Vài ngày trước, Thảo Nguyên, học sinh lớp 12G0, trường THCS-THPT Newton (Hà Nội), nhận thư trúng tuyển từ Đại học Bắc Kinh (Bắc Đại). Trước đó, nữ sinh cũng nhận được cái gật đầu từ hai tên tuổi khác là Thanh Hoa và Phúc Đán. Đây là ba trường tốt nhất Trung Quốc theo bảng xếp hạng đại học thế giới THE 2026.
“Em rất vui vì đây đều là những mục tiêu lớn mà em đã ấp ủ từ lâu”, Thảo Nguyên chia sẻ.
Ý định du học Trung Quốc đến với Thảo Nguyên từ năm lớp 10. Ban đầu, cô gái sinh năm 2008 bị thu hút bởi ngôn ngữ và văn hóa qua các chương trình truyền hình. Bước ngoặt đến sau những chuyến du lịch cùng gia đình, Nguyên hứng thú quan sát sự khác biệt về cách vận hành hệ thống pháp luật giữa các nước.
“Em nhận ra mỗi quốc gia đều có cách vận hành riêng. Một hệ thống pháp luật ổn định sẽ tạo nền tảng cho kinh tế và xã hội phát triển, nên muốn tìm hiểu sâu về lĩnh vực này”, Nguyên nói.
Nữ sinh chọn Trung Quốc vì đây còn là môi trường học thuật cạnh tranh và năng động bậc nhất hiện nay.
Để hiện thực hóa mục tiêu, Thảo Nguyên vạch ra một lộ trình nghiêm ngặt: dành hai năm đầu THPT để tích lũy hoạt động ngoại khóa; đầu năm lớp 12 sẽ tập trung toàn lực để “săn” các chứng chỉ quốc tế gồm HSK (tiếng Trung), IELTS (tiếng Anh) và thi CSCA (kỳ thi đánh giá năng lực của Trung Quốc).
Để làm chủ hai ngoại ngữ cùng lúc, Nguyên tự tạo môi trường học bằng cách xem phim, nghe podcast. Nữ sinh bật phụ đề song ngữ chéo: xem phim tiếng Trung thì bật phụ đề tiếng Anh và ngược lại để rèn phản xạ. Ngoài ra, em chăm chỉ luyện đề và chữa thật kỹ, kết hợp nắm bắt từ mới.
Nguyên tận dụng mọi khoảng thời gian rảnh để học. Gần thi chứng chỉ nào, em sẽ tập trung ôn nhiều hơn.
Việc học và thi liên tiếp khiến Nguyên áp lực. Để lấy lại tinh thần, em thường tìm đến âm nhạc. Từ nhỏ, Thảo Nguyên đã tham gia biểu diễn và thi đấu dancesport, biết chơi ba loại nhạc cụ gồm piano, violin và guzheng (cổ tranh Trung Quốc).
Theo nữ sinh, quá trình tiếp xúc với nghệ thuật giúp em rèn sự tập trung, kỷ luật và khả năng cân bằng giữa học tập với cuộc sống. Học đàn guzheng còn giúp em hiểu thêm về văn hóa Trung Quốc.
Bài luận cá nhân của Nguyên dài khoảng hai trang A4, tập trung vào hành trình phát triển bản thân, thành tích học tập, hoạt động ngoại khóa và động lực theo đuổi ngành Luật.
Thay vì liệt kê thành tích, Nguyên muốn trường thấy mình có định hướng rõ ràng, có khả năng lãnh đạo và trưởng thành từ những trải nghiệm.
Nữ sinh là trưởng ban tài chính các câu lạc bộ truyền thông, nghệ thuật của trường, tổ chức chương trình thiện nguyện “Trung thu yêu thương” 2024 – hỗ trợ khoảng 100 trẻ em bị ảnh hưởng bởi bão Yagi tại huyện Mỹ Đức (Hà Nội). Trong ba tuần, nhóm quyên góp được hơn 50 triệu đồng cùng sách vở và nhu yếu phẩm.
“Đó là lần đầu em đứng ra sáng lập một dự án nên khá áp lực. Dù vậy, em học được cách tập hợp mọi người, phân chia công việc và chịu trách nhiệm với tập thể”, Nguyên nói.
Sau khi vượt qua vòng hồ sơ, Nguyên vào vòng phỏng vấn ở Đại học Thanh Hoa và Phúc Đán. Hội đồng tuyển sinh hỏi em bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Trung, đồng thời kiểm tra tư duy qua các câu hỏi Toán học.
Trong khi đó, Đại học Bắc Kinh bắt buộc thí sinh vượt qua kỳ thi gồm ba môn Toán, tiếng Anh, tiếng Trung. Thí sinh sau đó sẽ bốc thăm chủ đề ngẫu nhiên và phải lập luận, phản biện liên tục với các ứng viên khác.
“Phần thi rất dài, đòi hỏi tốc độ tư duy vĩ mô và khả năng phản biện, chịu áp lực cao”, Nguyên nhìn nhận.
Thầy Nguyễn Tiến Hậu, giáo viên chủ nhiệm lớp 12G0, nhận xét học trò hiền lành, hòa đồng và nhiệt tình trong các hoạt động tập thể.
“Thảo Nguyên luôn tự giác và chủ động trong việc học, thường đạt kết quả cao trong các đợt thi của trường”, thầy nói.
Hiện, Thảo Nguyên đợi kết quả học bổng, còn phân vân giữa Đại học Thanh Hoa và Bắc Kinh. Về lâu dài, em định hướng theo sâu mảng Luật kinh tế và mong muốn làm việc trong môi trường đa quốc gia.
Mở đầu ngày hội tư vấn tuyển sinh vào lớp 10, cô Phạm Thị Bé Hiền, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM, đã giới thiệu sơ nét về chương trình đào tạo của nhà trường.
Theo đó, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong tổ chức cho 100% học sinh học 2 buổi/ngày, có bán trú. Nhà trường tổ chức cho học sinh chọn từng môn học lựa chọn (là các lớp học "chạy") theo đúng tinh thần của chương trình giáo dục phổ thông 2018, thay vì tổ chức cho học sinh lựa chọn tổ hợp từ 2-4 môn học như nhiều trường khác.
Đặc biệt, những năm gần đây, công tác đào tạo - bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường đã thu được những "quả ngọt". Như năm học 2025-2026, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong có 153 học sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp quốc gia, 453 học sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp thành phố. Trong đó có 2 học sinh đang chuẩn bị tham dự kỳ thi Olympic châu Á - Thái Bình Dương môn toán và tin học.
Năm nay, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong cũng có 1 đề tài nghiên cứu khoa học (của 2 học sinh Nguyễn Tấn Đức và Hà Nhật Bảo, lớp 12 chuyên tin) đoạt giải nhất hội thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia và sắp tới sẽ đi thi hội thi khoa học kỹ thuật quốc tế.
Theo ghi nhận, ngày hội tư vấn tuyển sinh vào lớp 10 ở Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong không chỉ có phụ huynh, học sinh lớp 9 ở TP.HCM mà còn có khá nhiều phụ huynh, học sinh ở các tỉnh, thành khác tham gia.
Chị Nguyễn Thị Hồng, phụ huynh ở Cà Mau, cho biết: "Tôi và con trai bắt xe lên TP.HCM từ tối hôm qua để hôm nay kịp tham dự chương trình. Con tôi rất thích Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong. Hôm nay đi thực tế mắt thấy tai nghe cháu lại càng quyết tâm thi vào lớp 10 trường này. Tôi đi tham quan thấy trường rộng rãi, các thầy cô giáo và học sinh thì rất thân thiện và cởi mở nên cũng mong mỏi con mình sẽ đạt được ước mơ".
Được biết, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong sẽ tuyển sinh lớp 10 trên cả nước. Thí sinh sẽ thi 4 môn: văn, toán, tiếng Anh và môn chuyên trong ngày 1 và 2-6-2026.
Một số hình ảnh của ngày hội tư vấn tuyển sinh vào lớp 10 do Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM tổ chức:
Cuộc thi dịch văn học Việt-Trung, Trung-Việt thuộc khuôn khổ chương trình giao lưu văn chương Việt-Trung, Trung-Việt lần thứ 2 do Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM, Công ty CP Văn hóa Chi (Chibooks) phối hợp Trường ĐH Hoa Sen, Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam (ĐH Ngoại ngữ Bắc Kinh), Hội Nhà văn Trung Quốc, Hội Nhà văn TP.HCM, Câu lạc bộ Đọc sách văn học Trung Quốc tại Việt Nam tổ chức.
Sau mùa 1 thu hút hơn 2.000 thí sinh đến từ Việt Nam và Trung Quốc, ban tổ chức cho biết mùa 2 sẽ chỉ dành cho sinh viên chuyên ngành ngôn ngữ Việt và Trung ở hai nước. Độ khó của mùa 2 cũng tăng lên, yêu cầu thí sinh phải qua 2 vòng thi dịch thơ, dịch văn xuôi. Thời gian nhận bài, chấm giải bắt đầu từ nay và dự kiến kéo dài đến ngày 30.8.
Ban tổ chức cho biết thêm với hạng mục dịch Việt - Trung, cuộc thi đã lựa chọn những tác phẩm của các nhà thơ như Tương tư (Nguyễn Bính), Con cò (Chế Lan Viên), Tiếng sáo Thiên Thai (Thế Lữ), Mùa xuân chín (Hàn Mạc Tử), Từ ấy (Tố Hữu), Bài thơ tình ở Hàng Châu (Tế Hanh), Vội vàng (Xuân Diệu), Bếp lửa (Bằng Việt)... cho vòng 1. Ở vòng 2, cuộc thi sẽ chọn trích đoạn của các nhà văn Lê Minh Khuê, Nguyễn Nhật Ánh, Nguyễn Huy Thiệp...
Đây là hạng mục dành cho sinh viên Trung Quốc.
Trong khi đó, với hạng mục dịch Trung - Việt dành cho sinh viên Việt Nam, ban tổ chức sẽ giới thiệu tác phẩm của các nhà thơ Dương Thanh Từ, Điền Tương, Dương Khắc, Khâu Hoa Đông, Jidi Majia... cùng nhà văn Lưu Chấn Vân, Đông Tây, Lý Ước Nhiệt, Phàm Nhất Bình...
Theo ban tổ chức, đội ngũ giám khảo bao gồm tiến sĩ Nguyễn Phước Lộc, Phó trưởng khoa Tiếng Trung ở Trường ĐH Sư phạm TP.HCM; tiến sĩ Hồ Minh Quang, Ủy viên thường vụ Ban chấp hành Hội Hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc ở TP.HCM; tiến sĩ Trần Thị Cẩm Tú, Viện trưởng Viện Đào tạo và hợp tác quốc tế, kiêm Giám đốc chương trình ngôn ngữ Trung Quốc tại Trường ĐH Hoa Sen.
Đồng thời còn có tiến sĩ Phạm Thị Duyên Hồng, Trưởng bộ môn thực hành tiếng Trung ở Trường ĐH Ngoại ngữ-Tin học TP.HCM; thạc sĩ Nguyễn Lệ Chi, Phó chủ tịch Hội đồng văn học dịch (Hội nhà văn TP.HCM), kiêm Giám đốc Chibooks; nhà thơ Tăng Quảng Kiện, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội nhà thơ Hoa văn quốc tế (Hồng Kông).
Tại lễ khởi động cuộc thi sáng nay, tiến sĩ Hồ Minh Quang cũng có bài chia sẻ về tình hình dịch thuật Việt - Trung hiện tại cũng như lưu ý những thách thức sinh viên cần để tâm nhằm có được bản dịch tốt nhất. Theo thầy, dịch thuật không chỉ dừng ở việc chuyển ngữ mà còn phải chuyển tải được cả "thế giới" trong tác phẩm tới độc giả - từ không gian, văn hóa, con người sinh sống trong đó đến cảm xúc mà tác giả gửi gắm.
Đây là đặc điểm khiến trí tuệ nhân tạo (AI) chưa thể thay thế vai trò đặc thù của người biên dịch, tiến sĩ Quang nhấn mạnh.
Cũng theo thầy Quang, việc dịch thuật từ Việt sang Trung đang gặp phải một số thách thức đặc thù, từ thể thơ (lục bát không có trong tiếng Trung), văn hóa (làng quê, phong tục Việt), ngôn ngữ (từ láy như lấp lánh, bâng khuâng và sắc thái biểu cảm) đến giọng văn (rất "Việt", khó chuyển ngữ). Điều này góp phần khiến Việt - Trung tuy gần gũi về mặt địa lý, song những tác phẩm nước ta khi dịch sang tiếng Trung lại chưa tạo được quá nhiều tiếng vang.
Đó cũng là lý do ban tổ chức hy vọng thông qua cuộc thi có thể quảng bá các tác phẩm văn học Việt Nam - Trung Quốc đến đông đảo bạn đọc hai nước đồng thời nuôi dưỡng tình yêu văn chương và góp phần nâng cao kỹ năng biên dịch văn học.
Một khâu trong quy trình đánh giá luận án tiến sĩ (TS) là phản biện độc lập. Dự thảo quy chế đào tạo sau ĐH đề xuất miễn quy trình này đối với nghiên cứu sinh (NCS) có ít nhất 3 bài báo khoa học là kết quả nghiên cứu liên quan trực tiếp đến nội dung luận án, được công bố trên tạp chí khoa học WoS hoặc Scopus, trong đó có ít nhất 2 bài thuộc nhóm Q1 và là tác giả đứng tên đầu hoặc tác giả liên hệ.
GS-TSKH Hoàng Văn Kiếm, nguyên Chủ tịch Hội đồng chức danh Giáo sư Nhà nước ngành công nghệ thông tin, nhận định đây là một hướng sửa đổi đáng chú ý và có tinh thần hội nhập quốc tế. Đó là quy trình đánh giá luận án TS đã thừa nhận chuẩn công bố quốc tế như một dạng "phản biện học thuật".
"Về bản chất, bài báo thuộc hệ thống Scopus hay Web of Science, đặc biệt nhóm Q1, đã trải qua phản biện kín bởi các chuyên gia quốc tế. Nếu NCS có 3 bài WoS/Scopus liên quan trực tiếp luận án, trong đó có ít nhất 2 bài Q1, thì thực chất công trình đã được "phản biện độc lập quốc tế" ở mức khá cao. Theo logic này, việc miễn phản biện độc lập trong nước có thể xem là giảm thủ tục hành chính tránh phản biện hình thức khuyến khích công bố chất lượng cao", GS-TSKH Hoàng Văn Kiếm nhận định.
Theo GS Kiếm, đây là xu hướng gần với một số ĐH nghiên cứu quốc tế, tạo động lực nâng chuẩn nghiên cứu. Quy định này có thể thúc đẩy nghiên cứu thực chất hơn, giảm luận án "đóng kín nội bộ", tăng áp lực phải công bố quốc tế thật. Trong bối cảnh VN muốn phát triển ĐH nghiên cứu và hội nhập quốc tế, đây là tín hiệu tích cực.
TS Võ Văn Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang (TP.HCM), cũng cho rằng đề xuất miễn phản biện độc lập với NCS có công bố quốc tế là thông điệp rất mạnh, mang tính quốc tế hóa chuẩn TS rất rõ. "Bộ GD-ĐT đang chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản lý chất lượng đầu ra nghiên cứu. Nói cách khác, nếu NCS đã chứng minh được năng lực học thuật ở chuẩn quốc tế cao, thì không cần kéo dài thêm các thủ tục hành chính. Điểm này sẽ tạo tác động lớn như thúc đẩy văn hóa công bố quốc tế; tạo áp lực nâng chuẩn nghiên cứu; tăng cạnh tranh học thuật giữa các trường; buộc các chương trình TS phải gắn với nhóm nghiên cứu thật", TS Tuấn cho hay.
Tuy nhiên, GS-TSKH Hoàng Văn Kiếm cho rằng cần nhìn nhận điểm mới trên ở 2 chiều, khi vấn đề lớn nằm ở chỗ Q1 không đồng nghĩa tuyệt đối với chất lượng luận án.
"Đây là điểm cần rất thận trọng vì có hiện tượng chia nhỏ luận án để công bố. Một luận án có thể có nhiều bài báo nhưng thiếu một đóng góp học thuật lớn và xuyên suốt. Nói cách khác, nhiều bài báo chưa chắc bằng một luận án mạnh. Đặc biệt ở một số lĩnh vực như AI/ML, khoa học máy tính, khoa học dữ liệu, việc xuất bản bài báo khá nhanh và phân mảnh. Bên cạnh đó, sẽ có nguy cơ "săn Q1". Hiện nay đã xuất hiện tạp chí chất lượng không đồng đều, nhóm nghiên cứu "sản xuất paper", hiện tượng đồng tác giả hình thức, dịch vụ hỗ trợ xuất bản...", GS Kiếm nêu thực tế.
Theo ông Kiếm, nếu chỉ dùng số lượng bài Q1 làm tiêu chuẩn miễn phản biện độc lập thì có thể dẫn tới đánh đồng năng lực nghiên cứu với năng lực xuất bản. Đây là điều nhiều nước cũng đang tranh luận.
"Phản biện độc lập không chỉ kiểm tra bài báo mà còn đánh giá tính logic tổng thể, độ sâu học thuật, tính trung thực dữ liệu, mức độ đóng góp cá nhân của NCS và tầm nhìn khoa học. Có những điều bài báo riêng lẻ không phản ánh hết", ông Kiếm nhận định.
PGS-TS Thái Văn Nam, Viện trưởng Viện Đào tạo sau ĐH, cũng cho rằng ở nhiều lĩnh vực, một bài báo chỉ giải quyết vấn đề nhỏ, không thể hiện được cả một quá trình tiếp cận, giải quyết và phương pháp tư duy của NCS. "Mỗi giai đoạn nghiên cứu có thể cho ra một bài báo Q1, không phản ánh được cả quá trình trong khi luận án thể hiện năng lực của NCS trong một quá trình tổng thể. Bên cạnh đó, Q1 cũng có nhiều loại. Vẫn cần có phản biện độc lập để có đánh giá khách quan, trung thực và sẽ giúp NCS chỉnh sửa, hoàn thiện luận án trước khi bảo vệ hoặc lọc ra đề tài không chất lượng. Nếu NCS đủ giỏi khi xuất bản được các bài báo quốc tế uy tín thì không e ngại phản biện độc lập", PGS-TS Nam chia sẻ.
PGS-TS Hoàng Văn Kiếm cho rằng nên điều chỉnh theo hướng cân bằng hơn, phương án hợp lý hơn, không nên "miễn hoàn toàn" phản biện độc lập mà nên rút gọn hoặc nâng cấp cơ chế phản biện.
"Vẫn có phản biện độc lập nhưng giảm số lượng phản biện, phản biện nhanh, chọn chuyên gia quốc tế mạnh hơn. Hoặc miễn phản biện kín nội bộ nhưng bắt buộc thảo luận công khai mở rộng, tăng chất lượng hội đồng, kiểm tra đóng góp cá nhân kỹ hơn. Hoặc đánh giá thêm chất lượng công bố, theo đó không chỉ đếm Q1 mà xem chỉ số IF/trích dẫn, chất lượng nội dung liên quan luận án, tỷ lệ đóng góp tác giả. Ví dụ, một bài Q1 mà NCS đứng tên thứ 8/12 không nên được tính tương đương tác giả đầu", ông Kiếm đề xuất.
Theo PGS-TS Thái Văn Nam, nếu thực hiện miễn phản biện độc lập thì cần phân chia lĩnh vực, ngành học. "Quy định này phù hợp với ngành toán học vì ngành này thường giải quyết các vấn đề hẹp và sâu, luận án TS thường được thể hiện thông qua một bài báo", PGS-TS Nam nói.
Theo TS Võ Văn Tuấn, quy định miễn phản biện độc lập này cũng sẽ làm lộ rõ sự phân tầng trong giáo dục ĐH VN. Theo đó, NCS tại nhóm trường có năng lực nghiên cứu mạnh sẽ hưởng lợi lớn trong khi nhiều trường khác có thể rất khó đáp ứng.
"Qua điểm mới này, có thể thấy VN đang chuyển từ quản lý đào tạo sang đánh giá năng lực nghiên cứu. Đây mới là thay đổi lớn nhất. Mô hình cũ là học đủ tín chỉ, đủ quy trình, đủ thủ tục; mô hình mới là phải tạo ra tri thức có giá trị quốc tế. Nhưng cũng cần tránh cực đoan biến đào tạo TS thành "cuộc đua KPI bài báo". TS không chỉ là người xuất bản được bài báo mà phải là người có tư duy khoa học độc lập, có năng lực phát hiện vấn đề, có đạo đức nghiên cứu, và có khả năng dẫn dắt tri thức mới", GS-TSKH Hoàng Văn Kiếm đánh giá.
