Tại khoa ung bướu của một bệnh viện Trung Quốc, cậu bé 12 tuổi tên Tiểu Hạo nhập viện trong tình trạng đau bụng kéo dài suốt nhiều tháng, cơ thể mệt mỏi, da tái nhợt.
Kết quả chụp CT cho thấy có tổn thương chiếm chỗ ở tuyến tụy, nghi ngờ ác tính. Ba tuần sau, kết luận giải phẫu bệnh học xác nhận đây là ung thư biểu mô tuyến tụy.
Theo chia sẻ từ gia đình, bé trai rất thích gà rán, khoai tây chiên, nước ngọt và các loại đồ ăn vặt, gần như ngày nào cũng ăn. Nghe vậy, bác sĩ không giấu được tiếc nuối: “Anh có biết đã cho con mình ăn những gì suốt những năm qua không?”.
Ung thư tuyến tụy vốn được xem là bệnh thường gặp ở người trên 60 tuổi và rất hiếm gặp ở trẻ em. Tuy nhiên, dữ liệu y khoa cho thấy tỷ lệ mắc ở nhóm tuổi trẻ đang có xu hướng tăng, dù tổng số ca vẫn thấp. Đây là một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất vì gần như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu, thường chỉ được phát hiện khi đã muộn, và tỉ lệ sống sau 5 năm rất thấp.
Trong trường hợp của Tiểu Hạo, sau khi loại trừ yếu tố di truyền, các bác sĩ nhận định nguyên nhân đáng chú ý nhất đến từ chế độ ăn uống kéo dài gây áp lực lên chuyển hóa.
Một khẩu phần quen thuộc gồm gà rán, khoai tây chiên và nước ngọt tưởng chừng chỉ là món khoái khẩu, nhưng thực chất lại là sự kết hợp nguy hiểm giữa chất béo, đường và muối. Duy trì chế độ ăn như vậy trong thời gian dài, tuyến tụy sẽ phải làm việc liên tục để tiết enzyme tiêu hóa và insulin giúp điều hòa đường huyết. Tình trạng quá tải kéo dài có thể dẫn đến viêm và tổn thương tế bào, từ đó tạo điều kiện cho các biến đổi bất thường.
Bên cạnh đó, việc tiêu thụ lượng lớn đường và tinh bột tinh chế khiến đường huyết thường xuyên tăng cao, buộc cơ thể phải tiết insulin liên tục. Theo thời gian, các tế bào trở nên kém nhạy cảm với insulin, hình thành tình trạng kháng insulin – yếu tố đã được chứng minh có liên quan đến nguy cơ tăng sinh bất thường của tế bào tuyến tụy.
Hơn nữa, các thực phẩm chiên rán và chế biến sẵn còn chứa axit béo chuyển hóa và nhiều phụ gia. Những chất này có thể gây viêm mãn tính mức độ nhẹ trong cơ thể. Dù không biểu hiện rõ ràng, quá trình viêm âm thầm này lại liên tục gây tổn thương các mô.
Theo các bác sĩ, tuyến tụy là cơ quan nằm sâu trong ổ bụng, phía sau dạ dày, có chức năng sản xuất men tiêu hóa và hormone insulin điều hòa đường huyết. Khi xuất hiện khối u ác tính tại tụy, các tế bào ung thư có thể phát triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt.
Ung thư tụy thường khó phát hiện sớm, khi người bệnh xuất hiện biểu hiện rõ ràng thì khối u đã lớn hoặc di căn sang các cơ quan khác như gan, phổi, hạch bạch huyết. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Vàng da, vàng mắt
Khối u xuất hiện ở đầu tụy có thể chèn ép hoặc làm tắc ống mật chủ, khiến dịch mật không thể lưu thông xuống ruột để tham gia tiêu hóa chất béo. Khi đó, bilirubin trong mật sẽ tích tụ trong máu và gây nên tình trạng vàng da, vàng mắt.
Ngoài vàng da, người bệnh còn có thể xuất hiện các triệu chứng kèm theo như: Ngứa da toàn thân; Nước tiểu sẫm màu; Phân bạc màu; Chán ăn; Mệt mỏi kéo dài…
Nếu xuất hiện các dấu hiệu trên mà không liên quan đến bệnh gan mật thông thường, người bệnh cần đi khám sớm để được kiểm tra chuyên sâu.
Đau bụng âm ỉ hoặc đau lan ra sau lưng
Đau bụng là triệu chứng phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua ở người mắc ung thư tụy. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ vùng thượng vị, ngay dưới xương ức, cơn đau có thể lan ra phía sau lưng. Đặc biệt, đau thường tăng lên khi nằm ngửa và giảm khi cúi người ra phía trước.
Khối u ở thân hoặc đuôi tụy có thể chèn ép vào các cơ quan lân cận hoặc xâm lấn dây thần kinh xung quanh tụy gây đau kéo dài.
Nếu đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt kèm sụt cân hoặc vàng da, cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa càng sớm càng tốt.
Nước tiểu sẫm màu
Khi bilirubin tăng trong máu do tắc mật, nước tiểu có thể chuyển sang màu nâu sẫm hoặc màu rỉ sắt. Trong khi đó, phân có thể nhạt màu như đất sét hoặc xuất hiện tình trạng phân nổi, nhờn mỡ do cơ thể không tiêu hóa được chất béo. Đây là những biểu hiện cho thấy chức năng tiêu hóa và bài tiết mật đang gặp vấn đề nghiêm trọng.
Buồn nôn, nôn ói kéo dài
Khối u tụy phát triển lớn có thể chèn ép vào tá tràng hoặc phần cuối dạ dày, khiến thức ăn khó lưu thông xuống ruột. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng: Buồn nôn; Nôn ói; Đầy bụng; Chướng hơi; Ăn nhanh no; Khó tiêu kéo dài.
Sức khỏe răng miệng kém bất thường
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy ung thư tụy có liên quan đến các bệnh lý răng miệng. Người mắc ung thư tụy thường có nguy cơ cao bị: Viêm nướu; Viêm nha chu; Hơi thở có mùi; Răng lung lay; Sâu răng.
Một số nghiên cứu phát hiện sự hiện diện của các vi khuẩn gây bệnh nha chu ở người ung thư tụy cao hơn đáng kể so với người khỏe mạnh. Mặc dù đây không phải dấu hiệu đặc hiệu nhưng nếu sức khỏe răng miệng đột ngột suy giảm kèm theo các biểu hiện bất thường khác, người bệnh không nên chủ quan.
Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân
Sụt cân bất thường là dấu hiệu cảnh báo thường gặp ở nhiều bệnh ung thư, trong đó có ung thư tụy. Người bệnh có thể giảm cân nhanh dù không ăn kiêng hay tăng cường vận động.
Nguyên nhân là do: cơ thể giảm hấp thu dinh dưỡng; rối loạn tiêu hóa; chán ăn; tế bào ung thư tiêu hao nhiều năng lượng. Nếu tình trạng sụt cân đi kèm mệt mỏi kéo dài, vàng da hoặc đau bụng, cần đi khám ngay để tìm nguyên nhân.
Chiều 15/6, lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lâm Đồng xác nhận, sau nhiều ngày điều trị tại bệnh viện, anh Y.D. (SN 1992, trú xã D'Ran) đã tử vong do ngộ độc nấm rừng.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 5 ngày trước, gia đình anh D. hái nấm mọc tự nhiên trong rừng mang về chế biến làm thực phẩm. Sau bữa ăn, anh D. và vợ là chị H. (SN 1995) cùng 2 người con sinh năm 2012 và 2018 đồng loạt xuất hiện các triệu chứng ngộ độc như đau bụng dữ dội, nôn ói, tiêu chảy, đau đầu và cơ thể suy kiệt.
Sau đó, các nạn nhân được đưa đến Trung tâm Y tế khu vực Đơn Dương cấp cứu rồi chuyển lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lâm Đồng do tình trạng diễn biến nặng.
Trong số các bệnh nhân, anh D. bị ngộ độc nghiêm trọng nhất. Bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu, phải lọc máu và điều trị tích cực. Tuy nhiên, do độc tố đã gây tổn thương nặng các cơ quan nội tạng, anh D. tử vong vào sáng 15/6.
Hiện sức khỏe của chị H. vẫn còn yếu, đang được theo dõi, điều trị. Hai người con đã ổn định và qua cơn nguy hiểm.
Theo ngành y tế, nhiều loại nấm độc trong tự nhiên có hình dáng rất giống các loại nấm ăn thông thường, khiến người dân dễ nhầm lẫn khi thu hái. Chỉ cần sử dụng một lượng nhỏ nấm độc cũng có thể gây tổn thương gan, thận cấp tính, có thể dẫn đến tử vong.
Điều đáng nói từ đầu mùa mưa đến nay, trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã ghi nhận hàng chục trường hợp ngộ độc thực phẩm liên quan đến việc sử dụng nấm tự hái trong rừng.
Theo ngành y tế, thời điểm này độ ẩm cao, nhiều loại nấm mọc tự nhiên phát triển mạnh. Việc người dân và du khách tự thu hái nấm rừng để sử dụng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, thậm chí tử vong.
Ngành y tế khuyến cáo người dân không thu hái, chế biến hoặc sử dụng các loại nấm hoang dại, nấm lạ, nấm không rõ nguồn gốc.
Khi xuất hiện các triệu chứng như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, chóng mặt sau khi ăn nấm cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được cấp cứu, điều trị kịp thời.
An toàn luôn là ưu tiên hàng đầu trong mọi hoạt động thường ngày của trẻ. Alisha Simpson-Watt, chuyên gia từ Trung tâm Dịch vụ Phân tích Hành vi Ứng dụng (Mỹ), cho biết phụ huynh cần hướng dẫn con không chạm vào vật dụng nguy hiểm, quan sát hai bên đường, nắm tay người lớn ở nơi đông người và luôn thắt dây an toàn.
"Duy trì các quy tắc an toàn không thể thương lượng giúp giảm nguy cơ chấn thương, đồng thời hình thành hành vi có trách nhiệm cho trẻ", bà nói.
Dành thời gian kết nối mỗi ngày
Aimee Ketchum, chuyên gia từ Cộng đồng Phụ huynh Toàn cầu (Mỹ) – nền tảng chuyên cung cấp kỹ năng nuôi dạy trẻ, khuyên phụ huynh nên ưu tiên trò chuyện, đọc sách và chơi cùng con mỗi ngày. Dù chỉ là vài phút tương tác không sử dụng thiết bị điện tử, những khoảnh khắc này cũng mang lại lợi ích lâu dài.
Chuyên gia này cho biết sự phát triển não bộ sớm phụ thuộc vào những tương tác gia đình. Đây là nền tảng cho sự tự tin và khả năng học hỏi của trẻ trong tương lai.
Không gây tổn hại người khác
Trẻ cần được dạy sự đồng cảm thông qua việc tôn trọng ranh giới của người xung quanh. Ash Beckham, nhà giáo dục tại Mỹ, cho biết việc thống nhất quy tắc không cố ý gây hại về thể chất hay lời nói là điều cần thiết để tạo ra một gia đình an toàn.
Đồng tình với quan điểm này, Devon Kuntzman, chuyên gia từ Transforming Toddlerhood – tổ chức chuyên hỗ trợ cha mẹ nuôi dạy trẻ giai đoạn 1-3 tuổi tại Mỹ, cho biết phụ huynh nên đón nhận mọi cảm xúc của trẻ nhưng cần đặt giới hạn cho những hành vi tiêu cực. "Bạn có thể nói: Con có quyền tức giận nhưng mẹ không để con đánh mẹ", bà nói.
Bên cạnh đó, trẻ cần được dạy cách xin phép khi chơi đùa hoặc chào hỏi. Marea Goodman, người sáng lập PregnantTogether – cộng đồng hỗ trợ các bậc cha mẹ đơn thân tại Mỹ, cho biết việc giúp trẻ hiểu về sự đồng thuận sẽ giúp con biết tôn trọng cơ thể người khác và bảo vệ ranh giới của chính mình.
Giữ vững giới hạn
Nếu cha mẹ đặt ra quy tắc nhưng lại rút lại khi trẻ phản ứng mạnh, con sẽ hiểu rằng các giới hạn có thể thay đổi dựa trên hành vi của chúng. Amy Vale, chuyên gia từ tổ chức hỗ trợ tâm lý trẻ em For the Cubs (Mỹ), cho rằng trẻ sẽ phát triển tốt hơn nếu nhận được sự đảm bảo từ những ranh giới nhất quán.
Đặc biệt, phụ huynh cần tránh việc kỷ luật con khi đang tức giận. Rachel Gunn, tác giả cuốn sách Impact Parenting, nói: "Nếu trừng phạt con cái theo cảm xúc, chúng ta đang dạy trẻ cách điều khiển cảm xúc của cha mẹ thay vì tự kiểm soát hành vi của bản thân".
"Hãy đối xử với người khác theo cách bạn muốn được đối xử" là nguyên tắc đạo đức cốt lõi. Petal Modeste, chuyên gia giáo dục, cho biết dạy trẻ điều này từ sớm giúp con phát triển lòng trắc ẩn và sự tôn trọng.
Sarah Bossio, chuyên gia tại Trung tâm tư vấn giấc ngủ cho trẻ Your Zen Baby Sleep (Mỹ), nói thêm rằng sự tôn trọng không chỉ dành cho cha mẹ, bạn bè mà trẻ còn phải học cách tôn trọng chính bản thân để hiểu được giá trị của lòng tự trọng.
Đây là một trong những nội dung được quy định tại Thông tư số 50 quy định chi tiết và hướng dẫn tổ chức thi hành một số điều của Nghị định số 363/2025 của Chính phủ, quy định chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, vừa được Bộ Quốc phòng ban hành.
Cụ thể, Bộ Quốc phòng quy định chi tiết tiêu chí, tiêu chuẩn, điều kiện đối với đối tượng trọng dụng nhân tài là cán bộ chỉ huy, quản lý và cán bộ, nhân viên chuyên môn trong từng lĩnh vực cụ thể.
Đối với cán bộ chỉ huy, quản lý và cán bộ, nhân viên chuyên môn lĩnh vực tình báo quốc phòng, đều phải kiên định, vững vàng trước mọi khó khăn, thử thách; dám chịu đựng và vượt qua mọi cám dỗ, gian khổ, hiểm nguy; chấp hành nghiêm nguyên tắc tổ chức, hoạt động tình báo.
Có kiến thức sâu rộng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, pháp luật, khoa học và công nghệ; tinh thông nghiệp vụ tình báo.
Có tư duy đổi mới, phương pháp, tác phong làm việc khoa học, chuyên nghiệp, sáng tạo; có năng lực phân tích, đánh giá, dự báo tình hình và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Riêng đối với cán bộ chỉ huy, quản lý lĩnh vực tình báo quốc phòng, còn phải có tư duy hệ thống và tầm nhìn đặc biệt xuất sắc trong nghiên cứu, phân tích, đánh giá, dự báo tình hình thế giới, khu vực và trong nước có liên quan lĩnh vực tình báo.
Tham mưu xây dựng các chủ trương, đường lối đối ngoại, hợp tác quân sự, quốc phòng đạt hiệu quả cao.
Đồng thời có năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức cơ quan, đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; đơn vị có mô hình, giải pháp, cách làm mới, sáng tạo, đột phá, hiệu quả cao, tạo nên sự tiến bộ, phát triển của tình báo quốc phòng.
Đối với cán bộ, nhân viên chuyên môn tình báo quốc phòng, phải nhạy bén, sắc sảo trong nhận định, đánh giá, dự báo tình hình; có khả năng phát hiện những vấn đề thực tiễn đang đặt ra và yêu cầu cao của hoạt động tình báo.
Tham mưu, đề xuất nội dung, biện pháp có tính chất đột phá đạt hiệu quả cao về hoạt động tình báo; có uy tín, tầm ảnh hưởng trong phạm vi đơn vị và ngành tình báo quốc phòng Việt Nam.
Thông tư cũng quy định trường hợp thu hút, trọng dụng thuộc lĩnh vực tình báo quốc phòng hoặc một số trường hợp đặc biệt khác thì Tổng cục trưởng Tổng cục II, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng báo cáo Bộ trưởng xem xét, quyết định việc thành lập hay không thành lập hội đồng thẩm định; việc lấy ý kiến cơ quan, đơn vị, cán bộ, nhân viên, chiến sĩ thuộc quyền đối với đối tượng trọng dụng.
Ngoài ra, thông tư cũng quy định chi tiết tiêu chuẩn, điều kiện đối với các đối tượng trong các lĩnh vực như chỉ huy, tham mưu; công tác đảng, chính trị; khoa học kỹ thuật và công nghệ quân sự; hậu cần; giáo dục và đào tạo; pháp chế, thanh tra, tư pháp; văn học, nghệ thuật, thể dục - thể thao; doanh nghiệp quốc phòng.
