Đã hơn 12 tuần kể từ khi xung đột với Iran nổ ra vào ngày 28-2, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa đưa ra quyết định dứt khoát về việc có nối lại các cuộc tấn công hay kết thúc hẳn chiến dịch quân sự, dù nhiều lần đưa ra tối hậu thư đe dọa.
Trong khi đó, tác động của cuộc chiến tại Mỹ ngày càng rõ rệt khi báo cáo lạm phát mới nhất cho thấy giá cả đang ở mức cao nhất trong ba năm, chủ yếu do chi phí nhiên liệu tăng vọt sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, Đài ABC News đưa tin ngày 19-5.
Chưa đầy một tháng sau khi chiến sự nổ ra, ông Trump đe dọa mở các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các nhà máy điện của Iran nếu Tehran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz cho hoạt động hàng hải.
“Nếu Iran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ kể từ thời điểm này, Mỹ sẽ tấn công và phá hủy các nhà máy của họ, bắt đầu từ nhà máy lớn nhất”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Hai ngày sau, ông Trump thông báo các cuộc trao đổi với Iran đã đạt tiến triển và quyết định hoãn các cuộc không kích thêm năm ngày.
“Dựa trên tinh thần và không khí của các cuộc thảo luận sâu rộng, chi tiết và mang tính xây dựng này, tôi đã chỉ đạo Bộ Chiến tranh (Bộ Quốc phòng Mỹ) hoãn mọi cuộc tấn công quân sự nhằm vào các nhà máy điện và hạ tầng năng lượng của Iran trong thời hạn năm ngày”, ông viết.
Ba ngày sau đó, ông Trump tiếp tục kéo dài thời hạn thêm 10 ngày, đồng thời khẳng định các cuộc đàm phán với Tehran đang diễn ra “rất tốt”.
“Theo đề nghị của Chính phủ Iran, tuyên bố này xác nhận rằng tôi đang tạm dừng việc phá hủy các nhà máy năng lượng thêm 10 ngày, đến 20h tối ngày 6-4 theo giờ miền Đông”, ông Trump chia sẻ trên mạng xã hội.
Hai ngày trước khi thời hạn 10 ngày kết thúc, Nhà Trắng tiếp tục gia hạn thêm một ngày.
“Thứ Ba (7-4), 20h tối giờ miền Đông!”, ông Trump đăng tải ngắn gọn trên mạng xã hội.
Sau khi tham vấn các bên trung gian Pakistan, ông Trump bất ngờ công bố lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần với điều kiện Iran mở lại eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ tuyên bố “vấn đề dài hạn” với Iran đã “gần được giải quyết”.
“Đây sẽ là lệnh ngừng bắn từ cả hai phía. Lý do là vì chúng tôi đã hoàn thành và vượt mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần tới một thỏa thuận dứt điểm về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình ở Trung Đông”, ông Trump viết.
Ông cho biết Mỹ đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran và tin rằng đây là cơ sở khả thi để tiến tới một thỏa thuận cuối cùng.
Theo ông Trump, hầu hết các điểm bất đồng lớn giữa Washington và Tehran đã được giải quyết.
Khi thời hạn ngừng bắn kết thúc, Mỹ không nối lại các cuộc oanh kích như từng cảnh báo trước đó. Thay vào đó, ông Trump công bố lệnh ngừng bắn vô thời hạn theo đề nghị từ Pakistan.
“Chúng tôi đã được yêu cầu tạm hoãn các cuộc tấn công nhằm vào Iran cho đến khi lãnh đạo và đại diện nước này đưa ra được một đề xuất thống nhất”, ông Trump viết, nhận định chính quyền Iran đang bị chia rẽ nghiêm trọng.
Một ngày sau khi cảnh báo Iran rằng “sẽ chẳng còn gì” nếu không nhanh chóng đạt thỏa thuận, ông Trump tiếp tục hoãn một cuộc tấn công dự kiến diễn ra vào ngày hôm sau.
Lần này, quyết định được đưa ra theo đề nghị từ Qatar, Saudi Arabia và UAE, khi các đồng minh vùng Vịnh cho rằng “các cuộc đàm phán nghiêm túc hiện đang diễn ra”.
"Tất cả các nước trong khu vực sẽ đồng ý với quan điểm của tôi. Đây là tuyến đường biển quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí quá cảnh hoặc lệ phí khác trên một tuyến đường biển quốc tế", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đề cập tới eo biển Hormuz trong bài phát biểu khi bắt đầu chuyến công du tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) ngày 23/6.
Ông Rubio khẳng định nguyên tắc không thu phí đã được quy định rõ trong luật pháp quốc tế hiện hành. Đây là thông lệ chung đối với mọi tuyến hàng hải quốc tế và Mỹ kỳ vọng điều này phải được áp dụng tại eo biển Hormuz. Ông khẳng định Mỹ sẽ phản đối mọi nỗ lực nhằm thay đổi quy tắc này.
Ngoại trưởng Rubio đưa ra bình luận sau khi Iran và Oman thông báo sẽ nghiên cứu về việc quản lý eo biển Hormuz, các dịch vụ liên quan và "chi phí đi kèm phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế".
Bản ghi nhớ được ký vào ngày 17/6 giữa Washington và Tehran công nhận Iran có một số hình thức kiểm soát với eo biển. Văn bản đề cập việc Iran và Oman sẽ xây dựng cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải, không quốc gia nào được thu phí trong 60 ngày, song không đề cập tới điều kiện nào sau đó.
Iran nhiều lần khẳng định quyền thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Các quan chức Iran cho biết đây không phải là phí quá cảnh, thay vào đó là phí dịch vụ. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vận tải biển nhận định đây là cách né tránh về mặt câu chữ.
Eo biển Hormuz là nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt hóa lỏng của thế giới đi qua. Tuyến đường thủy trọng yếu này bị đóng cửa sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát vào cuối tháng 2.
Iran dỡ phong tỏa Hormuz theo bản ghi nhớ chung ký với Mỹ ngày 17/6. Trước khi văn bản này được ký, các quan chức Mỹ chỉ trích Oman gay gắt sau khi có thông tin nước này lên kế hoạch thu phí chung với Iran.
Lưu lượng giao thông qua eo biển vào ngày 22/6 đạt mức cao nhất sau khi chiến sự nổ ra. Con số này chiếm 40% mức bình thường với trung bình 120 lượt tàu qua đây mỗi ngày.
Trả lời phỏng vấn trên Fox News, ông Comer cho biết ủy ban đã liên hệ với các nạn nhân trong nhiều tháng qua. Theo ông, một số người sẵn sàng ra làm chứng, trong khi những người khác vẫn còn do dự. Việc điều trần sẽ được tiến hành sau khi hoàn tất quá trình thu thập lời khai.
Trước đó, ngày 9.4, bà Melania Trump phủ nhận mọi liên hệ với ông Epstein và cho rằng điều trần công khai là cần thiết để các nạn nhân có cơ hội kể lại câu chuyện của mình. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không nắm rõ nội dung tuyên bố của vợ, nhưng ủng hộ quyền lên tiếng của bà.
Tuy nhiên, nhiều nạn nhân đã phản ứng gay gắt, cáo buộc đệ nhất phu nhân "đẩy gánh nặng" sang phía người bị hại, theo tờ The Guardian. Trong tuyên bố chung ngày 10.4, nhóm 13 nạn nhân nhấn mạnh họ đã hoàn thành trách nhiệm khi tố cáo và cung cấp lời khai. "Yêu cầu chúng tôi làm thêm vào lúc này không phải là công lý, mà là sự thoái thác trách nhiệm", tuyên bố nêu. Một số nạn nhân khác cũng kêu gọi chính phủ tập trung vào minh bạch và trách nhiệm giải trình, thay vì yêu cầu họ tiếp tục ra điều trần. Nhà Trắng hiện chưa đưa ra bình luận.
Cuộc huấn luyện nói trên bao gồm các nội dung như bắn đạn thật, hỗ trợ và yểm trợ, và tìm kiếm cứu nạn tổng hợp, nhằm kiểm tra và nâng cao khả năng huấn luyện tác chiến thực tế của lực lượng tàu sân bay, theo tài khoản WeChat chính thức của hải quân Trung Quốc. Lực lượng này do tàu sân bay Liêu Ninh dẫn đầu.
Hải quân Trung Quốc khẳng định đây là cuộc huấn luyện thường lệ được tổ chức theo kế hoạch thường niên, nhằm nâng cao khả năng thực hiện nhiệm vụ của quân đội, và hoàn toàn tuân thủ luật pháp và thông lệ quốc tế.
Khi hải quân Trung Quốc thông báo về cuộc huấn luyện, lãnh đạo Viện Hành pháp Đài Loan Trác Vinh Thái hôm nay nói rằng việc Trung Quốc tiếp tục tiến hành các cuộc tập trận với quy mô và loại hình khác nhau ở khu vực eo biển Đài Loan, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Biển Đông và thậm chí cả xung quanh Nhật Bản,
Mặt khác, Reuters dẫn lời ông Trác kêu gọi đàm phán. "Chúng tôi vẫn hy vọng vào những cuộc trao đổi lành mạnh và có trật tự giữa hai bên eo biển Đài Loan, và một cuộc đối thoại dựa trên sự bình đẳng và tôn trọng. Đây là nguyên tắc nhất quán của chúng tôi", ông Trác nhấn mạnh.
Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Trung Quốc chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về phát ngôn trên của ông Trác.
