Ba hôm nay, kể từ khi nhận được thông báo của trường về việc phải thi đánh giá chuẩn đầu ra Ngoại ngữ và Tin học để xét tốt nghiệp, Thanh Mai thấy ấm ức.
Nữ sinh năm cuối cho biết suốt 4 năm học chưa từng biết đến yêu cầu này. Các năm trước, sinh viên chỉ cần học đủ 4 học phần tiếng Anh và một học phần Tin học ở trường, hoặc có chứng chỉ ngoại ngữ như TOEIC để quy đổi.
Thế nhưng, hôm 19/5, Mai nhận được thông báo bắt buộc phải thi, trừ khi đã có chứng chỉ còn thời hạn. Tìm lại các văn bản của trường, Mai có thấy quyết định năm 2024 về việc tổ chức kỳ thi đánh giá chuẩn đầu ra này nhưng “áp dụng cho các khóa tuyển sinh từ năm 2024 trở về sau”. Trong khi, khóa của Mai vào trường năm 2022.
Điều khiến nữ sinh bức xúc là từ lúc thông báo tới lúc thi chỉ khoảng một tuần. Trường chưa chốt lịch cụ thể, chỉ ghi từ ngày 25 đến 31/5 với môn tiếng Anh, còn Tin học trong khoảng 22-31/5.
“Thông báo quá gấp”, Mai nói. “Mình lo tốt nghiệp muộn, dù đã nộp khóa luận”.
Linh có chứng chỉ TOEIC cũng bức xúc vì chứng chỉ vừa hết hạn đầu tháng 5. Trước đó, Linh thi để được miễn các học phần tiếng Anh, không nghĩ còn cần làm minh chứng miễn thi chuẩn đầu ra.
“Dù tự tin vượt qua nhưng nếu biết trước, mình đã căn thời gian thi phù hợp để không phải thi thêm gì trong giai đoạn sắp tốt nghiệp này”, Linh nói.
Sáng nay, trên một số diễn đàn, nhiều sinh viên trường Đại học Công đoàn phản ứng về cách làm gấp gáp của trường, khẳng định chưa nghe về kỳ thi trước đó.
Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngoài hoàn thành chương trình đào tạo theo ngành học, sinh viên phải đạt chuẩn đầu ra Tiếng Anh, Tin học để được xét tốt nghiệp. Trước đây, sinh viên chỉ cần học một số tín chỉ, song kể từ năm 2021, việc này phải thể hiện qua chứng chỉ.
Trả lời VnExpress chiều 21/5, ông Phạm Đức Thịnh, Trưởng phòng Quản lý chất lượng, trường Đại học Công đoàn, khẳng định sinh viên bức xúc do “không nhớ” và “hiểu lầm”.
Ông cho biết việc phải đạt chuẩn đầu ra tiếng Anh, Tin học được trường công bố trên website và được thông báo trong tuần sinh hoạt chính trị đầu khóa (năm thứ nhất). Trong đó, với tiếng Anh, sinh viên hầu hết ngành (trừ Ngôn ngữ Anh) phải có chứng chỉ TOEIC 500 điểm trở lên hoặc tương đương bậc 3/6 (B1).
Dù vậy, ông thừa nhận đây là năm đầu tiên trường tổ chức kỳ thi này. Những năm trước, sinh viên cần có chứng chỉ hoặc làm “bài test nhỏ” sau khi kết thúc các học phần.
“Việc tổ chức kỳ thi mang tính bài bản hơn. Đây là nhà trường rất tạo điều kiện cho sinh viên, còn không thì các em phải mang chứng chỉ tương đương TOEIC 500 về nộp cho trường”, ông Thịnh nói, cho biết dự kiến lịch thi sẽ vào ba ngày cuối tháng 5.
Đại diện trường cũng cho biết sẽ rút kinh nghiệm sự việc với các khóa sau.
Trường Đại học Công đoàn hiện mỗi năm tuyển khoảng 2.400-3.000 sinh viên. Theo kế hoạch, với kỳ thi chuẩn đầu ra tiếng Anh, sinh viên phải thi Nghe và Đọc, riêng ngành Ngôn ngữ Anh thì đủ cả bốn kỹ năng.
Với Tin học, sinh viên thi ba phần Microsoft Word, Excel và PowerPoint. Lệ phí thi tiếng Anh và Tin học lần lượt là 100.000 và 300.000 đồng.
Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Nhà giáo mới đây đã đưa ra chính sách thu hút, trọng dụng đối với nhà giáo, trong đó đối tượng được hưởng chính sách thu hút, trọng dụng bao gồm nhiều nhóm giảng viên.
Cụ thể, thứ nhất là người có tài năng (tốt nghiệp thủ khoa ĐH trong nước hoặc loại giỏi ở nước ngoài; tốt nghiệp ĐH xuất sắc từng đạt giải 3 các kỳ thi học sinh giỏi tỉnh, giải khuyến khích kỳ thi quốc gia trở lên; chuyên gia, nhà khoa học trẻ tài năng..)
Thứ hai là giáo sư, phó giáo sư hoặc được công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh này. Thứ ba là người đạt thành tích cao cấp quốc gia, quốc tế trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, các ngành nghề truyền thống.
Thứ tư là nghệ nhân, nghệ sĩ, thầy thuốc có danh hiệu ưu tú, nhân dân; người có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bậc 4/5 hoặc có chứng nhận kỹ năng nghề xuất sắc, đạt giải tại các kỳ thi này cấp khu vực, quốc tế.
Thứ năm là người đến làm việc tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Thứ sáu là giảng viên trong lĩnh vực trọng yếu, thiết yếu theo nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Cuối cùng là giảng viên dạy các ngành, nghề khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu; các ngành nghề đặc thù thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, y tế, quốc phòng và an ninh.
Trong đó, giảng viên thuộc nhóm thứ năm được tuyển dụng theo hình thức tiếp nhận nhà giáo và không yêu cầu đáp ứng điều kiện về thời gian công tác; được hưởng chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và người hưởng lương trong lực lượng vũ trang công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định.
Các nhóm còn lại các ưu đãi được áp dụng thực hiện theo quy định tại Nghị định 179 của Chính phủ, như hưởng 100% lương trong thời gian tập sự, hưởng phụ cấp tăng thêm hàng tháng bằng 150% mức lương theo hệ số lương hiện hưởng trong thời hạn 5 năm kể từ ngày có quyết định tuyển dụng; được ưu tiên thuê nhà công vụ, ưu tiên cao nhất khi mua nhà ở xã hội... phụ cấp tăng thêm.
Vũ Quí Đức, học sinh lớp 12A1 Trường THPT Tân Bình, phường Tân Sơn Nhì (quận Tân Phú cũ), TP.HCM vừa "ẵm" điểm tuyệt đối khi thi học sinh giỏi cấp TP môn tin học. Đáng chú ý dù không học thêm, Đức vẫn liên tục đạt học lực xuất sắc nhiều năm liền.
Trái với hình dung của chúng tôi về những học sinh đam mê tin học thường trầm tính, ít nói, Quí Đức lại khá hoạt ngôn. Đức cho biết mình không bất ngờ khi nhận kết quả đạt giải nhất học sinh giỏi cấp TP năm học 2025-2026. Bởi Đức chỉ mất 90/120 phút đã hoàn thành tất cả các yêu cầu của đề thi.
"Còn dư 30 phút mình ngồi xem lại một cách tỉ mỉ từng phần một trong bài làm. Khi đã chắc chắn không có một sơ suất nào, lúc đó mình mới nộp bài" - Đức kể.
Năm lớp 10, khi được học về lập trình Python ở môn tin học (theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo), Đức phát hiện mình có một niềm đam mê bất tận với môn học này: "Nó như mở ra một "cửa sổ" mới với rất nhiều điều hấp dẫn mà mình khát khao muốn khám phá".
Từ đó càng ngày cậu học trò càng dành nhiều thời gian hơn cho tin học. Ngoài các tiết học chính khóa trong trường thì lúc đầu cậu chỉ mày mò tự tìm tài liệu để đọc thêm. Cho đến giữa năm lớp 10 khi tham gia một hoạt động ngoại khóa của tổ tin học (Trường THPT Tân Bình), Đức được cô Lê Thị Thanh Quỳnh chú ý.
"Hôm ấy trong nhóm học sinh lớp 10 lên sân khấu tranh tài, tôi thấy Đức nổi trội nhất, cách tư duy của em ở bộ môn tin học rất nhanh nhạy và khác biệt. Sau đó tôi có nói chuyện với em và mời em vào học lớp bồi dưỡng của trường dành cho những học sinh yêu thích tin học" - cô Quỳnh nhớ lại.
Lên lớp 11, Vũ Quí Đức đã "ghi bàn" ngay với giải nhất kỳ thi học sinh giỏi Olympic dành cho học sinh THPT (do Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức). Năm lớp 12, Đức tiếp tục khẳng định năng lực của mình với số điểm tối đa trong kỳ thi học sinh giỏi cấp TP - một "sân chơi" học thuật được xem là danh giá ở TP.HCM. Đặc biệt cuộc thi này có cả học sinh các trường THPT chuyên tham gia.
Chia sẻ về thành tích vừa đạt được, Đức cho rằng kết quả ấy có được nhờ sự định hướng và hỗ trợ tận tình từ cô Quỳnh cùng các thầy cô trong tổ tin học của Trường Tân Bình.
"Không chỉ giúp mình học tập và rèn luyện đúng hướng, các thầy cô còn truyền cảm hứng để mình luôn cảm thấy tin học là môn có nhiều điều thú vị bất ngờ" - nam sinh đúc kết.
Thầy Trần Ngươn Phong, giáo viên môn toán kiêm chủ nhiệm lớp 12A1 Trường THPT Tân Bình, bật mí: "Từ lớp 10 tới nay, Quí Đức không đi học thêm nhưng năm nào cũng đạt danh hiệu học sinh xuất sắc vì học giỏi đều tất cả các môn.
Em là lớp phó học tập gương mẫu, rất vui vẻ, hòa đồng và có trách nhiệm với tập thể. Em còn hay giúp đỡ bạn bè trong học tập nữa. Riêng với môn toán của tôi thì em hay làm cho tôi bất ngờ. Bài giải của em thường rất ngắn nhưng lại lập luận chặt chẽ, trình bày logic".
Đức thì cho rằng kỹ năng tự học không chỉ quan trọng với học sinh mà còn cần thiết cho cả những người đã đi làm. Theo cậu, tự học là yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại của mỗi người, bởi khi có kỹ năng này bản thân sẽ chủ động hơn trong mọi việc, từ trao đổi với thầy cô đến việc tự tìm kiếm tài liệu học tập thay vì phụ thuộc vào người khác.
"Trong thời đại công nghệ phát triển như hiện nay, việc học là quá trình suốt đời, nếu không tự học con người dễ bị tụt hậu. Tự học là cách tự đặt mình vào khuôn khổ, rèn luyện tính kỷ luật để không ngừng hoàn thiện bản thân", Đức khẳng định.
Thế muốn học tốt môn tin học thì cần phải làm gì? Đức trả lời ngay không cần suy nghĩ là người học cần có lộ trình học tập rõ ràng và đầy đủ. Kiến thức thì bao la nhưng khi học phải có chủ đích chứ không lan man.
Để học giỏi tin học thì đầu tiên cần phải giỏi toán vì toán và tin có liên quan mật thiết với nhau. Chưa kể đa phần học liệu bổ ích của môn tin học đều là tiếng Anh. Do đó học sinh cần phải giỏi tiếng Anh để có thể tự tìm tài liệu trên mạng để đọc, học thêm, giải bài thêm.
"Sau những bài đã học, mình thường tự hệ thống hóa kiến thức cho dễ nhớ. Trong quá trình được các thầy cô giảng bài, gợi ý cách làm bài, mình hay nghĩ thử một cách giải mới xem thế nào. Và mình cảm thấy cách học này khá hiệu quả" - nam sinh chia sẻ.
Chỉ còn vài tuần nữa phải rời xa mái trường THPT, Vũ Quí Đức vẫn miệt mài với hai loại bài tập, bài của thầy cô giao và bài tự bản thân tìm kiếm rồi tự làm. Bởi mục tiêu của cậu không chỉ là chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới. Hơn thế, đó là sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả kiến thức và kỹ năng để có thể học tốt ngành công nghệ thông tin trong trường đại học sau này.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Huỳnh Công Minh - cựu giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, người từng trực tiếp điều hành ngành giáo dục thành phố trong giai đoạn này - cho biết:
- Tôi cho rằng bản chất của kỳ thi lớp 10 là để xếp lớp chứ không phải đánh giá năng lực học sinh. Các em đã học hết lớp 9 và được thầy cô giáo đánh giá hoàn thành chương trình THCS là coi như đã đạt chuẩn của chương trình rồi. Thế thì học sinh đã tốt nghiệp lớp 9 đương nhiên có quyền vào học lớp 10.
Với suy nghĩ đó nên năm học 2007-2008, Sở GD-ĐT TP.HCM đã xin ý kiến UBND TP và được chấp thuận thực hiện thí điểm xét tuyển lớp 10 tại ba huyện Bình Chánh, Cần Giờ, Củ Chi.
Những quận, huyện còn lại vẫn tổ chức thi tuyển. Sau đó việc xét tuyển mở rộng dần dần, đến năm học 2011-2012 TP.HCM có chín quận, huyện thực hiện xét tuyển vào lớp 10 là huyện Bình Chánh, Củ Chi, Cần Giờ, Hóc Môn, Thủ Đức, Bình Tân, quận 9, 2, 6.
* Thưa ông, vậy sau này vì sao TP.HCM lại bỏ hình thức xét tuyển vào lớp 10?
- Tôi đã nghỉ hưu từ năm 2011 nên sẽ không bình luận hoặc lý giải vấn đề này.
Tuy nhiên tôi muốn chia sẻ một góc nhìn khác. Hiện nay nhiều người lo ngại rằng nếu không tổ chức thi lớp 10 thì học sinh sẽ lơ là việc học, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Theo tôi, điều quan trọng hơn là chúng ta cần thay đổi cách nhìn về việc học.
Học không phải để thi mà học để biết, học để làm, học để chung sống và hoàn thiện bản thân. Đây là bốn trụ cột giáo dục cốt lõi do UNESCO đề xướng, hướng đến việc giúp người học phát triển toàn diện: có kiến thức nền tảng, biết vận dụng vào thực tiễn, thấu hiểu xã hội và không ngừng hoàn thiện nhân cách.
Lâu nay chúng ta vẫn còn chịu ảnh hưởng của quan niệm "học để thi", thậm chí có tâm lý "không thi thì không học". Điều đó dẫn đến tình trạng dạy và học mang tính đối phó, học chỉ để vượt qua kỳ thi, thi xong rồi có khi trong đầu không đọng lại được điều gì.
Vấn đề đáng suy nghĩ là có những học sinh chỉ tập trung vào điểm số, xem việc học là để làm hài lòng cha mẹ. Vì vậy, khi gặp khó khăn là nhiều em sẽ chùn bước. Từ đó tạo ra thực trạng học sinh phải trải qua quá trình học tập vất vả, áp lực thi cử lớn, thi xong đạt điểm rất cao nhưng khi bước vào cuộc sống có em lại thiếu tự tin, lúng túng trong ứng xử, khó thích nghi với những hoàn cảnh mới, thiếu kỹ năng giải quyết vấn đề…
Còn nếu đã xác định học để biết thì người học sẽ có động lực mạnh mẽ hơn. Tức là cái gì chưa biết thì phải học để biết. Yếu tố này sẽ làm cho học sinh tò mò, khát khao khám phá và chủ động tìm kiếm tri thức.
* Như vậy quan điểm của ông là bỏ thi lớp 10?
- Đúng như vậy. Quan điểm của tôi là nên giảm những kỳ thi không cần thiết như kỳ thi vào lớp 10 công lập. Nếu muốn tiến tới bỏ kỳ thi, các địa phương cần có một "hệ sinh thái" giáo dục phù hợp đi kèm. Điều đó không chỉ là điều kiện về cơ sở vật chất mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong nhận thức của giáo viên, phụ huynh và học sinh về mục tiêu thực sự của việc học.
Bên cạnh đó nhà quản lý giáo dục và đội ngũ giáo viên cũng cần thay đổi quan niệm về dạy học. Việc đánh giá học sinh không nên chỉ phụ thuộc vào kết quả của một kỳ thi mà cần nhìn vào cả quá trình học tập, rèn luyện và phát triển của các em: từ thái độ học tập, khả năng tương tác với thầy cô, bạn bè đến năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn…
Và trước hết, vai trò dẫn dắt cần đến từ Bộ GD-ĐT thông qua việc đổi mới đào tạo ngành sư phạm, cải tiến phương pháp kiểm tra - đánh giá học sinh, thay đổi cách ra đề thi, tôn vinh và nhân rộng những mô hình, địa phương thực hiện hiệu quả…
