Một năm thương chiến thuế quan

Đề xuất mới của Iran gửi Mỹ về việc mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt cuộc chiến kéo dài 2 tháng - đồng thời hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân đến giai đoạn sau - không tạo ra bất kỳ bước đột phá nào cho tình hình bế tắc ngoại giao song phương.

Theo nguồn tin của truyền thông Mỹ và các quan chức am hiểu vấn đề, đề xuất này, được truyền đạt thông qua bên trung gian Pakistan, gác lại việc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran cho đến khi xung đột với Mỹ và Israel kết thúc, trong khi vấn đề bế tắc về vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz vẫn được giải quyết.

Đây là nỗ lực mới nhất của Tehran nhằm phá vỡ tình trạng bế tắc ngoại giao kéo dài, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn mong manh đạt được hồi đầu tháng này.

Trang tin Axios của Mỹ cũng nhận định, đề xuất mới này nhằm mục đích phá vỡ thế bế tắc hiện tại trong các cuộc đàm phán và bỏ qua những bất đồng nội bộ trong giới lãnh đạo Iran về phạm vi nhượng bộ hạt nhân mà họ sẵn sàng thực hiện.

Tuy nhiên, đề xuất mới nhất này đã nhận được phản ứng lạnh nhạt từ Washington.

Nhà Trắng xác nhận Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thảo luận về đề xuất này với nhóm an ninh quốc gia của ông hôm 27/4. Tuy nhiên, ông Trump không hài lòng với đề xuất này vì nó trì hoãn việc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran, một vấn đề mà Washington nhấn mạnh cần phải được giải quyết ngay từ đầu, chứ không phải để lại cho giai đoạn sau.

Washington đã nhiều lần yêu cầu Tehran từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu và đình chỉ việc làm giàu uranium như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào rộng hơn.

Trong khi đó, người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales tuyên bố Mỹ sẽ không đạt được thỏa thuận nào với Iran trừ khi thỏa thuận đó có lợi cho Washington và thế giới.

“Mỹ sẽ không đàm phán thông qua báo chí - chúng tôi đã nói rõ về lằn ranh đỏ của mình và tổng thống sẽ chỉ đạt được thỏa thuận nào có lợi cho người dân Mỹ và thế giới", bà Wales cho biết.

"Chính phủ Mỹ cho rằng các nhà đàm phán Iran chưa được ủy quyền - cả từ Lãnh tụ Tối cao hay các quan chức cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng - để nhượng bộ về chương trình hạt nhân. Nếu không nối lại hành động quân sự, khó có lý do gì để tin rằng lập trường của Iran sẽ thay đổi", theo New York Times.

Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump và các thành viên trong đội ngũ an ninh quốc gia của ông tỏ ra hoài nghi trước kế hoạch đàm phán của Iran.

Theo Wall Street Journal, nhà lãnh đạo Mỹ không bác bỏ hoàn toàn đề xuất của Tehran, nhưng bày tỏ lo ngại rằng Iran không sẵn lòng đáp ứng yêu cầu quan trọng của Washington là từ bỏ làm giàu uranium.

Do vậy, Wall Street Journal cho biết Mỹ sẽ tiếp tục đàm phán với Iran và dự định sẽ đưa ra phản hồi cũng như các đề xuất đối phó với kế hoạch của Iran trong những ngày tới.

Các phái đoàn Iran và Mỹ được cho là dự kiến ​​tổ chức một vòng đàm phán hòa bình mới tại Pakistan vào tuần trước, nhưng các cuộc đàm phán được mong đợi này đã không diễn ra khi Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ không cử phái đoàn đến đàm phán nữa.

Ông Trump nói thêm rằng nếu Iran muốn đàm phán, "họ có thể đến với chúng tôi, hoặc họ có thể gọi cho chúng tôi".

Về phần mình, Iran cũng từ chối tham gia các cuộc đàm phán, lấy lý do là lệnh phong tỏa hải quân liên tục của Mỹ và các yêu cầu "quá mức" của Washington.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết áp lực và các hành động leo thang căng thẳng của Mỹ đang làm suy yếu lòng tin và khiến tiến trình nối lại đàm phán trở nên khó khăn hơn.

Ông nói thêm rằng Washington không thể theo đuổi các cuộc đàm phán trong khi gia tăng áp lực lên Iran, đồng thời chỉ trích những hành động như vậy "phá vỡ bầu không khí cần thiết" cho ngoại giao.

Giữa lúc đàm phán bế tắc với Mỹ, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi đã có cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Saint Petersburg hôm 27/4. Một trong những chủ đề được hai bên thảo luận là việc giải quyết cuộc xung đột đang diễn ra với Mỹ.

Ngoại trưởng Araghchi đổ lỗi cho tiến trình ngoại giao chậm chạp là do "thói quen phá bỏ" của Washington, bao gồm "việc khăng khăng đưa ra những yêu cầu vô lý, thường xuyên thay đổi lập trường, lời lẽ đe dọa và liên tục thất hứa".

Những diễn biến trên cho thấy cả Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng sâu sắc về các yêu cầu cốt lõi, do vậy triển vọng về một giải pháp toàn diện vẫn còn bấp bênh ngay cả khi các bên được kêu gọi giảm leo thang căng thẳng.

Tin Gốc: Dân Trí

Dữ liệu tính đến ngày 16/7 cho thấy hơn 130 đám cháy rừng đang hoạt động ở tỉnh bang Ontario tại trung đông Canada, giáp với Mỹ, trong đó ít nhất 60 đám cháy ngoài tầm kiểm soát.

Chính quyền Ontario đã đề nghị chính phủ hỗ trợ thêm, đặc biệt trong việc sơ tán người dân khỏi các cộng đồng ở vùng hẻo lánh bằng máy bay, trực thăng. Cảnh sát tỉnh Ontario cho biết hiện 15 cộng đồng cùng các khu vực lân cận đã được sơ tán.

"Hơn 150 đội cùng gần 50 máy bay chữa cháy đang làm việc suốt ngày đêm để bảo vệ người dân trước những vụ cháy rừng ở phía bắc Ontario", Thủ hiến Doug Ford đăng trên mạng xã hội X.

Khói và bụi từ các đám cháy rừng đã lan sang nước láng giềng Mỹ và gây ảnh hưởng diện rộng. Các bang giáp biên giới Canada như Minnesota, Wisconsin, Michigan và Illinois chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, trong khi chất lượng không khí tại khu vực Đông Bắc, bao gồm cả New York, cũng đang xấu đi nhanh chóng.

Tối 16/7, nền tảng theo dõi chất lượng không khí IQAir cho biết Chicago, thuộc bang Illinois, và Detroit, thuộc bang Michigan, thuộc nhóm thành phố ô nhiễm nhất thế giới, trong khi New York cũng nằm trong nhóm có mức ô nhiễm rất cao.

Khói từ các đám cháy bao trùm New York, thành phố đông dân nhất nước Mỹ. Giới chức bang cảnh báo lớp khói này chứa lượng lớn bụi mịn có hại cho sức khỏe người dân trên toàn khu vực đô thị New York và Long Island.

Tình trạng ô nhiễm không khí tại khu vực trung và tây bang New York thậm chí còn nghiêm trọng hơn. Giới chức khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài nếu không cần thiết.

Thị trưởng New York Zohran Mamdani cảnh báo thành phố đang đối mặt "mối đe dọa nghiêm trọng" từ nắng nóng gay gắt kết hợp với chất lượng không khí ở mức nguy hiểm. Thư viện và ga tàu đã phát khẩu trang miễn phí, trong khi hàng trăm trung tâm tránh nóng được mở trên khắp thành phố để phục vụ những người không có điều hòa.

Cơ quan ứng phó tình trạng khẩn cấp thành phố New York cho biết đây có thể trở thành đợt khói mù nghiêm trọng nhất tại New York kể từ năm 2023. Khi đó, bầu trời New York từng chuyển sang màu cam kỳ lạ khi chỉ số chất lượng không khí (AQI) vọt lên mức nguy hiểm 465.

Theo dữ liệu của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), chỉ số AQI tại khu vực Trung Tây trong ngày 16/7 đã vượt xa mức nói trên. Chicago, thành phố Toledo thuộc bang Ohio và nhiều khu vực ở bang Minnesota gần đám cháy ghi nhận AQI vượt 700 vào buổi chiều, trong khi phần lớn khu vực thượng Trung Tây cũng rơi vào mức "nguy hại", cấp cảnh báo cao nhất về chất lượng không khí.

Một trận đấu thuộc giải bóng đá nhà nghề Mỹ (MLS) ở Chicago đã phải hoãn, nhiều địa phương trong khu vực cũng hoãn hoạt động ngoài trời.

Erin Lucey, 38 tuổi, làm việc tại trang trại rau hữu cơ của gia đình ở bang Wisconsin. Sáng 16/7, cô cùng nhiều nhân công vẫn thu hoạch bí ngòi, đậu và dưa chuột trong điều kiện oi bức, phải đeo khẩu trang để lọc bớt khói mù bao phủ khu vực.

"Chúng tôi cảm thấy tức ngực", Lucey nói, thêm rằng khói cháy rừng kết hợp với những đợt nắng nóng khắc nghiệt gần đây và tình trạng đồng ruộng khô hạn khiến mọi thứ trở nên "đáng sợ". "Tất cả chúng tôi đều nghĩ về sự mong manh của việc sản xuất lương thực trong tương lai như thế này và tự hỏi không biết 100 năm nữa nơi đây sẽ ra sao".

Giới chức bang Michigan cho biết tình trạng ô nhiễm nguy hiểm dự kiến kéo dài đến hết ngày 17/7, song lưu ý "mô hình dự báo khói hiện chỉ có thể dự báo trong 48 giờ". Do đó, nhiều khả năng khói vẫn sẽ tồn tại và tiếp tục luân chuyển trong khu vực một thời gian.

Từ đầu năm đến nay, cháy rừng tại Canada đã thiêu rụi ít nhất 1,9 triệu ha, gần bằng diện tích đất nước Slovenia. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn rất nhiều so với mùa cháy rừng kỷ lục năm 2023, khi gần 18 triệu ha rừng trên khắp Canada bị lửa tàn phá.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 15-4, Tổng giám đốc IAEA xác nhận sự gia tăng hoạt động tại lò phản ứng, đơn vị tái chế, lò phản ứng nước nhẹ và các cơ sở khác tại khu vực tổ hợp hạt nhân Yongbyon của Triều Tiên.

Theo cơ quan tình báo Hàn Quốc, đây là bước quan trọng trong việc sản xuất đầu đạn hạt nhân.

"Trong các đánh giá định kỳ, chúng tôi đã xác nhận được sự gia tăng nhanh chóng trong hoạt động của lò phản ứng Yongbyon.

Tất cả những điều đó cho thấy sự gia tăng rất nghiêm trọng về khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân của Triều Tiên, ước tính khoảng vài chục đầu đạn", Hãng tin AFP dẫn lời ông Grossi nói tại cuộc họp báo ở Seoul.

Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân đầu tiên vào năm 2006 và đang chịu nhiều lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc vì các chương trình vũ khí. Tuy nhiên Bình Nhưỡng tuyên bố sẽ không bao giờ từ bỏ vũ khí hạt nhân.

Ngoài ra, ông Grossi cũng nói rằng IAEA cũng nhìn thấy việc xây dựng một cơ sở mới tương tự như các cơ sở làm giàu uranium ở Yongbyon và khi phân tích các đặc điểm bên ngoài cơ sở này cho thấy sự mở rộng đáng kể về năng lực làm giàu.

Theo Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), hình ảnh vệ tinh trong tháng 4-2026 cũng cho thấy tương tự đánh giá của IAEA. Trong đó, Triều Tiên dường như đã xây xong một nhà máy làm giàu uranium có khả năng sản xuất vật liệu ở cấp độ vũ khí.

Nó cho thấy việc hoàn thành một nhà máy làm giàu uranium bị nghi ngờ, có khả năng sản xuất vật liệu cấp độ vũ khí, trung tâm cho biết trong một báo cáo.

"Việc tiến tới vũ khí hạt nhân sẽ không bao giờ mang lại sự tăng cường an ninh cho bất kỳ quốc gia nào", ông Grossi nói.

Nhà lãnh đạo IAEA nói rằng cơ quan này chưa thấy bất kỳ bằng chứng nào về việc công nghệ Nga được sử dụng trong chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên.

Các điều khoản trong hiệp định hợp tác mà cả Matxcơva và Bình Nhưỡng đã ký năm ngoái dường như chỉ giới hạn ở các dự án hạt nhân dân sự.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ