Cầm kiếm bằng cả hai tay là một nét độc đáo trong kiếm đạo và kiếm thuật (kenjutsu) của người Nhật Bản so với nhiều quốc gia cũng ưa chuộng sử dụng kiếm khác như Trung Quốc, Ba Tư (ngày nay là Iran)…
Cách cầm này không chỉ là thói quen kỹ thuật mà là kết quả của một quá trình hình thành lâu dài, kết hợp giữa thiết kế vũ khí, điều kiện chiến trường, nguyên lý sinh cơ học và nền tảng văn hóa đặc thù.
Trong giai đoạn chiến quốc Sengoku (thế kỷ 15-16), kiếm chưa phải vũ khí chủ lực của samurai. Các nghiên cứu lịch sử quân sự cho thấy cung (yumi) và giáo (yari) mới là công cụ chính trên chiến trường. Còn kiếm được sử dụng khi giao chiến ở cự ly gần.
Tuy nhiên ngay từ thời điểm này, katana đã mang đặc điểm thiết kế khác biệt: lưỡi cong nhẹ, một cạnh sắc, cán dài đủ để cầm bằng hai tay.
Theo Karl Friday, giáo sư chuyên ngành lịch sử Nhật Bản tại Đại học Georgia, cấu trúc này “cho phép người sử dụng kiểm soát tốt hơn đường kiếm và tối ưu hóa hiệu quả của nhát chém”.
Điều đó cho thấy cách cầm hai tay không phải là lựa chọn tùy ý, mà gắn chặt với bản thân vũ khí. Cấu trúc của một thanh katana được dùng để cầm bằng cả hai tay.
Từ góc độ sinh cơ học, lợi thế của việc sử dụng hai tay là rất rõ ràng. Khi cả hai tay cùng tham gia, lực không chỉ đến từ cánh tay mà được truyền qua chuỗi vận động từ hông, thân người đến vai và cổ tay.
Cơ chế này tương tự các chuyển động trong thể thao hiện đại như cú đánh trong quần vợt hay golf, nơi sự phối hợp toàn thân giúp gia tăng đáng kể vận tốc và độ chính xác.
Với katana, điều này cho phép người đánh thực hiện những nhát chém vừa mạnh vừa kiểm soát tốt, phù hợp với mục tiêu gây sát thương hiệu quả trong một lần ra đòn. Chính vì vậy, kiếm thuật Nhật Bản hình thành triết lý “nhất kích tất sát”, tức một nhát quyết định, thay vì chuỗi tấn công liên hoàn.
Bước sang thời kỳ Edo (1603-1868), khi Nhật Bản bước vào giai đoạn hòa bình kéo dài, vai trò của kiếm tiếp tục thay đổi.
Không còn là công cụ chiến tranh thuần túy, kiếm trở thành biểu tượng của giai cấp samurai và là phương tiện tu dưỡng. Các trường phái kenjutsu được hệ thống hóa, chuẩn hóa kỹ thuật và nhấn mạnh tính kỷ luật.
Trong bối cảnh đó, việc cầm kiếm hai tay trở thành chuẩn mực, vì nó giúp đảm bảo sự ổn định, chính xác và khả năng kiểm soát động tác.
Nhà nghiên cứu Dave Lowry, một chuyên gia về võ đạo Nhật Bản, nhận định rằng quá trình này đã biến kiếm thuật thành “một con đường rèn luyện bản thân, nơi kỹ thuật và tinh thần gắn kết chặt chẽ” (Lowry, Bokken).
Cách cầm hai tay, vì thế không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn phản ánh tinh thần võ sĩ đạo.
Khi bước vào thời hiện đại, kiếm đạo (kendo) tiếp tục kế thừa và chuẩn hóa truyền thống này. Trong kendo, các đòn đánh được quy định rõ ràng về vị trí, góc độ và lực, đòi hỏi người tập phải kiểm soát hoàn toàn cơ thể và thanh kiếm.
Việc sử dụng hai tay giúp tạo ra sự đồng nhất trong kỹ thuật, đồng thời đảm bảo độ chính xác cao trong thi đấu.
Điều này khác biệt rõ rệt với đấu kiếm thể thao châu Âu (fencing), nơi vận động viên cầm kiếm một tay để tối đa hóa tốc độ và tầm với.
Theo Liên đoàn Đấu kiếm quốc tế (FIE), các vận động viên fencing hàng đầu có thể đạt thời gian phản xạ chỉ vài phần trăm giây, cho thấy hệ thống này ưu tiên tốc độ và tính linh hoạt hơn là lực đòn.
So sánh với các nền kiếm thuật khác càng làm rõ lựa chọn của Nhật Bản. Ở Trung Đông, đặc biệt là Ba Tư, các loại kiếm cong như shamshir được thiết kế nhẹ, phù hợp với việc sử dụng một tay, nhất là trong kỵ chiến.
Nhà nghiên cứu Manouchehr Khorasani cho rằng những vũ khí này “tối ưu cho các đòn chém nhanh và liên tục trong môi trường chiến trường cơ động” (Khorasani, Persian Archery and Swordsmanship).
Tương tự, châu Âu thời trung cổ phát triển nhiều hệ kiếm một tay kết hợp khiên hoặc dao găm, tạo nên sự linh hoạt trong chiến đấu. Những hệ thống này thường ưu tiên khả năng phản ứng nhanh và đa dạng tình huống, khác với xu hướng tập trung vào một đòn quyết định của Nhật Bản.
Tuy vậy cần nhấn mạnh rằng người Nhật Bản không hoàn toàn loại bỏ kỹ thuật một tay. Trong các tình huống kỵ chiến, samurai vẫn có thể sử dụng kiếm bằng một tay để điều khiển ngựa.
Một số trường phái như nito-ryu của Miyamoto Musashi còn phát triển kỹ thuật song kiếm, mỗi tay cầm một vũ khí. Tuy nhiên những trường hợp này mang tính bổ trợ, không phải chuẩn mực chính. Lựa chọn cầm hai tay vẫn chiếm vị trí trung tâm trong toàn bộ hệ thống.
Từ góc độ văn hóa, điều này gắn liền với tinh thần bushido, nơi sự tập trung, kỷ luật và khả năng kiểm soát bản thân được đặt lên hàng đầu.
Cầm kiếm bằng hai tay, dồn toàn bộ lực và ý chí vào một nhát chém, trở thành biểu hiện cụ thể của việc hợp nhất giữa cơ thể và tinh thần. Đây cũng là điểm khác biệt căn bản giữa kiếm đạo Nhật Bản và nhiều hệ thống kiếm thuật khác, nơi yếu tố linh hoạt và tốc độ được ưu tiên hơn.
Tối 1-4, một trong những trận cầu tâm điểm của vòng 4 giải Candidates 2026 tranh ngôi Vua cờ đổ dồn vào cuộc đối đầu giữa kinh nghiệm dày dạn của Đại kiện tướng Fabiano Caruana và sức trẻ của tân binh Javokhir Sindarov. Tuy nhiên, diễn biến trên bàn cờ lại cho thấy sự áp đảo bất ngờ từ phía kỳ thủ 20 tuổi người Uzbekistan.
Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng trong biến thể Gambit Hậu tiếp nhận, Sindarov đã "bắt bài" hoàn toàn người đàn anh. Caruana thừa nhận sau trận đấu rằng anh đã rơi vào bẫy khai cuộc và phải tiêu tốn quá nhiều thời gian để tính toán những thế trận lạ lẫm. Áp lực thời gian cùng cấu trúc phòng ngự bị phá vỡ đã khiến kỳ thủ người Mỹ gục ngã sau những sai lầm liên tiếp ở trung cuộc.
Chiến thắng này giúp Sindarov đạt 3,5/4 điểm - một khởi đầu được đánh giá là tốt nhất trong lịch sử Candidates theo thể thức hiện tại. Từ một kỳ thủ lần đầu tham dự, Sindarov hiện đã vươn lên vị trí số 6 thế giới trên bảng xếp hạng Elo.
Chia sẻ trong phòng họp báo, nhà vô địch World Cup 2025 không giấu nổi niềm hạnh phúc: "Tôi chưa từng tưởng tượng mình sẽ đạt hiệu suất +3 trước ngày nghỉ đầu tiên. Hôm nay tôi đã chơi một ván đấu tuyệt vời nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ đội ngũ hỗ trợ".
Sự điềm tĩnh, chính xác cùng với những nước đi thiên tài của Sindarov trước các siêu đại kiện tướng hàng đầu đang biến anh trở thành ứng cử viên nặng ký nhất cho suất thách đấu ngôi Vua cờ của Gukesh Dommaraju.
Ở các trận còn lại, cục diện cũng diễn biến đầy kịch tính khi Đại kiện tướng Anish Giri giành chiến thắng đầu tay trước Andrey Esipenko nhờ một biến thể khai cuộc Sicilia đầy táo bạo. Trong khi đó, hạt giống số 1 Hikaru Nakamura tiếp tục trải qua một ngày thi đấu đầy tiếc nuối khi bỏ lỡ ít nhất hai cơ hội thắng rõ ràng trước Wei Yi, buộc phải chia điểm sau hơn 5 giờ đấu trí căng thẳng. Cùng lúc đó, thần đồng Ấn Độ Praggnanandhaa và Matthias Bluebaum chọn lối chơi chắc chắn để cầm hòa nhau, duy trì vị trí trong nhóm giữa bảng xếp hạng với 2 điểm.
Tại bảng đấu của các nữ kỳ thủ, Anna Muzychuk đang gây ấn tượng mạnh khi đánh bại Kateryna Lagno để vươn lên đồng dẫn đầu cùng Bibisara Assaubayeva với 2,5 điểm. Sau bốn vòng đấu đầy biến động, giải đấu sẽ tạm nghỉ 1 ngày trước khi bước vào lượt trận thứ 5.
3 cơ thủ Việt Nam gồm Bao Phương Vinh, Nguyễn Trần Thanh Tự, Chiêm Hồng Thái cùng được ấn định xuất hiện từ vòng loại thứ tư World Cup billiards Bogota 2026. Đây cũng là vòng loại cuối cùng, nơi các cơ thủ sẽ cạnh tranh quyết liệt cho tấm vào vòng chung kết.
Nguyễn Trần Thanh Tự là cơ thủ Việt Nam ra sân sớm nhất tại vòng loại thứ tư, khi chạm trán với Mikael Devogelaere vào lúc 23 giờ 30 tối 9.4 (theo giờ Việt Nam). Đối thủ còn lại của Thanh Tự ở bảng K là "huyền thoại sống" người Thụy Điển là Torbjorn Blomdahl.
Bao Phương Vinh nằm ở bảng C, nơi có sự xuất hiện của Alejandro Santiago và Sam Van Etten. Phương Vinh thi đấu ở 2 khung giờ: 1 giờ và 4 giờ ngày 10.4 (theo giờ Việt Nam).
Chiêm Hồng Thái nằm ở bảng E với Rui Manuel Costa và Muammer Rahmet. Giống Phương Vinh, tay cơ sinh năm 1999 của Việt Nam cũng ra sân vào lúc 1 giờ và 4 giờ ngày 10.4 (theo giờ Việt Nam).
Trong các bảng đấu của cơ thủ Việt Nam, có thể thấy bảng đấu của Nguyễn Trần Thanh Tự là khó nhằn nhất, khi có sự góp mặt của lão tướng Blomdahl. Thanh Tự cần phải đạt được cảm giác tốt nhất và duy trì được sự ổn định mới có thể lấy suất đi tiếp. Trong khi đó, Hồng Thái và Phương Vinh nếu thi đấu đúng sức thì việc giành vé vào vòng chung kết là nằm trong tầm tay.
Vòng loại thứ tư có 36 cơ thủ tranh tài, chia đều vào 12 bảng đấu. Mỗi bảng thi đấu theo thể vòng tròn 1 lượt để tính điểm và xếp hạng. 12 cơ thủ nhất bảng và 3 cơ thủ xếp nhì có thành tích tốt nhất sẽ giành vé vào vòng chung kết.
Các trận đấu của World Cup billiards Bogota 2026 sẽ được phát sóng trực tiếp trên nền tảng SOOP Live (link: https://billiards.sooplive.com/schedule).
Hoàng Minh Tiến sinh năm 2005 trưởng thành từ hệ thống đào tạo trẻ của HAGL, sớm gây chú ý khi cùng U.17 Việt Nam sang Đức tập huấn năm 2022 và là một trong 2 cầu thủ được giữ lại để tiếp tục rèn luyện chuyên sâu cùng đội U.17 Eintracht Frankfurt. Khi đó, Minh Tiến được các chuyên gia bóng đá Đức đánh giá tích cực, mở ra kỳ vọng lớn cho chặng đường phát triển tiếp theo. Anh cũng từng giành chức vô địch U.21 quốc gia vào năm 2024.
Không chỉ tạo dấu ấn ở cấp độ trẻ của HAGL, Hoàng Minh Tiến còn từng góp mặt trong thành phần U.20 Việt Nam dự vòng chung kết U.20 châu Á 2023. HAGL khi ấy đóng góp 3 cầu thủ cho danh sách 23 tuyển thủ, trong đó có Minh Tiến bên cạnh Nguyễn Đức Việt và Nguyễn Quốc Việt. Việc góp mặt ở sân chơi châu lục cùng lứa cầu thủ như Khuất Văn Khang, Nguyễn Đình Bắc hay Quốc Việt cho thấy tiền đạo này từng được đặt khá nhiều niềm tin.
Sau đó, sự nghiệp của Minh Tiến không diễn ra như kỳ vọng. Dù từng được HAGL đôn lên đội 1 và có thời điểm được gọi trở lại để tăng cường lực lượng, anh không tạo được bước bứt phá rõ rệt trong môi trường bóng đá chuyên nghiệp. Đến tháng 9.2025, Minh Tiến chia tay HAGL để chuyển đến CLB Thanh Niên TP.HCM theo dạng cho mượn. Nhưng chỉ ít lâu sau, anh lại gây bất ngờ khi được nhắc đến như một cầu thủ đã dừng theo đuổi bóng đá đỉnh cao ở tuổi 20. Một số nguồn tin cho rằng tiền đạo này sang nước ngoài định cư cùng gia đình nhưng độ xác thực chưa được kiểm chứng.
Điều khiến nhiều người chú ý hơn là ở thời điểm hiện tại, Minh Tiến lại xuất hiện trong màu áo đội phủi Xổ Số Kiến Thiết Đắk Lắk. Dù đây cũng là một đội bóng có tiếng tăm, chất lượng nhưng việc Minh Tiến không còn xuất hiện ở sân chơi chuyên nghiệp khiến nhiều người tiếc nuối.
Từ một cầu thủ từng sang Đức tập huấn, được đánh giá cao và góp mặt ở VCK U.20 châu Á, Hoàng Minh Tiến nay rẽ sang hướng đi ít ai ngờ tới. Nhưng trong bóng đá, không phải ngôi sao trẻ nào cũng đi hết con đường chuyên nghiệp như kỳ vọng ban đầu.
