Anh Nguyễn Văn Liêm, 36 tuổi, quê Hải Phòng, tốt nghiệp cử nhân Công nghệ thông tin. Làm nghề ở thành phố nhiều năm, đến năm 2022, anh bén duyên với mắc ca.
Một lần được người quen tặng lọ mắc ca tự trồng, tự chế biến thấy rất ngon, anh Liêm tò mò hỏi chuyện mới biết loại cây này có tiềm năng kinh tế lớn. Nhiều tháng anh lên mạng đọc tài liệu rồi đi Phú Thọ, Lai Châu, Sơn La thăm các mô hình trồng cây tạo ra loại hạt được mệnh danh là nữ hoàng này.
Khác với vùng trồng khu vực Tây Nguyên, cây mắc ca tại miền Bắc chỉ cho thu hoạch một vụ mỗi năm. Cây thường ra hoa vào tháng 2-3 và thu hoạch từ tháng 8 đến tháng 10. Thời gian tích lũy dưỡng chất dài giúp hạt có độ đậm đà. Trong đó, điều kiện khí hậu thổ nhưỡng tại Yên Tử với các đồi dốc thoát nước tốt rất phù hợp để cây phát triển bền vững, anh Liêm cho hay.
Nhận thấy cơ hội khởi nghiệp, năm 2022 anh dồn hết tiền tiết kiệm, vay mượn thêm để đầu tư trồng mắc ca tại phường Vàng Danh. “Lúc đó tôi đã có vợ và hai con. Từ bỏ công việc đang ổn định ở thành phố, về rừng núi trồng cây là quyết định khá phiêu lưu, có thể mất trắng. May mắn là gia đình và chính quyền địa phương rất ủng hộ”, anh kể.
Tháng 6/2023, anh Liêm thành lập Công ty Cổ phần Mắc Ca Yên Tử. Thay vì đi theo lối mòn xuất khẩu thô với giá trị thấp, anh chọn con đường khó hơn nhưng bền vững hơn là chế biến sâu đạt chuẩn quốc tế. Ngoài chăm sóc, phát triển cây tạo vùng nguyên liệu, doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến diện tích gần 1.000 m2 để kiểm soát toàn bộ quy trình từ khâu chọn giống, chăm sóc đến chế biến thành phẩm tới tay người tiêu dùng.
Có nền tảng công nghệ, ngay từ đầu anh Liêm đã chú trọng vào hệ thống máy móc hiện đại, tối ưu hóa các khâu chế biến. Thay vì nhập máy công nghiệp trị giá hàng tỷ đồng từ nước ngoài, anh cùng cộng sự làm máy sấy lạnh, máy chế biến theo công nghệ riêng, vận hành tự động hóa, đạt tiêu chuẩn ISO về quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm. “Hệ thống máy móc do chúng tôi nghiên cứu chế tạo đã được gửi hồ sơ lấy bằng sáng chế”, anh tự hào khoe.
Doanh nghiệp của anh Liêm được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh và Trường Đại học Ngoại thương chọn triển khai thí điểm mô hình “Kinh tế tuần hoàn áp dụng chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp và du lịch” để tối ưu hóa nguồn tài nguyên và bảo vệ môi trường. Theo đó, vỏ xanh và vỏ nâu được xử lý thành phân bón hữu cơ và than hoạt tính để quay lại nuôi dưỡng cây. Hoa mắc ca để nuôi ong lấy mật, tạo thêm dòng sản phẩm tự nhiên.
Anh Liêm chia sẻ chặng đường khởi nghiệp, đặc biệt là từ nông nghiệp không bằng phẳng. Có lúc vợ chồng phải vay tiền bố mẹ để trang trải cuộc sống. “Làm nhỏ thì không đáng, khó bứt phá. Làm tới nơi tới chốn thì vốn là vấn đề làm chùn bước nhiều người muốn khởi nghiệp từ nông nghiệp công nghệ cao”, anh nói.
Khi có vốn, công nghệ, thiên tai là rủi ro lớn nhất anh phải đối mặt. Tháng 9/2024, siêu bão Yagi đổ bộ khiến phần lớn cây đổ gãy và tới 20% trên tổng số cây mắc ca đang phát triển trên đồi bị chết. Doanh nghiệp phải trồng bổ sung, gia cố hệ thống cọc chống và điều chỉnh quy trình chăm sóc nhằm phục hồi vùng nguyên liệu.
Trong thời gian chờ vùng nguyên liệu tự trồng đến thời gian thu hoạch, anh Liêm liên kết, hướng dẫn quy trình trồng, chăm bón, phòng trừ sâu bệnh hại và thu mua đầu ra cho bà con nông dân các tỉnh từ Quảng Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ, Mộc Châu, Sơn La, Điện Biên… Hiện doanh nghiệp cung ứng ra thị trường 4 dòng sản phẩm chính là mắc ca nứt vỏ, nhân mắc ca, muối vừng mắc ca và thanh gạo lứt mắc ca. Các sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP từ 3 đến 4 sao, sản phẩm tiêu biểu công nghiệp nông thôn của tỉnh Quảng Ninh năm 2025.
Sau hơn 4 năm khởi nghiệp, gần 500 cây mắc ca của anh Liêm sinh trưởng tốt, cao hơn 2 m và đang ra hoa đậu quả vụ đầu tiên. Mô hình tạo việc làm ổn định cho 10-20 lao động tại địa phương với thu nhập 8-10 triệu đồng mỗi tháng.
Ghi nhận quyết tâm cũng như cách làm khoa học của anh Liêm, chính quyền địa phương, Sở Khoa học Công nghệ tỉnh Quảng Ninh đã tạo điều kiện đưa các sản phẩm của công ty đi giới thiệu tại các hội chợ, triển lãm lớn để phát triển thị trường. Thương hiệu mắc ca Yên Tử đã dần có chỗ đứng trong nước.
“Ngoài việc mở rộng khách hàng nội địa, tôi đang liên kết với các đối tác để xuất khẩu. Đó mới là bước đi lâu dài, hiệu quả”, anh chia sẻ.
Với những đóng góp của mình, anh Liêm được vinh danh doanh nhân Khoa học và Công nghệ năm 2025, công ty anh là một trong 35 doanh nghiệp Khoa học Công nghệ của Quảng Ninh, được hưởng các ưu đãi về thuế, đất đai và tín dụng.
Ngày 24.6, ông Nguyễn Văn Thắng, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai đã làm việc tại UBND phường Tân Phú và các xã lân cận để nắm tình hình, chỉ đạo xử lý ổ dịch tả heo châu Phi tại ấp Trà Cổ 11 (phường Tân Phú) và ngăn chặn dịch bệnh lây lan.
Trước đó, gần 2.000 con heo trong trang trại của bà Trương Thị Thảo (khu phố Trà Cổ 11) có dấu hiệu bị dịch tả heo châu Phi. Ngày 16.6, lực lượng chức năng kiểm tra thì phát hiện trại có 27 con chết, 355 con có dấu hiệu bệnh.
Căn cứ vào kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm của Trung tâm Chẩn đoán và xét nghiệm thú y Trung ương 2 cùng các triệu chứng bệnh, lực lượng chức năng xác định heo tại trại bị nhiễm dịch tả heo châu Phi.
Sau đó, lực lượng chức năng đã tiến hành tiêu hủy toàn bộ đàn heo theo quy định để ngăn ngừa dịch bệnh lây lan.
Tại buổi làm việc, sau khi nghe địa phương cùng các đơn viên liên quan báo cáo, ông Nguyễn Văn Thắng, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai nhận định tình hình dịch tả heo châu Phi thời gian tới tiếp tục diễn biến phức tạp.
Do đó, ông yêu cầu cần thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp vệ sinh, sát trùng bằng vôi bột, hóa chất chuồng nuôi và khu vực xung quanh tại trang trại vừa xảy ra dịch bệnh.
Nếu trên địa bàn thành phố phát sinh trang trại nào mà heo bị mắc bệnh thì buộc phải tiêu hủy, sau đó tiến hành sát trùng, vệ sinh, tiêu độc để tiêu diệt mầm bệnh, không để phát tán làm lây lan dịch bệnh.
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai cũng yêu cầu các địa phương cần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, kiểm soát hoạt động chăn nuôi, giết mổ, nhất là tình hình vận chuyển, buôn bán tự phát sản phẩm gia súc, gia cầm không rõ nguồn gốc, để kịp thời phát hiện, ngăn chặn dịch bệnh nếu có.
Đồng Nai là địa phương có tổng đàn heo lớn nhất nước, lâu nay được xem là thủ phủ chăn nuôi heo. Hiện tại, tổng đàn heo của Đồng Nai khoảng 3,9 triệu con.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, trên đoạn cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây, nhiều bảng điện tử lắp đặt ở các giá long môn vẫn chưa hiện thông số kỹ thuật hay hình ảnh, một số nắp hố ga, tủ đặt các thiết bị kỹ thuật đang được đơn vị thi công sửa lại.
Giải thích, ông Hoàng Nghĩa Việt - đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long (Bộ Xây dựng) - cho biết các đơn vị thi công đang xử lý tình trạng mất cắp thiết bị điện, cáp ngầm thuộc hệ thống ITS trên cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây.
Theo ông Việt, khi các thiết bị này mất cắp, hệ thống ITS trên toàn tuyến phải gián đoạn, không truyền dữ liệu và hình ảnh về trung tâm.
Ban Quản lý dự án 7 cho biết trên đoạn cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết cũng xảy ra tình trạng tương tự.
Công ty cổ phần Công nghệ viễn thông Elcom cho hay từ tháng 10-2025 đến nay, trên các đoạn cao tốc xảy ra nhiều vụ mất cắp thiết bị, vật tư thuộc hạng mục ITS mà đơn vị thi công. Những thiết bị này tập trung tại các tủ kỹ thuật, tuyến cáp, hố ga và một số khu vực xa khu dân cư.
Tình trạng mất cắp này không chỉ gây thiệt hại về tài sản, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ vận hành hệ thống ITS trên toàn tuyến. Nhiều vị trí kỹ thuật bị gián đoạn do mất cáp hoặc thiết bị, buộc công ty phải tạm dừng kiểm tra nghiệm thu, tổ chức rà soát lại toàn tuyến.
"Việc mất cắp làm phát sinh thời gian xử lý, kéo theo nguy cơ ảnh hưởng tới các mốc vận hành kỹ thuật, chạy thử đồng bộ toàn hệ thống. Đây là hệ thống có tính liên kết cao, việc thiếu hoặc đứt cáp tại một điểm có thể ảnh hưởng đến kết nối dữ liệu của nhiều cụm thiết bị trong toàn tuyến", đại diện Công ty Elcom cho hay.
Trước tình hình trên, công ty phải tăng cường nhân viên kỹ thuật phối hợp với các đơn vị liên quan kiểm tra trên toàn tuyến, thống kê thiệt hại, khoanh vùng các vị trí bị ảnh hưởng để kịp tiến độ vận hành.
Sáng 15.7, tại kỳ họp thứ 5, HĐND TP.Hà Nội tổ chức tái chất vấn đối với việc thực hiện các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố.
Nội dung được đại biểu đặc biệt quan tâm tại phiên chất vấn sáng 15.7 là tình trạng rau vừa phun thuốc bảo vệ thực vật đã được thu hoạch, đưa ra thị trường tiêu thụ chỉ sau 1 ngày, thể hiện qua phóng sự được trình chiếu tại kỳ họp.
Trả lời chất vấn, Chủ tịch UBND P.Phúc Lợi Nguyễn Thị Thanh Hằng thừa nhận địa phương có "một phần trách nhiệm" trong công tác quản lý địa bàn khi tình trạng này không được xử lý dứt điểm.
Theo bà Hằng, nội dung nêu trên là vấn đề tái chất vấn, từng được phản ánh đầu năm 2025, trước thời điểm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành.
Sau khi thành lập phường mới, từ ngày 1.7.2025, phường đã thành lập Ban Chỉ đạo an toàn thực phẩm và đưa ra nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm để kiểm soát địa bàn.
Giải trình thêm, bà Hằng cho biết, trên địa bàn hiện chỉ còn một phần nhỏ diện tích đất nông nghiệp, chủ yếu tập trung tại tổ dân phố số 1. Hiện có khoảng 30 hộ dân sản xuất nông nghiệp theo quy mô nhỏ, mang tính chất tự sản xuất, tự tiêu dùng trên phần đất của gia đình. Hiện, phường không có vùng sản xuất rau, quả diện tích lớn.
Về các biện pháp quản lý, từ đầu năm 2025 đến hết 6 tháng đầu năm 2026, địa phương đã ban hành 10 thông báo, thực hiện 12 bài tuyên truyền và 9 đợt hướng dẫn liên quan đến sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Đồng thời, phường phối hợp với trạm bảo vệ thực vật tổ chức tuyên truyền trực tiếp tới 30 hộ dân đang sản xuất nông nghiệp, hướng dẫn quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, công khai danh mục các loại thuốc được phép sử dụng và yêu cầu người dân không sử dụng các loại thuốc ngoài danh mục.
Tuy nhiên, trước những hình ảnh và phản ánh về tình trạng rau vừa phun thuốc đã được đưa đi tiêu thụ, lãnh đạo phường cho biết địa phương nghiêm túc tiếp thu và xác định đây là điểm nghẽn.
"Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tập trung kiểm soát, tăng cường công tác quản lý và thậm chí tiến hành xử phạt, cố gắng nhằm hạn chế việc tái vi phạm hành vi này", bà Hằng cam kết.
Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Lan Hương đã đặt câu hỏi về thực trạng hoa quả nhập khẩu không rõ nguồn gốc, thiếu hóa đơn chứng từ nhưng vẫn được bày bán công khai tại chợ đầu mối Long Biên (P.Hồng Hà); đồng thời yêu cầu làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương và Ban quản lý chợ khi để xảy ra tình trạng này.
Trả lời chất vấn, Chủ tịch UBND P.Hồng Hà Lê Hồng Thắng cho biết, tại chợ Long Biên, 100% hộ kinh doanh đã ký cam kết và khoảng 400 hộ cam kết không bán hàng giả, hàng lậu.
Lý giải về hình ảnh các quầy hàng không xuất trình được giấy tờ nguồn gốc, xuất xứ trong phóng sự được trình chiếu, ông Thắng nhận định đây chủ yếu là lao động bán hàng thuê nên không được chủ quầy bàn giao giấy tờ để xuất trình kịp thời.
Thời gian tới, phường sẽ yêu cầu các chủ hàng phải để sẵn các giấy tờ ở cửa hàng để khi có lực lượng chức năng kiểm tra, yêu cầu giấy tờ "là phải có".
Trưởng Ban Quản lý chợ P.Hồng Hà Vũ Quốc Hưng phân trần rằng, do phóng sự được thực hiện vào ban ngày, là thời điểm các hộ bán lẻ hoạt động và đa số là người làm thuê nên họ trả lời "mang tính chất vô trách nhiệm".
Trưởng Ban Quản lý khẳng định về cơ bản hàng hóa lưu thông qua chợ đều có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đặc biệt là hàng nhập khẩu của các chủ buôn lớn vào ban đêm.
Trước sự trả lời vòng vo của Ban Quản lý chợ P.Hồng Hà, Chủ tịch HĐND TP.Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho rằng cách ông Hưng trả lời là "chưa rõ trách nhiệm".
Do đó, bà Hà đề nghị Trưởng Ban Quản lý chợ P.Hồng Hà nghiêm túc rút kinh nghiệm và tập trung rà soát lại các trường hợp buôn bán không có hóa đơn, chứng từ như phóng sự đã nêu.
