“Death Doula” là một nghề đang dần phổ biến. Họ là chuyên gia cung cấp sự hỗ trợ về mặt tâm lý, tinh thần và các nhu cầu thực tiễn cho những người sắp qua đời cũng như gia đình của họ.
Nếu các bà đỡ giúp một sinh linh chào đời bình an thì “Death Doula” là những người xoa dịu nỗi đau tinh thần, giúp một người khép lại hành trình nhân sinh một cách trọn vẹn, thanh thản và giữ được nhân phẩm đến giây phút cuối cùng.
Từ kinh nghiệm tiếp xúc với khách hàng và gia đình họ, những “death doula” chia sẻ 6 điều cần biết trong giai đoạn này.
Cái chết có thể diễn ra thanh thản
Cái chết là một trải nghiệm tự nhiên mà cơ thể con người đã được lập trình để thực hiện.
Diane Button, giảng viên Đại học Vermont (Mỹ), chuyên gia trong lĩnh vực chăm sóc giảm nhẹ và “death doula”, cho rằng cơ thể con người vốn có bản năng tự nhiên, biết cách bắt đầu sự sống và cũng có cơ chế riêng để khép lại hành trình đó. Với nhiều người mắc bệnh nan y, cái chết đôi khi là sự giải thoát khỏi một cơ thể đau đớn.
Bà nhận thấy khi đối diện với những giây phút cuối cùng của cuộc đời, hiếm ai nuối tiếc về những chuyến du lịch chưa thực hiện hay những khoản tiền chưa kiếm được. Tiếc nuối lớn nhất thường là những tâm tư chưa kịp thổ lộ với người thân. “Nếu một người hài lòng với cuộc đời, giây phút lìa trần sẽ nhẹ nhàng hơn”, Diane Button nói.
Sự hỗ trợ của y tế giúp giảm nhẹ đau đớn
Bà Button nhận thấy nhiều người vẫn ám ảnh bởi sự ra đi đau đớn của thân nhân từ hàng chục năm trước. Ở giai đoạn các cơ quan dần ngừng hoạt động và ảnh hưởng đến chức năng não, người bệnh thường rơi vào trạng thái ‘kích động giai đoạn cuối’ với các biểu hiện như cào cấu quần áo hay ga trải giường.
Sử dụng thuốc hỗ trợ giúp hành trình cuối cùng trở nên nhẹ nhàng hơn cho cả người bệnh và thân nhân.
Theo Jill Schock, người sáng lập tổ chức Death Doula LA, việc can thiệp y tế đúng lúc sẽ giúp giúp người bệnh thư giãn, tìm lại sự thoải mái và duy trì trạng thái ổn định khi ra đi.
Người bệnh ngừng ăn uống cũng là hoàn toàn bình thường vì cơ thể không còn cần năng lượng. Ép ăn trong giai đoạn này đôi khi gây thêm áp lực không cần thiết cho người bệnh.
Hiện tượng “hồi quang phản chiếu”
Nhiều bệnh nhân có một đợt bùng phát năng lượng và minh mẫn đột ngột vài ngày trước khi mất. Họ có thể tỉnh táo, đòi ăn hoặc trò chuyện như lúc chưa phát bệnh.
Người thân thường hiểu nhầm đây là dấu hiệu hồi phục. Nhưng đó là sự chuẩn bị cuối cùng của cơ thể, trở thành “cơ hội vàng” để gia đình kết nối và tạo nên những kỷ niệm cuối cùng.
Khả năng nhìn thấy người thân đã khuất
Nhiều chuyên gia ghi nhận hiện tượng bệnh nhân nhìn thấy hoặc gọi tên những người thân đã mất từ lâu.
Dù được coi là ảo giác y học hay niềm tin tâm linh, các chuyên gia khuyên người nhà nên lắng nghe và tôn trọng trải nghiệm này thay vì phủ nhận, bởi nó mang lại cảm giác được chào đón cho người sắp đi xa.
Thính giác là giác quan cuối cùng dừng hoạt động
Khoảng 48 giờ trước khi mất, người bệnh thường rơi vào trạng thái bất tỉnh, hơi thở có thể khò khè do không còn sức làm sạch cổ họng. Tuy nhiên, thính giác vẫn tồn tại đến giây phút cuối cùng.
Bà Button từng chứng kiến một người bất tỉnh sắp chết mỉm cười khi nghe thấy tiếng của người thân. “Việc cho họ biết bạn đang ở bên cạnh và để họ được ra đi thanh thản là điều vô cùng quan trọng”, chuyên gia nói.
Đối diện sớm với cái chết giúp cuộc sống ý nghĩa hơn
Nghĩ về cái chết khi đang sống không phải là điềm gở, mà là cách để giảm bớt nỗi sợ hãi.
Bà Button nhận thấy phần lớn mọi người đều trăn trở đã yêu thương trọn vẹn chưa, đã để lại dấu ấn gì cho đời và cuộc sống của mình có ý nghĩa không. Chuyên gia khuyến khích mỗi người hãy thử hình dung về bản thân trong những giây phút cuối đời để hiểu thấu điều gì thực sự quan trọng với mình ngay từ bây giờ.
“Hãy nhớ rằng bạn vẫn đang sống và luôn có cơ hội tạo nên những khoảnh khắc giá trị mỗi ngày, cho đến tận hơi thở cuối cùng”, bà nói.
Một vụ việc nguy hiểm vừa xảy ra tại thành phố Chiêu Thông, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, khi một người đàn ông bị hổ mang chúa dài khoảng 2 mét tấn công trong lúc làm việc, buộc phải tự vệ và sau đó được đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.
Theo thông tin ban đầu, trong lúc lao động tại khu vực dân cư, nạn nhân bất ngờ bị một con rắn độc nặng khoảng 2,5 kg cắn vào người.
Trong tình huống hoảng loạn và nguy hiểm, người đàn ông đã dùng công cụ lao động chém đứt con rắn để thoát thân, sau đó nhanh chóng tìm cách đến cơ sở y tế. Ngay sau đó, anh xuất hiện các triệu chứng đau dữ dội, chóng mặt và kiệt sức, tình trạng rất nghiêm trọng.
Tại bệnh viện, nạn nhân được cấp cứu khẩn cấp và phải tiêm tổng cộng 13 mũi huyết thanh kháng nọc trong quá trình điều trị. Đồng thời, bác sĩ đã gửi hình ảnh vết thương và mẫu rắn đến hệ thống hỗ trợ chuyên môn về rắn cắn, kích hoạt cơ chế hội chẩn liên tỉnh để xác định độc tính và hướng điều trị phù hợp.
Các bác sĩ cho biết ban đầu bệnh viện sử dụng các liều huyết thanh sẵn có để xử lý cấp cứu, sau đó tiếp tục điều phối thêm nguồn huyết thanh từ tuyến trên nhằm đảm bảo đủ phác đồ điều trị. Sau ba ngày ba đêm theo dõi và điều trị tích cực, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch và được xuất viện.
Hổ mang chúa được xác định là một trong những loài rắn độc lớn và nguy hiểm nhất tại khu vực. Thời gian gần đây, loài này xuất hiện tại một số khu dân cư, làm tăng nguy cơ va chạm với con người.
Các chuyên gia nhấn mạnh đây là loài thuộc diện bảo vệ, có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái, nhưng trong trường hợp đe dọa trực tiếp tính mạng con người, việc tự vệ là điều được pháp luật cho phép.
Rắn cắn là tình huống cấp cứu nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không xử lý đúng cách. Tuy nhiên, nhiều biện pháp sơ cứu hiện nay vẫn sai lầm hoặc thiếu hiệu quả, thậm chí khiến tình trạng nặng hơn.
Một số loài rắn độc như cạp nia, cạp nong, rắn hổ mang hay rắn biển có thể gây nguy hiểm chỉ trong thời gian ngắn. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất khi bị rắn cắn là giữ bình tĩnh và hạn chế tối đa vận động. Người bị nạn cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt bằng phương tiện hỗ trợ, tránh tự đi lại vì sẽ khiến nọc độc lan nhanh hơn trong cơ thể.
Trong sơ cứu ban đầu, có thể dùng băng vải hoặc băng đàn hồi quấn nhẹ vùng bị cắn để làm chậm sự lan truyền của nọc độc. Trong một số trường hợp đặc biệt, nhân viên y tế có thể sử dụng băng ép hoặc garo tĩnh mạch, nhưng cần thực hiện đúng kỹ thuật và không siết quá chặt. Quan trọng nhất là nhanh chóng chuyển nạn nhân đến bệnh viện gần nhất để được điều trị chuyên sâu.
- Tuyệt đối không nên thực hiện các cách sau vì có thể gây nguy hiểm hơn:
+ Rạch, chích hoặc cố gắng cắt vết cắn, vì có thể gây chảy máu và nhiễm trùng nghiêm trọng.
+ Nặn hoặc hút nọc độc tại vết thương.
+ Đắp thuốc dân gian, lá cây hoặc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc, vì không có tác dụng điều trị và dễ làm mất "thời gian vàng" cứu chữa.
Các chuyên gia cũng cảnh báo, thời điểm mưa ẩm là lúc rắn thường rời khỏi nơi trú ẩn để kiếm ăn, làm tăng nguy cơ gặp người. Vì vậy, cần đặc biệt cẩn trọng khi đi lại ở khu vực bụi rậm, vườn tược hoặc vùng ven sông suối trong mùa này.
Một vụ việc đau lòng vừa xảy ra ở Uttar Pradesh, Ấn Độ, nơi một cô dâu 22 tuổi đã tử vong trong một tai nạn giao thông thảm khốc đúng vào ngày cưới của mình.
Nạn nhân, được xác định là Rachna, cư dân của làng Gaur Kothi thuộc Bariyarpur, đang trên đường đến một tiệm làm đẹp gần đó để chuẩn bị cho đám cưới của mình. Cô đang đi trên xe máy cùng em trai khi tai nạn xảy ra tại một ngã tư.
Theo các báo cáo, chiếc xe máy mất kiểm soát khiến Rachna ngã xuống đường. Một chiếc xe tải kéo rơ moóc chạy quá tốc độ từ hướng ngược lại đã cán qua người cô.
Cô gái trẻ được người dân địa phương nhanh chóng đưa đến bệnh viện gần đó, nhưng các bác sĩ tuyên bố cô đã tử vong khi đến nơi.
Cán bộ phụ trách đồn cảnh sát Deepak Singh xác nhận cô dâu đã tử vong do bị xe đầu kéo cán trúng. Chiếc xe đã bị thu giữ và tài xế đã bị bắt. Thi thể đã được gửi đi khám nghiệm tử thi và vụ án đã được lập hồ sơ theo các điều khoản pháp luật liên quan. Ông cho biết thêm, cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn.
Gia đình Rachna, đứng đầu là cha cô, Bộ trưởng Paswan, đang bận rộn chuẩn bị cho đám cưới vì đoàn rước dâu dự kiến sẽ đến vào cuối ngày hôm đó. Ngày lẽ ra là một ngày vui vẻ và hân hoan đã biến thành một ngày đau buồn.
Đại diện địa phương Rajesh Rajbhar mô tả vụ việc là một bi kịch vô cùng lớn, lễ cưới lập tức biến thành tang lễ sau khi hay tin cô dâu qua đời.
Naveena Vanamala, 26 tuổi, ở Mumbai ngồi để chuyên viên trang điểm vẽ những chấm trắng nhỏ phía trên lông mày. Cô đang chuẩn bị bước vào lễ cưới mà hoa cài tóc vẫn chưa có.
Ở Ấn Độ, bố cô dâu là người lo toàn bộ hôn lễ. Nhưng bố Naveena đã qua đời 6 tháng trước nên cô phải tự xoay xở và đối mặt áp lực tài chính.
Naveena làm nhân viên marketing, thu nhập khoảng 145 USD mỗi tháng. Ngân sách dự kiến cho đám cưới ban đầu là 3.200 USD nhưng đã tăng gấp đôi. Cô phải vay ngân hàng. Chú rể đang trả nợ mua nhà cũng phải thế chấp căn hộ để vay thêm. "Chúng tôi biết vay nợ nhiều đến mức này để làm đám cưới là không đáng, nhưng không còn lựa chọn nào khác", cô nói.
Theo báo cáo của Jefferies Financial Group, ngân hàng đầu tư và dịch vụ tài chính, trụ sở New York (Mỹ), các đám cưới ở Ấn Độ thường kéo dài nhiều ngày, tốn kém và là ngành công nghiệp trị giá khoảng 130 tỷ USD.
Ở quốc gia Nam Á này, hôn nhân gắn chặt với tài chính và áp lực xã hội. Gia đình nhà gái thường gánh phần lớn chi phí. Một số nơi vẫn tồn tại phong tục cô dâu về nhà chồng phải có hồi môn. Với các hộ thu nhập thấp, một đám cưới lớn dễ đẩy gia đình vào nợ nần. Dữ liệu của Jefferies cho thấy chi tiêu cho đám cưới trung bình tại Ấn Độ gấp khoảng hai lần chi cho giáo dục.
Tại Delhi, cha của cô dâu Kaveri Mehta đứng gần lối vào, theo dõi đường đi và điện thoại khi chờ khách. Khi thấy con gái đi ngang qua và mỉm cười, ông bớt căng thẳng vì hiểu mọi chuyện đang suôn sẻ.
Đám cưới của Kaveri có hàng trăm khách mời, nhiều người bay từ nước ngoài về. Đội ngũ phục vụ lên đến 150 người. Dù muốn tổ chức gọn nhẹ, cô cho biết khó tránh áp lực xã hội và quy tắc mời khách. Người cha nói chi phí có thể lên tới hàng trăm nghìn USD.
Vikramjeet Sharma, giám đốc công ty tổ chức đám cưới sang trọng, cho biết trung bình khách hàng của ông chi từ 500.000 USD đến 3 triệu USD. Quy mô đám cưới tăng mạnh trong 20 năm qua.
Tại miền Bắc Ấn Độ, Anamika Upadhayay tham gia một lễ cưới tập thể cùng nhiều cặp đôi khác. Cô chọn hình thức này vì gia đình không đủ khả năng tổ chức đám cưới truyền thống. Chi phí giảm đáng kể, nhưng không gian riêng tư cũng bị hạn chế.
Mỗi cặp vợ chồng tham gia hôn lễ tập thể được nhận bộ đồ gia dụng trị giá khoảng 1.000 USD. Món quà của ban tổ chức này cũng được xem như của hồi môn. Với nhiều gia đình, giá trị bộ đồ gia dụng tương đương thu nhập cả năm. Chương trình do chính quyền địa phương tổ chức nhằm giảm gánh nặng nợ cưới, đặc biệt từ các khoản vay lãi cao.
Bên cạnh chi phí tổ chức đám cưới, của hồi môn là một gánh nặng khác của các gia đình cô dâu. Dù tục lệ này đã bị luật pháp cấm, thực tế vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau. Mỗi năm, hàng nghìn vụ việc liên quan được ghi nhận, cho thấy khoảng cách giữa luật và đời sống.
Luật sư Kunal Madan cho biết các yêu cầu tài chính trong hôn nhân thường không được nói trực tiếp, nhưng tích lũy dần theo thời gian, tạo áp lực lớn lên gia đình cô dâu. Áp lực này không đến từ một khoản cụ thể mà lan qua nhiều chi tiết trong quá trình chuẩn bị và cả sau cưới.
Trở lại Mumbai, mẹ của Naveena Vanamala đi lại trong lễ cưới, chào hỏi người thân. Hơn 500 khách mời đã đến dự. Các nhiếp ảnh gia vây quanh cô dâu, trong khi đồ ăn liên tục được phục vụ. Trong ngày cưới, cô "cảm giác như mình đã trở thành người nổi tiếng". Nhưng phía sau sự hào nhoáng này là những khoản vay chồng chất và kế hoạch trả nợ kéo dài nhiều năm.
"Đám cưới đúng là mọi thứ tôi từng mơ ước", cô nói. "Nhưng tôi sẽ còn căng thẳng cho đến khi trả hết nợ".
