Quân đội Mỹ không chỉ sở hữu nhiều đơn vị đặc nhiệm mà còn xây dựng một bộ chỉ huy riêng để quản lý và triển khai lực lượng này trên quy mô toàn cầu: Bộ Chỉ huy Các Hoạt động Đặc biệt (USSOCOM).
Với quy mô xấp xỉ 70.000 quân nhân và nhân sự, các đơn vị đặc nhiệm Mỹ hoạt động như một hệ thống tác chiến hợp nhất, từ trinh sát, tình báo đến đột kích và giải cứu con tin.
Trong “tầng tinh nhuệ nhất” của hệ sinh thái này, Bộ Chỉ huy Các Hoạt động Đặc biệt Liên hợp (JSOC) là nơi tập trung những đơn vị nổi tiếng hàng đầu như Delta Force, DEVGRU (SEAL Team 6), Đơn vị Chiến thuật Đặc biệt Không quân số 24 (STS) và Hoạt động Hỗ trợ Tình báo (ISA).
USSOCOM – Nền tảng sức mạnh toàn cầu
Khác với nhiều quốc gia coi đặc nhiệm là đơn vị tinh nhuệ cấp quân chủng, Quân đội Mỹ vận hành đặc nhiệm như một ngành tác chiến riêng biệt. USSOCOM, đặt trụ sở tại bang Florida, có vai trò tổ chức, huấn luyện, trang bị và triển khai lực lượng đặc nhiệm, đồng thời phối hợp với các Bộ tư lệnh tác chiến (CENTCOM, INDOPACOM…) trong các hoạt động quân sự.
Thành lập năm 1987 theo Đạo luật Nunn-Cohen, USSOCOM là trung tâm chỉ huy các lực lượng đặc nhiệm của Mỹ, với khoảng 70.000 binh sĩ từ Lục quân, Hải quân, Không quân, Thủy quân lục chiến và Lực lượng Không gian.
USSOCOM chuyên thực hiện các sứ mệnh chiến lược như chống khủng bố, trinh sát luồn sâu, giải cứu con tin và hành động trực tiếp, hoạt động dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Quốc phòng nhưng có quyền tự chủ cao.
Quân đội Mỹ tự hào với nhiều đơn vị đặc nhiệm nổi tiếng, kế thừa truyền thống từ Thế chiến II, nơi OSS (tiền thân của Cục Tình báo Trung ương Mỹ – CIA) tiên phong chiến tranh bất quy tắc. Với ngân sách hàng tỷ USD và kinh nghiệm thực chiến phong phú, các đơn vị này đã định hình mô hình đặc nhiệm hiện đại toàn cầu.
Điểm làm nên sức mạnh của lực lượng đặc nhiệm Mỹ là khả năng tác chiến theo chuỗi: ISA và các mạng trinh sát xác định mục tiêu; Delta/DEVGRU thực hiện đột kích, bắt/diệt mục tiêu hoặc giải cứu con tin; STS đảm nhiệm điều phối không kích, cứu hộ chiến đấu, tác chiến đường không – trinh sát tại điểm nóng; các lực lượng yểm trợ (không vận, tiếp tế, tác chiến mạng…) giúp duy trì nhịp độ chiến dịch dài ngày.
“Tuyển chọn từ tinh hoa”
Một điểm chung của Delta, DEVGRU, STS và ISA là hầu như không tuyển người mới, mà tuyển dụng ứng viên từ các đơn vị tinh nhuệ sẵn có của quân đội Mỹ.
Ví dụ, Delta Force thường tìm ứng viên từ các đơn vị giàu kinh nghiệm của Lục quân như Biệt kích (Rangers) hoặc Lực lượng Đặc biệt (Green Berets). DEVGRU thường tuyển chọn ứng viên ngay trong lực lượng SEAL thông qua các khóa chọn lọc nội bộ, còn STS thì ứng viên đa dạng hơn với xuất thân chính từ binh sĩ thuộc Không quân Mỹ.
Tiêu chuẩn tuyển chọn ứng viên cho các đơn vị này cực kỳ khắt khe, nhằm đảm bảo chỉ những cá nhân ưu tú nhất được tham gia, với tỷ lệ vượt qua giai đoạn tuyển chọn và huấn luyện chỉ dưới 10%.
Đối với Delta Force, ứng viên (thường ở độ tuổi 22-35) phải vượt qua kỳ tuyển chọn kéo dài 4 tuần, bao gồm hành quân đường dài mang theo 20-30kg quân tư trang qua địa hình đồi núi Georgia, chịu đựng thiếu ngủ, kiểm tra tâm lý – thể lực gắt gao.
Tất cả đơn vị đều nhấn mạnh “chiến binh toàn diện” với thể lực vượt trội, kiểm soát tâm lý vững vàng và khả năng làm việc nhóm. Dù không phân biệt giới tính từ năm 2015, nhưng tỷ lệ nữ trong các đơn vị tác chiến trực tiếp vẫn rất thấp.
Quá trình huấn luyện của các đơn vị kéo dài 1-2 năm, rèn luyện thành “siêu chiến binh” đa năng. Delta Force huấn luyện tại căn cứ Fort Bragg kéo dài 6 tháng, yêu cầu cao về sự sáng tạo chiến thuật.
DEVGRU đào tạo tại căn cứ Dam Neck, ứng viên trải qua 6 tháng huấn luyện chuyên sâu về đột kích biển, chống tàu ngầm và tình báo, thường xuyên tập luyện cùng đặc nhiệm SAS của Anh.
Trong khi đó, STS tại căn cứ Pope Field tập trung vào nhiệm vụ cứu hộ chiến trường, điều khiển không kích, nhảy dù tự do và y tế chiến đấu, huấn luyện ở sa mạc, rừng rậm, các vùng cực.
Cuối cùng là ISA tại căn cứ Fort Belvoir với 12 tháng huấn luyện tập trung tình báo, theo dõi, tác chiến mạng và hoạt động bí mật. Vì đặc thù, các chi tiết về tuyển chọn, huấn luyện, biên chế của ISA gần như không công khai. Tuy nhiên, vai trò của ISA với JSOC là rất rõ ràng: trong tác chiến, tình báo là vũ khí mở đường. Không có thông tin tốt, đòn đột kích sẽ rơi vào rủi ro hoặc sai mục tiêu.
Chính vì quy trình khắt khe đó, tỷ lệ ứng viên thất bại hoặc không đáp ứng yêu cầu lên tới 80-90%. Những thành viên gia nhập Delta hoặc đeo huy hiệu “Đinh ba” của SEAL tại DEVGRU đều là biểu tượng danh dự của những chiến binh đã được tôi luyện và sẵn sàng tham gia các nhiệm vụ khó khăn nhất.
Điểm mạnh không nằm ở “món đồ”, mà ở hệ sinh thái tác chiến
Về trang bị, các đơn vị sử dụng công nghệ cao nhất, được tùy chỉnh cho từng sứ mệnh. Trang bị cơ bản là quân phục ngụy trang MultiCam hoặc OCP, áo giáp. Vũ khí chính tiêu chuẩn là súng trường HK416/M4A1 (5,56mm), Glock 19 (9mm), MP7 (4,6mm), súng bắn tỉa MK13 (7,62mm/.300 Win Mag), tên lửa chống tăng Javelin.
Tuy nhiên, mỗi lực lượng lại có trang bị riêng. Ví dụ, Delta Force thường có thêm súng trường bắn tỉa SR-25. Đặc nhiệm DEVGRU dùng MCX Rattler cho môi trường thủy bộ, UAV RQ-11 Raven. STS sử dụng các thiết bị như laser chỉ định mục tiêu, kính nhìn đêm PVS-31. Còn ISA là công cụ tình báo như thiết bị nghe lén, UAV mini, phần mềm mã hóa.
Các đơn vị đặc nhiệm của Mỹ – cường quốc quân sự số 1 thế giới – cơ bản được trang bị phương tiện cơ động tối ưu theo từng nhiệm vụ như trực thăng MH-60 Black Hawk, xe địa hình GMV 1.1, tàu ngầm mini SDS. Ngân sách USSOCOM khoảng 13 tỷ USD/năm và liên tục được tăng thêm là minh chứng cho khả năng tác chiến không giới hạn của các đơn vị đặc nhiệm thuộc quyền.
Mảnh ghép giúp thể hiện sức mạnh quân sự vượt trội của Mỹ
Các đơn vị JSOC đã tham gia hàng ngàn hoạt động, định hình lịch sử hiện đại. Cụ thể, Delta Force được thành lập năm 1977. Sau thất bại trong Chiến dịch Eagle Claw (1980) tại Iran, đơn vị đã được cải tổ để rồi sau đó thành công ở Panama (1989) bắt Tướng Manuel Noriega; săn lùng các hệ thống tên lửa SCUD tại Iraq (1991); tham gia truy bắt trùm khủng bố Osama bin Laden ở Afghanistan (2011).
DEVGRU được thành lập năm 1980. Đơn vị này nổi tiếng qua nhiệm vụ tiêu diệt Osama Bin Laden; giải cứu Thuyền trưởng Phillips khỏi cướp biển Somali (2009) và các nhiệm vụ tại Iraq/Syria chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng (2014-2019).
STS lại nổi tiếng với nhiệm vụ hỗ trợ cứu hộ tại Mogadishu (1993) trong sự kiện Black Hawk Down, tại Afghanistan (2001) tham gia hỗ trợ kiểm soát không kích cũng như tại Iraq (2003) giải cứu tù binh chiến tranh Jessica Lynch.
Còn ISA được thành lập năm 1981, từng hoạt động bí mật ở Nicaragua (thập niên 1980) cùng nhiều hoạt động tình báo tuyệt mật khác. Tất cả đều dưới sự chỉ huy của USSOCOM với khoảng hơn 7.000 nhiệm vụ trải dài trên 149 quốc gia tính tới năm 2023.
Quân đội Mỹ có thể duy trì các đơn vị đặc nhiệm ở tốp đầu thế giới vì đó không chỉ là những đơn vị đơn lẻ, mà là cả một hệ thống quy mô USSOCOM với 70.000 nhân sự, có “tầng tinh nhuệ” JSOC để xử lý nhiệm vụ nhạy cảm, ngân sách gần như không giới hạn và mạng lưới đồng minh phục vụ triển khai toàn cầu.
Trong đó, Delta Force – DEVGRU – STS – ISA tạo thành một “bộ tứ” tượng trưng cho cách Mỹ làm đặc nhiệm: tình báo tốt, xâm nhập đúng, ra đòn chính xác, rút lui an toàn. “Hệ sinh thái” đặc nhiệm Mỹ xứng đáng đứng ở vị trí số 1 trong Top 10 lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ nhất thế giới
"Iran có thể lựa chọn tương lai thịnh vượng, một cây cầu vàng, và chúng tôi hy vọng họ sẽ làm vậy vì người dân. Nếu Iran lựa chọn sai lầm, họ sẽ phải đối mặt với phong tỏa và các cuộc không kích nhằm vào cơ sở hạ tầng, điện và năng lượng", Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth phát biểu tại cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc hôm nay.
Ông cũng cảnh báo rằng lệnh phong tỏa cảng biển Iran và áp lực kinh tế sẽ tiếp tục đến chừng nào cần thiết, trừ khi Tehran đưa ra "lựa chọn khôn ngoan".
Chính quyền Tổng thống Donald Trump hôm 15/4 bày tỏ lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự với Iran, đồng thời tuyên bố sẽ gia tăng sức ép kinh tế nếu Tehran tiếp tục hành động cứng rắn.
"Đây không phải cuộc chiến cân sức. Chúng tôi biết họ đang di chuyển những khí tài nào và đưa chúng đi đâu. Họ đang đào bới những bệ phóng và tên lửa còn sót lại mà không có khả năng thay thế chúng. Iran không có ngành công nghiệp quốc phòng, không thể bổ sung năng lực tấn công hoặc phòng thủ", ông Hegseth nói thêm.
Cũng tại cuộc họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết các lực lượng Mỹ đã "sẵn sàng nối lại chiến dịch tác chiến quy mô lớn gần như ngay lập tức".
Theo ông, hải quân Mỹ sẽ truy đuổi tất cả tàu mang cờ Iran hoặc phương tiện tìm cách cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran. Những tàu cố vượt qua lệnh phong tỏa cảng biển Iran sẽ bị chặn lại. "Nếu không tuân thủ lệnh phong tỏa, chúng tôi sẽ sử dụng vũ lực. Việc thực thi sẽ diễn ra cả trong lãnh hải Iran lẫn vùng biển quốc tế", ông cho hay.
Tướng Caine cũng nói rằng tổng cộng 13 tàu đã quay đầu thay vì cố phá vỡ lệnh phong tỏa, đồng thời cho biết đến nay chưa tàu nào bị lực lượng Mỹ đổ quân để kiểm tra.
Iran chưa lên tiếng về những phát biểu của giới chức Lầu Năm Góc.
Lực lượng Mỹ bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa các cảng Iran từ 13/4, một ngày sau khi cuộc đàm phán hòa bình ở Pakistan kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào. Theo đó, Mỹ sẽ chặn bắt mọi tàu đến hoặc đi từ các cảng Iran ở khu vực vịnh Ba Tư và vịnh Oman, cũng như những tàu đã nộp phí cho Iran để được đi qua eo biển Hormuz.
Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự cho Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, ngày 15/4 cảnh báo Iran sẽ đánh chìm các tàu Mỹ tại eo biển Hormuz nếu Washington muốn kiểm soát khu vực chiến lược này.
Phát biểu tại một sự kiện ở thành phố Secunderabad ngày 10/5, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho rằng người dân cần sát cánh cùng chính phủ ứng phó tác động kinh tế từ chiến sự tại Trung Đông, trong đó có nguy cơ giá nhiên liệu tăng mạnh và nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, bằng cách thay đổi hành vi tiêu dùng và đi lại.
Cho rằng Ấn Độ cần đặc biệt chú trọng bảo vệ dự trữ ngoại hối trong giai đoạn hiện nay, ông kêu gọi người dân tránh các khoản chi tiêu không thiết yếu ở nước ngoài và hoãn mua vàng trong ít nhất một năm để giảm bớt nhu cầu nhập khẩu vàng. Ấn Độ là một trong những nước tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới, với nhu cầu khoảng 800 tấn mỗi năm.
"Văn hóa tổ chức đám cưới ở nước ngoài, du lịch và nghỉ dưỡng ở nước ngoài đang xuất hiện trong tầng lớp trung lưu. Chúng ta cũng nên tạm gác lại du lịch nước ngoài ít nhất một năm", ông nói.
Ông Modi khuyến khích người dân ưu tiên du lịch nội địa, đồng thời tổ chức các lễ cưới và kỷ niệm trong nước. Ông nhấn mạnh rằng việc giảm nhu cầu đối với nhiên liệu và vàng nhập khẩu sẽ giúp nền kinh tế có thêm "tấm đệm" chống đỡ trước những biến động toàn cầu do cuộc xung đột tại Trung Đông gây ra.
Ông khuyến khích người dân hạn chế sử dụng xăng và dầu diesel. Ở những thành phố có hệ thống đường sắt đô thị, người dân nên ưu tiên đi tàu điện, đồng thời đi chung ôtô khi cần dùng phương tiện cá nhân. Ông đồng thời đề nghị khôi phục các hình thức làm việc từ xa từng được áp dụng trong đại dịch Covid-19 nhằm giảm nhu cầu đi lại và tiết kiệm nhiên liệu.
"Trong giai đoạn Covid-19, chúng ta đã phát triển nhiều hệ thống để làm việc tại nhà, họp trực tuyến và tổ chức hội nghị bằng video. Việc khởi động lại những hệ thống này sẽ rất hữu ích cho quốc gia", ông nói.
Ấn Độ, quốc gia có hơn 1,4 tỷ dân, được xem là một trong những nước chịu ảnh hưởng lớn khi eo biển Hormuz, huyết mạch năng lượng với thế giới, bị phong tỏa. Nước này phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu và khí đốt từ Trung Đông. Trong giai đoạn chiến sự Iran căng thẳng, chính phủ Ấn Độ từng kích hoạt quyền khẩn cấp để chuyển nhiên liệu từ khu vực công nghiệp sang đảm bảo nguồn cung cho dân sinh.
Mỹ và Iran đang ngừng bắn, nhưng các cuộc đàm phán kết thúc cuộc chiến rơi vào bế tắc và eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa gần như hoàn toàn.
Thủ tướng Modi cảnh báo căng thẳng địa chính trị kéo dài sẽ tiếp tục gây khó khăn cho kinh tế toàn cầu bất chấp các biện pháp điều tiết thị trường trong nước. Ông nhấn mạnh lòng yêu nước không thể chỉ thể hiện qua khẩu hiệu mà còn thông qua trách nhiệm kinh tế và nghĩa vụ công dân trong thời kỳ khó khăn.
Bên cạnh đó, ông Modi cho biết chính phủ đang đầu tư mạnh vào hạ tầng năng lượng nhằm giảm phụ thuộc vào bên ngoài, như phát triển điện mặt trời, tăng tỷ lệ ethanol pha trong xăng, nhập khí đốt qua đường ống và mở rộng hệ thống giao thông sử dụng khí nén.
Theo The Independent ngày 3.4, nhà chức trách đã khởi tố 32 người, trong đó có 11 người bị bắt, chủ yếu là các nhân sự điều hành công ty cứu hộ trên đỉnh Everest ở Nepal. Vụ việc được cho là đã ảnh hưởng đến 4.782 nhà leo núi quốc tế trong giai đoạn 2022 - 2025, với hơn 300 ca cứu hộ giả và tổng số tiền gian lận gần 20 triệu USD.
Các nhà điều tra Nepal cho biết đường dây này có sự tham gia của nhiều đối tượng trong "hệ sinh thái leo núi", bao gồm hướng dẫn viên, công ty du lịch, đơn vị trực thăng và cả ban lãnh đạo tại nhiều cơ sở y tế.
Liên quan thủ đoạn lừa đảo, các nhà điều tra cho biết các hướng dẫn viên đã sử dụng nhiều phương pháp để buộc du khách phải sơ tán bằng trực thăng. Cụ thể, các hướng dẫn viên của các công ty du lịch leo núi bị cáo buộc đã đầu độc du khách bằng cách bỏ bột nở vào thức ăn để gây ra các triệu chứng rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng, giống như say độ cao hoặc ngộ độc thực phẩm. Một số nạn nhân khác bị cho uống các loại thuốc đi kèm với lượng nước quá mức để kích phát các triệu chứng bệnh lý.
Sau khi xuất hiện các triệu chứng bất thường, các nạn nhân bị ép "vào thế" phải xuống núi và chấp nhận với việc sơ tán khẩn cấp bằng trực thăng với chi phí tốn kém. Các doanh nghiệp liên quan tiếp tục lập hồ sơ y tế và giấy tờ chuyến bay giả để yêu cầu bồi thường từ các công ty bảo hiểm quốc tế.
Hóa đơn còn bị "thổi phồng" khi mỗi hành khách bị tính phí như một chuyến bay riêng, dù thực tế nhiều người được vận chuyển cùng lúc. Các bệnh viện cũng tiếp tay bằng cách lập báo cáo điều trị giả cho những du khách thực tế không hề nhập viện.
Cục Điều tra trung ương (CIB) của cảnh sát Nepal cho biết các hành vi phạm tội đã gây tổn hại đến "niềm tự hào, uy tín và nhân phẩm quốc gia của Nepal trên trường quốc tế". Vụ bê bối cũng làm dấy lên lo ngại về tính minh bạch của ngành du lịch - lĩnh vực đang tạo ra hơn 1 triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp tại Nepal.
Trong những năm gần đây, một số công ty bảo hiểm quốc tế lớn đã ngừng cung cấp bảo hiểm cho khách du lịch leo núi ở Nepal do tình trạng gian lận ngày càng gia tăng.
Năm 2018, chính phủ Nepal tuyên bố đã loại bỏ tất cả các "trung gian" tham gia vào việc sắp xếp sơ tán khẩn cấp cho khách du lịch, yêu cầu các công ty du lịch chịu trách nhiệm pháp lý và báo cáo chi tiết mọi ca sơ tán hoặc điều trị y tế đối với khách hàng của họ trong suốt chuyến đi, theo New York Post.
Tuy nhiên, theo ông Manoj Kumar KC, người đứng đầu đơn vị chống tội phạm có tổ chức của cảnh sát Nepal, tình trạng gian lận vẫn tiếp diễn do chế tài chưa đủ sức răn đe. "Khi không có biện pháp nào chống lại tội phạm, nó sẽ phát triển mạnh. Tình trạng lừa đảo bảo hiểm cũng phát triển mạnh mẽ vì điều đó", ông nói.
