Tại tọa đàm chính sách về một số văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Công an chủ trì xây dựng trong năm 2026, thượng tá Triệu Mạnh Tùng – Phó cục trưởng Cục an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), đã chia sẻ về nhiều điểm mới, các quy định nổi bật của một số dự thảo nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật An ninh mạng 2025.
Thượng tá Triệu Mạnh Tùng cho biết hiện nay, những hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hay deepfake để tạo ra hình ảnh giả, thông tin giả lan truyền trên các nền tảng rất phổ biến.
Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 tuy đã có một số quy định về vấn đề này, nhưng chưa thực sự điều chỉnh hoặc có chế tài đối với hành vi sử dụng trái phép các ứng dụng này.
Dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân dự kiến bổ sung nhiều quy định nghiêm khắc nhằm xử lý các hành vi lợi dụng công nghệ AI, Deepfake để tạo dựng, phát tán thông tin sai sự thật.
Theo đó, cả hành vi khởi tạo các sản phẩm giả mạo như video, hình ảnh do AI tạo ra và hành vi phát tán, lan truyền các nội dung này đều sẽ bị xử lý với chế tài nghiêm khắc.
Đồng thời, dự thảo cũng quy định trách nhiệm đối với các nền tảng số khi để xảy ra vi phạm nhưng không thực hiện kiểm định, kiểm soát hoặc gỡ bỏ nội dung theo yêu cầu của cơ quan nhà nước.
Đặc biệt, đối với các hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân, mức xử phạt sẽ được áp dụng ở mức rất cao theo thông lệ quốc tế.
Liên quan đến vấn đề quản lý hội nhóm trên mạng xã hội và yêu cầu định danh, xác thực điện tử đối với người quản trị, Thượng tá Tùng cho biết nội dung này được quy định trong dự thảo “Nghị định quy định về phòng ngừa, xử lý thông tin và hành vi sử dụng công nghệ thông tin, mạng máy tính, mạng viễn thông và phương tiện điện tử xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội trên không gian mạng”.
Trước đó, dự thảo được xây dựng theo hướng Nghị định về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao và đã được Bộ Công an trình Chính phủ sửa đổi tên sau quá trình thẩm định.
Theo dự thảo nghị định, việc thiết lập, vận hành và quản trị các hội nhóm trên mạng xã hội phải tuân thủ các trình tự, thủ tục và cơ chế quản lý cụ thể.
Trong quá trình hoạt động, quản trị viên hội nhóm có trách nhiệm kiểm soát, duyệt nội dung đăng tải theo quy định nhằm ngăn chặn tình trạng các đối tượng lợi dụng hội nhóm để đăng tải thông tin tiêu cực, gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Người khởi tạo và điều hành hội nhóm cũng phải chịu trách nhiệm trong trường hợp bài đăng của thành viên gây tác động xấu đến xã hội nhưng không được kiểm duyệt, xử lý kịp thời.
Đối với công tác định danh điện tử (KYC), nghị định sẽ quy định triển khai đồng bộ các biện pháp định danh nhằm đấu tranh với tình trạng sử dụng “SIM rác” và tài khoản ngân hàng không chính chủ.
Từ tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng đến số điện thoại đều phải xây dựng cơ chế định danh xác thực.
Dự thảo nghị định cũng bổ sung trách nhiệm đối với các nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới. Các nền tảng phải xây dựng cơ chế định danh tài khoản khách hàng thông qua các công cụ trực tuyến.
Đồng thời có trách nhiệm phối hợp, chia sẻ thông tin nhanh chóng cho cơ quan chức năng trong các trường hợp khẩn cấp.
Đặc biệt, các nền tảng phải thực hiện gỡ bỏ thông tin xấu độc, ngăn chặn nguy cơ lan truyền trên không gian mạng trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất có hiệu lực hôm nay. Một trong những điểm mới của thông tư là VNeID được sử dụng làm công cụ hỗ trợ người dùng kiểm tra lại các SIM đang đứng tên, từ đó xác nhận số thuê bao đang sử dụng. Đây cũng sẽ là cơ sở để yêu cầu các nhà mạng tiến hành xác thực lại những thuê bao không chính chủ.
Theo đó, trên ứng dụng VNeID, người dùng được đề nghị vào xác nhận tích hợp thông tin, chọn Số điện thoại. Ứng dụng sẽ hiển thị các số mà họ đang "đứng tên", ở tất cả các mạng di động. Từ đây, người dùng tiến hành xác nhận những số này có phải của mình hay không.
Trong trường hợp xuất hiện số điện thoại "lạ", người dùng thông báo trên app rằng mình không sử dụng số đó. Sau khi nhận được phản hồi này, doanh nghiệp viễn thông sẽ có nghĩa vụ thông báo liên tục trong vòng 5 ngày, mỗi ngày ít nhất một lần tới người đang sử dụng số di động đó, yêu cầu thực hiện lại việc giao kết hợp đồng theo quy định và xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt của thuê bao. Trường hợp cá nhân sử dụng số thuê bao này không thực hiện, nhà mạng tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi trong 60 ngày, trước khi tiến tới khóa hai chiều trong 60 ngày tiếp theo.
Biện pháp này sẽ giúp ngăn chặn tình trạng thông tin của người này đứng tên cho số điện thoại của người khác, một trong những nguyên nhân của SIM không chính chủ và vấn nạn cuộc gọi rác thời gian qua.
Ứng dụng VNeID sẽ gửi thông báo đến người dùng theo từng đợt và cơ quan quản lý viễn thông chưa tiết lộ cụ thể số lượng người dùng sẽ nhận được thông báo đợt đầu là bao nhiêu. Trước đó, theo thống kê cuối năm 2024, Việt Nam có 120 triệu thuê bao di động, trong đó 100 triệu được sử dụng trên smartphone. Còn đến cuối 2025, ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID đạt hơn 65 triệu tài khoản.
Điều này đồng nghĩa còn hàng triệu chủ thuê bao khác chưa thể tiếp cận theo cách này. Các nhà mạng khẳng định sẽ phân loại thuê bao không dùng điện thoại thông minh, chưa có tài khoản VNeID để có biện pháp hỗ trợ tận nơi.
Với cách xác nhận việc sử dụng và xác thực thông tin thuê bao này, các thuê bao chính chủ đang sử dụng, vốn đã được xác thực trong các đợt chuẩn hóa trước đây, sẽ không cần thao tác thêm. Ngoài ra, theo quy định, các thuê bao đã được sử dụng để đăng ký tài khoản định danh điện tử VNeID mức 2, hoặc số điện thoại được đăng ký bằng phương thức như quét chip CCCD hoặc liên kết với VNeID mức 2, cũng không cần xác thực lại.
Theo quy định, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an.
Từ tuần trước, nhà mạng đã bắt đầu triển khai ứng dụng riêng cũng như tăng cường nhân lực tại điểm bán, khuyến khích người dùng xác thực thông tin sớm.
Nhóm người dùng được khuyến nghị thực hiện ngay gồm người đăng ký sim di động bằng giấy tờ khác không phải CCCD, nhóm thuê bao đứng tên hộ người thân. Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.
Gerko, sinh năm 1979, lấy bằng cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ tại Đại học Quốc gia Moskva, cùng hai bằng thạc sĩ ở các trường kinh tế của Nga. Ông bắt đầu sự nghiệp tài chính ở ngân hàng Deutsche Bank, trước khi tham gia lĩnh vực giao dịch ngoại tệ rồi chuyển đến sống tại Anh từ năm 2006 và nhập quốc tịch.
Tháng 1/2015, Gerko thành lập và nắm giữ 75% cổ phần tại XTX Markets, công ty sử dụng thuật toán AI tự phát triển để giao dịch chênh lệch giá thị trường giữa các nền tảng. Doanh thu của họ tại Anh năm ngoái đạt 5,3 tỷ USD, tăng trưởng 44% so với một năm trước đó. Lợi nhuận cũng tăng 33%, lên mức 2,3 tỷ USD, trở thành một trong những công ty thu lợi cao nhất trong lĩnh vực giao dịch thuật toán. Con số này chưa tính đến chi nhánh của công ty tại Singapore, vốn đạt doanh thu ngang ngửa với trụ sở Anh.
Các đối thủ trong ngành như Citadel Securities và Jane Street đạt doanh thu cao hơn, nhưng cần hàng nghìn nhân viên, thay vì 250 người như XTX. Công ty cũng không có nhà đầu tư bên ngoài, đồng nghĩa toàn bộ lợi nhuận dành cho một nhóm nhỏ cổ đông trong XTX. Gerko cũng nằm trong nhóm tỷ phú giàu nhất ở Anh, với tài sản ước tính 12 tỷ USD.
Theo WSJ, trong năm nay, XTX dự kiến vận hành trung tâm dữ liệu đầu tiên trong số 5 cơ sở triển khai ở Phần Lan, mở rộng năng lực xử lý lượng lớn dữ liệu tài chính và huấn luyện các mô hình AI để dự đoán biến động giá thị trường.
Công ty tự xây dựng tổ hợp có trị giá hơn một tỷ USD, thay vì thuê năng lực tính toán từ doanh nghiệp công nghệ - cách tiếp cận thường thấy trong ngành tài chính. Điều này giúp họ duy trì chi phí đào tạo mô hình AI tương đối rẻ, giữa lúc cơn sốt AI đòi hỏi ngày càng nhiều năng lực xử lý dữ liệu trên toàn thế giới.
Đây là cuộc đua mới trong lĩnh vực vốn cạnh tranh gay gắt. Cách đây nhiều năm, các doanh nghiệp giao dịch điện tử đã xây dựng những mạng lưới vô tuyến nhanh nhất để có thể thực thi lệnh giao dịch trong vài mili giây. Hiện nay, khi gặp giới hạn về vật lý, họ dần chuyển sang phát triển những phương thức thông minh hơn. Gerko được coi là người dẫn đầu xu thế dịch chuyển sang AI trong ngành giao dịch tài chính.
"Các công ty cố gắng nhảy cóc, vượt qua nhau bằng cách hành động ngày càng nhanh. Chúng tôi quyết định đứng ngoài cuộc chơi đó", Gerko nói với sinh viên trong một hội thảo hồi năm 2019.
XTX đặt trụ sở tại Khu Tri thức ở London, gần nhiều văn phòng của tập đoàn công nghệ hàng đầu như Google, Meta. Trong công ty trưng bày bản sao kích thước thật của khoang chỉ huy Apollo 11 và một máy mã hóa Enigma được Đức chế tạo từ năm 1943.
Không có nhân viên nào của XTX làm việc như người giao dịch truyền thống. Họ không quyết định tài sản nào cần mua đi bán lại, mà giám sát hàng loạt thuật toán dùng mô hình học sâu để dự báo biến động giá trên thị trường sau từ vài giây cho đến vài giờ. Nhiều giao dịch của XTX xoay quanh chiến lược sẵn sàng mua bán tài sản và thu chênh lệch, số khác tập trung phát hiện những khác biệt so với quy luật thị trường và đánh cược mức giá sẽ nhanh chóng trở lại bình thường.
Mỗi ngày, doanh nghiệp này giao dịch lượng tài sản, như cổ phiếu, ngoại tệ và tiền kỹ thuật số, có trị giá trung bình 250 tỷ USD. Các nguồn tin am hiểu vấn đề tiết lộ XTX gần đây mở rộng sang giao dịch điện năng.
Để huấn luyện mô hình dự báo, XTX sử dụng khoảng 25.000 chip AI, phần lớn do Nvidia sản xuất. Trung tâm dữ liệu đầu tiên ở Phần Lan có diện tích bằng ba sân bóng đá, trong khi cơ sở thứ hai gần hoàn thiện và dự kiến hoạt động từ năm 2027. Phần Lan được chọn vì thời tiết mát mẻ, hỗ trợ quá trình giải nhiệt cho hệ thống.
"Cách tiếp cận của họ dường như là dồn toàn lực vào canh bạc AI", Agustin Lebron, nhà nghiên cứu tại công ty giao dịch EquiLibre Technologies ở Cộng hòa Czech, cho hay.
Các cựu nhân viên kể với WSJ rằng Gerko là nhà quản lý rất sâu sát với hoạt động trong công ty, luôn xuất hiện trên các kênh Slack với hình đại diện là nhân vật trong phim hoạt hình Rick and Morty. Hình ảnh mới đây được đổi thành Thanos, nhân vật phản diện trong loạt phim Avengers.
Cách đây nửa năm, tôi đã ra nhà mạng chụp ảnh, quét khuôn mặt, lấy thông tin CCCD rồi. Mấy ngày qua tôi nghe nói các thuê bao phải truy cập VNeID để xác nhận SIM chính chủ nữa. Tôi đã mở ứng dụng nhiều lần nhưng Ví giấy tờ/Số điện thoại vẫn trống trơn? Vậy có phải nhà mạng chưa ghi nhận thông tin xác thực trước đó của tôi không?
