Sáu bị cáo vừa bị Tòa án nhân dân khu vực 5, tỉnh Quảng Trị tuyên phạm tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy trong phiên tòa lưu động tháng 5-2026 tại nhà đa năng một trường trung học phổ thông ở tỉnh Quảng Trị.
Tất cả các bị cáo đều là con ngoan trong mắt gia đình, người trẻ nhất sinh năm 2003.
Câu chuyện bắt đầu từ một cuộc vui karaoke. Nhóm thanh niên đang hát thì một người trong nhóm rủ nhau đi “bay” cho biết. Vài người đồng ý kéo theo những người khác không tự nguyện nhưng không phản đối, rồi tìm phòng, phân công đi nhận hàng.
Khi tổ công tác công an phường ập vào, tất cả vẫn đang trong cơn phê.
Cả sáu bị cáo đều xuất thân từ những gia đình tử tế. Cha mẹ các bị cáo đều bất ngờ bởi: “Cháu ở nhà hiền lắm, chưa làm phật lòng ai!”.
Tại phiên tòa, cha của M. lặng lẽ ngồi ở hàng ghế dành cho người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Khi được tòa tuyên trả lại chiếc xe máy (M. mượn xe đi làm rồi dùng để đi nhận ma túy), ông cúi đầu rất lâu. Có lẽ, điều ông xin trả lại không phải là chiếc xe.
Khi tòa hỏi vì sao bước vào con đường này, các bị cáo đều có chung một câu trả lời ngập ngừng: “Nghe bạn rủ rê, thấy tò mò…”.
“Tò mò”, hai chữ ấy nghe nhẹ tênh. Nhưng đằng sau nó là cả một vực sâu mà ngay cả pháp luật cũng không thể cứu vãn.
Ma túy tổng hợp ketamine và MDMA – hai loại được sử dụng trong vụ án trên – có khả năng gây ảo giác mạnh ngay lần đầu sử dụng. Chính cảm giác giả tạo ấy là cái bẫy. Người dùng sẽ muốn quay lại lần thứ hai, rồi lần thứ ba. Đến khi bộ não đã quen với liều dopamine nhân tạo, cuộc sống thực tế trở nên nhạt nhẽo, vô vị, đó là lúc nghiện.
Trong các phiên tòa liên quan đến sử dụng ma túy, phần lớn các bị cáo sống xa vòng tay gia đình, trong những phòng trọ riêng biệt cộng với bạn bè xấu. Tất cả tạo thành một công thức nguy hiểm.
Ma túy được ngụy trang dưới các tên gọi mỹ miều như “nước vui”, “trà sữa”, “kẹo”, “khay”… đánh trúng tâm lý tò mò của các em.
Khi xét xử các vụ án ma túy, tôi đã thấy nhiều người mẹ ngất xỉu khi nghe con mình bị tuyên án. Đã thấy người cha già run rẩy đứng dậy xin tòa xem xét lại vì ông không tin nổi đứa con ngoan của mình lại có thể làm chuyện đó. Đã thấy đứa cháu nhỏ ngơ ngác nhìn mẹ bị dẫn ra xe áp giải.
Trong phiên tòa lưu động vừa rồi, hình ảnh đọng lại trong tâm trí tôi là khoảnh khắc một bị cáo nữ quay đầu nhìn về phía cha mẹ già đang ngồi khóc nghẹn dưới hàng ghế với ánh mắt hối hận, đau đớn muộn màng.
Là một người làm công tác xét xử, tôi tha thiết khẩn cầu các bậc cha mẹ: xin đừng nghĩ rằng con mình “ngoan”, học giỏi mà lơ là để ý.
Cha mẹ hãy gần con hơn, nói chuyện nhiều hơn để biết con đi đâu, chơi với ai, làm gì sau giờ tan học, sau giờ tan ca. Hãy lắng nghe khi con kể về những người bạn mới. Đừng đợi đến khi nhận được cuộc gọi từ cơ quan chức năng mới giật mình.
Nhà trường cần đưa các phiên tòa lưu động, phiên tòa giả định về tội phạm ma túy vào chương trình giáo dục pháp luật ngoại khóa.
Để các em được nhìn tận mắt cái giá phải trả – không phải qua sách vở, mà qua chính những giọt nước mắt thật tại phòng xử án. Để các em biết nghi ngờ, biết đặt câu hỏi, biết phản kháng khi ai đó bất ngờ dúi vào tay một viên kẹo nhỏ, hay nói với mình “thử đi cho biết, không nghiện đâu!”.
Và các bạn trẻ, những người đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời, hãy tự hỏi mình: liệu vài phút phê pha có đáng đánh đổi bằng cả chục năm tự do, bằng tương lai sự nghiệp, bằng giọt nước mắt của đấng sinh thành?
Pháp luật sinh ra không phải để trừng phạt mà còn để bảo vệ.
Khi cánh tay yêu thương của gia đình, nhà trường, xã hội không vươn tới kịp, thì pháp luật buộc phải làm điều cuối cùng: cách ly các em ra khỏi cộng đồng với hy vọng các em có thời gian nhìn lại mình, sửa chữa và làm lại từ đầu.
Tháng 8/1821, tại Berlin, Đức, nhà triết học Arthur Schopenhauer, khi đó 33 tuổi, vướng vào một vụ kiện làm thay đổi một phần cuộc đời ông. Nổi giận vì tiếng trò chuyện ồn ào của ba người phụ nữ ngay trước cửa phòng mình, ông yêu cầu họ rời đi. Cuộc tranh cãi leo thang thành xô xát.
Một thợ may tên Caroline Louise Marquet cáo buộc Schopenhauer hành hung khiến bà bị liệt nửa người và mất khả năng lao động. Sau 6 năm kiện tụng, tòa án phán quyết nhà triết học phải trả chi phí y tế và trợ cấp cho bà Marquet một khoản tiền đáng kể mỗi năm, cho đến cuối đời.
Với ông, tiếng ồn không chỉ là sự phiền toái, nó là kẻ thù của tư duy.
Tương tự, Immanuel Kant, một tượng đài triết học khác, cũng cần sự yên tĩnh tuyệt đối để làm việc. Ông từng phải chuyển nhà vì tiếng gà gáy và từng viết thư phàn nàn về tiếng hát của các tù nhân ở nhà tù gần đó.
Trong bài luận Về tiếng ồn và sự ồn ào (1851), Schopenhauer kịch liệt chỉ trích tiếng roi quất trên đường phố thời bấy giờ, tương đương với tiếng xe rú ga bây giờ. Ông gọi đó là "kẻ giết chết tư tưởng".
Đối với ông, một tâm trí thiên tài giống như một viên kim cương - nếu bị vỡ vụn bởi sự xao nhãng, sẽ mất đi giá trị. Khả năng tập trung cao độ vào một điểm duy nhất chính là điều làm nên sự khác biệt giữa một trí tuệ ưu việt và một người bình thường.
Ông thậm chí còn tuyên bố những ai không nhạy cảm với tiếng ồn thì cũng thường kém nhạy cảm với nghệ thuật và tư duy sâu sắc.
Về mặt y khoa, hiện tượng cực kỳ nhạy cảm với âm thanh được gọi là Hội chứng Misophonia (chứng ghét âm thanh) hoặc Sensory Processing Sensitivity (nhạy cảm xử lý giác quan). Người mắc tình trạng này thường có phản ứng tiêu cực với các tiếng động nhỏ, lặp đi lặp lại trong môi trường xung quanh.
Dưới góc nhìn y khoa hiện đại, Tiến sĩ Neel Burton (Đại học Oxford, Anh) nhận định không có hạnh phúc nào lớn hơn việc trí óc được tự do hoạt động mà không bị gián đoạn. Ngược lại, những người sợ hãi việc suy nghĩ thường dùng tiếng ồn để lấp đầy và làm tê liệt tâm trí mình.
Khoa học hiện đại cũng tìm thấy mối liên hệ thú vị giữa chứng sợ tiếng ồn và sự sáng tạo. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Northwestern, Mỹ, phát hiện những người có khả năng sáng tạo cao thường bị suy giảm "khả năng lọc thông tin giác quan".
Nói cách khác, bộ não của họ có "màng lọc" quá mỏng, khiến các âm thanh ngoại cảnh dễ dàng lọt vào. Tuy nhiên, chính sự "lọt lưới" này lại giúp não bộ thu nạp những ý tưởng nằm ngoài trọng tâm chú ý, thúc đẩy tư duy liên tưởng độc đáo.
Nhưng nếu những thông tin lọt vào đó chỉ là tiếng ồn vô nghĩa, bộ não sẽ rơi vào trạng thái quá tải và bị tê liệt.
Câu chuyện của Schopenhauer không chỉ là về một nhà triết học cáu kỉnh. Đó là lời nhắc nhở về giá trị của sự tĩnh lặng.
Trong một thế giới đầy rẫy những âm thanh hỗn tạp, việc bảo vệ không gian yên tĩnh không phải là sự ích kỷ, mà là cách chúng ta bảo vệ năng lực tư duy và sự sáng tạo.
Cánh đồng Chum ở Lào là địa điểm du lịch nổi tiếng, thu hút khách tham quan và đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa Thế giới. Tại địa điểm này có hàng ngàn chiếc chum khác nhau, được tạo ra từ các khối đá cổ, đa phần không có nắp đậy.
Trong suốt những thập kỷ qua, các nhà nghiên cứu cho rằng các chum đá này được dùng trong cách chôn cất của người tiền sử. Truyền thuyết của địa phương cho thấy một số trong các chum cao 3m được dùng để đựng đồ ăn, rượu, nước mưa và những thứ khác.
Mới đây, nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học Antiquity vào ngày 19/5 cho biết, khi nhóm khảo cổ làm việc tại khu vực cánh đồng Chum đã phát hiện hài cốt của ít nhất 37 người bên trong chiếc chum đá khổng lồ.
Điều này hé lộ thêm nhiều bằng chứng mới về nghi thức mai táng tại một trong những quần thể khảo cổ bí ẩn nhất Đông Nam Á.
Được biết, nghiên cứu tập trung vào một chum đá lớn nằm ở phía Đông Bắc thị trấn Phonsavan. Chiếc chum cao khoảng 1,3m, rộng hơn 2m. Khi khai quật bên trong, nhóm nghiên cứu phát hiện số lượng lớn xương và răng người được xếp dày đặc, thuộc về hàng chục cá thể khác nhau.
Nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Nicholas Skopal thuộc Đại học James Cook (Singapore) và chuyên gia di sản Lào Souilya Bounxayhip dẫn đầu đã sử dụng phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ đối với mẫu xương và răng thu được trong chum.
Kết quả cho thấy các hài cốt được đặt vào chum trong khoảng từ thế kỷ IX đến XII. Việc chôn cất không diễn ra cùng lúc mà chiếc chum này dường như được sử dụng liên tục suốt khoảng 270 năm.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng đây là hình thức mai táng thứ cấp. Thi thể người chết ban đầu được để phân hủy ở nơi khác. Sau đó, một số phần xương được lựa chọn và chuyển vào chum đá.
Trước đây, nhiều giả thuyết cho rằng các chum đá là nơi chôn cất cuối cùng có niên đại từ thời kỳ đồ sắt Đông Nam Á tức là khoảng năm 500 trước Công nguyên đến năm 500 sau Công nguyên.
Tuy nhiên, niên đại mới đã thách thức nhận định này.
Việc phát hiện hài cốt của nhiều người trong cùng một chum cũng cho thấy khả năng tồn tại truyền thống mai táng chung giữa các gia đình hoặc dòng tộc lớn. Theo nhóm nghiên cứu, những chiếc chum có thể đóng vai trò là địa điểm tổ chức nghi lễ thờ cúng tổ tiên kéo dài qua nhiều thế hệ.
Ngoài ra, cuộc khai quật còn đem lại một phát hiện bất ngờ khác. Các chuỗi hạt tìm thấy bên trong chum sau khi được phân tích hóa học cho thấy nguồn gốc từ Nam Ấn Độ và khu vực Mesopotamia cổ đại.
Phát hiện này cho thấy vùng cao nguyên của Lào từng có mối liên kết thương mại với nhiều khu vực xa xôi ở châu Á và Tây Á trong cùng giai đoạn chiếc chum được sử dụng cho hoạt động mai táng.
Niên đại này trùng với thời kỳ thương mại khu vực phát triển mạnh trên khắp châu Á. Các đế chế lớn như triều đại nhà Tống ở Trung Quốc hay đế chế Khmer tại Campuchia đã thúc đẩy mạng lưới giao thương rộng khắp lục địa.
Những hạt chuỗi nhập khẩu được tìm thấy trong chum trở thành bằng chứng vật chất cho thấy các cộng đồng sinh sống tại vùng núi hẻo lánh của Lào từng kết nối với các tuyến thương mại rộng lớn thời bấy giờ.
Các nhà nghiên cứu cho biết tình trạng bảo tồn gần như nguyên vẹn của địa điểm khảo cổ đóng vai trò rất quan trọng đối với phát hiện lần này. Không giống nhiều di chỉ khác bị ảnh hưởng bởi phát triển đô thị hoặc nạn đào trộm cổ vật, chiếc chum cùng toàn bộ hiện vật bên trong gần như không bị xáo trộn.
Nhờ vậy, nhóm khảo cổ có thể ghi chép chi tiết hiếm có về các nghi thức mai táng cổ xưa.
Có thể nói, phát hiện mới tiếp tục bổ sung thêm nhiều lớp bí ẩn quanh cánh đồng Chum. Đến nay, giới khảo cổ vẫn chưa xác định được chính xác ai là người tạo ra các chum đá khổng lồ, cũng như cách cư dân cổ đại vận chuyển chúng tới vùng núi hiểm trở này từ hàng trăm năm trước.
Tuy nhiên, cuộc khai quật mới cho thấy những chiếc chum từng giữ vai trò quan trọng trong đời sống tín ngưỡng và nghi lễ của cộng đồng địa phương trong suốt nhiều thế kỷ sau khi chúng được dựng lên.
Các nhà nghiên cứu tin rằng tại Lào vẫn có thể còn nhiều địa điểm nguyên vẹn chưa được khám phá. Những cuộc khai quật tiếp theo ở cánh đồng Chum có thể giúp làm sáng tỏ cách các cộng đồng cổ đại sinh sống, giao thương và tưởng nhớ người đã khuất suốt hàng trăm năm.
Cánh đồng Chum nổi tiếng với hàng trăm chum đá khổng lồ nằm rải rác trên vùng cao nguyên phía bắc Lào. Nhiều chiếc nặng tới vài tấn. Dù đã được nghiên cứu trong nhiều thập niên, nguồn gốc và mục đích thực sự của các chum đá này đến nay vẫn còn là bí ẩn.
Tại sự kiện "Gặp gỡ Đối tác & Báo chí - LivWell 2026", LivWell công bố mở rộng hệ sinh thái tập trung vào sức khỏe toàn diện (wellness-focused), qua đó củng cố OneHealth, giải pháp phúc lợi nhân sự cho doanh nghiệp, đồng thời công bố bước đi chiến lược trong việc phát triển giải pháp bảo hiểm theo nhóm bệnh chuyên biệt tại Việt Nam. Ngoài ra, LivWell cũng thực hiện kí kết với đối tác chiến lược là InSmart và DiaB, khởi động việc triển khai các mục tiêu trên trong năm 2026, đánh dấu cột mốc quan trọng của LivWell tại thị trường Việt Nam.
Đổi mới cho OneHealth: Mở rộng hệ sinh thái, củng cố giải pháp phúc lợi sức khỏe cho doanh nghiệp
Mở đầu sự kiện, LivWell chia sẻ về các thành tựu đã đạt được và giới thiệu bước chuyển mình tiếp theo cho OneHealth, thay đổi cách tiếp cận truyền thống về phúc lợi nhân sự vốn tập trung chủ yếu vào bồi hoàn chi phí khám chữa bệnh, sang chương trình chăm sóc toàn diện hơn, kết hợp giữa chăm sóc sức khỏe dự phòng, bảo vệ tài chính và hỗ trợ sức khỏe dài hạn cho nhân viên.
Ông Nikhil Verma, Nhà Đồng sáng lập, Tổng giám đốc LivWell Holdings, chia sẻ: "Chúng tôi tin rằng phúc lợi sức khỏe cần thực sự đồng hành cùng người lao động trong cuộc sống hằng ngày, thay vì chỉ xuất hiện khi có sự cố xảy ra. Với OneHealth, LivWell mong muốn giúp doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc khỏe mạnh hơn, nơi sức khỏe được quản lý chủ động và mỗi nhân viên đều nhận được sự hỗ trợ phù hợp trong suốt hành trình của mình."
Phúc lợi sức khoẻ hiện đã trở thành tiêu chuẩn mà nhân sự kỳ vọng từ doanh nghiệp. Theo Ken Research, 70% người trưởng thành nhận định rằng các chương trình chăm sóc sức khỏe giúp cải thiện năng suất lao động và hiệu quả công việc 1. Tuy nhiên, người dân Việt Nam hiện đang tự chi trả từ 39,5% đến 40% (Out-of-pocket - OOP) tổng chi phí y tế bên cạnh các phúc lợi xã hội và tư nhân mà họ nhận được, cao hơn gần gấp đôi so với mức khuyến nghị 15–20% từ WHO 2. Để đáp ứng nhu cầu này, LivWell mở rộng chương trình phúc lợi OneHealth trở thành hành trình trải nghiệm tập trung vào sức khỏe toàn diện cho đội ngũ.
Được hỗ trợ bởi hệ sinh thái LivWell, OneHealth tích hợp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, chương trình khuyến khích lối sống lành mạnh, công cụ theo dõi thể trạng và các giải pháp quản lý chỉ số sức khỏe trên cùng một hành trình trải nghiệm.
Đứng từ góc độ quản lý, OneHealth mang đến góc nhìn tập trung vào sức khỏe đội ngũ, giúp nâng cao trải nghiệm nhân viên và tối ưu hiệu quả đầu tư vào các chương trình phúc lợi. Từ phía người lao động, các hoạt động chăm sóc sức khoẻ được gắn liền với đời sống hằng ngày, kết nối liền mạch giữa sự tiện lợi của nền tảng số và những trải nghiệm thực tế. Nhờ sự kết nối liền mạch này, OneHealth giúp doanh nghiệp xây dựng lối sống khỏe toàn diện cho nhân viên, đưa việc chăm sóc sức khoẻ trở thành một phần của văn hóa tại nơi làm việc
Cũng trong sự kiện, LivWell đã thực hiện lễ ký kết hợp tác với hai đối tác chiến lược - Insmart và Diab. Thông qua sự kết hợp với InSmart, LivWell tích hợp quy trình yêu cầu bồi thường và theo dõi quyền lợi bảo hiểm ngay trên ứng dụng, nhằm đơn giản hóa trải nghiệm và nâng cao khả năng tiếp cận các quyền lợi bảo hiểm. Với việc hợp tác cùng Diab, LivWell giới thiệu các chương trình tư vấn sức khỏe từ xa, chế độ dinh dưỡng cá nhân hóa và các giải pháp hỗ trợ phòng ngừa, quản lý bệnh mạn tính, mở rộng phạm vi chăm sóc từ bảo vệ tài chính sang nâng cao sức khỏe chủ động.
Hướng tới giải pháp sức khỏe chuyên biệt cho các nhóm bệnh lý
Bên cạnh việc nâng cấp hệ sinh thái, LivWell chia sẻ chiến lược phát triển danh mục các giải pháp bảo hiểm theo bệnh lý chuyên biệt, được thiết kế riêng cho các nhóm khách hàng có tình trạng sức khỏe đặc thù.
Tiếp nối chương trình bảo hiểm sức khỏe tim mạch Vững Vàng Nhịp Đập được triển khai năm 2025 và đã bảo vệ hơn 15.000 khách hàng, LivWell hiện đang đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển các giải pháp hướng đến những bệnh lý đặc thù đang gây ra thách thức đáng kể về sức khỏe và tài chính cho cộng đồng nói chung và cá nhân người bệnh nói riêng.
Tại Việt Nam, theo thống kê từ bệnh viện K, dù đã có các chương trình hỗ trợ tài chính, bệnh nhân vẫn phải tự chi trả lên tới 70% chi phí điều trị ung thư 3, và nước ta cũng có tỷ lệ khủng hoảng tài chính do ung thư cao nhất khu vực ASEAN, ở mức 68%4. LivWell định hướng tiên phong trong bức tranh về bảo hiểm chuyên biệt theo bệnh lý tại Việt Nam. Chương trình đầu tiên đang được phát triển là về ung thư tái phát, và tiếp nối sẽ là chương trình về các bệnh lý phổ biến khác - vốn là các chương trình mà các bảo hiểm hiện tại đang "bỏ quên". Thông tin chi tiết về các giải pháp bảo hiểm này sẽ tiếp tục được công bố khi ra mắt trong thời gian sớm nhất.
Ông Balakrishnan Ambat, Nhà Đồng sáng lập, Tổng giám đốc LivWell tại Việt Nam cho biết: "Chúng tôi nhìn nhận tương lai của chăm sóc sức khỏe cần được mở rộng hơn việc chi trả chi phí điều trị. Chăm sóc sức khoẻ cần được bắt đầu từ việc giúp mọi người sống khỏe chủ động và hạn chế bệnh tật xảy ra, đồng thời nhận được sự hỗ trợ phù hợp khi đối mặt với những tình trạng sức khỏe phức tạp. Các bước đi chiến lược hôm nay là nền tảng quan trọng để LivWell từng bước hiện thực hóa tầm nhìn đó."
Lời kết
Thông qua việc kết nối công nghệ, bảo hiểm, các giải pháp phòng ngừa và mạng lưới đối tác chuyên môn, cùng với việc phát triển các giải pháp bảo hiểm chuyên biệt theo từng nhóm bệnh lý, để xây dựng một hành trình chăm sóc liền mạch, LivWell kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy một mô hình phúc lợi hiện đại hơn tại Việt Nam – để doanh nghiệp có thể đầu tư hiệu quả hơn cho sức khỏe nhân viên, để cộng đồng được tiếp cận các giải pháp chăm sóc phù hợp ở mọi giai đoạn của cuộc sống.
