Ngày 2-4, hy vọng về một cái kết nhanh chóng cho cuộc xung đột ở Trung Đông gần như tan biến sau khi Tổng thống Trump tuyên bố sẽ “giáng đòn cực mạnh” vào Iran trong 2 – 3 tuần tới, thay vì phác thảo lộ trình hòa bình.
Thị trường tài chính phản ứng tức thì: giá dầu thô Brent tăng khoảng 5% lên 106 USD/thùng, hầu hết sàn chứng khoán châu Á chìm trong sắc đỏ. Các nhà đầu tư, vốn đang chờ đợi tín hiệu về việc mở lại eo biển Hormuz, đã thất vọng hoàn toàn.
Khoảng 21h ngày 1-4 (theo giờ Mỹ, tức sáng 2-4 theo giờ Việt Nam), ông Trump phát biểu: “Tôi có thể nói rằng chúng ta đang đi đúng hướng để hoàn thành tất cả mục tiêu của Mỹ trong thời gian rất ngắn, rất ngắn thôi. Chúng ta sẽ giáng cho họ (Iran) đòn cực mạnh trong 2 – 3 tuần tới. Chúng ta sẽ đưa họ trở lại thời kỳ đồ đá, nơi họ thuộc về”.
Ngay sau bài phát biểu, quân đội Israel xác nhận phát hiện thêm các tên lửa mới phóng từ Iran hướng về lãnh thổ nước này – một dấu hiệu cho thấy căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Phản ứng từ giới tài chính rất gay gắt. Ông Russel Chesler, Trưởng bộ phận đầu tư và thị trường vốn tại Công ty Vaneck Australia, nhận xét thẳng thắn: “Nếu ông Trump đang cố gắng tạo niềm tin cho thị trường thì ông ấy đã không làm được. Câu hỏi quan trọng trong tâm trí tất cả nhà đầu tư là “Khi nào chuyện này sẽ kết thúc?”, và chính điều này đang tạo ra biến động”.
Ông John Woods, Giám đốc đầu tư phụ trách châu Á tại Ngân hàng Lombard Odier, cũng đồng quan điểm: “Thị trường đang hy vọng có tin tức mới về việc kết thúc cuộc xung đột và đã bán tháo khi bài phát biểu của ông Trump không mang lại cảm giác rõ ràng về một cái kết”.
Trước bài phát biểu của ông Trump, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian từng nêu rõ người dân Mỹ không phải là kẻ thù của Iran – một tín hiệu ngoại giao mà bài phát biểu của ông Trump đã không hề đón nhận.
Bối cảnh ngày càng bi quan hơn khi hôm 1-4, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) và Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cùng cảnh báo rằng cuộc chiến đang gây ra những tác động “to lớn, toàn cầu và rất bất cân xứng”, đồng thời cho biết sẽ phối hợp ứng phó, bao gồm khả năng hỗ trợ tài chính cho các quốc gia chịu tác động nặng nề nhất.
Trước đó, kể từ ngày 28-2, khi Mỹ và Israel tấn công Iran, hàng ngàn người đã thiệt mạng trên khắp Trung Đông.
Không chỉ thị trường tài chính phản ứng tiêu cực, dư luận trong nước Mỹ cũng cho thấy sự rạn nứt ngày càng rõ. Dựa trên một số cuộc thăm dò gần đây với hơn 10.000 người, báo Washington Post phân tích rằng gần 6/10 số người Mỹ phản đối cuộc xung đột với Iran.
Cụ thể, một cuộc thăm dò của Trung tâm nghiên cứu Pew vào giữa tháng 3 cho thấy 59% người được hỏi cho rằng Mỹ đã đưa ra “quyết định sai lầm khi sử dụng lực lượng quân sự ở Iran”.
Đài Fox News cũng ghi nhận 58% người phản đối “hành động quân sự hiện tại của Mỹ đối với Iran”. Đáng chú ý hơn, 65% người Mỹ cho rằng chính quyền ông Trump chưa giải thích đầy đủ mục đích của cuộc xung đột.
Trước làn sóng lo ngại về giá xăng tăng cao, ông Trump tìm cách trấn an: “Nhiều người Mỹ đã lo ngại trước việc giá xăng tăng gần đây trong nước.
Sự gia tăng ngắn hạn này hoàn toàn là kết quả của việc chính quyền Iran tiến hành các cuộc tấn công khủng bố điên cuồng nhằm vào các tàu chở dầu thương mại ở các nước láng giềng vốn không liên quan gì đến cuộc xung đột”.
Tuy nhiên ông không đưa ra bất kỳ giải pháp cụ thể nào, chỉ gợi ý rằng giá cả sẽ “nhanh chóng giảm trở lại” sau khi chiến sự chấm dứt.
Iran gần như đã đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến đường thủy vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu, đẩy giá năng lượng leo thang và ảnh hưởng không nhỏ đến tỉ lệ ủng hộ ông Trump trước cuộc bầu cử giữa kỳ.
Trong bài phát biểu, ông Trump thậm chí tuyên bố Mỹ không cần eo biển Hormuz, đồng thời thách thức các đồng minh phụ thuộc dầu mỏ tại khu vực hãy tự nỗ lực mở lại tuyến đường này.
Theo Đài CNN, một số tuyên bố của ông Trump, chẳng hạn Iran đang “ngay trước ngưỡng cửa” sở hữu vũ khí hạt nhân và có thể sớm sở hữu tên lửa tầm xa đủ để tấn công lãnh thổ Mỹ, mâu thuẫn với các đánh giá tình báo của Mỹ và phương Tây, và không được ông đưa ra bằng chứng chi tiết.
Dù vậy, ông đã có lập luận đáng chú ý rằng khí tài quân sự cũng như khả năng gây hỗn loạn khu vực của Iran đã bị tàn phá đáng kể sau các đợt không kích của Mỹ và Israel.
"Tất cả quốc gia thành viên đã đồng ý mở cụm đàm phán kết nạp lần đầu tiên với Ukraine và Moldova", Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết trong bài đăng chung trên mạng xã hội hôm 12/6.
Cuộc đàm phán sẽ nối lại từ ngày 15/6, bắt đầu thảo luận về các nguyên tắc cơ bản, trong đó có tiêu chí về pháp quyền, mà Ukraine và Moldova phải đáp ứng.
Thông báo được đưa ra sau khi chính phủ mới của Hungary quyết định chấm dứt sử dụng quyền phủ quyết đối với nỗ lực kết nạp Ukraine. Chính sách này được áp dụng dưới thời cựu thủ tướng Viktor Orban, người thất bại trong cuộc bầu cử hồi tháng 4.
Ông Costa và bà von der Leyen đánh giá quyết định trên là "sự ghi nhận đối với sự quyết tâm, lòng dũng cảm và nỗ lực cải cách" của Ukraine và Moldova, dù hai nước đối mặt nhiều thách thức lớn. "Mở rộng liên minh là lựa chọn chiến lược. Trong thế giới đầy những biến động khôn lường, EU lớn mạnh hơn sẽ mang lại lợi ích chung cho tất cả chúng ta", hai lãnh đạo cho hay.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hoan nghênh quyết định của EU, cho rằng đây là sự hỗ trợ quan trọng cả về chính trị lẫn tinh thần đối với đất nước và người dân Ukraine. "Chúng tôi đang tự bảo vệ chính mình và qua đó, bảo vệ toàn bộ châu Âu", ông nói.
Tổng thống Moldova Maia Sandu tuyên bố nước này sẵn sàng mở toàn bộ các cụm đàm phán gia nhập, khẳng định Chisinau đã hoàn thành phần phần việc cần thiết và sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách.
Các cuộc đàm phán kết nạp Ukraine đã khởi động từ tháng 6/2024. Đây là quá trình phức tạp, thường kéo dài nhiều năm với các cuộc thảo luận chi tiết về nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp đến pháp quyền. Động thái khi đó chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng, thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ của EU đối với Ukraine sau khi xung đột bùng phát năm 2022.
Dưới thời ông Orban, Hungary nhiều lần ngăn cản tiến trình gia nhập EU của Ukraine. Tuy nhiên, tân Thủ tướng Peter Magyar đã rút lại sự phản đối sau khi đạt được thỏa thuận với Kiev về quyền lợi của cộng đồng người gốc Hungary tại Ukraine, vấn đề lâu nay gây căng thẳng giữa hai nước láng giềng.
Dù vậy, ông Magyar khẳng định Hungary không ủng hộ đẩy nhanh quá trình kết nạp Ukraine vào EU. Ông cho biết mở cụm đàm phán đầu tiên chỉ là bước khởi đầu, viện dẫn trường hợp của Montenegro, nước bắt đầu đàm phán gia nhập từ năm 2012 nhưng đến nay vẫn chưa trở thành quốc gia thành viên EU.
Vào lúc 18h44 ngày 6-4 (tức 5h44 ngày 7-4 theo giờ Việt Nam), tàu Orion chở bốn phi hành gia thực hiện sứ mệnh Artemis II đã di chuyển vào vùng khuất sau Mặt trăng, khiến liên lạc với Trái đất bị gián đoạn trong khoảng 40 phút.
Nguyên nhân của hiện tượng này là do sóng vô tuyến và laser - vốn truyền theo đường thẳng - không thể xuyên qua lớp vật chất dày đặc của Mặt trăng.
Theo Đài BBC, trong suốt 40 phút, con tàu nằm hoàn toàn ở "ngoài vùng phủ sóng", lặng lẽ hành trình giữa khoảng không vô tận của vũ trụ.
Phi hành gia Victor Glover cho biết: "Chúng ta đang ở phía sau Mặt trăng và mất liên lạc với mọi người, hãy coi đó là một cơ hội. Hãy cầu nguyện, hy vọng và gửi những suy nghĩ tốt đẹp, để chúng ta có thể sớm kết nối với phi hành đoàn".
Theo BBC, các phi hành gia đã tận dụng khoảng thời gian gián đoạn để tiến hành quan sát Mặt trăng ở cự ly gần, chụp ảnh, nghiên cứu địa chất bề mặt và ghi nhận những hình ảnh trực tiếp từ vùng không gian hiếm người đặt chân tới.
Khi tàu Orion trở lại vùng phủ sóng sau gần 40 phút, nữ phi hành gia Christina Koch chia sẻ: "Thật tuyệt khi được nghe tin từ Trái đất một lần nữa. Gửi đến châu Á, châu Phi, châu Úc - chúng tôi đang ngắm nhìn và lắng nghe các bạn".
Trên thực tế, các sứ mệnh Apollo trước đây cũng từng trải qua hiện tượng gián đoạn liên lạc khi tàu bay vào vùng khuất sau Mặt trăng, cho thấy đây là một phần quen thuộc của hành trình chinh phục không gian.
Đặc biệt, trong sứ mệnh Apollo 11 năm 1969, phi hành gia Michael Collins đã một mình điều khiển mô-đun chỉ huy bay quanh Mặt trăng, trong khi hai đồng đội của ông, Neil Armstrong và Buzz Aldrin, đang thực hiện những bước đi đầu tiên của nhân loại trên bề mặt Mặt trăng.
Phi hành gia Michael Collins mô tả khi tàu mất liên lạc suốt 48 phút, ông cảm thấy "thực sự cô độc", như bị tách khỏi mọi sự sống đã biết. Tuy nhiên, thay vì sợ hãi, ông cho biết mình cảm nhận được một sự bình yên hiếm có giữa khoảng lặng vô tận của vũ trụ.
Trên Trái đất, khoảng thời gian "mất tín hiệu" cũng là thử thách không nhỏ với các kỹ sư. Tại Trạm Goonhilly (Anh), những ăng ten khổng lồ vẫn luôn theo dõi hành trình của Orion, xác định vị trí và truyền dữ liệu về NASA.
Giám đốc công nghệ tại Trạm Goonhilly - ông Matt Cosby - cho biết đây là lần đầu tiên trạm theo dõi một tàu vũ trụ có người bay xa đến vậy. Khi con tàu khuất sau Mặt trăng, lo lắng là điều khó tránh, nhưng niềm vui sẽ vỡ òa khi tín hiệu trở lại và phi hành đoàn vẫn an toàn.
Các nhà khoa học kỳ vọng trong tương lai, những khoảng "mất kết nối" sẽ dần được xóa bỏ, đặc biệt khi con người hướng tới xây dựng căn cứ lâu dài trên Mặt trăng và tiến xa hơn vào không gian sâu.
Trang The Kyiv Independent ngày 28.4 dẫn thông cáo của Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine cho hay các máy bay không người lái (UAV) của nước này lại một lần nữa tấn công nhà máy lọc dầu tại thành phố Tuapse thuộc vùng Krasnodar phía nam nước Nga.
Tuapse đã phải hứng chịu các cuộc tấn công dữ dội trong những tuần qua, bao gồm các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Tuapse vào ngày 16.4 và 20.4, gây ra các vụ cháy kéo dài nhiều ngày.
"Cơ sở này tham gia vào việc cung cấp cho hoạt động của quân đội Nga trên lãnh thổ Ukraine", Bộ Tổng tham mưu viết trên Facebook, đồng thời cho biết thêm rằng cuộc tấn công đã gây ra hỏa hoạn và mức độ thiệt hại đang được đánh giá.
Sau cuộc tấn công ngày 20.4, khoảng 24 bể chứa bị phá hủy và 4 bể khác bị hư hại, theo Bộ Tổng tham mưu. Đám cháy bùng phát do cuộc tấn công ban đầu ngày 16.4 đã được khống chế, nhưng cuộc tấn công thứ hai đã làm bùng phát lại và tình hình trở nên tồi tệ hơn đáng kể, với ngọn lửa cháy liên tục kể từ đó.
Các video do người dân địa phương chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy một cột khói lớn bốc lên từ nhà máy lọc dầu, kết hợp với mưa tạo thành một lớp màng đen trên mặt đất và những vũng nước sẫm màu.
Ông Veniamin Kondratyev, Thống đốc vùng Krasnodar, dẫn lời người đứng đầu huyện Tuapse cho biết công tác sơ tán đang được tiến hành đối với người dân địa phương sống gần nhà máy lọc dầu.
Sau vụ tấn công ngày 28.4, Bộ Chỉ huy ứng phó khẩn cấp vùng Krasnodar cho biết đám cháy đã bùng phát tại nhà máy lọc dầu do "mảnh vỡ UAV rơi xuống", nhưng không có thương vong.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 28.4 cho biết hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn 186 UAV của Ukraine trên một số khu vực phía nam nước Nga và vùng Crimea.
Tuapse nằm cách Ukraine khoảng 233 km, cách lãnh thổ do Ukraine kiểm soát gần thành phố Zaporizhzhia khoảng 500 km.
Điện Kremlin ngày 28.4 cho biết các cuộc tấn công của Ukraine vào các kho dầu của Nga càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu dầu trên thị trường toàn cầu và gây ra thêm bất ổn, theo hãng RIA.
Hãng thông tấn TASS đưa tin Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ra lệnh cho Bộ trưởng phụ trách Tình trạng khẩn cấp bay đến Tuapse và chỉ huy công tác chữa cháy tại đó.
Giới chức Ukraine ngày 28.4 cho biết ít nhất 2 người thiệt mạng và 20 người bị thương trong các đợt tấn công của Nga trong 24 giờ trước đó.
Lực lượng không quân Ukraine cho biết phía Nga đã phóng 123 UAV, trong đó khoảng 80 chiếc thuộc loại Shahed. Phòng không Ukraine đã bắn hạ 95 chiếc.
Tại tỉnh Dnipropetrovsk, một loạt các cuộc không kích của Nga vào thành phố Kryvyi Rih khiến một người thiệt mạng và năm người bị thương, theo Tỉnh trưởng Oleksandr Hanzha.
Tại tỉnh Kharkiv phía đông bắc, một vụ tấn công bằng UAV của Nga vào sáng sớm tại thị trấn Chuhuiv khiến một người thiệt mạng và một người bị thương, Tỉnh trưởng Oleh Syniehubov cho biết.
Các trường hợp bị thương khác được ghi nhận tại các tỉnh Sumy, Zaporizhzhia và Kherson.
Nga chưa bình luận về thông tin trên nhưng trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường.
Trong một diễn biến khác, Bộ Quốc phòng Nga ngày 28.4 cho hay các binh sĩ nước này vừa giành thêm quyền kiểm soát đối với làng Zemlyanki tại tỉnh Kharkiv và làng Ilyinovka tại tỉnh Donetsk. Ukraine chưa bình luận về thông tin này.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 28.4 tuyên bố rằng việc Israel mua ngũ cốc từ vùng lãnh thổ Nga đơn phương tuyên bố sáp nhập tại Ukraine không thể là hoạt động kinh doanh hợp pháp và Kyiv đang chuẩn bị các biện pháp cấm vận đối với những bên cố gắng trục lợi từ việc này, theo Reuters.
Kyiv cho rằng toàn bộ ngũ cốc được sản xuất tại 4 khu vực ở Ukraine mà Nga tuyên bố sáp nhập và bán đảo Crimea đều là hàng "đánh cắp" và trước đây cũng đã phản đối việc xuất khẩu sang các nước khác.
Moscow chưa đưa ra bình luận nào về tình trạng pháp lý của ngũ cốc thu hoạch tại các khu vực này.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha hôm 27.4 cho biết đã triệu tập Đại sứ Israel để phản đối điều mà ông mô tả là sự thiếu hành động của Israel khi cho phép các lô hàng ngũ cốc vào nước này từ các khu vực ở Ukraine do Nga kiểm soát.
Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar nói với ông Sybiha rằng Ukraine không cung cấp bằng chứng nào cho thấy số ngũ cốc đó bị "đánh cắp".
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov từ chối bình luận, chỉ nói rằng Nga sẽ không can thiệp. "Hãy để chính quyền Kyiv tự giải quyết vấn đề với Israel", ông phát biểu.
