Quân đội Mỹ không chỉ sở hữu nhiều đơn vị đặc nhiệm mà còn xây dựng một bộ chỉ huy riêng để quản lý và triển khai lực lượng này trên quy mô toàn cầu: Bộ Chỉ huy Các Hoạt động Đặc biệt (USSOCOM).
Với quy mô xấp xỉ 70.000 quân nhân và nhân sự, các đơn vị đặc nhiệm Mỹ hoạt động như một hệ thống tác chiến hợp nhất, từ trinh sát, tình báo đến đột kích và giải cứu con tin.
Trong “tầng tinh nhuệ nhất” của hệ sinh thái này, Bộ Chỉ huy Các Hoạt động Đặc biệt Liên hợp (JSOC) là nơi tập trung những đơn vị nổi tiếng hàng đầu như Delta Force, DEVGRU (SEAL Team 6), Đơn vị Chiến thuật Đặc biệt Không quân số 24 (STS) và Hoạt động Hỗ trợ Tình báo (ISA).
USSOCOM – Nền tảng sức mạnh toàn cầu
Khác với nhiều quốc gia coi đặc nhiệm là đơn vị tinh nhuệ cấp quân chủng, Quân đội Mỹ vận hành đặc nhiệm như một ngành tác chiến riêng biệt. USSOCOM, đặt trụ sở tại bang Florida, có vai trò tổ chức, huấn luyện, trang bị và triển khai lực lượng đặc nhiệm, đồng thời phối hợp với các Bộ tư lệnh tác chiến (CENTCOM, INDOPACOM…) trong các hoạt động quân sự.
Thành lập năm 1987 theo Đạo luật Nunn-Cohen, USSOCOM là trung tâm chỉ huy các lực lượng đặc nhiệm của Mỹ, với khoảng 70.000 binh sĩ từ Lục quân, Hải quân, Không quân, Thủy quân lục chiến và Lực lượng Không gian.
USSOCOM chuyên thực hiện các sứ mệnh chiến lược như chống khủng bố, trinh sát luồn sâu, giải cứu con tin và hành động trực tiếp, hoạt động dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Quốc phòng nhưng có quyền tự chủ cao.
Quân đội Mỹ tự hào với nhiều đơn vị đặc nhiệm nổi tiếng, kế thừa truyền thống từ Thế chiến II, nơi OSS (tiền thân của Cục Tình báo Trung ương Mỹ – CIA) tiên phong chiến tranh bất quy tắc. Với ngân sách hàng tỷ USD và kinh nghiệm thực chiến phong phú, các đơn vị này đã định hình mô hình đặc nhiệm hiện đại toàn cầu.
Điểm làm nên sức mạnh của lực lượng đặc nhiệm Mỹ là khả năng tác chiến theo chuỗi: ISA và các mạng trinh sát xác định mục tiêu; Delta/DEVGRU thực hiện đột kích, bắt/diệt mục tiêu hoặc giải cứu con tin; STS đảm nhiệm điều phối không kích, cứu hộ chiến đấu, tác chiến đường không – trinh sát tại điểm nóng; các lực lượng yểm trợ (không vận, tiếp tế, tác chiến mạng…) giúp duy trì nhịp độ chiến dịch dài ngày.
“Tuyển chọn từ tinh hoa”
Một điểm chung của Delta, DEVGRU, STS và ISA là hầu như không tuyển người mới, mà tuyển dụng ứng viên từ các đơn vị tinh nhuệ sẵn có của quân đội Mỹ.
Ví dụ, Delta Force thường tìm ứng viên từ các đơn vị giàu kinh nghiệm của Lục quân như Biệt kích (Rangers) hoặc Lực lượng Đặc biệt (Green Berets). DEVGRU thường tuyển chọn ứng viên ngay trong lực lượng SEAL thông qua các khóa chọn lọc nội bộ, còn STS thì ứng viên đa dạng hơn với xuất thân chính từ binh sĩ thuộc Không quân Mỹ.
Tiêu chuẩn tuyển chọn ứng viên cho các đơn vị này cực kỳ khắt khe, nhằm đảm bảo chỉ những cá nhân ưu tú nhất được tham gia, với tỷ lệ vượt qua giai đoạn tuyển chọn và huấn luyện chỉ dưới 10%.
Đối với Delta Force, ứng viên (thường ở độ tuổi 22-35) phải vượt qua kỳ tuyển chọn kéo dài 4 tuần, bao gồm hành quân đường dài mang theo 20-30kg quân tư trang qua địa hình đồi núi Georgia, chịu đựng thiếu ngủ, kiểm tra tâm lý – thể lực gắt gao.
Tất cả đơn vị đều nhấn mạnh “chiến binh toàn diện” với thể lực vượt trội, kiểm soát tâm lý vững vàng và khả năng làm việc nhóm. Dù không phân biệt giới tính từ năm 2015, nhưng tỷ lệ nữ trong các đơn vị tác chiến trực tiếp vẫn rất thấp.
Quá trình huấn luyện của các đơn vị kéo dài 1-2 năm, rèn luyện thành “siêu chiến binh” đa năng. Delta Force huấn luyện tại căn cứ Fort Bragg kéo dài 6 tháng, yêu cầu cao về sự sáng tạo chiến thuật.
DEVGRU đào tạo tại căn cứ Dam Neck, ứng viên trải qua 6 tháng huấn luyện chuyên sâu về đột kích biển, chống tàu ngầm và tình báo, thường xuyên tập luyện cùng đặc nhiệm SAS của Anh.
Trong khi đó, STS tại căn cứ Pope Field tập trung vào nhiệm vụ cứu hộ chiến trường, điều khiển không kích, nhảy dù tự do và y tế chiến đấu, huấn luyện ở sa mạc, rừng rậm, các vùng cực.
Cuối cùng là ISA tại căn cứ Fort Belvoir với 12 tháng huấn luyện tập trung tình báo, theo dõi, tác chiến mạng và hoạt động bí mật. Vì đặc thù, các chi tiết về tuyển chọn, huấn luyện, biên chế của ISA gần như không công khai. Tuy nhiên, vai trò của ISA với JSOC là rất rõ ràng: trong tác chiến, tình báo là vũ khí mở đường. Không có thông tin tốt, đòn đột kích sẽ rơi vào rủi ro hoặc sai mục tiêu.
Chính vì quy trình khắt khe đó, tỷ lệ ứng viên thất bại hoặc không đáp ứng yêu cầu lên tới 80-90%. Những thành viên gia nhập Delta hoặc đeo huy hiệu “Đinh ba” của SEAL tại DEVGRU đều là biểu tượng danh dự của những chiến binh đã được tôi luyện và sẵn sàng tham gia các nhiệm vụ khó khăn nhất.
Điểm mạnh không nằm ở “món đồ”, mà ở hệ sinh thái tác chiến
Về trang bị, các đơn vị sử dụng công nghệ cao nhất, được tùy chỉnh cho từng sứ mệnh. Trang bị cơ bản là quân phục ngụy trang MultiCam hoặc OCP, áo giáp. Vũ khí chính tiêu chuẩn là súng trường HK416/M4A1 (5,56mm), Glock 19 (9mm), MP7 (4,6mm), súng bắn tỉa MK13 (7,62mm/.300 Win Mag), tên lửa chống tăng Javelin.
Tuy nhiên, mỗi lực lượng lại có trang bị riêng. Ví dụ, Delta Force thường có thêm súng trường bắn tỉa SR-25. Đặc nhiệm DEVGRU dùng MCX Rattler cho môi trường thủy bộ, UAV RQ-11 Raven. STS sử dụng các thiết bị như laser chỉ định mục tiêu, kính nhìn đêm PVS-31. Còn ISA là công cụ tình báo như thiết bị nghe lén, UAV mini, phần mềm mã hóa.
Các đơn vị đặc nhiệm của Mỹ – cường quốc quân sự số 1 thế giới – cơ bản được trang bị phương tiện cơ động tối ưu theo từng nhiệm vụ như trực thăng MH-60 Black Hawk, xe địa hình GMV 1.1, tàu ngầm mini SDS. Ngân sách USSOCOM khoảng 13 tỷ USD/năm và liên tục được tăng thêm là minh chứng cho khả năng tác chiến không giới hạn của các đơn vị đặc nhiệm thuộc quyền.
Mảnh ghép giúp thể hiện sức mạnh quân sự vượt trội của Mỹ
Các đơn vị JSOC đã tham gia hàng ngàn hoạt động, định hình lịch sử hiện đại. Cụ thể, Delta Force được thành lập năm 1977. Sau thất bại trong Chiến dịch Eagle Claw (1980) tại Iran, đơn vị đã được cải tổ để rồi sau đó thành công ở Panama (1989) bắt Tướng Manuel Noriega; săn lùng các hệ thống tên lửa SCUD tại Iraq (1991); tham gia truy bắt trùm khủng bố Osama bin Laden ở Afghanistan (2011).
DEVGRU được thành lập năm 1980. Đơn vị này nổi tiếng qua nhiệm vụ tiêu diệt Osama Bin Laden; giải cứu Thuyền trưởng Phillips khỏi cướp biển Somali (2009) và các nhiệm vụ tại Iraq/Syria chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng (2014-2019).
STS lại nổi tiếng với nhiệm vụ hỗ trợ cứu hộ tại Mogadishu (1993) trong sự kiện Black Hawk Down, tại Afghanistan (2001) tham gia hỗ trợ kiểm soát không kích cũng như tại Iraq (2003) giải cứu tù binh chiến tranh Jessica Lynch.
Còn ISA được thành lập năm 1981, từng hoạt động bí mật ở Nicaragua (thập niên 1980) cùng nhiều hoạt động tình báo tuyệt mật khác. Tất cả đều dưới sự chỉ huy của USSOCOM với khoảng hơn 7.000 nhiệm vụ trải dài trên 149 quốc gia tính tới năm 2023.
Quân đội Mỹ có thể duy trì các đơn vị đặc nhiệm ở tốp đầu thế giới vì đó không chỉ là những đơn vị đơn lẻ, mà là cả một hệ thống quy mô USSOCOM với 70.000 nhân sự, có “tầng tinh nhuệ” JSOC để xử lý nhiệm vụ nhạy cảm, ngân sách gần như không giới hạn và mạng lưới đồng minh phục vụ triển khai toàn cầu.
Trong đó, Delta Force – DEVGRU – STS – ISA tạo thành một “bộ tứ” tượng trưng cho cách Mỹ làm đặc nhiệm: tình báo tốt, xâm nhập đúng, ra đòn chính xác, rút lui an toàn. “Hệ sinh thái” đặc nhiệm Mỹ xứng đáng đứng ở vị trí số 1 trong Top 10 lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ nhất thế giới
Phát biểu trước các khách mời trong bữa trưa riêng tư tại Nhà Trắng hôm 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích gay gắt Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vì không hỗ trợ Washington trong chiến dịch quân sự đang diễn ra tại Trung Đông.
"Tôi đã gọi điện cho Tổng thống Pháp, người bị vợ đối xử cực kỳ tệ và ông ấy đang hồi phục sau cú đấm vào hàm bên phải", ông Trump nói, dường như đề cập video hồi tháng 5/2025, trong đó bà Brigitte Macron được cho là đã đẩy vào mặt chồng trên chuyên cơ của Tổng thống.
Sau khi video lan truyền, ông Macron phủ nhận xảy ra "mâu thuẫn gia đình", nói rằng họ "chỉ đang đùa giỡn như thường lệ".
Ông Trump cho biết trong cuộc gọi gần đây, ông đã đề nghị Tổng thống Pháp hỗ trợ Mỹ ở vùng Vịnh, dù Washington "đang lập kỷ lục về loại bỏ những người xấu xa và bắn hạ tên lửa đạn đạo". "Chúng tôi rất muốn được giúp đỡ, nếu có thể, ông hãy lập tức điều tàu đến", Tổng thống Mỹ nhắc lại đoạn trao đổi với lãnh đạo Pháp.
Người đứng đầu Nhà Trắng sau đó nhại giọng Pháp để đưa ra câu trả lời được cho là của ông Macron. "'Không, không, không, chúng tôi không thể làm việc đó, Donald. Chúng tôi chỉ có thể hành động như vậy sau khi chiến sự kết thúc'. Tôi đáp lại 'Không, không, đến lúc chiến thắng rồi thì tôi chẳng cần nữa đâu Emmanuel'", ông Trump nói.
Sau những lời chế giễu của ông Trump, Tổng thống Pháp ngày 2/4 cho rằng những phát biểu như vậy là "bất lịch sự và cũng không đúng mực".
"Tôi sẽ không đáp lại những bình luận đó, vì không đáng", ông Macron nói với phóng viên khi cùng phu nhân Brigitte đến thăm Seoul, Hàn Quốc, thêm rằng trọng tâm của ông là "nỗ lực giảm leo thang" ở Trung Đông và hướng tới lệnh ngừng bắn.
Tổng thống Pháp cũng cho rằng có quá nhiều lời bàn tán và mọi thứ đang rối loạn, dường như ám chỉ việc ông Trump nhiều lần đột ngột thay đổi chính sách. "Tất cả chúng ta đều cần sự ổn định, bình lặng và hòa bình trở lại. Đây không phải màn trình diễn!", ông Macron nhấn mạnh.
Nhiều chính trị gia Pháp cũng bức xúc với bình luận của Tổng thống Mỹ. "Thành thật mà nói, không đúng chuẩn mực chút nào", Chủ tịch Hạ viện Pháp Yael Braun-Pivet cho hay. "Chúng ta đang bàn về tương lai của thế giới. Ngay lúc này, tại Iran, tình hình tác động đến cuộc sống của hàng triệu người, nhiều người đang thiệt mạng trên chiến trường, vậy mà lại có một Tổng thống cười cợt, chế giễu người khác".
Manuel Bompard, điều phối viên của đảng cánh tả France Unbowed, người thường xuyên chỉ trích Tổng thống Pháp, cũng lên tiếng bảo vệ ông Macron.
"Mọi người đều biết mức độ bất đồng của tôi với Tổng thống Macron, nhưng việc ông Donald Trump nói về vợ chồng ông ấy theo cách như vậy là hoàn toàn không thể chấp nhận", ông Bompard nói với kênh BFMTV.
Ông Trump và ông Macron từng có mối quan hệ khá thân thiết trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Mỹ, song trong năm qua, lãnh đạo hai nước nhiều lần bất đồng về chính sách quốc tế.
Pháp đã triển khai một số lực lượng quân sự tới khu vực vịnh Ba Tư, điều động chiến đấu cơ và hệ thống phòng không để bảo vệ các đồng minh Arab, đồng thời triển khai lực lượng hải quân ngoài khơi Cyprus, quốc gia thành viên Liên minh châu Âu từng bị tấn công bằng máy bay không người lái.
Tuy nhiên, Tổng thống Macron đã từ chối hỗ trợ chiến dịch tấn công Iran của Mỹ. Pháp cũng cùng các đồng minh châu Âu như Tây Ban Nha, Italy cấm máy bay quân sự Mỹ sử dụng căn cứ không quân của họ để không kích Iran.
Theo đó, Mỹ thông báo kể từ ngày 21.5, Bộ An ninh nội địa sẽ yêu cầu toàn bộ các chuyến bay đến Mỹ có hành khách từng đến CHDC Congo, Nam Sudan hoặc Uganda trong vòng 21 ngày phải hạ cánh tại sân bay quốc tế Washington-Dulles (bang Virginia) để tiến hành các biện pháp rà soát y tế chuyên sâu.
Trước đó, một chuyến bay của hãng hàng không Air France từ Paris (Pháp) đến Detroit (Mỹ) ngày 20.5 đã phải chuyển hướng hạ cánh xuống sân bay Canada, sau khi phát hiện có một hành khách đến từ CHDC Congo. Cơ quan Hải quan và biên phòng Mỹ (CBP) cho biết đây là trường hợp "sơ suất" khi để lọt hành khách này, do Mỹ đã ban hành những hạn chế nhập cảnh nhằm giảm nguy cơ lây lan dịch Ebola.
Trong một diễn biến khác, châu Âu cũng đang tiếp nhận các ca nhiễm Ebola là công dân Mỹ từ vùng dịch. Một bệnh nhân người Mỹ có kết quả xét nghiệm dương tính tại CHDC Congo đã được chuyển đến khu cách ly đặc biệt tại Berlin (Đức) hôm 20.5. Cùng ngày, CH Czech xác nhận đang tiếp nhận một bác sĩ người Mỹ từng điều trị cho bệnh nhân Ebola tại Uganda.
AP dẫn thông báo từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 20.5 cho hay số ca nghi nhiễm Ebola trong đợt bùng phát tại CHDC Congo và Uganda đã tăng lên 600, với 139 trường hợp tử vong. Thách thức hiện nay là vẫn chưa xác định được "bệnh nhân số không", trong khi hiện chưa có vắc xin tiềm năng và thuốc đặc hiệu để điều trị chủng vi rút hiếm Bundibugyo, chủng lây lan chính trong đợt bùng phát hiện nay.
Lực lượng cứu hỏa bang Queensland chiều 3/7 nhận được thông báo về nhiều vật kim loại hình cầu cỡ lớn dạt vào bãi biển Forrest, cách thành phố Townsville khoảng 80 km về phía bắc.
Giới chức địa phương lập tức đóng cửa bãi biển để thu gom và kiểm tra các quả cầu bí ẩn này. Họ thiết lập vùng cấm quanh hiện trường, trong lúc các đội chuyên trách mặc trang phục bảo hộ thu hồi những quả cầu và đưa vào thùng chứa vật liệu nguy hiểm dưới sự giám sát của cảnh sát.
"Nếu phát hiện bất cứ vật thể đáng ngờ nào trong khu vực, đừng tìm cách chạm vào chúng. Hãy di chuyển ra xa và gọi cho đường dây khẩn cấp", lực lượng cứu hỏa bang Queensland cảnh báo người dân.
Bãi biển này nằm gần làng Forrest Beach, nơi có khoảng 2.500 người sinh sống, nên thông tin về những quả cầu bí ẩn dạt vào bờ đã khiến dân làng cảnh giác cao độ.
Ngày 6/7, Cơ quan Vũ trụ Australia (ASA) ra thông cáo cho biết vị trí dạt vào và đặc điểm của những quả cầu này cho thấy chúng dường như là bình chịu áp suất thuộc hệ thống nhiên liệu của một phương tiện phóng vũ trụ. Bộ phận này tách ra và rơi trở lại khí quyển sau khi được phóng lên không gian.
ASA đang phối hợp với đối tác quốc tế để xác nhận chính xác loại tên lửa và quốc gia phóng.
Theo phó giáo sư Alice Gorman, chuyên gia khảo cổ học không gian và rác vũ trụ tại Đại học Flinders, những quả cầu này thường được gọi là "quả cầu vũ trụ". Chúng là bình chịu áp suất làm từ hợp kim titan có nhiệt độ nóng chảy rất cao nên thường vẫn nguyên vẹn sau quá trình rơi trở lại khí quyển.
"Bề mặt các vật thể không có dấu hiệu bị cháy sém, cho thấy chúng có thể thuộc tầng một hoặc tầng hai của tên lửa, được tách ra trước khi phần còn lại của tên lửa tiếp tục đưa kiện hàng vào không gian", bà nói.
Gorman cũng nhận định các bình này có thể vẫn còn sót lại hydrazine, loại nhiên liệu tên lửa có thể gây hại cho sức khỏe con người nếu tiếp xúc trực tiếp.
Giới chức Australia cảnh báo người dân không được di chuyển hoặc tự ý thu gom bất kỳ vật thể nào tình nghi là rác vũ trụ, mà phải thông báo cho lực lượng chức năng.
Cư dân Trevor Kyle, người hỗ trợ cảnh sát tiếp cận khu vực phát hiện quả cầu đầu tiên, cho biết ban đầu nhiều người tưởng đó chỉ là phao hoặc thiết bị từ tàu thuyền. Tuy nhiên, giới chức sau đó đã huy động lực lượng xử lý bom mìn, cứu hỏa và cứu hộ khẩn cấp tới hiện trường vì lo ngại đây có thể là vật thể nguy hiểm.
Khi số vụ phóng tên lửa trên thế giới ngày càng tăng, các trường hợp rác vũ trụ rơi xuống Trái Đất hoặc dạt vào bờ biển sẽ xuất hiện thường xuyên hơn.
Đây không phải lần đầu Australia phát hiện rác vũ trụ dạt vào bờ. Năm 2023, Ấn Độ xác nhận một khối kim loại khổng lồ dạt vào bãi biển ở bang Tây Australia là bộ phận của tên lửa nước này. Một vật thể hình cầu tương tự cũng từng được tìm thấy tại Namibia năm 2011 và được cho là bình chứa nhiên liệu hydrazine của một tên lửa vũ trụ.
