Mới đây, PGS.TS Phạm Văn Quang – Trưởng khoa Hồi sức Tích cực Chống độc, Bệnh viện Nhi Đồng 1 (Tp.HCM) cho biết , các bác sĩ vừa điều trị thành công cho bé gái V.M.T. (10 tuổi, ngụ Đồng Tháp) rơi vào tình trạng nguy kịch do biến chứng nặng của sốt xuất huyết Dengue.
Theo người nhà, trước khi chuyển viện, bệnh nhi sốt cao kéo dài, đau bụng và nôn ói liên tục nên được đưa đến bệnh viện địa phương điều trị. Tại đây, trẻ được chẩn đoán sốc sốt xuất huyết Dengue ngày thứ 5 trên nền dư cân béo phì.
Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhi bị cô đặc máu nghiêm trọng, chỉ số hematocrit tăng tới 53%. Dù được truyền dịch chống sốc tích cực nhưng men gan tiếp tục tăng vọt lên gần 3.000 UI/L, cao gấp khoảng 100 lần bình thường nên được chuyển khẩn cấp lên Bệnh viện Nhi Đồng 1.
Khi nhập viện, bé trong tình trạng suy hô hấp, vật vã, huyết động không ổn định, gan tổn thương nặng và men gan tiếp tục tăng cao.
Ngay lập tức, các bác sĩ tiến hành hỗ trợ hô hấp, chống sốc bằng albumin nhằm hạn chế tổn thương gan, đồng thời chuyển bệnh nhi vào khoa Hồi sức tích cực chống độc để điều trị chuyên sâu. Tại đây, trẻ được thở NCPAP, truyền máu và các chế phẩm máu để kiểm soát rối loạn đông máu.
Theo PGS.TS Phạm Văn Quang, dù tình trạng huyết động tạm cải thiện nhưng bệnh nhi vẫn sốt cao liên tục, tổn thương gan ngày càng nặng hơn. Các xét nghiệm chuyên sâu sau đó xác định trẻ mắc hội chứng thực bào máu – một biến chứng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm ở bệnh nhân sốt xuất huyết Dengue.
“Biến chứng này có thể khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào suy gan, suy thận, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời”, PGS.TS Phạm Văn Quang cảnh báo.
Trước diễn tiến nguy kịch, các bác sĩ khoa Hồi sức tích cực chống độc phối hợp với khoa Huyết học khẩn cấp hội chẩn và quyết định sử dụng Dexamethasone nhằm kiểm soát phản ứng viêm quá mức.
Sau 24 giờ điều trị, bệnh nhi bắt đầu giảm sốt, tình trạng tổn thương gan dần ổn định. Sau một tuần hồi sức tích cực, chức năng gan, thận, hô hấp và đông máu của trẻ cải thiện rõ rệt. Hiện bệnh nhi đã tỉnh táo, ăn uống được và dự kiến có thể xuất viện trong vài ngày tới.
Theo các bác sĩ, trong vài tuần gần đây, khoa Hồi sức tích cực chống độc liên tục tiếp nhận nhiều trẻ bị sốc sốt xuất huyết Dengue nặng kèm suy đa cơ quan.
“Những trường hợp sốt cao kéo dài, kèm tổn thương gan, thận hoặc rối loạn huyết học cần được nghĩ ngay tới nguy cơ phản ứng viêm nặng hay hội chứng thực bào máu để can thiệp sớm”, PGS.TS Phạm Văn Quang nhấn mạnh.
Liên quan tình hình dịch bệnh, BS Lê Hồng Nga – Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Tp.HCM (HCDC) cho biết, từ đầu năm đến nay, thành phố đã ghi nhận hơn 16.000 ca sốt xuất huyết, tăng hơn 70% so với cùng kỳ năm trước và đã xuất hiện các ca tử vong.
Theo HCDC, sốt xuất huyết thường bước vào giai đoạn tăng mạnh từ giữa tháng 6 đến tháng 7 hằng năm. Bệnh không chỉ gây sốt cao mà còn có thể dẫn đến sốc, xuất huyết nặng, suy gan, suy thận, suy hô hấp và tử vong nếu phát hiện muộn.
Ngành y tế khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt lưu ý khi trẻ sốt liên tục từ 2-3 ngày, nhất là khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng, nôn nhiều, chảy máu mũi, xuất huyết dưới da, tay chân lạnh hoặc lừ đừ bất thường.
“Không nên chủ quan tự điều trị tại nhà vì bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và theo dõi kịp thời”, BS Lê Hồng Nga khuyến cáo.
Ngoài theo dõi sức khỏe, ngành y tế cũng khuyến nghị người dân chủ động diệt lăng quăng, loại bỏ các vật chứa nước đọng quanh nhà, ngủ mùng kể cả ban ngày và tiêm vắc-xin sốt xuất huyết đối với trường hợp phù hợp để giảm nguy cơ mắc bệnh nặng trong mùa dịch sắp tới.
WHO khuyến cáo người dân hãy chung tay loại bỏ nơi sinh sản của muỗi bằng 5 cách đơn giản sau:
1. Cọ rửa và đậy kín các dụng cụ chứa nước, đổ hết nước khi không dùng đến.
Một du khách người Đức 57 tuổi đã tử vong sau khi bị rắn hổ mang độc cắn trong một buổi biểu diễn xiếc rắn ở thành phố Hurghada, một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất của Ai Cập.
Vụ việc xảy ra vào đầu tháng Tư, khi người đàn ông đang tận hưởng kỳ nghỉ cùng gia đình tại một khách sạn nghỉ dưỡng bên bờ Biển Đỏ.
Theo các báo cáo, chương trình bao gồm sự tương tác trực tiếp giữa công chúng và những con rắn, thậm chí còn cho chúng quấn quanh cổ một số người tham dự.
Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi nghệ sĩ để một con rắn hổ mang chui vào ống quần của du khách, điều này đã gây ra vụ tấn công.
Con bò sát cắn vào chân người đàn ông, tiêm nọc độc cực mạnh.
Sau vụ tấn công, nạn nhân lập tức xuất hiện các triệu chứng ngộ độc nặng. Nhân viên cấp cứu đã tiến hành hô hấp nhân tạo tại hiện trường trước khi đưa nạn nhân đến bệnh viện gần đó.
Bất chấp những nỗ lực y tế, du khách này đã qua đời không lâu sau khi được đưa vào bệnh viện.
Cảnh sát và công tố viên đang điều tra cái chết của ông và đang chờ kết quả xét nghiệm độc tố. Cho đến nay, vẫn chưa có vụ bắt giữ nào.
Thực tế không thể "thôi miên" một con rắn. Những người thôi miên rắn sử dụng nhạc cụ hơi để mê hoặc con rắn, nhưng thực chất loài bò sát có nọc độc này đang phản ứng với sự rung động và lắc lư.
Nó không bị mê hoặc mà thực chất đang trong trạng thái phòng thủ, cảnh giác cao độ, sẵn sàng tấn công.
Nấu cơm là công việc chẳng hề phức tạp, lặp lại hằng ngày với rất nhiều người. Thế nhưng, xung quanh công việc đó cũng tồn tại chẳng hề ít tranh cãi, ví dụ như việc "Có nên vo gạo trước khi nấu hay không?".
Lợi ích của việc vo gạo trước khi nấu
Nhiều người cho rằng việc vo gạo làm mất chất dinh dưỡng, nhưng các chuyên gia độc chất học và dinh dưỡng học lại đưa ra những bằng chứng "nổi da gà". Hóa ra, hành động vo gạo không chỉ đơn thuần là rửa trôi bụi bẩn, mà là cuộc chiến chống lại vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh tật, gồm cả ung thư đang ẩn mình trong từng hạt "ngọc trời".
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp, Trung tâm nhiệt đới Việt Nga, Bộ Quốc Phòng, cũng cho hay các nhà khoa học cho rằng vẫn nên vo gạo trước khi nấu.
Vì việc vo gạo có thể loại bỏ được các hạt vi nhựa bám trên bề mặt gạo trong quá trình vận chuyển, đóng gói. Vo gạo cũng giúp loại bỏ các loại hạt cát, sỏi, cám, bụi, bẩn có trong gạo nếu có.
"Trong gạo có hàm lượng asen vô cơ rất nhỏ, vo gạo sẽ giúp giảm bớt chất này. Ngoài ra, việc vo gạo trước khi nấu cũng sẽ giúp cho hạt gạo khi nấu chín mềm và đỡ bị dính hơn", bác sĩ Hoàng nói.
Nghiên cứu từ Evangeline Mantzioris (Đại học Nam Úc) chỉ ra rằng, gạo hiện nay đối mặt với hai "sát thủ" thầm lặng là vi nhựa và asen. Việc vo gạo đúng cách có thể loại bỏ tới 20 - 40% lượng vi nhựa (từ bao bì đóng gói) và đặc biệt là tẩy sạch đến 90% lượng asen dễ hấp thụ. Trong khi asen là một loại kim loại nặng gây ung thư tích tụ trong quá trình cây lúa sinh trưởng. Nếu bạn không vo gạo, nghĩa là bạn đang nạp trực tiếp lượng độc chất này vào cơ thể mỗi ngày. Vì vậy cần phải vo gạo trước khi nấu.
Đồng ý với quan điểm này, nhà độc chất học Tan Dunci (Đài Loan, Trung Quốc) khẳng định vo gạo là cần thiết, nhất là nếu gạo không phải tự trồng, không biết rõ nguồn gốc hay để lâu. Tuy nhiên, việc vo gạo thế nào cho đúng cũng cần bàn luận cẩn thận. Phó giáo sư Leung Ka-sing thuộc Khoa Khoa học Thực phẩm và Dinh dưỡng của Đại học Bách khoa Hồng Kông (Trung Quốc) cũng cảnh báo, rất nhiều người vo gạo sai cách mỗi ngày mà không hề hay biết.
Nếu bạn hay người thân trong gia đình đang mắc những sai lầm dưới đây khi vo gạo, cần thay đổi càng nhanh càng tốt:
Dùng lòng nồi cơm điện để vo gạo
Sai lầm này cực kỳ phổ biến vì sự tiện lợi. Tuy nhiên, Phó giáo sư Leung Ka-sing (Đại học Bách khoa Hồng Kông, Trung Quốc) cảnh báo, khi vo gạo, các hạt gạo sẽ chà xát vào trong lòng nồi cơm, phá hỏng lớp phủ chống dính bên trong. Từ đó, có thể tạo ra Teflon và các hợp chất khác có hại cho sức khỏe.
Cùng với đó, khi kim loại dưới lớp chống dính bị lộ ra ngoài và tiếp xúc với không khí dẫn đến oxy hóa sẽ tạo thành chất axit perfluorooctanoic (PFOA). Chất này có thể tồn tại trong cơ thể con người tới 3 năm, không chỉ ảnh hưởng tới tuyến giáp mà còn dẫn đến mãn kinh sớm ở phụ nữ, tăng lượng cholesterol xấu trong cơ thể, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch. Ủy ban Cố vấn Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ cũng đã phân loại PFOA là chất có thể gây ung thư.
Tan Dunci nói thêm, vo gạo với nồi cơm điện còn dễ dẫn tới vo không kỹ, thay nước vo chưa đủ nên gạo chưa đủ sạch. Hoặc chưa lau khô kỹ đáy nồi sau khi vo, dẫn tới nguy cơ cháy nổ thiết bị.
Ngâm gạo ở nhiệt độ phòng, ngâm qua đêm
Để cơm dẻo hơn hoặc rút ngắn thời gian nấu, nhiều bà nội trợ thường ngâm gạo sau khi vo gạo sạch. Bác sĩ Tan Dunci nhấn mạnh: Trong môi trường trên 12 độ C, đặc biệt là góc bếp nóng ẩm, gạo ngâm là "địa bàn" lý tưởng cho axit Bonklitic phát triển.
Đây là loại độc tố lên men cực nguy hiểm, tấn công trực tiếp vào gan và thận. Kinh khủng hơn, độc tố này không hề bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nồi cơm điện. Nếu muốn hạt cơm mềm, chuyên gia khuyên sau khi vo gạo, hãy cho gạo vào bát nước rồi để trong ngăn mát tủ lạnh khoảng 30 phút.
Vo gạo quá kỹ cho đến khi nước trong vắt
Không nên vo gạo qua loa, nhưng cũng đừng vo quá kỹ. Nhiều người kỹ tính thường vo gạo rất nhiều lần cho đến khi nước không còn màu đục mới yên tâm. Đây là sai lầm về dinh dưỡng cực kỳ nghiêm trọng. Theo Tan Dunci, lớp nước đục đó thực chất chứa hàm lượng lớn vitamin nhóm B (B1, B2, B6), khoáng chất và amylose.
Việc chà xát quá mạnh tay khi vo gạo sẽ làm rửa trôi hoàn toàn lớp màng dinh dưỡng này, chỉ còn lại lõi tinh bột rỗng. Ăn cơm thiếu vitamin B1 kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Ông khuyên chỉ nên khuấy nhẹ tay, vo đều khoảng 1-2 lần để trôi bụi bẩn và vi nhựa là đủ.
Cho rằng gạo mọt, ngả vàng vo sạch là ăn được
Nhiều người tiếc của, khi thấy gạo có mọt hoặc ngả vàng vẫn cố mang đi vo gạo thật kỹ rồi nấu vì nghĩ làm sạch kỹ cộng thêm nhiệt độ cao sẽ khử khuẩn. Chuyên gia Leung Ka-sing khẳng định đây là hành động không khác gì "tự sát".
Gạo ngả vàng là dấu hiệu của sự oxy hóa và nhiễm nấm Aspergillus flavus, sản sinh ra Aflatoxin. Đây là chất gây ung thư gan loại 1 và chỉ bị tiêu diệt ở nhiệt độ... 280 độ C trở lên. Vì vậy, dù bạn có vo gạo sạch đến mấy hay nấu sôi bao lâu, "sát thủ" Aflatoxin vẫn chễm chệ trong bát cơm, âm thầm tàn phá tế bào gan của bạn.
Ngày 17/5/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC) đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda, phản ánh mức độ nguy cơ nghiêm trọng và cần có sự phối hợp ứng phó quốc tế.
BVD là một chủng virus Ebola hiếm gặp hiện chưa có vắc xin hoặc thuốc, phương điều trị được cấp phép, khiến việc kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.
Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính và nghiêm trọng ở người, thường đi kèm hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỉ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể của động vật hoặc người nhiễm bệnh, có thể bùng phát thành dịch.
Virus có thể lây truyền từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp thông qua vết thương da hoặc niêm mạc với máu, chất tiết và dịch cơ thể (phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch) của người bị nhiễm.
Người cũng có thể mắc Ebola do tiếp xúc với các dụng cụ hoặc đồ vật của người bệnh bị nhiễm virus như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng.
Trước tình hình trên, trong những ngày qua, Bộ Y tế Việt Nam đã đẩy mạnh truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng chống tới người dân.
Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình Ebola trên toàn cầu, bao gồm nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam, TS.Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam cho biết, tính đến ngày 21/5, đã ghi nhận 85 ca bệnh xác định ở cả 2 quốc gia.
Trong đó, có 2 ca tại Uganda, và 10 ca tử vong xác định, bao gồm 1 ca ở Uganda; Tại CHDC Congo, ghi nhận 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh (trong đó có cả nhân viên y tế).
Quy mô thực sự của đợt bùng phát nhiều khả năng lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.
"Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại CHDC Congo và Uganda), ở mức cao ở khu vực châu Phi (do đã có các ca bệnh tại đô thị, mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế) và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam; và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch", TS. Angela Pratt cho hay.
Nói thêm về các biện pháp phòng ngừa đang được triển khai và WHO đang hỗ trợ Việt Nam trong công tác chuẩn bị và ứng phó với dịch bệnh Ebola, TS.Angela Pratt cho biết, các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm:
Khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn (IPC); mở rộng năng lực cách ly/điều trị và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; tăng cường chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.
Tại Việt Nam, Văn phòng WHO đang hỗ trợ Bộ Y tế thông qua: Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh và tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó, bao gồm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật cập nhật nhất của WHO về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng, đi lại và cửa khẩu, và các biện pháp ứng phó y tế.
Cùng với đó, nhấn mạnh các biện pháp được WHO khuyến nghị đối với các quốc gia thành viên khác dựa trên các khuyến nghị tạm thời từ Ủy ban Khẩn cấp, đặc biệt là không áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại.
Phối hợp với Bộ Y tế để rà soát và cập nhật (nếu cần) toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014.
Hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh (Rapid Risk Assessment – RRA) cho Việt Nam nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó.
"Mặc dù WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan toàn cầu, bao gồm vào Việt Nam, là thấp, việc thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh trong nước với sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó dựa trên bằng chứng và sát với thực tế", bà Angela Pratt nói.
WHO cũng hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa và kiểm soát, về chẩn đoán - quản lý lâm sàng, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn.
