Tại cuộc họp về quy hoạch phát triển điện lực quốc gia ngày 26/5, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc nhìn nhận tăng trưởng nguồn điện là bắt buộc để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai chữ số. Trong khi đó, nhu cầu điện cho phát triển khoa học, công nghệ, các trung tâm dữ liệu ngày càng lớn và đòi hỏi nguồn năng lượng sạch.
Tuy nhiên, theo Phó thủ tướng, một số dự án năng lượng, điện trọng điểm triển khai chậm tiến độ hoặc chưa đúng kế hoạch, nguy cơ không đáp ứng tiến độ.
Báo cáo tại cuộc họp, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cũng nhìn nhận nhiều dự án nguồn và lưới điện không theo kịp tiến độ vận hành giai đoạn từ nay đến năm 2030 theo quy hoạch, ảnh hưởng lớn tới khả năng cung ứng điện và an ninh năng lượng quốc gia.
Trước thực trạng này, Bộ Công Thương kiến nghị sớm rà soát, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII theo hướng bảo đảm tính khả thi. Đồng thời, cơ quan này đề xuất lập danh mục các dự án điện cấp bách để triển khai ngay, đặc biệt là nguồn điện nền tại các địa bàn tiêu thụ lớn.
Ngoài ra, cơ quan này đề nghị triển khai các chương trình quản lý nhu cầu, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời có cơ chế đột phá cho điện gió ngoài khơi và các trung tâm công nghiệp, năng lượng ven biển.
Với nhiệt điện than, Bộ Công Thương cho biết sẽ nghiên cứu các dự án sử dụng công nghệ hiện đại, hiệu suất cao, có lộ trình lắp đặt hệ thống thu giữ carbon (CCS). Cùng với đó, nhà điều hành dự kiến thúc đẩy các công trình nguồn có thời gian triển khai nhanh nhằm đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng mạnh trong thời gian tới.
Theo thống kê, đến cuối 2025, tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống đạt khoảng 87.600 MW, tăng khoảng 6.400 MW so năm 2024. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống dự kiến đạt khoảng 183.000-236.000 MW đến 2030. Về lưới điện, Việt Nam dự kiến phát triển hàng chục nghìn km đường dây truyền tải 500 kV và 220 kV cùng nhiều trạm biến áp quy mô lớn nhằm tăng khả năng truyền tải giữa các vùng.
Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ ngành cho rằng nguy cơ thiếu điện rất lớn nếu không có giải pháp quyết liệt ngay. Cơ quan quản lý cần nghiên cứu bổ sung chế tài để tăng kiểm tra, giám sát, xử lý các chủ đầu tư và địa phương không thực hiện đúng tiến độ, kế hoạch. Đồng thời, Việt Nam cũng cần có giải pháp nâng hiệu quả điều độ, vận hành hệ thống điện, bảo đảm sử dụng tiết kiệm, hiệu quả.
Về điều chỉnh Quy hoạch điện quốc gia, các ý kiến đề nghị Bộ Công Thương làm rõ cơ sở, xác định yếu tố mới phát sinh làm căn cứ điều chỉnh. Cơ quan này cũng cần bảo đảm danh mục dự án được cập nhật theo điều kiện thực tế và gắn với cơ chế xử lý trách nhiệm khi chậm triển khai.
Với các cơ chế đặc thù, các bộ ngành đề nghị làm rõ vướng mắc phát sinh từ quy định, nhóm dự án, ở khâu nào và mức độ ảnh hưởng để đề xuất giải pháp phù hợp, khả thi.
Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc nhìn nhận việc triển khai Quy hoạch điện VIII còn nhiều vướng mắc như dự án trọng điểm chậm tiến độ, khó khăn giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư rườm rà và phối hợp giữa các bộ ngành, địa phương chưa chặt chẽ.
Ông yêu cầu không để thiếu điện trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đồng thời đề nghị Bộ Công Thương đẩy nhanh các dự án nguồn và lưới điện trọng điểm. Bộ này cũng phải tăng kiểm tra thực tế công trường, kịp thời gỡ vướng để đưa dự án vào vận hành sớm hơn kế hoạch 1-2 năm nếu có thể.
“Không được để chậm, nếu cần phải có cơ chế đặc thù, đơn giản hóa thủ tục để triển khai nhanh các dự án năng lượng”, Phó thủ tướng nói.
Lãnh đạo Chính phủ cũng yêu cầu rà soát, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII theo hướng loại bỏ các dự án không khả thi giai đoạn 2026-2030 để thay bằng nguồn điện nền phù hợp hơn. Cơ quan quản lý phải kiên quyết xử lý chủ đầu tư chậm tiến độ và cập nhật lại toàn bộ kịch bản cung – cầu điện quốc gia nhằm chủ động ứng phó nguy cơ thiếu điện.
Báo cáo quý do SK công bố hôm 17-5 cho thấy công ty con SK South East Asia Investment đã bán 61,8% trong tổng số 64,8% cổ phần tại Imexpharm vào tháng 4-2026 thông qua một đợt chào bán công khai.
Giới thị trường ước tính giá trị thương vụ vào khoảng 300 tỉ won (200 triệu USD). Với việc SK đã đầu tư khoảng 150 tỉ won vào Imexpharm năm 2020, thương vụ này được cho là mang lại lợi tức đầu tư khoảng 100%.
"Mảng dược phẩm tại Đông Nam Á có rào cản gia nhập cao nhưng tiềm năng tăng trưởng mạnh", Maeil Business (Hàn Quốc) dẫn nhận định của một quan chức trong ngành.
"SK đã sớm nhận ra cơ hội, cải thiện hiệu quả vận hành và giá trị doanh nghiệp, sau đó bán thành công cho một nhà đầu tư chiến lược", người này nói thêm.
Năm 2020, SK bắt đầu đầu tư vào Imexpharm với việc mua 24,9% cổ phần. Imexpharm là công ty dược lớn thứ 5 của Việt Nam vào thời điểm đó.
Trong giai đoạn 2021 - 2025, Imexpharm ghi nhận tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) về doanh thu đạt 18% và EBITDA tăng 16%.
Mới đây, Livzon Pharmaceutical Group, một tập đoàn dược Trung Quốc, mua thành công 67,87% cổ phần tại Imexpharm với giá trị khoảng 6.000 tỉ đồng.
Đây là một trong những thương vụ M&A (mua bán và sáp nhập) đáng chú ý nhất ngành dược Việt, khi tập đoàn dược Trung Quốc chính thức nắm quyền chi phối doanh nghiệp nội địa thuộc nhóm dẫn đầu về năng lực sản xuất thuốc chất lượng cao.
Imexpharm hiện sở hữu 12 dây chuyền đạt chuẩn EU-GMP. Đây là lợi thế hiếm có trong bối cảnh phần lớn doanh nghiệp dược Việt mới dừng ở chuẩn WHO-GMP.
Đến 20h ngày 17/4, giá dầu Brent giảm 10% xuống 89 USD một thùng. Dầu WTI sụt 11% về 83 USD.
Giá dầu đi xuống sau khi Iran tuyên bố eo biển Hormuz được mở hoàn toàn cho hoạt động vận tải thương mại trong thời gian ngừng bắn giữa Israel và Lebanon.
"Việc di chuyển của tất cả tàu thương mại qua eo biển Hormuz được mở hoàn toàn trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn", Bộ trưởng Ngoại giao Iran Seyed Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội ngày 17/4. Tuy nhiên, các tàu phải di chuyển theo "tuyến đường được điều phối" do cơ quan hàng hải của Iran thông báo, ông cho biết.
Israel và Lebanon trước đó đồng ý ngừng bắn 10 ngày kể từ 5h ngày 17/4. Chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon nhằm vào lực lượng Hezbollah đang là điểm nghẽn trong đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran.
Eo biển Hormuz chuyên chở khoảng 20% dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu. Tuy nhiên, tuyến đường thủy này đã gần như bị phong tỏa sau khi chiến sự nổ ra cuối tháng 2. Việc này khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt thời gian qua do thiếu cung.
Giá vàng thế giới hiện cũng tăng mạnh sau thông tin eo biển Hormuz mở lại. Mỗi ounce tăng hơn 70 USD lên 4.860 USD.
Xung đột Trung Đông hạ nhiệt có lợi cho kim loại quý. Thời gian qua, vàng chịu sức ép khi chiến sự kéo giá năng lượng lên cao, khiến lạm phát nhiều nơi tăng tốc. Lạm phát cao khiến các ngân hàng trung ương ngần ngại giảm lãi suất. Giá vàng vì thế gặp bất lợi, do không trả lãi cố định. Từ đầu chiến sự, vàng đã mất giá khoảng 10%.
Tin tức tích cực từ Trung Đông cũng giúp thị trường chứng khoán Mỹ khởi sắc. Chỉ số DJIA tăng 1,5% ngay khi mở cửa. S&P 500 và Nasdaq Composite đều tăng 1%. Wall Street gần đây liên tiếp lập kỷ lục mới, do nhà đầu tư lạc quan về khả năng chiến sự tại Trung Đông chấm dứt. S&P 500 và Nasdaq Composite đều đã đi lên hơn 10 phiên qua. Tính chung từ đầu chiến sự, hai chỉ số này đều đang tăng điểm.
Cuộc xung đột tại Trung Đông đã kéo dài hơn 2 tháng, gây ra nhiều thương vong và thiệt hại kinh tế, khiến tác động lan truyền ra toàn thế giới. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng thế giới có thể sẽ trải qua một số thay đổi cần thiết và mang tính cấu trúc vì cuộc xung đột này.
Eo biển Hormuz sẽ không còn trở thành điểm nghẽn của kinh tế toàn cầu và Iran khó có thể gây gián đoạn cho thị trường dầu thế giới. Kinh tế càng sụt giảm mạnh, động lực thực hiện các thay đổi cần thiết càng lớn.
Hiện chưa rõ các bên có thể đạt thỏa thuận nào để chấm dứt chiến sự. Dù vậy, các nhà kinh tế học và chuyên gia quân sự đều nhận định rằng cuộc xung đột vẫn có thể mang đến một số kết quả tích cực trong dài hạn.
Cuộc chiến đã phơi bày những điểm yếu cấu trúc lớn trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu - một hệ thống phức tạp đòi hỏi cân bằng giữa hiệu quả và sự dư thừa. Việc Iran làm gián đoạn 20% nguồn cung dầu toàn cầu bằng thủy lôi, drone tự chế và xuồng cao tốc cho thấy thế giới sẽ phải đánh giá lại nghiêm túc và thực hiện các thay đổi lâu dài.
Kịch bản khả thi nhất là Trung Đông xây thêm các đường ống dẫn dầu và khí đốt qua Arab Saudi và UAE để tránh hoàn toàn eo biển Hormuz. "Các nước sẽ phát triển đường ống và tăng mạnh công suất vận chuyển. Khi đó, không còn ai đặt toàn bộ tương lai của mình vào eo biển này nữa. Đây là điều rất tích cực", Jay Hatfield - nhà phân tích tại Infrastructure Capital Advisors cho biết trên CNN.
Việc này cũng đồng nghĩa chuỗi cung ứng năng lượng có thể an toàn và rẻ hơn trong dài hạn. Thế giới đang phải trả phí bảo hiểm rất cao cho việc vận chuyển hàng hóa qua những vùng biển căng thẳng.
"Nếu không có cuộc chiến, cú sốc như vừa qua, người ta khó nhận ra mọi thứ cần thay đổi", Ross Mayfield - chiến lược gia đầu tư tại Baird nhận định.
Các nền kinh tế chuyển dịch để thích ứng từng xảy ra vài lần trong thập kỷ qua. Sau đại dịch, chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy, nhưng đã được củng cố lại đáng kể. Xung đột Nga - Ukraine thay đổi cách châu Âu mua khí đốt tự nhiên. Thuế nhập khẩu của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng tạo ra các thay đổi lớn trong việc mua nguyên liệu thô.
Khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng năng lượng càng cần thiết trong thời điểm nhu cầu nhiên liệu toàn cầu ngày càng tăng mạnh. Nhiều hãng công nghệ đang xây dựng trung tâm dữ liệu AI, vốn tiêu thụ lượng điện khổng lồ với tốc độ chóng mặt.
Nếu thế giới giảm phụ thuộc vào năng lượng Trung Đông, Mỹ có thể hưởng lợi. Khí tự nhiên hiện vẫn là nguồn năng lượng lớn nhất để sản xuất điện. Mỹ sở hữu trữ lượng khí rất lớn cùng năng lực xuất khẩu ngày càng tăng.
Theo Joe Brusuelas - kinh tế trưởng tại RSM, tác động từ những thay đổi của kinh tế toàn cầu chỉ có thể nhìn rõ sau 10-20 năm nữa.
Thực tế, OPEC - đối thủ lớn nhất của Mỹ trong lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch - đã có dấu hiệu rạn nứt. UAE, nước sản xuất dầu lớn thứ hai trong nhóm rời liên minh này. Điều này làm suy yếu khả năng tác động lên giá dầu thế giới thông qua hạn ngạch sản xuất của OPEC.
"Đa dạng hóa nguồn cung khỏi OPEC và chuyển sang các nhà cung cấp đáng tin cậy hơn, đặc biệt là Mỹ, giúp cải thiện an ninh năng lượng toàn cầu và ổn định giá", Rob Thummel - Giám đốc Danh mục Đầu tư tại quỹ Tortoise Capital cho biết.
Bên cạnh đó, quá trình chuyển sang năng lượng mặt trời cũng đang tăng tốc tại nhiều khu vực do cú sốc giá dầu. Xuất khẩu công nghệ năng lượng mặt trời, pin và xe điện của Trung Quốc đều lập kỷ lục trong tháng 3, theo hãng nghiên cứu năng lượng Ember. "Một nền kinh tế ít phụ thuộc vào nguồn năng lượng sẽ là điều tích cực", Mayfield đánh giá.
Dù vậy, các kịch bản tích cực này chưa chắc sẽ xảy ra. Chính quyền mới tại Iran có thể còn cứng rắn hơn hiện tại. Chiến sự cho thấy Iran biết cách gây sức ép với kinh tế toàn cầu. Heather Long - kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union cho rằng nếu eo biển Hormuz không còn quá quan trọng, nước này và các lực lượng đồng minh có thể chuyển sang đe dọa những tuyến vận tải khác trong tương lai.
Bên cạnh đó, OPEC gần đây lại tăng sản lượng dầu. Việc liên minh này biến mất vì thế cũng có thể làm giảm khả năng thế giới phối hợp hành động trong các cuộc khủng hoảng năng lượng sau này.
Cuối cùng, các thay đổi từ chiến sự có thể mang lại lợi ích cho bên này nhưng gây thiệt hại cho bên khác. Ví dụ, quá trình chuyển sang năng lượng tái tạo, đặc biệt tại châu Á và châu Âu, có thể ảnh hưởng tiêu cực tới các khu vực khai thác dầu đá phiến tại bang Texas (Mỹ). Nếu nhu cầu dầu giảm về dài hạn, giá dầu có thể xuống thấp hơn giai đoạn trước chiến sự, gây thiệt hại cho ngành này.
"Rất nhiều điều còn phụ thuộc vào yếu tố nào mang tính dài hạn, và đâu chỉ là tạm thời", Brusuelas kết luận.
