Hãy tưởng tượng một buổi sáng, chi phí vận chuyển container hàng hóa của doanh nghiệp bạn bất ngờ tăng vọt. Lý do không nằm ở thị trường nội địa, mà xuất phát từ một vùng biển cách xa hàng nghìn kilomet. Những diễn biến mới nhất trong năm 2026 tại khu vực Trung Đông đang làm sống lại kịch bản này.
Khi dòng chảy năng lượng qua các khu vực trọng yếu sụt giảm, giới kinh doanh toàn cầu buộc phải nhìn lại mức độ phụ thuộc vào những “nút thắt cổ chai” hàng hải. Khoảng 80% khối lượng hàng hóa thế giới được vận chuyển bằng đường biển. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng tạo ra hiệu ứng domino lên toàn bộ nền kinh tế.
Hormuz: Nơi định đoạt giá “vàng đen”
Theo phân tích từ Al Jazeera, eo biển Hormuz không chỉ là một tuyến giao thông đơn thuần. Nằm giữa Iran và Oman, đây được xem là “nút thắt năng lượng” lớn nhất hành tinh. Điểm hẹp nhất của eo biển này chỉ rộng khoảng 39 km, nhưng lại gánh vác một khối lượng tài sản khổng lồ.
Mỗi ngày, có khoảng 20-21 triệu thùng dầu được vận chuyển qua dải nước hẹp này. Con số này tương đương 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu và 1/5 nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới. Đây là tuyến đường thủy duy nhất để xuất khẩu năng lượng từ Saudi Arabia, UAE, Qatar hay Iraq ra thị trường quốc tế.
Những biến động địa chính trị gần đây đã khiến lưu lượng tàu bè qua Hormuz sụt giảm đáng kể. Tạp chí Fair Observer ghi nhận, giá dầu thô đã có thời điểm bật tăng tới 40% so với trước khi xảy ra căng thẳng. Điều này tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào của hàng loạt ngành công nghiệp.
Khác với nhiều tuyến đường khác, Hormuz gần như không có phương án thay thế tối ưu. Bất kỳ sự chậm trễ nào tại đây đều buộc các nhà nhập khẩu năng lượng, đặc biệt là tại châu Á, phải trả những mức phí bảo hiểm và vận tải đắt đỏ hơn rất nhiều.
Malacca và bài toán chuỗi cung ứng châu Á
Rời Trung Đông, điểm nóng tiếp theo của thương mại toàn cầu nằm ngay tại Đông Nam Á. Eo biển Malacca, nối liền Ấn Độ Dương và Biển Đông, đang xử lý tới 40% lượng thương mại toàn cầu. Tạp chí Geographical đánh giá đây là một trong những tuyến vận tải nhộn nhịp và quan trọng nhất thế giới.
Dù điểm hẹp nhất chỉ rộng khoảng 2,8 km (tương đương 1,5 hải lý), Malacca lại là huyết mạch của các nền kinh tế lớn. Khoảng 23,7 triệu thùng dầu đi qua đây mỗi ngày. Thậm chí, lưu lượng năng lượng qua eo biển này còn vượt qua cả Hormuz.
Đặc biệt, Trung Quốc hiện phải nhập khẩu khoảng 80% lượng dầu mỏ qua tuyến đường này. Giới chuyên gia kinh tế thường gọi sự phụ thuộc này là “thế lưỡng nan Malacca”. Các phương án thay thế như eo biển Sunda lại quá nông đối với tàu chở hàng siêu trường siêu trọng.
Trong khi đó, việc vòng qua eo biển Lombok lại quá xa và tốn kém chi phí nhiên liệu. Để giải quyết bài toán này, các quốc gia châu Á đang nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Việc phát triển các hành lang năng lượng trên bộ qua Myanmar là một trong những chiến lược dài hạn nhằm giảm thiểu rủi ro logistics.
Suez và Panama: Những cỗ máy in tiền tỷ USD
Không thể không nhắc đến những kênh đào nhân tạo mang tính biểu tượng của ngành hàng hải. Kênh đào Suez nối Địa Trung Hải với Biển Đỏ, giúp rút ngắn gần 8.900 km hành trình từ châu Á sang châu Âu. Nhờ đó, các hãng tàu có thể tiết kiệm được tới 7 ngày di chuyển.
Theo Geographical, tuyến đường thủy dài 193,3 km này mang về cho chính phủ Ai Cập khoảng 5 tỷ USD phí quá cảnh mỗi năm. Khoảng 12% đến 15% thương mại toàn cầu và 30% lưu lượng container thế giới đi qua Suez. Sự cố tàu mắc cạn năm 2021 từng làm tê liệt tuyến đường này suốt 6 ngày, phơi bày rõ sự mong manh của chuỗi cung ứng.
Khi Suez gặp sự cố, các hãng tàu buộc phải chọn tuyến đường vòng qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi. Phương án “né rủi ro” này khiến hành trình kéo dài thêm 10 đến 14 ngày. Chi phí nhiên liệu đội lên hàng triệu USD cho mỗi chuyến đi, cuối cùng sẽ được tính vào giá thành sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
Ở nửa kia bán cầu, kênh đào Panama lại là “yết hầu” của thương mại châu Mỹ. Tuyến đường này xử lý 40% hàng container và 95% khí hóa lỏng xuất khẩu của Mỹ sang châu Á. Sau khi mở rộng, kênh đào này có thể đón những siêu tàu lên tới 120.000 tấn, giúp tối ưu hóa đáng kể chi phí vận tải liên lục địa.
Định hình lại bản đồ logistics toàn cầu
Bên cạnh “bộ tứ” huyết mạch kể trên, bản đồ hàng hải thế giới còn được định hình bởi nhiều eo biển chiến lược khác. Eo biển Đài Loan, nơi xử lý hơn 20% thương mại hàng hải toàn cầu theo giá trị, là con đường vận chuyển phần lớn chip bán dẫn tiên tiến. Đây là mặt hàng cốt lõi của ngành công nghiệp công nghệ cao hiện đại.
Eo biển Bab al-Mandeb hay eo biển Thổ Nhĩ Kỳ cũng đóng vai trò cửa ngõ không thể thiếu cho dòng chảy hàng hóa Á – Âu. Khi một mắt xích trong hệ thống này chậm nhịp, bài toán chi phí sẽ dồn lên vai các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, giới kinh doanh luôn biết cách tìm ra những hướng đi mới.
Sự biến đổi của khí hậu đang vô tình mở ra những tuyến hàng hải mới ở khu vực Bắc Cực. Các tuyến đường Đông Bắc hay Tây Bắc hứa hẹn sẽ rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển. Dù cần thêm thời gian để khai thác thương mại quy mô lớn, đây vẫn là một tín hiệu đáng chú ý cho các nhà đầu tư logistics dài hạn.
Việc nắm bắt và dự báo được dòng chảy qua các “nút thắt” này chính là chìa khóa để quản trị rủi ro. Các tập đoàn đa quốc gia ngày càng chú trọng vào việc xây dựng kịch bản dự phòng. Đa dạng hóa nguồn cung và tối ưu hóa tuyến đường đang trở thành yêu cầu bắt buộc để sinh tồn trên thương trường.
Sự mong manh của các tuyến hàng hải một lần nữa nhắc nhở giới đầu tư về tính liên kết chặt chẽ của nền kinh tế toàn cầu. “Những diễn biến gần đây phơi bày mức độ dễ tổn thương của các nút thắt hàng hải”, chuyên gia Alfredo Toro Hardy nhận định trên Fair Observer.
Như vậy so với cuối tuần trước, giá vàng thế giới đã giảm đến 120 USD/ounce, tương đương 3,81 triệu đồng/lượng.
Giá vàng thế giới chịu sức ép giảm nhiều tuần qua do giá dầu neo cao và đồng USD tăng giá. Mới nhất, Morgan Stanley vừa hạ dự báo giá vàng năm 2026 xuống mức 5.200 USD/ounce, giảm đáng kể so với mức dự báo 5.700 USD/ounce từng được đưa ra trước đó.
Giá vàng thế giới đã giảm khoảng 8% kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bắt đầu. Hiện các hợp đồng tương lai vàng đang giao dịch quanh vùng 4.700 - 4.800 USD/ounce.
Tuy giá vàng thế giới vẫn được hỗ trợ từ nhu cầu mua vào của các Ngân hàng Trung ương nhưng khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất một lần trong năm nay càng trở nên mong manh hơn khiến cho giá vàng chịu sức ép đi xuống.
Với mức giá hiện nay, quy đổi theo tỉ giá niêm yết tại ngân hàng, giá vàng thế giới tương đương 149,8 triệu đồng/lượng.
Giá vàng miếng SJC ngày hôm nay, 23-4 giảm về mức 169,2 triệu đồng/lượng, mua vào ở mức 166,7 triệu đồng/lượng, giảm 800.000 đồng/lượng so với cuối ngày hôm qua.
Giá vàng nhẫn 9999 bán ra cũng giảm về mức 169 triệu đồng/lượng, mua vào ở mức 166,5 triệu đồng/lượng.
So với giá vàng thế giới quy đổi, giá vàng trong nước chỉ còn cao hơn 19,4 triệu đồng/lượng. Trước đó mức chênh lên từng đến hơn 30 triệu đồng/lượng.
Giá bạc sáng nay cũng giảm nhẹ về mức 76 USD/ounce. Quy đổi theo tỉ giá niêm yết tại ngân hàng tương đương 2,42 triệu đồng/lượng.
Công ty Ancarat niêm yết giá bạc bán ra ở mức 2,938 triệu đồng/lượng và mua vào ở mức 2,85 triệu đồng/lượng.
Công ty SBJ niêm yết giá bạc bán ra ở mức 2,94 triệu đồng/lượng, mua vào ở mức 2,85 triệu đồng/lượng.
Mời độc giả theo dõi diễn biến giá vàng và giá bạc TẠI ĐÂY.
Công ty Phú Quý niêm yết giá bán bạc ở mức 2,943 triệu đồng/lượng và 2,855 triệu đồng/lượng (mua vào).
Ngày 15/5, DogeDesigner - một người dùng mạng xã hội X đăng ảnh của CEO Tesla Elon Musk chụp cùng CEO Nvidia Jensen Huang năm 2016 và 2026, kèm chú thích: "Điều quan trọng nhất trong cuộc đời là có những người bạn đích thực". Bài đăng này được Musk chia sẻ lại ngay sau đó, kèm dòng chữ "Đúng vậy".
Jensen Huang và Elon Musk hiện được coi là hai doanh nhân công nghệ hàng đầu thế giới. Họ hợp tác nhiều trong công việc khi xe điện của Tesla sử dụng chip Nvidia.
Musk hiện là người giàu nhất thế giới với tài sản 811 tỷ USD. Huang sở hữu 194 tỷ USD, đứng thứ 7 hành tinh.
Trong nhiều năm, cả hai cũng thường xuyên dành lời khen cho nhau. Huang từng gọi Musk là "GPU tối thượng", nói rằng: "Ngay cả khi không cấy chip Neuralink, bộ não của Elon Musk vẫn có rất nhiều thứ". Neuralink là công ty nghiên cứu cấy ghép chip vào não người, do Musk điều hành.
Năm ngoái, trong chương trình podcast Joe Rogan Experience, Huang đã kể về tình bạn với Musk. "Tôi may mắn vì quen Elon Musk. Tôi đã giúp ông ấy tạo ra máy tính đầu tiên cho xe Model 3, Model S, cũng như khi ông ấy muốn bắt đầu phát triển xe tự lái", ông nhớ lại.
Huang cho biết hai người "đã hợp tác với nhau từ rất sớm". Khi Nvidia công bố siêu máy tính AI DGX-1, "không ai trên thế giới muốn mua nó". "Tôi chẳng có đơn hàng nào. Không ai muốn mua cả, trừ Elon", ông kể.
"Ông ấy nói: ‘Ông biết không, tôi có một công ty thực sự có thể dùng thứ này.’ Tôi nghĩ, ồ, đây là khách hàng đầu tiên của mình. Ông ấy nói đó là một công ty AI, một tổ chức phi lợi nhuận, và họ thực sự cần một trong những siêu máy tính này. Tôi đóng gói một chiếc, tự lái xe lên San Francisco và giao tận tay Elon vào năm 2016", Huang cho biết.
Tháng 2/2024, Musk đăng ảnh chụp cùng Huang trong sự kiện này. Trong ảnh, Huang chuẩn bị ký lên DGX-1 trước khi giao cho đội ngũ OpenAI năm 2016.
Hình ảnh đó nhanh chóng thu hút sự chú ý lớn trên mạng xã hội. Theo Letsdogossip, khoảnh khắc không chỉ tượng trưng cho bước nhảy vọt trong việc thúc đẩy công nghệ AI, mà còn củng cố mối quan hệ giữa hai nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn trong ngành công nghệ.
Tháng 6/2024, Musk tiếp tục dành lời khen cho người bạn lâu năm. Khi một người dẫn chương trình của Bloomberg đăng lại đoạn video phỏng vấn Huang về thời gian rửa bát, cọ toilet tại cửa hàng đồ ăn nhanh, Elon Musk đã bình luận: "Đó mới chính là thái độ đúng đắn. Khi giấy vệ sinh khan hiếm trong đại dịch, tôi luôn đảm bảo các nhà máy và văn phòng của chúng tôi có đủ giấy vệ sinh".
Huang cũng từng bày tỏ sự ngưỡng mộ Musk. "Tesla đang đi trước rất xa về xe tự lái. Một ngày nào đó, mọi chiếc xe sẽ đều phải có tính năng này", Huang cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Yahoo Finance hồi tháng 5/2025. Sau đó, Musk trả lời trên X rằng: "Cảm ơn Jensen".
Ngày 19/3 năm nay, đến lượt Elon Musk đăng trên X rằng ông là "một người rất ngưỡng mộ" Nvidia và Jensen Huang. Trong bài đăng, Musk xác nhận Tesla và SpaceX sẽ tiếp tục mua chip AI của Nvidia với số lượng lớn.
Nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam từ ngày 21 đến 24-4.
Chiều tối 21-4, nhà lãnh đạo Hàn Quốc và Phu nhân đã đến Hà Nội, bắt đầu các hoạt động trong khuôn khổ chuyến thăm.
Tờ Chosun Daily cho biết trong chuyến đi lần này, hai nước dự kiến mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực bán dẫn, linh kiện điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học và công nghệ, chuyển đổi năng lượng, khoáng sản thiết yếu, cơ sở hạ tầng và nhà máy điện hạt nhân để đạt mục tiêu kim ngạch thương mại hai chiều 150 tỉ USD vào năm 2030.
Hai bên cũng sẽ thảo luận về khả năng doanh nghiệp Hàn Quốc tham gia vào các dự án hạ tầng quan trọng mới của Việt Nam, trong đó có thành phố thông minh.
Tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung đến Việt Nam, theo Chosun Daily, là một phái đoàn doanh nghiệp hùng hậu gồm Chủ tịch Tập đoàn SK Chey Tae Won, người đồng thời là Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc, cùng với Chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae Yong, Chủ tịch Tập đoàn Hyundai Motor Chung Eui Sun, Chủ tịch Tập đoàn LG Koo Kwang Mo, Chủ tịch HD Hyundai Chung Ki Sun và Chủ tịch Tập đoàn Hyosung Cho Hyun Joon.
Việc nhiều doanh nghiệp lớn, hàng đầu thế giới của Hàn Quốc tập trung tại Việt Nam lần này phản ánh không chỉ lợi ích kinh doanh mà còn tầm quan trọng của mảnh đất chữ S trong chuỗi cung ứng sản xuất của các tập đoàn Hàn Quốc.
Việt Nam là điểm dừng chân thứ hai của Tổng thống Lee Jae Myung trong chuyến thăm từ ngày 19-4 đến Ấn Độ và Việt Nam. Hơn 250 doanh nghiệp hàng đầu Hàn Quốc đã tham dự diễn đàn kinh doanh Hàn Quốc - Ấn Độ trong khuôn khổ chuyến đi của ông Lee đến New Delhi.
Lãnh đạo của bốn tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc: Samsung, SK, Hyundai Motor và LG dự kiến sẽ tham dự Diễn đàn Kinh doanh Việt Nam - Hàn Quốc tại Hà Nội, theo tờ Korea Herald.
Truyền thông Hàn Quốc nhận định sự tham gia đông đảo của các lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc cho thấy họ đang tận dụng chuyến thăm Ấn Độ và Việt Nam của Tổng thống Lee Jae Myung, qua đó đẩy nhanh tiến độ mở rộng sang các nước Phương Nam toàn cầu (Global South) nhằm tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới.
Global South không dùng để chỉ phạm vi địa lý. Thuật ngữ này dùng để mô tả các nước đang phát triển, tập trung phần lớn ở Nam bán cầu.
"Các thị trường thuộc nhóm Phương Nam toàn cầu không chỉ mang lại tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ mà còn là những cơ sở sản xuất quan trọng cho xuất khẩu sang châu Âu", một đại diện công ty nói với báo JoongAng Ilbo.
