phát và dòng tiền
Bức tranh của thị trường vàng đang chịu tác động từ nhiều yếu tố trái chiều. Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 tăng 0,5% so với tháng trước và tăng 4,2% so với cùng kỳ năm trước. Riêng giá năng lượng tăng 23,5% trong vòng 12 tháng. Các số liệu này cho thấy nhu cầu phòng ngừa lạm phát vẫn còn hiện hữu.
Ở chiều ngược lại, thị trường lao động Mỹ tiếp tục duy trì sức chống chịu đáng kể khi nền kinh tế tạo thêm 172.000 việc làm trong tháng 5 và tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4,3%. Điều này khiến Fed chưa chịu nhiều áp lực phải nhanh chóng nới lỏng chính sách tiền tệ. Vì vậy, lợi suất trái phiếu, đồng USD và kỳ vọng lãi suất vẫn là những yếu tố có ảnh hưởng lớn tới diễn biến giá vàng trong ngắn hạn.
Dù thị trường đang gần như đồng thuận rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tuần này, giới đầu tư vẫn theo dõi sát mọi tín hiệu liên quan đến triển vọng chính sách tiền tệ trong các tháng tới.
Ngoài Barclays, nhiều tổ chức tài chính lớn trên phố Wall vẫn giữ những dự báo đáng chú ý về vàng. UBS đặt mục tiêu 5.600 USD/ounce trong năm 2026. Bank of America và JPMorgan Chase cùng dự báo 6.000 USD/ounce, trong khi Citigroup đưa ra mức 4.000 USD/ounce trong ngắn hạn.
Từ đầu tháng 4, giá xăng dầu liên tục điều chỉnh giảm. Tại kỳ điều hành gần nhất (hôm 16/4), Liên bộ Công Thương - Tài chính công bố giá bán lẻ dầu diesel giảm 1.920 đồng mỗi lít, còn 31.040 đồng; dầu mazut giảm 2.280 đồng mỗi kg, xuống 20.330 đồng. Tính trong ba kỳ điều hành liên tiếp, dầu diesel đã giảm tổng cộng 13.740 đồng một lít, tương đương 44%, còn dầu mazut giảm 4.260 đồng mỗi kg so với mức đỉnh ngày 3/4.
Với xăng, giá RON 95-III tăng nhẹ 220 đồng, lên 23.760 đồng một lít; E5 RON 92 tăng 250 đồng, lên 22.590 đồng. Dù vậy, mức giá hiện tại vẫn thấp hơn đáng kể so mức đỉnh ngày 24/3, giảm gần 30% với RON 95-III và khoảng 25% với E5 RON 92.
Diễn biến này trái ngược với giá cả hàng hóa. Ghi nhận từ đầu tháng 4 đến nay cho thấy nhiều quán ăn tiếp tục tăng giá. Điển hình, quán bánh mì chay trên đường Âu Cơ, phường Tân Phú (TP HCM) tăng 3.000-4.000 đồng mỗi ổ, cà phê tăng 3.000-5.000 đồng mỗi ly.
Tương tự, quán bánh canh lớn trên đường Vạn Kiếp vừa tăng từ 37.000 đồng lên 40.000 đồng mỗi tô (trước đó vài tháng, họ đã tăng 2.000 đồng). Một quán bún bò trên đường Lê Văn Thọ, phường Thông Tây Hội sau khi tăng 5.000 đồng mỗi tô cuối năm ngoái, hiện nâng thêm 5.000 đồng, đưa giá tô thường lên 50.000 đồng, tô thập cẩm 60.000 đồng và tô đặc biệt 70.000 đồng.
Một quán ăn chuyên về các món gà trên đường Bà Huyện Thanh Quan, phường Nhiêu Lộc cũng tăng 5.000 đồng mỗi suất, lên khoảng 55.000 đồng cho các món bún, miến, phở.
Phần lớn chủ quán cho biết nguyên nhân chính là giá nguyên liệu đầu vào tiếp tục tăng, nhiều mặt hàng cao hơn 5-15% so với vài tháng trước.
Chị Hoa, chủ quán bún phở tại phường Nhiêu Lộc, nói giá nguyên liệu đã tăng liên tục suốt 4 tháng qua khiến quán không thể tiếp tục giữ giá. "Giá xăng giảm nhưng nhà cung cấp vẫn duy trì mức cao. Thịt, gia vị đều tăng 5-7%," chị cho biết.
Ngoài ra, giá gas dù đã hạ nhưng hiện cao hơn khoảng 40% so với giai đoạn trước xung đột Trung Đông (gần cuối tháng 2), trong khi chi phí nhân công cũng tăng khoảng 5%. Theo chị, việc điều chỉnh giá không chỉ nhằm bù đắp chi phí mà còn để duy trì chất lượng khẩu phần, tránh cắt giảm nguyên liệu.
Một yếu tố quan trọng khác là độ trễ trong điều chỉnh giá. Theo các chủ quán, giá bán thường được tính toán dựa trên chi phí bình quân trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, thay vì phản ứng ngay với biến động ngắn hạn. Giai đoạn trước, họ đã chịu áp lực lớn từ giá nguyên liệu, tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên, điện nước, bao bì... Khi một số yếu tố đầu vào hạ nhiệt, phần chi phí giảm này chủ yếu được dùng để bù đắp biên lợi nhuận đã bị thu hẹp.
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Lý Kim Chi - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP HCM (FFA) kiêm Phó Chủ tịch HUBA, cho hay việc giá xăng dầu hạ nhiệt thời gian qua đã giúp doanh nghiệp thực phẩm giảm bớt áp lực.
Tuy vậy, bà nhấn mạnh xăng dầu chỉ là một cấu phần trong tổng chi phí, nên mức giảm này chưa đủ để làm thay đổi đáng kể giá thành. Trong cơ cấu hiện nay, yếu tố chi phối lớn nhất vẫn là nguyên liệu đầu vào - từ nông, thủy sản đến bao bì, nguyên liệu nhập khẩu - vốn biến động mạnh và có thời điểm tăng cao hơn nhiều so với chi phí nhiên liệu. Bên cạnh đó, chi phí tài chính, áp lực dòng tiền và sức mua chưa phục hồi rõ nét cũng khiến doanh nghiệp khó giảm giá bán.
Phần tiết giảm từ xăng dầu chủ yếu giúp bù đắp chi phí tăng trước đó, hơn là tạo dư địa để giảm giá ngay, theo bà Chi. Đồng thời, yếu tố tâm lý thị trường cũng góp phần ổn định kỳ vọng và hạn chế tình trạng tăng giá dây chuyền.
Thời gian tới, bà Chi dự đoán mặt bằng giá thực phẩm và dịch vụ ăn uống nhiều khả năng sẽ thiên về ổn định hơn là giảm sâu. Việc giá xăng dầu đi xuống giúp giảm bớt áp lực chi phí, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp kìm đà tăng giá và duy trì nguồn cung. Để giá có thể giảm rõ rệt, cần thêm các điều kiện thuận lợi khác, nhất là giá nguyên liệu và sức mua thị trường.
Bên cạnh đó, nhiều chi phí gần như không giảm. Báo cáo thị trường F&B Việt Nam 2025 của iPOS.vn và Nestlé Professional vừa công bố, cho thấy các quán ăn vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí nhân sự, mặt bằng, sức mua thận trọng và các yêu cầu tuân thủ như hóa đơn điện tử, thuế. Điều này cho thấy áp lực vận hành không chỉ nằm ở nguyên liệu hay nhiên liệu.
Ngoài yếu tố chi phí, theo các chủ cửa hàng, giá bán còn gắn với định vị thương hiệu. Khi đã điều chỉnh tăng, việc giảm giá không đơn thuần là "trả lại" cho khách mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh và kỳ vọng thị trường. Nhiều chủ quán e ngại việc giảm rồi tăng trở lại sẽ khiến khách hàng cảm thấy thiếu ổn định, do đó có xu hướng giữ nguyên hoặc điều chỉnh theo mặt bằng chi phí mới.
Một số phường tại Hà Nội tiếp tục công bố danh sách các cơ sở bị xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực an toàn thực phẩm. Đáng chú ý, trong số các cơ sở bị xử phạt có các thương hiệu đồ uống, quán ăn nổi tiếng.
Cụ thể, UBND phường Nghĩa Đô công bố danh sách các cơ sở bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm tính đến ngày 15/4.
Trong đó, chi nhánh Hà Nội - Công ty cổ phần Phê la - đơn vị vận hành cửa hàng Phê La trên phố Trần Quốc Hoàn bị xử phạt 8 triệu đồng do "sử dụng nhân viên chế biến thức ăn không đeo khẩu trang, không sử dụng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín, thức ăn ngay".
Quán mì cay Bosan trên phố Tô Hiệu cũng bị phạt 8 triệu đồng và cửa hàng bún bò Huế Ngự Uyển trên đường Nguyễn Khánh Toàn bị phạt 4 triệu đồng vì "sử dụng người trực tiếp chế biến thức ăn không đội mũ, không đeo khẩu trang khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín, thức ăn ngay".
Ngoài ra 8 cơ sở khác bị xử phạt 2-32,5 triệu đồng với nhiều lỗi vi phạm như: Không có đủ dụng cụ chế biến, bảo quản riêng cho thực phẩm tươi sống và thực phẩm đã qua chế biến; không bảo đảm ngăn ngừa nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín trong khu vực bếp ăn.
Một số cơ sở còn vi phạm quy định về đăng ký hộ kinh doanh, kinh doanh dịch vụ ăn uống không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Trước đó, UBND phường Kim Liên cũng đã xử phạt nhiều cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm, trong đó có nhà hàng Dookki, Golden Gate và một số hàng quán trên địa bàn.
Cụ thể, nhà hàng Dookki tại một trung tâm thương mại thuộc địa điểm kinh doanh số 3 của Công ty TNHH Tập đoàn Vina C&D bị phạt 8 triệu đồng do hệ thống cống rãnh thoát nước tại khu vực bếp và cửa hàng bị ứ đọng, không được che đậy.
Tương tự, Công ty cổ phần dịch vụ Sen Hồng (chi nhánh căng tin Bệnh viện Bạch Mai) cũng bị xử phạt 8 triệu đồng vì không bố trí đầy đủ dụng cụ thu gom và chứa rác thải đảm bảo vệ sinh.
Công ty cổ phần Tập đoàn Golden Gate - Chi nhánh miền Bắc (căng tin Tô Hoa, nhà A11, Bệnh viện Bạch Mai) cũng bị xử phạt với cùng mức tiền do tình trạng hệ thống thoát nước không đảm bảo.
Hay hồi đầu năm, UBND phường Láng đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống trà sữa La Boong. Địa điểm kinh doanh vi phạm tại P101 B1 TT Nam Thành Công. Cơ sở này bị phạt vì không có dụng cụ chứa đựng rác thải đảm bảo vệ sinh, mức phạt 4 triệu đồng.
UBND phường Láng cũng ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống Phở Hào tại địa chỉ 102 C10, tập thể Nguyên Hồng.
Theo quyết định, cơ sở này vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm khi cống thoát nước thải khu vực nhà bếp bị ứ đọng, không được che kín, tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Với hành vi vi phạm nêu trên, Phở Hào bị xử phạt hành chính số tiền 4 triệu đồng theo quy định hiện hành...
