Cuối tháng 4, Mark Zuckerberg tự tin tuyên bố Meta sẽ nâng chi tiêu cho AI lên tới 145 tỷ USD. Nhưng thay vì hưởng ứng, thị trường lập tức bán tháo khiến cổ phiếu Meta mất hơn 6% sau giờ giao dịch. Cùng lúc đó, Alphabet lại tăng gần 7% nhờ cho thấy AI đã bắt đầu mang tiền về cho Google.
Phố Wall lúc này không còn hào hứng với những lời hứa về tương lai mà muốn thấy lợi nhuận thực trên báo cáo tài chính.
Nỗi sợ kép từ một kịch bản hư cấu
Sự mong manh của tâm lý nhà đầu tư bộc lộ rõ hồi cuối tháng 2, khi một bài blog của hãng nghiên cứu ít tên tuổi Citrini Research bất ngờ khiến phố Wall chao đảo. Theo Bloomberg, bài viết mang tên “Khủng hoảng trí tuệ toàn cầu năm 2028” vẽ ra kịch bản AI siêu mạnh sẽ thay thế lao động văn phòng trong vòng 2 năm, kéo tiêu dùng sụp đổ và đẩy kinh tế toàn cầu vào giảm phát.
Dù bị nhiều chuyên gia bác bỏ và gọi là “khoa học viễn tưởng”, kịch bản này vẫn khiến cổ phiếu Uber, DoorDash, Mastercard và Visa đồng loạt lao dốc.
Cú rung lắc cho thấy phố Wall đang rơi vào trạng thái hoang mang với AI. Nhà đầu tư vừa lo công nghệ này không tạo đủ lợi nhuận để bù chi phí khổng lồ, vừa sợ AI quá mạnh và có thể phá vỡ hàng loạt mô hình kinh doanh hiện tại.
Heath Terry, Giám đốc nghiên cứu công nghệ toàn cầu tại Citi, nhận định tâm lý thị trường hiện rất mong manh, chỉ cần một kịch bản tiêu cực cũng đủ khiến dòng tiền tháo chạy.
Trong khi lãnh đạo Anthropic hay Microsoft liên tục cảnh báo AI có thể xóa sổ việc làm văn phòng trong vài năm tới, tác động thực tế vẫn khá mờ nhạt. Nhiều nghiên cứu cho thấy nhân viên đang dùng AI để tạo ra “workslop” – các sản phẩm chất lượng thấp làm giảm năng suất thay vì cải thiện hiệu quả.
Giám đốc vận hành OpenAI Brad Lightcap cũng thừa nhận AI vẫn chưa thực sự thâm nhập sâu vào quy trình vận hành cốt lõi của doanh nghiệp.
Cuộc đua đốt tiền và bài toán thu hồi vốn
Bước vào mùa báo cáo tài chính quý I/2026, các ông lớn công nghệ bắt đầu chịu áp lực lớn chưa từng có trong việc chứng minh AI thực sự tạo ra tiền. Theo Fortune, tổng chi tiêu vốn liên quan đến AI của Big Tech có thể vượt 600 tỷ USD chỉ riêng trong năm nay, buộc giới đầu tư liên tục yêu cầu doanh nghiệp đưa ra lộ trình hoàn vốn rõ ràng.
Alphabet hiện là điểm sáng hiếm hoi thuyết phục được phố Wall. Doanh thu Google Cloud tăng 63% so với cùng kỳ, đạt 20 tỷ USD. Giám đốc tài chính Anat Ashkenazi cho biết các khoản đầu tư AI đang tạo ra tăng trưởng mạnh, với lượng hợp đồng tồn đọng lên tới 462 tỷ USD và hơn một nửa dự kiến chuyển thành doanh thu trong vòng 24 tháng tới.
Ngược lại, Meta lại khiến thị trường thất vọng. Khi bị hỏi về dấu hiệu cho thấy công ty đang đi đúng hướng để thu hồi vốn AI, CEO Mark Zuckerberg chỉ đưa ra câu trả lời khá chung chung về việc tập trung xây dựng sản phẩm cho hàng tỷ người dùng trước khi kiếm tiền. Ngay sau đó, cổ phiếu Meta lao dốc vì nhà đầu tư cho rằng công ty chưa chứng minh được hiệu quả kinh doanh thực tế từ AI.
Microsoft cũng tiếp tục lao vào cuộc đua đốt tiền với kế hoạch chi tiêu vốn khoảng 190 tỷ USD trong năm nay. Dù Azure vẫn tăng trưởng 40%, giới đầu tư bắt đầu lo ngại khi hãng phải liên tục bơm thêm hàng chục tỷ USD chỉ để mở rộng hạ tầng AI.
CEO Satya Nadella thừa nhận riêng chi phí linh kiện đắt đỏ đã khiến Microsoft tốn thêm khoảng 25 tỷ USD. Tuy nhiên, Giám đốc tài chính Amy Hood khẳng định biên lợi nhuận của mảng AI hiện vẫn tốt hơn giai đoạn đầu Microsoft chuyển sang điện toán đám mây trước đây.
Dòng tiền đổi hướng, cảnh báo bong bóng chip
Khi bài toán lợi nhuận dần lộ diện, dòng tiền trên phố Wall cũng bắt đầu đổi hướng. Theo Business Insider, Goldman Sachs cho rằng cuộc chơi AI đang bước sang giai đoạn mới.
Suốt nhiều năm, cổ phiếu chip như Nvidia dẫn dắt toàn bộ làn sóng AI nhờ nhu cầu GPU và trung tâm dữ liệu bùng nổ. Tuy nhiên, Goldman cảnh báo mức tăng trưởng hiện tại là “chưa từng có tiền lệ và khó bền vững” nếu phần còn lại của hệ sinh thái vẫn chưa chứng minh được khả năng sinh lời. Phố Wall giờ không còn chỉ quan tâm ai bán được nhiều GPU nhất, mà là doanh nghiệp nào thực sự kiếm được tiền từ AI.
Ngân hàng này dự báo các hyperscaler như Microsoft, Google hay Amazon có thể trở thành nhóm dẫn dắt tiếp theo nếu chứng minh được AI tạo ra doanh thu và cải thiện hiệu quả kinh doanh.
Trong khi đó, nhóm cổ phiếu bán dẫn đang có dấu hiệu tăng quá nóng. Theo Reuters, chỉ số bán dẫn Philadelphia đã tăng 64% kể từ cuối tháng 3, vượt xa mức tăng 17% của S&P 500. Micron và AMD đều tăng hơn gấp đôi, còn chỉ báo RSI của nhóm bán dẫn đã lên mức quá mua cao nhất kể từ bong bóng dotcom năm 2000.
Diễn biến này khiến nhiều nhà đầu tư liên tưởng tới bong bóng Internet cuối thập niên 1990. Michael Burry – người từng dự báo đúng khủng hoảng 2008 – hiện đã bắt đầu đặt cược giảm giá vào các quỹ ETF bán dẫn.
Rủi ro lớn nhất nằm ở chỗ thị trường Mỹ đang phụ thuộc quá nhiều vào một nhóm cổ phiếu nhỏ. Chỉ 19 doanh nghiệp bán dẫn đã chiếm tới 18% tỷ trọng S&P 500, đồng nghĩa chỉ cần một cú hụt hơi của nhóm này cũng có thể kéo cả thị trường rung lắc mạnh.
Cuộc đua AI vẫn chưa dừng lại, nhưng thời kỳ “chỉ cần gắn mác AI là cổ phiếu tăng” dường như đã kết thúc. Phố Wall giờ muốn nhìn thấy lợi nhuận thực, thay vì những lời hứa về tương lai xa.
Ngày 6-5, thông tin từ Công ty cổ phần VSIP Cần Thơ cho biết nhà đầu tư thứ cấp đầu tiên là Công ty Bestway Cần Thơ đang triển khai xây dựng nhà máy công nghệ thể thao Bestway Cần Thơ tại Khu công nghiệp VSIP Cần Thơ (xã Vĩnh Trinh).
Nhà máy dự kiến vận hành sản xuất vào tháng 8-2026. Cơ sở được xây dựng trên diện tích gần 28ha, sản xuất đồ chơi, trò chơi, dụng cụ thể dục thể thao và các sản phẩm từ nhựa.
Tổng vốn đầu tư dự án là 2.603 tỉ đồng, tương đương 100 triệu USD, tạo ra hơn 5.000 việc làm, doanh thu 500 triệu USD/năm, phục vụ thị trường xuất khẩu và nội địa, đóng góp phát triển kinh tế vùng.
Trước đó tại ngày hội việc làm do Công ty cổ phần VSIP Cần Thơ và Đại học Cần Thơ tổ chức, Công ty Bestway Cần Thơ có nhu cầu tuyển dụng khoảng 6.000 vị trí việc làm, trong đó khoảng 12% là các vị trí chuyên môn cao như: quản lý, kỹ sư, kỹ thuật viên bảo trì, nhân viên văn phòng, trưởng bộ phận sản xuất, còn lại là các vị trí dành cho lao động phổ thông có tay nghề.
Khu công nghiệp VSIP Cần Thơ có diện tích 293,7ha, tổng vốn đầu tư trên 3.717 tỉ đồng, đang triển khai các hạng mục san nền, đường giao thông, thoát nước mưa, thoát nước thải, cấp nước, chiếu sáng, thông tin liên lạc, cấp điện. Đến nay tổng tiến độ khoảng 35%.
Dự kiến khi hoàn thành sẽ tạo việc làm cho 20.000 - 30.000 lao động địa phương và các tỉnh lân cận.
Theo Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), một cuộc diễn tập ứng phó sự cố có quy mô lớn chưa từng có vừa được tổ chức ngày 16-4. Cuộc diễn tập lần đầu tiên có sự tham gia của cả ba cấp điều độ, thay vì chỉ một cấp trước đây.
Việc tổ chức diễn tập được thực hiện trong bối cảnh việc cung ứng điện mùa khô gặp nhiều thách thức: nhu cầu điện được dự báo sẽ tăng cao cùng những yếu tố bất thường do thời tiết nắng nóng sẽ diễn ra vào các tháng cao điểm mùa khô.
Tình huống được tổ chức diễn tập là giả định sự cố đường dây 220kV Nha Trang - Krông Buk xảy ra vào thời điểm phụ tải cao. Bên cạnh đó đường dây 220kV Nha Trang - Vân Phong đang cắt điện dài ngày để chuyển đấu nối.
Đây là khu vực có tỉ lệ nguồn năng lượng tái tạo đấu nối lớn, đòi hỏi công tác xử lý nhanh chóng và chính xác để tránh sự cố lan rộng.
Tình huống diễn tập còn tích hợp yếu tố bất thường như cháy rừng ảnh hưởng hành lang tuyến, qua đó nâng cao khả năng ứng phó với các sự cố kết hợp, phức tạp trong thực tế.
Sự cố đường dây diễn ra gây nên quá tải nghiêm trọng, gây mất trục truyền tải, dồn tải và tạo nên nguy cơ domino.
Hiệu ứng domino gây hậu quả làm lan rộng sự cố, nếu không xử lý ngay sẽ xảy ra mất nhiều nguồn điện khu vực nam miền Trung và dẫn đến mất tải diện rộng.
Trực tiếp chỉ đạo công tác diễn tập, ông Nguyễn Quốc Trung - Phó tổng giám đốc NSMO kiêm Giám đốc Trung tâm Điều độ hệ thống điện miền Trung (CSO) - cho hay việc diễn tập xử lý sự cố hệ thống điện được thực hiện trên ứng dụng mô phỏng đào tạo điều độ viên OpenOTS.
Đây là lần đầu tiên huy động cả ba cấp độ điều độ hệ thống điện tham gia, đã đưa ra các kịch bản ứng phó với các tình huống phức tạp, góp phần nâng cao năng lực xử lý trước các sự cố và khả năng phối hợp giữa các đơn vị.
Với mục tiêu là nhằm dập quá tải ngay, tránh lan truyền sự cố, sau khi nhận diện sự cố, các đơn vị đã hạ tải khẩn cấp ngay để cứu hệ thống, bao gồm việc giảm khoảng 240 MW nguồn, chủ yếu là điện mặt trời, cũng như phối hợp với các đơn vị điều độ miền và điện lực địa phương giảm thêm 10-16 MW.
Cùng đó, các đơn vị điều độ hệ thống thực hiện tái cấu trúc lưới, điều chỉnh lưới để sau khi ổn định sẽ huy động lại nguồn đã cắt. Việc này nhằm chuyển trạng thái hệ thống từ "cứu nguy" sang "tối ưu vận hành". Sau đó, các đơn vị vận hành sẽ cô lập và sửa chữa khu vực gặp sự cố.
Đối với khu vực gặp tình huống bất thường là cháy rừng gần đường dây 220kV Quảng Ngãi - Phù Mỹ có nguy cơ gây khói, nhiệt, phóng điện và các sự cố tiếp theo, MSNO sẽ chủ động giảm lượng công suất nhất định và theo dõi thêm tình huống, sẵn sàng cắt khẩn cấp. Việc này nhằm kiểm tra năng lực xử lý đa sự cố chồng lấn.
Sau khi các sự cố được khôi phục, điều độ hệ thống sẽ đóng lại các đường dây, khôi phục lưới về trạng thái ban đầu và huy động nguồn đầy đủ phục vụ cho toàn hệ thống.
Theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô và Dự báo ngắn hạn (TsMAKP, trụ sở tại Nga), dự báo tăng trưởng của Nga năm nay giảm về 0,5-0,7%. Tốc độ này hạ hơn so với dự báo đưa ra một tháng trước đó, là 0,9-1,3%.
TsMAKP giải thích rằng giá dầu cao sẽ không hỗ trợ nhiều cho tăng trưởng kinh tế Nga, khi các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái của Ukraine và lệnh trừng phạt mới từ phương Tây gây sức ép lên sản lượng và xuất khẩu dầu thô của nước này.
"Dự báo về xuất khẩu dầu và các sản phẩm từ dầu của Nga giai đoạn 2026-2029 đã được điều chỉnh giảm. Năm nay, xuất khẩu được dự báo thấp hơn 2025", các nhà phân tích tại TsMAKP cho biết trong báo cáo, nhưng không nêu số liệu cụ thể.
Tháng trước, Nga buộc phải giảm sản lượng dầu do các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine vào cảng biển và nhà máy lọc dầu nước này. Họ cũng phải dừng cung cấp dầu thô qua đường ống duy nhất tới châu Âu.
Trước đó, nhiều tổ chức từng dự báo Nga là một trong những nước hưởng lợi chính từ việc giá dầu tăng vọt do chiến sự tại Trung Đông và eo biển Hormuz bị phong tỏa. Moskva hiện là một trong những nước sản xuất dầu hàng đầu thế giới. Dầu Brent đã tăng gần 60% trong hai tháng qua.
"Khi cập nhật bối cảnh bên ngoài cho kịch bản cơ sở của tăng trưởng kinh tế - xã hội, yếu tố được cân nhắc chính là rủi ro sản lượng và xuất khẩu dầu mỏ của Nga suy giảm, do các cuộc tấn công mới nhằm vào hạ tầng cảng và nhà máy lọc dầu", báo cáo viết.
Dự báo chính thức của chính phủ Nga là kinh tế tăng trưởng 1,3% năm nay. Dù vậy, giới chức cũng cho biết đây là số liệu lạc quan và sẽ được điều chỉnh. Dự báo mới có thể công bố cuối tháng này.
Trong quý I, GDP Nga giảm 0,3%, đánh dấu quý đầu tiên nền kinh tế đi xuống kể từ đầu năm 2023. Tổng thống Nga Vladimir Putin tháng trước đã khiển trách các quan chức cấp cao, yêu cầu họ đưa ra ý tưởng mới để thúc đẩy tăng trưởng.
Dù vậy, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov tuần trước cho biết ngân sách nhà nước đã có thêm 200 tỷ ruble nhờ giá dầu tăng cao. Con số này bù đắp được phần nào khoản thâm hụt ngân sách trong hai tháng trước đó.
