Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy thông điệp rất rõ là giáo dục đại học và khoa học công nghệ đang được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia. Đây không chỉ là định hướng chính trị mà còn là “mệnh lệnh hành động” đối với các trường đại học trong giai đoạn tới.
Trong nhiều năm, các trường đại học thường được nhìn nhận chủ yếu với vai trò đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, tinh thần của các nghị quyết mới cho thấy kỳ vọng đã thay đổi căn bản: đại học phải trở thành trung tâm sáng tạo tri thức, làm chủ công nghệ lõi, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và góp phần giải quyết các bài toán phát triển của đất nước.
Người đứng đầu Đảng và Nhà nước cũng nhấn mạnh “vấn đề quyết định hiện nay là hành động”. Điều này phản ánh thực tế Việt Nam hiện không thiếu chủ trương hay quyết sách chiến lược.
Thách thức lớn nhất nằm ở năng lực triển khai, làm sao để các nghị quyết đi vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm khoa học công nghệ, mô hình đào tạo mới và giá trị thực sự cho xã hội.
Với các trường đại học, điều đó đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ từ tư duy quản trị đến mô hình hoạt động. Chương trình đào tạo phải gắn hơn với nhu cầu phát triển quốc gia và doanh nghiệp; nghiên cứu khoa học phải hướng tới ứng dụng và thương mại hóa.
Đồng thời cần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo kết nối “ba nhà” (nhà trường – doanh nghiệp – Nhà nước). Qua đó phát huy tối đa nguồn lực tri thức phục vụ sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có ý nghĩa tạo động lực lớn cho hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Các trường tốp đầu như Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TP.HCM nếu hành động nhanh có thể trở thành “đầu tàu” trong thu hút nhân tài quốc tế, xây dựng trung tâm nghiên cứu mạnh và mở rộng hợp tác sâu với doanh nghiệp.
Tuy nhiên câu hỏi đặt ra là liệu mục tiêu này có khả thi khi hệ thống giáo dục đại học Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế về quản trị, tư duy và nguồn lực.
Thực tế cho thấy không ít cơ sở đào tạo vẫn vận hành theo mô hình quản trị nặng tính hành chính, chương trình đào tạo chậm cập nhật, giảng viên thiếu động lực cho nghiên cứu ứng dụng, nhiều trường ưu tiên sự an toàn hơn là chấp nhận rủi ro để đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, nguồn lực dành cho khoa học – công nghệ còn hạn chế. Ngân sách nghiên cứu thấp, cơ sở vật chất lạc hậu, đội ngũ giảng viên phải kiêm nhiệm nhiều công việc, số lượng công bố quốc tế chất lượng cao chưa nhiều. Hệ thống với hơn 240 trường đại học cũng dẫn đến tình trạng đầu tư dàn trải.
Khoảng cách giữa nhà trường và doanh nghiệp vẫn là điểm nghẽn lớn. Số lượng nghiên cứu được chuyển giao vào thực tiễn còn ít, nhiều sinh viên sau tốt nghiệp thiếu kỹ năng thực hành và trải nghiệm dự án thực tế trong các lĩnh vực như IoT, bảo trì dự đoán hay học tập theo dự án.
Điều quan trọng là đổi mới quản trị đại học, lựa chọn đội ngũ lãnh đạo có năng lực, giảm can thiệp hành chính, trao quyền tự chủ thực chất, cho phép tuyển dụng nhân tài quốc tế, xây dựng cơ chế trả lương theo hiệu quả nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Cần tập trung nguồn lực, ưu tiên đầu tư chiều sâu cho khoảng 10 – 15 trường đại học mũi nhọn thay vì dàn trải. Đồng thời, tăng cường liên kết doanh nghiệp trong hoạt động R&D để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ ra đúng “điểm nghẽn cốt lõi” của sự phát triển quốc gia khi khoảng cách giàu nghèo giữa các quốc gia hiện không còn chủ yếu nằm ở tài nguyên thiên nhiên hay lao động giá rẻ, mà nằm ở năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Một quốc gia chậm đổi mới sẽ không chỉ tụt hậu về kinh tế, mà còn suy giảm năng lực cạnh tranh, lệ thuộc vào công nghệ bên ngoài và đánh mất quyền chủ động trong quá trình phát triển.
Tôi thấy nhận định này đặc biệt có ý nghĩa vì đại học không chỉ là nơi đào tạo nhân lực mà còn là trung tâm sản sinh tri thức, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ cho xã hội. Nếu chỉ dừng ở truyền thụ kiến thức mà không thúc đẩy nghiên cứu, sáng tạo và tư duy đổi mới, chúng ta sẽ khó tạo ra đội ngũ đủ năng lực dẫn dắt nền kinh tế tri thức.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học và chuyển đổi số đang thay đổi cấu trúc toàn cầu, yêu cầu đặt ra là các trường đại học phải chuyển mạnh từ “dạy những gì mình có” sang “đào tạo những gì đất nước cần và tương lai đòi hỏi”.
Điều đó đòi hỏi đầu tư lớn hơn cho nghiên cứu, tăng quyền tự chủ đại học, thu hút nhân tài và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Đại học phải là trung tâm nghiên cứu lõi và phát triển công nghệ chuyên sâu của đất nước.
Lịch sử cho thấy không có quốc gia phát triển bền vững nào đứng ngoài khoa học và công nghệ. Vì vậy, phát triển tri thức, đổi mới sáng tạo và giáo dục đại học chính là con đường ngắn nhất để Việt Nam nâng cao vị thế quốc gia và tránh nguy cơ tụt hậu trong kỷ nguyên cạnh tranh toàn cầu.
Mới đây, bài báo Direct Numerical Simulation of Instability in Counter-Rotating Vortex Pair–Wall Interaction được đăng trên Physics of Fluids - tạp chí thuộc nhóm Scopus Q1 trong lĩnh vực cơ học lưu chất và khí động học.
Đáng chú ý là bên cạnh ba giảng viên của Học viện Hàng không Việt Nam gồm TS Nguyễn Văn Lục, TS Nguyễn Thế Hoàng và ThS Nguyễn Đình Thắng, nhóm tác giả còn có Võ Văn Quang Anh, sinh viên năm cuối khoa kỹ thuật hàng không.
Những dòng xoáy hình thành phía sau cánh máy bay không thể nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng lại có thể quyết định khoảng cách an toàn giữa hai chuyến bay. Đây cũng là bài toán mà nhiều nhà khoa học trên thế giới theo đuổi nhằm nâng cao an toàn khai thác hàng không.
Theo nhóm nghiên cứu, phía sau mỗi lần máy bay cất cánh hoặc hạ cánh đều hình thành những cặp xoáy khí động học (counter-rotating vortex pair). Các dòng xoáy này tồn tại phía sau cánh máy bay và có thể ảnh hưởng đến máy bay bay phía sau nếu khoảng cách khai thác không được tính toán phù hợp.
Trong công trình vừa công bố, nhóm sử dụng phương pháp Direct Numerical Simulation (DNS) - một trong những phương pháp mô phỏng số có độ chính xác rất cao - để tái hiện quá trình một cặp xoáy ngược chiều tương tác với mặt đất trong không gian ba chiều.
Nhóm không chỉ mô phỏng sự tương tác giữa hệ xoáy và bề mặt mà còn phân tích ảnh hưởng của khoảng cách giữa hệ xoáy với mặt đất cũng như số Reynolds đến quá trình hình thành, phát triển và suy giảm của các cấu trúc xoáy.
Theo kết quả nghiên cứu, khoảng cách đến mặt đất quyết định cách hệ xoáy phát triển. Khi xuất hiện gần mặt đất, các xoáy nhanh chóng bị biến dạng do tương tác với bề mặt. Ngược lại, nếu ở xa hơn, hiện tượng bất ổn Crow có đủ thời gian phát triển, tạo thành các vòng xoáy tái kết nối trước khi chạm đất.
Ở điều kiện có số Reynolds cao, các lõi xoáy tiếp tục bị kéo giãn, xoắn ba chiều rồi phân rã thành nhiều cấu trúc xoáy nhỏ hơn. Nhóm nghiên cứu cũng chỉ ra helicity là chỉ số hiệu quả để nhận biết mức độ xoắn và sự phá vỡ của hệ xoáy.
Theo nhóm tác giả, những kết quả này góp phần làm sáng tỏ cơ chế suy giảm của vệt xoáy phía sau máy bay, cung cấp cơ sở khoa học cho các nghiên cứu về khoảng cách an toàn giữa các máy bay khi cất cánh và hạ cánh, đồng thời mở ra các ứng dụng trong thiết kế khí động học, điều khiển dòng chảy và nhiều lĩnh vực công nghệ cao.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là Quang Anh bắt đầu tham gia nghiên cứu từ cuối năm nhất đại học. "Nhiều người nghĩ nghiên cứu khí động học chỉ dành cho các nhà khoa học hay kỹ sư nhiều kinh nghiệm. Nhưng điều khiến tôi tham gia nghiên cứu không phải vì nghĩ mình đủ giỏi, mà chỉ nghĩ mình không nên bỏ lỡ cơ hội", Quang Anh nói.
Khi được TS Nguyễn Văn Lục giới thiệu các hướng nghiên cứu và chia sẻ rằng sinh viên cũng có thể tham gia giải quyết những bài toán khoa học thực sự, Quang Anh đã quyết định thử sức.
"Tôi nghĩ cơ hội như vậy không phải lúc nào cũng có. Thay vì tự hỏi liệu mình có đủ khả năng hay không, tôi chọn cách mạnh dạn thử sức và học hỏi trong suốt quá trình nghiên cứu", Quang Anh chia sẻ.
Theo Quang Anh, chính quyết định bước ra khỏi vùng an toàn đã đưa em đến với nghiên cứu khí động học.
Để hoàn thành công trình, nhóm nghiên cứu phải thực hiện nhiều phép mô phỏng kéo dài liên tục nhiều ngày, xử lý khối lượng dữ liệu lớn và trải qua nhiều vòng phản biện quốc tế.
Khoảnh khắc đáng nhớ nhất với Quang Anh là khi bài báo chính thức được tạp chí quốc tế chấp nhận đăng.
"Lần đầu tiên nhìn thấy tên mình xuất hiện trong một bài báo quốc tế, tôi nhận ra mình không còn chỉ đang làm bài tập của sinh viên nữa.
Những giờ đọc tài liệu, những lần chạy mô phỏng kéo dài nhiều ngày, xử lý lượng dữ liệu rất lớn hay những buổi trao đổi học thuật với thầy và các anh chị trong nhóm đều góp phần tạo nên một công trình nghiên cứu thực sự.
Tôi thật sự rất vui khi biết kết quả ấy sẽ được các nhà khoa học ở nhiều nơi trên thế giới cùng đọc, đánh giá và tham khảo", Quang Anh nói.
Sau gần bốn năm nghiên cứu, Quang Anh đã là chủ nhiệm một đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên, tham gia một đề tài nghiên cứu cấp cơ sở, là tác giả chính của một bài báo quốc tế Scopus Q3, đồng tác giả một bài báo Scopus Q1 và có nhiều công bố tại các hội nghị khoa học quốc tế.
Theo Quang Anh, điều quý giá nhất không phải là số lượng công trình mà là những kỹ năng tích lũy được trong quá trình nghiên cứu, từ đọc tài liệu quốc tế, xây dựng mô hình, phân tích dữ liệu, viết bài báo khoa học đến làm việc trong môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp.
"Từ một sinh viên chưa biết cách đọc bài báo hay làm nghiên cứu, tôi từng bước được học hỏi, được trao cơ hội và được đồng hành bởi các thầy cô. Nếu thực sự yêu thích ngành hàng không, hãy mạnh dạn theo đuổi đam mê của mình, nắm bắt cơ hội và kiên trì với mục tiêu", Quang Anh nói.
Theo thống kê của Sở GD-ĐT Hà Nội, sáng nay 29.5, buổi làm thủ tục dự thi vào lớp 10, số thí sinh có mặt là 123.467/124.082 (đạt tỷ lệ 99,5%); vắng 615 thí sinh. "Số thí sinh không đến làm thủ tục dự thi có thể xác định đi học nghề, học trường tư thục,...", Sở GD-ĐT nhận định.
Theo Sở GD-ĐT, số thí sinh vắng trong buổi sáng nay vẫn có thể làm thủ tục dự thi vào sáng mai 30.5, trước buổi thi môn ngữ văn. Nếu không, các em sẽ bị xếp vào số thí sinh bỏ thi và không đủ điều kiện xét tuyển lớp 10 công lập.
Thống kê đến thời điểm này, toàn thành phố có 5 thí sinh cần hỗ trợ làm bài thi do vấn đề về sức khỏe.
Số cán bộ, giáo viên, nhân viên có mặt là 17.803/17.816, đạt tỷ lệ 99,93%. Các cán bộ coi thi vắng mặt tại điểm thi đã được bố trí giáo viên dự phòng thay thế đảm bảo đúng quy chế.
Năm học này, toàn thành phố có khoảng 147.000 học sinh xét tốt nghiệp THCS. Trong số này, gần 125.000 thí sinh đăng ký tham gia kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026 - 2027.
Hà Nội đã thành lập 224 điểm thi với hơn 5.300 phòng thi chính thức và gần 400 phòng thi dự phòng. 100% điểm thi trên địa bàn thành phố đã được các đoàn kiểm tra của ban chỉ đạo thi, tuyển sinh thành phố và các phường, xã rà soát kỹ, bảo đảm đáp ứng đầy đủ yêu cầu của quy chế thi.
Tổng số 18.000 cán bộ, giáo viên, nhân viên được điều động tham gia làm nhiệm vụ ở các khâu của kỳ thi; được tập huấn đầy đủ, có tinh thần trách nhiệm cao và nắm vững quy chế.
Với kỳ thi có quy mô lớn, mức độ cạnh tranh cao, ông Nguyễn Quang Tuấn, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội lưu ý lãnh đạo các điểm thi cần nhắc nhở thí sinh nhiều lần trước khi vào phòng thi để tránh những sai sót đáng tiếc liên quan đến vật dụng bị cấm mang vào phòng thi, đặc biệt là điện thoại di động.
Lãnh đạo sở GD-ĐT cũng đề nghị trước khi gọi thí sinh vào phòng thi, cán bộ làm nhiệm vụ cần tiếp tục nhắc các em kiểm tra lại tư trang, túi đồ cá nhân để bảo đảm không còn sót các thiết bị, vật dụng không được phép mang theo.
Theo ông, việc nhắc lại nhiều lần nội dung này với thí sinh “không bao giờ là thừa”, bởi thực tế đã từng xảy ra trường hợp thí sinh vô tình mang điện thoại vào phòng thi do lơ đãng hoặc quên kiểm tra lại đồ dùng cá nhân.
Chỉ cần mang theo điện thoại vào phòng thi, thí sinh chưa sử dụng, nếu bị phát hiện thì cán bộ coi thi vẫn phải lập biên bản xử lý theo quy chế. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của thí sinh trong kỳ thi.
Chiều 2-6, nhiều thí sinh dự thi lớp 10 chuyên lý tại TP.HCM cho biết được kéo dài thời gian làm bài thêm 15 phút do đề thi có sai sót ở một câu hỏi.
Theo phản ánh của phụ huynh có con dự thi tại điểm thi Trường THPT Trưng Vương (phường Sài Gòn, TP.HCM), theo lịch thi, môn chuyên kết thúc lúc 16h30. Tuy nhiên gần 16h30, điểm thi phát loa thông báo thí sinh thi chuyên lý được cộng thêm 15 phút làm bài.
"Dù vậy đến hơn 17h con tôi mới ra khỏi khu vực thi. Cháu cho biết thí sinh được cộng thêm 15 phút vì đề thi có sai sót", phụ huynh này nói.
Theo các thí sinh, sự cố xảy ra ở một ý nhỏ trong câu hỏi môn vật lý chuyên có số điểm 0,25/10 điểm. Ban đầu, đề thi cho sẵn công thức:
BC² = AB² + AC² - 2AB × AB × cosBAC.
Tuy nhiên gần cuối giờ làm bài, giám thị thông báo công thức đúng phải là:
BC² = AB² + AC² - 2AB × AC × cosBAC.
Sau khi đính chính, thí sinh được kéo dài thời gian làm bài thêm 15 phút.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, thí sinh dự thi chuyên lý tại nhiều điểm thi khác trên địa bàn TP.HCM cũng gặp tình huống tương tự.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, một lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM xác nhận đề thi chuyên lý có sai sót do lỗi đánh máy.
"Câu 1.2.3 của đề thi có sai sót ở công thức cho sẵn. Phần này có số điểm 0,25 điểm. Ngày mai 3-6, sở sẽ triển khai công tác chấm thi. Chúng tôi sẽ rà soát cụ thể bài làm của thí sinh và có hướng xử lý trên cơ sở bảo đảm quyền lợi cho các em", vị này cho biết.
Theo lãnh đạo sở, dự kiến ngày 4-6, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM sẽ công bố chính thức phương án xử lý đối với sự cố trên.
