Đề xuất được nêu tại hội thảo khoa học “Thị thực nhân tài và chính sách thu hút nguồn lực chất lượng cao phục vụ phát triển đất nước”, do ĐH Quốc gia TP.HCM phối hợp với Học viện Chính trị Khu vực II (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) tổ chức hôm nay (20.5).
Hội thảo được tổ chức nhằm cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 45-NQ/TW về phát huy vai trò đội ngũ trí thức và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Phát biểu tại hội thảo, ông Ngô Đông Hải, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cho rằng nhiều quốc gia trên thế giới đã triển khai mạnh các chính sách thị thực nhân tài nhằm thu hút chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân sáng tạo và lao động trình độ cao, tạo ra một cuộc cạnh tranh thực chất về nhân lực tri thức. Việt Nam hiện cũng đang nghiên cứu hoàn thiện chính sách thị thực nhân tài nhằm thu hút chuyên gia quốc tế và trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào quá trình phát triển đất nước. Tuy nhiên theo ông Hải, nhiều chính sách hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu tính đột phá và chưa đáp ứng yêu cầu cạnh tranh quốc tế.
Từ thực tiễn, ông Hải đề nghị cần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách thị thực nhân tài trong bối cảnh mới. Nghiên cứu một cách khoa học và toàn diện kinh nghiệm của các quốc gia đi trước như Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc, hay Ấn Độ để rút ra các bài học về thiết kế chính sách, tổ chức thực thi và xây dựng hệ sinh thái nhân tài, tìm ra một mô hình thị thực nhân tài ưu việt, thông thoáng, phù hợp với đặc thù thể chế của Việt Nam.
Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cũng cho rằng cần đề xuất mô hình chính sách phù hợp với Việt Nam theo hướng chuyển từ tư duy thu hút sang cạnh tranh nhân tài toàn cầu, thiết kế cơ chế thị thực nhân tài thông thoáng, cạnh tranh, xây dựng chính sách trọn gói từ thị thực, cư trú, thu nhập, đến môi trường sống. Đề xuất giải pháp đột phá, trong đó xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo như các “cụm sáng tạo” và “đô thị nhân tài” gắn với các trung tâm ĐH lớn. Đáng chú ý, việc thu hút nhân tài bên ngoài phải đi đôi với việc bồi dưỡng, phát triển nội lực trong nước.
Trong khi đó, ông Lê Hải Bình, Phó giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho biết thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và sử dụng hiệu quả nhân tài. Tuy nhiên ông Bình nhìn nhận quá trình thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao hiện vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Nhiều chính sách hiện nay còn phân tán, thiếu cơ chế đột phá, chính sách đãi ngộ chưa tạo được sức hút đủ mạnh đối với chuyên gia, nhà khoa học và những người có kinh nghiệm quốc tế.
GS-TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, thì cho rằng thị thực nhân tài không nên chỉ được nhìn nhận như một chính sách nhập cư đơn thuần. Theo GS Mai, đây cần được xem là một công cụ chiến lược trong cạnh tranh quốc gia về nhân tài, đồng thời là “cánh cửa” giúp Việt Nam kết nối với dòng chảy tri thức toàn cầu. Trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ diễn ra mạnh mẽ, chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định năng lực cạnh tranh và tốc độ phát triển của quốc gia. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo cần được xem là ưu tiên hàng đầu.
Theo Giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy để thu hút được chuyên gia và nhà khoa học quốc tế, ngoài chính sách đãi ngộ, cần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện. Hệ sinh thái này bao gồm môi trường học thuật cởi mở, cơ sở nghiên cứu hiện đại, cơ hội hợp tác quốc tế và chất lượng sống phù hợp cho người lao động cùng gia đình.
ĐH Quốc gia TP.HCM cũng đề xuất cần có các cơ chế đặc thù nhằm thu hút và giữ chân nhân tài trong các lĩnh vực công nghệ cao như: AI, vi mạch bán dẫn, dữ liệu lớn và tự động hóa. Đồng thời, việc kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, cơ sở giáo dục ĐH và doanh nghiệp được xem là yếu tố quan trọng để đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển mới.
Ông Ngô Đông Hải cũng đề nghị các đại biểu phân tích sâu sắc về hoàn thiện thể chế nhằm tạo bước đột phá trong chiến lược đào tạo nhân tài nghiên cứu ngay từ bậc ĐH. Cơ chế đặc thù hỗ trợ các trung tâm giáo dục lớn như ĐH Quốc gia TP.HCM phát huy vai trò hạt nhân, xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia. “Cần có chiến lược phát triển nhân lực công vụ, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với các mô hình chính quyền địa phương hiện đại và khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi để hướng tới sự phát triển bền vững”, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tối 29/4 cho biết tiết giảm chi phí sản xuất, lưu thông để giảm giá sách giáo khoa, song chưa công bố giá cụ thể từng cuốn và cả bộ theo từng khối lớp.
Năm ngoái, giá sách giáo khoa bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" từ lớp 1 đến lớp 12 là từ gần 190.000 đến khoảng 400.000 đồng (mức giá cao nhất tùy thuộc vào các môn và chuyên đề tự chọn ở lớp 10-12).
Mức thấp nhất áp dụng với lớp 2. Nếu giảm 13,3%, giá bộ sách này thấp hơn khoảng 25.000 đồng.
Năm học 2026-2027, cả nước quay trở lại sử dụng một bộ sách giáo khoa chung, sau 5 năm thực hiện một chương trình, nhiều bộ sách.
Bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được lựa chọn nhờ đáp ứng đầy đủ và "nổi trội hơn cả", theo Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nhà chức trách cũng nhìn nhận khả năng chỉnh lý và mức độ sẵn sàng với bộ sách này là cao nhất.
Ngoài ra, năm nay Bộ phê duyệt chỉnh sửa 11 sách giáo khoa, ở các nội dung Lịch sử và Địa lí, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, để cập nhật địa giới hành chính và thống kê kinh tế - xã hội mới.
Nội dung cập nhật sẽ được công bố trên hệ thống trực tuyến. Với các sách đã in từ năm 2025 trở về trước, giáo viên và học sinh vẫn có thể dùng làm tài liệu tham khảo.
Trước đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng dự kiến học sinh cả nước được miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2029-2030, theo hình thức mượn từ thư viện trường, phải trả khi dùng xong, đền nếu làm hỏng.
Hồi tháng 1, Zhang từ chức giáo sư bậc một (assistant professor) tại Đại học Yale, Mỹ, để gia nhập Khoa Khoa học Sự sống và Y học thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc tại Hợp Phì, An Huy.
Chỉ một tháng sau, công trình nghiên cứu mà anh là tác giả chính được công bố trên tạp chí danh giá Nature, đánh dấu bước đột phá về công nghệ phân tích và hình ảnh hiển vi điện tử độ phân giải cao.
Nghiên cứu này được giới chuyên môn đánh giá là "chìa khóa" để hiểu về sự sống, phát triển các công nghệ chẩn đoán, điều trị mới và cải thiện quản lý sức khỏe con người.
Với Zhang Kai, việc trở về Trung Quốc là lựa chọn tất yếu để thực hiện tham vọng xây dựng ngân hàng dữ liệu cấu trúc tế bào siêu quy mô với độ chính xác chưa từng có.
"Tại Mỹ, một học giả người Hoa gần như không thể đảm nhận vai trò dẫn dắt dự án này", Zhang chia sẻ với tờ China Science Daily hôm 26/3.
Hành trình của Zhang Kai bắt đầu từ hơn 20 năm trước tại một vùng nông thôn nghèo ở tỉnh Thiểm Tây. Năm 2004, anh trúng tuyển Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT), rồi học cao học tại Viện Vật lý sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), nơi anh bén duyên với kính hiển vi điện tử siêu lạnh (cryo-EM).
Cryo-EM là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cho phép nhà nghiên cứu quan sát cấu trúc của các đại phân tử sinh học. Khác với những phương pháp sinh học truyền thống chủ yếu dựa vào thí nghiệm, cryo-EM là sự kết hợp hữu cơ giữa thí nghiệm, lý thuyết và tính toán.
Ngay từ khi còn trẻ, Zhang đã nuôi tham vọng "viễn tưởng" là có thể nhìn thấy trực tiếp cấu trúc nguyên tử của các phức hợp chuỗi hô hấp bên trong ti thể - vốn được coi là "nhà máy năng lượng" của tế bào.
Sau khi nhận bằng tiến sĩ tại CAS năm 2013, Zhang làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử thuộc Hội đồng Nghiên cứu y khoa ở Cambridge (Anh). Năm 2019, anh bắt đầu vị trí giáo sư bậc một tại Đại học Yale, sau đó liên tục công bố nhiều công trình trên các tạp chí khoa học hàng đầu thế giới như Science, Nature và Cell.
Năm 2024, Zhang cùng cộng sự công bố một nghiên cứu được các phản biện đánh giá là "công trình tiên phong" trên Nature.
Trước đây, việc nghiên cứu protein thường phải trải qua quá trình tinh chế từ ti thể, sau đó mới quan sát qua kính hiển vi. Tuy nhiên, trong cơ thể sống, protein luôn vận động và tương tác không ngừng. Việc quan sát tĩnh không thể phản ánh đúng trạng thái thực của chúng.
Zhang và các đồng nghiệp đã tìm ra cách quan sát protein ngay khi chúng đang "vận động" trong cơ thể.
"Nếu trước đây việc này giống như chụp ảnh có sắp đặt trong studio, thì nay chúng ta đã có thể chụp ảnh khoảnh khắc", Zhu Jiapeng, cộng sự của Zhang tại Đại học Y dược Trung Quốc Nam Kinh, ví von.
Việc ghi lại những hình ảnh tự nhiên này giúp dữ liệu về protein chân thực và chính xác hơn, phục vụ đắc lực cho các phân tích khoa học sau này.
Trong bài báo mới nhất xuất bản hồi tháng 2, Zhang cũng đã bác bỏ "giả thuyết lắp ráp tế bào chất" vốn tồn tại hơn một thập kỷ qua. Nghiên cứu của anh chỉ ra rằng các vi ống đóng góp tới 97% hiệu quả lắp ráp, trong khi các protein kết nối chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Việc Zhang Kai rời Yale khi đang ở độ chín của sự nghiệp khiến nhiều người bất ngờ. Sự trở về của anh tiếp nối làn sóng dịch chuyển của nhiều nhà khoa học từ phương Tây về châu Á trong khoảng hai năm gần đây.
Những năm trước, việc tham gia các đợt xét tuyển sớm giúp nhiều thí sinh phần nào giảm áp lực trước kỳ thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, khi tất cả nguyện vọng đều được đăng ký trong cùng một giai đoạn, cơ hội trúng tuyển sẽ phụ thuộc vào kết quả tổng thể và khiến "cuộc đua" vào đại học trở nên tập trung hơn trong một giai đoạn.
Trong bối cảnh đó, việc chuẩn bị từ sớm - không phải để "xét tuyển trước", mà để sẵn sàng về hồ sơ, thông tin và chiến lược - đang trở thành xu hướng được nhiều thí sinh lựa chọn. Đặc biệt, việc sử dụng kết quả học tập THPT để tiếp cận các chương trình học bổng giúp thí sinh có thêm cơ sở để cân nhắc lựa chọn trước khi bước vào giai đoạn đăng ký chính thức.
Khi không còn cơ chế xét tuyển sớm, cơ hội trúng tuyển của thí sinh sẽ được quyết định trong cùng một giai đoạn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc tất cả bắt đầu từ cùng một vạch xuất phát.
Sự khác biệt nằm ở mức độ chuẩn bị. Những thí sinh chủ động hoàn thiện hồ sơ học tập, tìm hiểu ngành học và tiếp cận các chính sách học bổng từ sớm sẽ có nhiều lợi thế hơn khi bước vào giai đoạn đăng ký nguyện vọng chính thức.
Trong đó, xét học bạ đóng vai trò như một công cụ để đánh giá quá trình học tập dài hạn. Theo quy chế mới, điểm học bạ được tính dựa trên kết quả lớp 10, 11, 12, với yêu cầu có môn toán hoặc văn trong tổ hợp. Điều này phản ánh rõ xu hướng đánh giá toàn diện, thay vì chỉ dựa vào một kỳ thi.
Theo thông tin tuyển sinh năm 2026 của Trường đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM (HUFLIT), nhà trường triển khai nhận đăng ký xét học bạ nhận học bổng từ ngày 15..4.
Hoạt động này không thay thế quy trình xét tuyển chính thức trên hệ thống của Bộ GD&ĐT, nhưng đóng vai trò như một bước chuẩn bị quan trọng, giúp thí sinh tiếp cận sớm chính sách học bổng cũng như có thêm dữ liệu để xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng.
Năm 2026, HUFLIT dự kiến tuyển sinh 23 ngành đào tạo, đồng thời áp dụng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (IELTS, TOEFL, TOEIC…) sang điểm môn ngoại ngữ trong cả phương thức xét học bạ và điểm thi THPT.
Đáng chú ý, chính sách học bổng dành riêng cho tân sinh viên năm nay được mở rộng với tổng giá trị lên đến 40 tỉ đồng, bao gồm nhiều nhóm khác nhau như: học bổng thủ khoa (đến 50% học phí toàn khóa), học bổng tân sinh viên tài năng (có thể lên đến 100% học phí với một số đối tượng đặc biệt), học bổng 20% học phí học kỳ 1 khi trúng tuyển vào HUFLIT bằng NV 1, học bổng 15% học phí toàn khóa khi học tại cơ sở Hóc Môn...
Bên cạnh cam kết không tăng học phí trong toàn khóa học, HUFLIT cũng tiếp tục triển khai quỹ hỗ trợ sinh viên với tổng giá trị 13 tỉ đồng mỗi năm. Sinh viên có thể mượn tiền từ nguồn quỹ này để đóng học phí mà không cần phải trả lãi suất. Đây là chính sách đã được HUFLIT triển khai trong nhiều năm liền, giúp người học và gia đình vơi bớt nỗi lo về gánh nặng tài chính trong hành trình chinh phục giấc mơ đại học.
Trong một kỳ tuyển sinh mà tất cả thí sinh cùng đăng ký trong một khung thời gian, việc chuẩn bị trước mang lại lợi thế rõ rệt.
Tham gia xét học bạ để xét học bổng không đồng nghĩa với việc "được xét tuyển trước", nhưng giúp thí sinh có thêm thông tin quan trọng: khả năng nhận học bổng, mức hỗ trợ tài chính và mức độ phù hợp với ngành học.
Từ đó, việc đăng ký nguyện vọng không còn là lựa chọn mang tính "đánh cược", mà trở thành một quyết định được cân nhắc và chuẩn bị kỹ lưỡng.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, sự chủ động không chỉ đến từ việc học, mà còn từ cách mỗi thí sinh tiếp cận cơ hội. Việc mở cổng nhận hồ sơ xét học bạ từ ngày 15.4, gắn với các chính sách học bổng cụ thể của HUFLIT, là một trong những bước giúp thí sinh bắt đầu hành trình đó sớm hơn - một cách bài bản và có định hướng.
