Theo bác sĩ Nguyễn Hữu Trường, Phó giám đốc Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, môi trường phòng kín, ẩm và ít lưu thông không khí chính là điều kiện thuận lợi để nấm mốc, mạt bụi nhà phát triển mạnh, đặc biệt trong hệ thống điều hòa nhiệt độ không được vệ sinh định kỳ.
Trong những ngày nắng nóng cao điểm, nhiều người có xu hướng ở lâu trong phòng điều hòa với nhiệt độ thấp. Tuy nhiên, theo bác sĩ Nguyễn Hữu Trường, nếu điều hòa không được bảo trì đúng cách, thiết bị này có thể trở thành nguồn phát tán dị nguyên nguy hiểm.
“Máy điều hòa nhiệt độ không được vệ sinh, bảo trì định kỳ chẳng khác nào một chiếc máy thổi bào tử nấm mốc trực tiếp vào mũi và phổi người sử dụng”, bác sĩ cảnh báo.
Không chỉ làm mát không khí, điều hòa bẩn còn có thể phát tán bụi mịn chứa mạt bụi nhà và vi nấm – những tác nhân dễ kích hoạt phản ứng dị ứng ở người có cơ địa nhạy cảm.
Theo các chuyên gia, dị ứng do nấm mốc và mạt bụi nhà thường diễn tiến âm thầm, dễ bị bỏ qua. Người dân cần chú ý một số biểu hiện như:
Mắt ngứa, đỏ, cộm dù không thiếu ngủ hay làm việc quá lâu trước màn hình;
Hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, ngạt mũi xuất hiện khi bật điều hòa nhưng giảm rõ khi ra ngoài không khí thoáng;
Da nổi mẩn ngứa, mày đay dù không tiếp xúc với thực phẩm, thuốc hay mỹ phẩm lạ;
Ho khan, khò khè hoặc cảm giác khó thở kéo dài trong môi trường phòng kín.
“Nếu các triệu chứng xuất hiện lặp đi lặp lại trong phòng điều hòa, rất có thể cơ thể đang phản ứng với dị nguyên trong không khí”, bác sĩ Trường cho biết.
Từ kinh nghiệm điều trị thực tế, bác sĩ Trường khuyến cáo người dân nên chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt để hạn chế nguy cơ dị ứng và bệnh lý hô hấp:
Vệ sinh điều hòa định kỳ: Không nên đợi đến khi màng lọc bám đầy bụi mới vệ sinh. Người dân nên làm sạch hệ thống lọc theo định kỳ để loại bỏ bụi bẩn, nấm mốc tích tụ;
Tăng lưu thông không khí: Hạn chế ở trong phòng kín liên tục nhiều giờ. Nên mở cửa sổ vào cuối ngày hoặc cuối tuần để đón ánh nắng và không khí tự nhiên;
Lau dọn bằng khăn ẩm: Ưu tiên dùng khăn ẩm lau bề mặt thay vì phủi bụi bằng khăn khô hoặc chổi lông, tránh làm bụi và nấm mốc phát tán trong không khí.
Bác sĩ Trường nhấn mạnh, người dân không nên chủ quan với các biểu hiện dị ứng kéo dài. “Nếu tình trạng hắt hơi, ngứa mũi, khò khè, nổi mẩn tái diễn nhiều lần, người dân nên đến khám sớm tại các cơ sở chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời, tránh để bệnh tiến triển mạn tính, gây khó khăn cho việc điều trị về sau”, bác sĩ khuyến cáo.
Sau tuổi 30, những thay đổi về nội tiết, quá trình trao đổi chất và lối sống khiến phụ nữ đối mặt với nhiều nguy cơ sức khỏe hơn. Phát hiện sớm và duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển của nhiều bệnh mạn tính.
Các rối loạn tuyến giáp, đặc biệt là suy giáp, thường được phát hiện nhiều hơn ở phụ nữ sau tuổi 30. Tuyến giáp kiểm soát quá trình trao đổi chất, nhiệt độ cơ thể, nhịp tim và mức năng lượng. Vì vậy khi tuyến giáp hoạt động kém, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, tăng cân, da khô, táo bón hoặc rối loạn kinh nguyệt.
Theo Healthline, suy giáp tiến triển chậm nên nhiều người dễ nhầm các triệu chứng với dấu hiệu của tuổi tác hoặc áp lực công việc. Nếu thường xuyên mệt mỏi, tăng cân không rõ nguyên nhân hoặc luôn cảm thấy lạnh, phụ nữ nên đi khám để được xét nghiệm chức năng tuyến giáp.
Tiểu đường type 2
Nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 tăng lên khi phụ nữ bước sang tuổi 30, đặc biệt ở những người thừa cân, ít vận động, từng bị tiểu đường thai kỳ hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.
Theo Times of India, khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên, mệt mỏi kéo dài và sụt cân không rõ nguyên nhân là những dấu hiệu không nên bỏ qua. Duy trì cân nặng hợp lý, ăn nhiều rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế đồ uống có đường và tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
Tăng huyết áp
Tăng huyết áp thường được gọi là "kẻ giết người thầm lặng" vì nhiều người không có triệu chứng trong nhiều năm. Sau tuổi 30, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, chế độ ăn nhiều muối và ít vận động có thể làm huyết áp tăng dần.
Thừa cân, ăn nhiều natri, hút thuốc, uống nhiều rượu bia và ngủ không đủ giấc là những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được. Việc kiểm tra huyết áp định kỳ giúp phát hiện sớm để điều chỉnh lối sống hoặc điều trị khi cần thiết, giảm nguy cơ đau tim, đột quỵ và bệnh thận.
Suy giảm mật độ xương
Khối lượng xương có xu hướng đạt đỉnh vào khoảng tuổi 30, sau đó bắt đầu giảm dần theo thời gian. Nếu không bổ sung đủ canxi, vitamin D và ít vận động, phụ nữ có nguy cơ mất xương sớm, làm tăng khả năng loãng xương về sau.
Trang Healthline khuyến cáo phụ nữ nên tập các bài tập chịu sức nặng như đi bộ nhanh hoặc tập sức mạnh, đồng thời bổ sung đủ canxi và vitamin D để duy trì mật độ xương.
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
PCOS là một trong những rối loạn nội tiết phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Bệnh có thể gây kinh nguyệt không đều, nổi mụn, tăng lông, khó mang thai và làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường type 2 cũng như bệnh tim mạch nếu không được kiểm soát.
Giảm cân nếu thừa cân, ăn uống lành mạnh, tập luyện thường xuyên và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả.
Phụ nữ nên duy trì vận động đều đặn, ăn chế độ cân bằng với nhiều rau quả và ngũ cốc nguyên hạt, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng, không hút thuốc và khám sức khỏe định kỳ. Ngoài khám phụ khoa, việc theo dõi huyết áp, đường huyết, cân nặng và các xét nghiệm cần thiết cũng giúp phát hiện sớm nhiều bệnh trước khi xuất hiện biến chứng.
Những năm gần đây, xu hướng ăn uống lành mạnh trở nên phổ biến. Bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện - chuyên gia về giảm cân cho biết, trước vô vàn lựa chọn tiêu dùng mỗi ngày, hầu hết mọi người thường dựa vào các dòng chữ trên bao bì như "giàu chất xơ", "sữa thực vật", "không thêm đường" để nhanh chóng đánh giá một sản phẩm có tốt cho sức khỏe hay không. Thế nhưng, yếu tố thực sự ảnh hưởng đến phản ứng đường huyết lại thường nằm ở phương thức chế biến và trạng thái của chính thực phẩm đó.
Bác sĩ Tiêu gần đây đã chia sẻ trên mạng xã hội rằng, nhiều thực phẩm được dán nhãn "lành mạnh" thực chất không hề giúp ổn định đường huyết như mọi người vẫn tưởng, cụ thể:
Sữa yến mạch
Bác sĩ lấy ví dụ, sữa yến mạch về bản chất được làm từ yến mạch xay nhỏ rồi thêm nước, nguyên lý sản xuất rất giống với món nước gạo rang truyền thống. Sự khác biệt đôi khi chỉ nằm ở hình ảnh thương hiệu và chiến lược marketing bao bì.
Do nguyên liệu đã qua xay xát, tốc độ hấp thụ của cơ thể sẽ nhanh hơn, dẫn đến tốc độ tăng đường huyết cũng có thể nhanh hơn.
Bánh mì nguyên cám
Đối với bánh mì nguyên cám - món ăn được nhiều người coi là lành mạnh, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện cảnh báo rằng một số sản phẩm trên thị trường thực tế vẫn sử dụng bột mì trắng làm nguyên liệu chính, chỉ thêm vào một lượng nhỏ cám lúa mì hoặc điều chỉnh màu sắc. Do đó, tốc độ làm tăng đường huyết của chúng không có nhiều khác biệt so với bánh mì trắng.
Gạo nếp cẩm
Ngoài ra, gạo nếp cẩm (gạo tím) vốn thường được xem là thực phẩm dưỡng sinh chủ đạo, cũng chưa chắc là lựa chọn tối ưu để ổn định đường huyết. Bác sĩ Tiêu chỉ ra rằng, gạo nếp cẩm thuộc nhóm gạo nếp, hàm lượng tinh bột kháng của nó thậm chí còn thấp hơn một số loại gạo trắng, chỉ số đường huyết (GI) có thể cao hơn. Vì vậy, những người đang giảm cân hoặc cần kiểm soát đường huyết vẫn cần lưu ý đến lượng ăn vào.
Giải thích về lý do tại sao thực phẩm lại ảnh hưởng đến sự thay đổi đường huyết, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện đưa ra hai nguyên tắc lớn:
"Càng tinh chế càng nhanh": Quá trình chế biến tinh vi tương đương với việc "tiêu hóa trước" một phần thực phẩm, khiến cơ thể người càng dễ hấp thụ hơn.
"Nhiệt độ càng cao càng nhanh": Nấu ăn ở nhiệt độ cao sẽ chuyển hóa tinh bột thành dạng đường dễ hấp thụ hơn. Ví dụ, khoai lang nướng so với khoai lang luộc sẽ dễ làm đường huyết tăng nhanh hơn.
Tuy nhiên, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện cũng nhấn mạnh, người dân không cần vì điều này mà quá mức lo lắng hay từ chối hoàn toàn các loại thực phẩm cụ thể, thay vào đó nên điều chỉnh nguyên tắc lựa chọn.
Bác sĩ Tiêu hướng dẫn "thần chú 3 câu" nhận biết thực phẩm làm tăng đường huyết: "Càng trắng càng nhanh, càng mềm càng nhanh, càng lỏng càng nhanh."
Ngược lại, những thực phẩm càng gần với trạng thái nguyên bản (thực phẩm thô), càng cần phải nhai nhiều và càng ít qua chế biến, thông thường sẽ có tác động dịu nhẹ hơn đối với sự biến động của đường huyết.
Những thông tin này được bác sĩ Nguyễn Trần Thảo Nguyên (khoa da liễu - miễn dịch dị ứng, Bệnh viện Thống Nhất) trình bày tại hội nghị Khoa học thường niên năm 2026, chủ đề: "Tối ưu hóa thực hành lâm sàng trong thẩm mỹ nội khoa", được tổ chức vào chiều 19-7 tại TP.HCM.
Theo bác sĩ Thảo Nguyên, ước tính toàn cầu có khoảng 116 triệu người mắc buồng trứng đa nang, tỉ lệ chẩn đoán được dưới 50% vì phần lớn người bệnh không được phát hiện bệnh.
Nhiều phụ nữ trẻ đến khám da liễu vì mụn trứng cá, rậm lông hoặc béo phì, mà không biết đây có thể là biểu hiện của hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) - bệnh lý nội tiết phổ biến có nguy cơ gây vô sinh và rối loạn chuyển hóa nếu phát hiện muộn.
Cũng theo bác sĩ Thảo Nguyên, có khoảng 19-37% phụ nữ mắc PCOS bị mụn trứng cá, khoảng 60% có tình trạng rậm lông như nam giới. Nhiều người còn xuất hiện gai đen, u mềm treo ở vùng cổ, nách nên thường tìm đến bác sĩ da liễu trước khi được chẩn đoán bệnh.
Cơ chế gây buồng trứng đa nang khá phức tạp, nhưng chủ yếu liên quan đến sự mất cân bằng nội tiết, làm buồng trứng tạo nhiều nang noãn nhưng không phóng noãn. Tình trạng này làm tăng sản xuất androgen, gây mụn, rậm lông, đồng thời dẫn đến đề kháng insulin và tạo thành vòng xoắn bệnh lý.
Mụn ở người mắc hội chứng buồng trứng đa nang thường có đặc điểm là mụn viêm, tập trung ở vùng cằm, quanh miệng, góc hàm, cổ hoặc lưng trên và dễ tái phát sau điều trị.
Ngoài ra người bệnh có thể bị rậm lông, rụng tóc kiểu nữ, béo bụng, gai đen hoặc rối loạn kinh nguyệt.
Tuy nhiên không phải bệnh nhân nào cũng có đầy đủ các dấu hiệu điển hình. Có người kinh nguyệt vẫn đều nhưng buồng trứng đa nang và có biểu hiện cường androgen; ngược lại, có người kinh nguyệt không đều nhưng siêu âm chưa phát hiện đa nang.
Vì vậy việc chẩn đoán PCOS đôi khi gặp khó khăn do xét nghiệm androgen còn hạn chế, hoặc siêu âm phụ thuộc thời điểm thực hiện.
Bác sĩ cho biết xu hướng điều trị hiện nay là "điều trị theo biểu hiện bệnh, không chờ đủ tiêu chuẩn chẩn đoán". Với những phụ nữ trẻ bị mụn kháng trị, mụn tập trung vùng hàm - cằm, kèm rậm lông nhẹ hoặc kinh nguyệt không đều, có thể cân nhắc điều trị sớm.
Theo các nghiên cứu, điều trị sớm giúp giảm nguy cơ sẹo mụn, cải thiện tâm lý, đồng thời hạn chế các biến chứng chuyển hóa của PCOS.
