Ngân hàng Nhà nước yêu cầu thanh tra nhà băng tăng lãi suất

Hôm 2/5, hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines của Mỹ, thông báo "ngừng hoạt động một cách có trật tự" do hết tiền vận hành, hủy bỏ tất cả chuyến bay, khiến hành khách và nhân viên mắc kẹt trên khắp đất nước, vùng Caribe và Mỹ Latinh.

Giám đốc điều hành Dave Davis thừa nhận đây là điều vô cùng đáng thất vọng và không ai mong muốn. "Việc duy trì hoạt động kinh doanh đòi hỏi bổ sung hàng trăm triệu USD tiền mặt mà Spirit đơn giản là không có và không thể có", ông nói.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng không Cirium, Spirit có 4.119 chuyến bay nội địa theo lịch trình từ ngày 1 đến ngày 15/5, cung cấp 809.638 chỗ ngồi. Đến 3/5, hãng cho biết gần như đã hoàn tất việc hoàn tiền cho hành khách và đưa phi hành đoàn trở về trụ sở.

Reuters cho rằng Spirit Airlines chính là "nạn nhân đầu tiên của ngành hàng không" liên quan đến cuộc xung đột Trung Đông khiến giá nhiên liệu bay tăng gấp đôi. Le Monde bình luận khủng hoảng năng lượng đã "giáng đòn cuối" vào một công ty vốn đã suy yếu tài chính do Covid, từng 2 lần nộp đơn xin phá sản để tái cấu trúc theo Chương 11.

Mới đầu hè, Spirit vừa đạt được thỏa thuận với các chủ nợ, giúp thoát khỏi tình trạng phá sản lần 2. Tuy nhiên, giá nhiên liệu máy bay tăng vọt đã dập tắt hy vọng. Trong kế hoạch tái cấu trúc, hãng giả định giá nhiên liệu khoảng 2,24 USD mỗi gallon năm nay và 2,14 USD mỗi gallon vào 2027.

Nhưng chiến sự ở vùng Vịnh khiến giá thực tế tăng lên 4,51 USD mỗi gallon vào cuối tháng 4, buộc hãng phải có nguồn tài chính mới nếu muốn tiếp tục vận hành. Hội đồng quản trị Spirit đã triệu tập cuộc họp hôm 1/5 nhưng không đạt được thỏa thuận giải cứu nào, dẫn đến quyết định dừng hoạt động.

"Thật không may, bất chấp những nỗ lực của công ty, việc giá dầu tăng mạnh gần đây và các áp lực khác đối với hoạt động kinh doanh đã ảnh hưởng đáng kể đến triển vọng tài chính của Spirit", hãng hàng không nêu trong thông báo.

Spirit thành lập tại Michigan năm 1964, ban đầu là công ty vận tải đường dài. Những năm 1980, họ chuyển sang lĩnh vực hàng không với tên gọi Charter One Airlines, phục vụ các gói du lịch nghỉ dưỡng. Hãng đổi tên thành Spirit năm 1992, chuyên khai thác phân khúc giá rẻ và hoạt động hiệu quả trong một thời gian.

Vào thời kỳ đỉnh cao, Spirit thuộc top 10 hãng hàng không hàng đầu của Mỹ, vận chuyển 40 triệu hành khách mỗi năm. Ngay trước Covid-19, công ty đã mua khoảng 100 máy bay Airbus mới và lên kế hoạch mua thêm gần 300 chiếc vào 2027. Nhưng chỉ trong vài năm, mọi thứ sụp đổ vì đại dịch.

Năm 2023, Spirit suýt được cứu, thông qua đề nghị mua lại của đối thủ JetBlue. Thỏa thuận gần như sắp hoàn tất, nhưng cuối cùng bị cơ quan chống độc quyền dưới thời Tổng thống Joe Biden chặn lại. Trên chương trình "Sunday Morning Futures" của Fox Business Network hôm 3/5, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đổ lỗi cho chính quyền Biden về việc Spirit phải đóng cửa.

Không thể tự xoay xở, công ty nộp đơn phá sản lần đầu hồi 2024. Sau tái cơ cấu trước, họ giảm nợ được 795 triệu USD bằng cách chuyển đổi thành cổ phần, đồng thời nhận 350 triệu USD vốn chủ sở hữu từ các nhà đầu tư hiện hữu.

Tuy nhiên, đến cuối tháng 8/2025, Spirit Airlines lại nộp đơn xin bảo hộ phá sản, do không khắc phục được cơ cấu chi phí phình to trong lần phá sản đầu tiên. Trong khi, chi tiêu du lịch tại Mỹ suy giảm vì các chính sách thương mại và cắt giảm ngân sách dưới thời Tổng thống Trump.

Theo dữ liệu của Cirium, Spirit vận chuyển khoảng 1,7 triệu hành khách nội địa Mỹ trong tháng 2, với thị phần 3,9%, giảm so với 5,1% vào năm ngoái. Những tuần gần đây, thông tin Spirit sắp dừng hoạt động được lan truyền.

Tổng thống Donald Trump cho biết chính quyền ông cân nhắc ra tay giải cứu nhưng phải là "một thỏa thuận tốt". "Nếu chúng tôi có thể giúp họ, chúng tôi sẽ làm, nhưng chúng tôi phải được ưu tiên trước", ông Trump nói. Đến cuối tuần trước, chính phủ đề xuất gói cứu trợ 500 triệu USD nhưng các chủ nợ của Spirit phản đối, cho rằng việc này có thể làm giảm giá trị các khoản đầu tư của họ. Vì thế, cuộc họp hội đồng quản trị Spirit kết thúc hôm 1/5 trong ngõ cụt.

Theo Le Monde, thay vì tìm cách hồi sinh thương hiệu, các cổ đông rõ ràng đang trông chờ việc bán bớt tài sản, vì công ty được cho là vẫn còn khoảng 100 máy bay. Đây cũng là ý tưởng của Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy. "Họ đang thua lỗ nặng và việc này đã được lên kế hoạch từ lâu. Họ sẽ phải thanh lý tài sản," ông Duffy bình luận hôm 3/5 trên chương trình "This Week" của đài ABC.

Để hỗ trợ hành khách bất ngờ bị hủy chuyến, các hãng hàng không khác của Mỹ đồng ý chấp nhận vé của Spirit, với một khoản phí bổ sung. Frontier, JetBlue và Southwest bán vé ưu đãi để giúp hành khách bị mắc kẹt và lên kế hoạch bổ sung các tuyến bay mới vào mùa hè. Delta và American Airlines cũng đang cung cấp giá vé thấp hơn tạm thời cho hành khách của Spirit.

Trước tình hình giá nhiên liệu bay neo cao, Hiệp hội các hãng hàng không giá rẻ Mỹ đề xuất gói trao đổi chứng quyền có thể chuyển thành cổ phần để nhận hỗ trợ 2,5 tỷ USD từ liên bang. Số tiền sẽ được dùng riêng để bù đắp chi phí nhiên liệu tăng thêm, như "biện pháp cần thiết và có mục tiêu để ổn định hoạt động và giữ giá vé máy bay ở mức hợp lý trong giai đoạn biến động".

Hiệp hội cũng đề nghị Quốc hội tạm dừng thuế tiêu thụ đặc biệt liên bang 7,5% với vé máy bay và thuế 5,3 USD mỗi chặng bay, nhằm bù đắp khoảng một phần ba chi phí leo thang do giá nhiên liệu tăng.

Bình luận đề xuất hôm 1/5, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy nói chưa thấy cần thiết ra tay cứu trợ vì các hãng hàng không tốt hơn nền huy động tiền trên thị trường tư nhân. "Tại thời điểm này, tôi không nghĩ điều đó là cần thiết. Họ có đủ tiền mặt. Nếu họ muốn đến với chính phủ, chúng tôi sẽ là người cho vay cuối cùng", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Giá bitcoin đang trải qua chuỗi ngày biến động mạnh khiến tâm lý giới đầu tư toàn cầu trở nên hoang mang.

Theo dữ liệu từ CoinGecko, đồng tiền mã hóa lớn nhất thế giới đã mất tới 20% giá trị kể từ tháng 5 và hiện đang giao dịch quanh mức 59.900 USD, đánh dấu mức thấp nhất trong vòng 21 tháng qua. Xu hướng tiêu cực này kéo theo ethereum lao dốc, khiến tổng vốn hóa thị trường crypto sụt giảm 36% trong vòng một năm, hiện còn hơn 2.000 tỷ USD.

Làn sóng bán tháo diễn ra trong bối cảnh niềm tin sụt giảm nghiêm trọng đối với Strategy. Doanh nghiệp này đang sở hữu khối tài sản bitcoin trị giá gần 51 tỷ USD, tương đương khoảng 4% tổng nguồn cung toàn cầu. Quy mô nắm giữ quá lớn này khiến mọi chuyển động tài chính của doanh nghiệp trở thành tâm điểm chú ý của thị trường.

Cổ phiếu của Strategy đã bốc hơi gần một nửa giá trị chỉ trong tháng qua, hiện giao dịch quanh mốc 85 USD. Đáng ngại hơn, mã chứng khoán đặc biệt STRC liên tục được Chủ tịch điều hành Michael Saylor quảng bá trước đó đã mất mốc neo giá 100 USD. Hiện tại loại tài sản này đang giao dịch ở mức chỉ nhỉnh hơn 75 USD một chút.

Áp lực từ bẫy cổ tức tỷ USD

Điều khiến giới đầu tư lo ngại bắt nguồn từ chính kỹ nghệ tài chính do Strategy tự thiết lập. Để có nguồn vốn khổng lồ gom bitcoin, doanh nghiệp đã phát hành loạt cổ phiếu ưu đãi có mức chi trả cổ tức cao. Công cụ tài chính lai ghép này ban đầu thu hút dòng tiền lớn nhờ cam kết lợi nhuận béo bở. Phiên bản phổ biến nhất mang tên Stretch (STRC) sở hữu tỷ suất cổ tức lên tới 11,5% mỗi năm.

Tuy nhiên, chiến lược này nhanh chóng trở thành con dao hai lưỡi khi giá bitcoin lao dốc. Nghĩa vụ chi trả cổ tức hàng năm của Strategy đã tăng gấp 4 lần kể từ đầu năm 2026, chạm mốc 1,2 tỷ USD. Áp lực dòng tiền đè nặng khi giá vốn mua vào trung bình của doanh nghiệp nằm ở mức 75.000 USD mỗi đồng bitcoin, cao hơn nhiều so với thị giá có lúc rơi xuống mức 58.000-59,000 USD.

Theo dữ liệu công bố, lượng tiền mặt dự trữ hiện tại của Strategy chỉ còn đủ khả năng chi trả nghĩa vụ cổ tức trong khoảng 10 tháng. Trước đó, ban lãnh đạo từng trích lập hơn 1 tỷ USD để bảo đảm khả năng thanh toán sau khi bitcoin đổ đèo từ mức đỉnh. Tuy nhiên, công ty sau đó cho biết đã chi phần lớn quỹ dự trữ này để thanh toán một khoản nợ trị giá 1,5 tỷ USD.

Thế tiến thoái lưỡng nan của tỷ phú Michael Saylor

Sự suy sụp của các công cụ tài chính tại Strategy đang tạo ra hiệu ứng tâm lý dây chuyền. Chia sẻ với tờ Fortune, ông Matt Hougan, Giám đốc Đầu tư tại Bitwise, cho biết giới đầu tư lo sợ doanh nghiệp này buộc phải bán tháo bitcoin để huy động tiền mặt gấp. Bên cạnh đó, tâm lý thị trường cũng bị ảnh hưởng bởi nỗi lo ngại tăng lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát từ phía các nhà điều hành chính sách kinh tế.

Hiện tại, doanh nghiệp của tỷ phú Michael Saylor đứng trước những sự lựa chọn đầy đau đớn để giải quyết bài toán cấu trúc vốn. Theo phân tích từ ông Sean Farrell, người đứng đầu bộ phận tài sản kỹ thuật số tại Fundstrat trên Yahoo Finance, doanh nghiệp đang mắc kẹt và bắt buộc phải bán đi một thứ gì đó. Phương án ít gây thiệt hại nhất là phát hành thêm cổ phiếu phổ thông, nhưng điều này sẽ làm pha loãng lợi ích của cổ đông hiện hữu.

Ngược lại, ông Jeff Dorman, Giám đốc Đầu tư của Arca, nhận định giải pháp tốt nhất là chấp nhận bán mạnh khối tài sản bitcoin đang tích trữ. Việc giải quyết nhỏ giọt sẽ không mang lại tác dụng đối với một cuộc khủng hoảng lớn như hiện tại. Cả hai chuyên gia đều cảnh báo Strategy có nguy cơ đối mặt với các vụ kiện tụng từ cổ đông nếu tình hình tiếp tục diễn biến xấu đi.

Dù bức tranh hiện tại khá ảm đạm, một số góc nhìn chuyên gia vẫn nhận định đây là giai đoạn thanh lọc cần thiết. Ông Matt Hougan từ Bitwise cho rằng đợt sụt giảm này là dấu hiệu cho thấy xu hướng giảm đang đi đến hồi kết khi lượng vốn dư thừa bị ép ra ngoài. Thị trường được kỳ vọng sẽ ổn định và phục hồi trong nửa cuối năm nếu các khung pháp lý quản lý tài sản số được Quốc hội Mỹ thông qua.

Tin Gốc: Dân Trí

Từ đầu năm đến nay, trong bối cảnh hệ thống ngân hàng đối mặt với căng thẳng thanh khoản, hoạt động liên ngân hàng diễn ra khá sôi động. Số liệu báo cáo tài chính quý I/2026 từ các ngân hàng cho thấy các bên đang cho vay lẫn nhau hàng triệu tỷ đồng. Trong đó, nhóm Big4 đóng vai trò là “chủ nợ”, các ngân hàng thương mại hầu hết là đi vay ròng.

Dẫn đầu hệ thống là “anh cả” Vietcombank, với quy mô tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác đạt 581.522 tỷ đồng, trong khi tiền gửi và vay các tổ chức tín dụng khác ở mức 367.185 tỷ đồng. Vietcombank đang cho vay ròng 214.337 tỷ đồng trên thị trường liên ngân hàng.

Thứ hai là VietinBank, đang cho vay ròng 138.361 tỷ đồng. Ngân hàng này ghi nhận 600.736 tỷ đồng tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác, trong khi quy mô đi vay ở mức 462.376 tỷ đồng.

Trong khi Agirbank chưa công bố báo cáo tài chính quý I thì top 3 gọi tên BIDV với mức chênh lệch 91.471 tỷ đồng. Trong đó, ngân hàng Big4 này đang cho vay và gửi tiền sang các tổ chức tín dụng khác 528.623 tỷ đồng, ngược lại đi vay và nhận tiền gửi vào mức 437.152 tỷ đồng.

Tính chung, 3 ngân hàng quốc doanh lớn gồm Vietcombank, VietinBank và BIDV đã tạo ra quy mô cho vay ròng lên tới khoảng 444.000 tỷ đồng - thể hiện vai trò trung tâm của nhóm ngân hàng lớn trong việc điều tiết thanh khoản hệ thống.

Ngoài ra, nhiều ngân hàng tư nhân cũng đóng vay trò “cho vay” hệ thống trong kỳ.

Đơn cử, HDBank của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo đang cho vay ròng hơn 51.000 tỷ đồng trên thị trường liên ngân hàng, lớn nhất nhóm ngân hàng tư nhân. Cùng với đó, BVBank cũng đang cho vay ròng 18.482 tỷ đồng, SHB vào khoảng 14.613 tỷ đồng, NCB với 10.157 tỷ đồng hay LPBank của ông Nguyễn Đức Thụy cũng trên vai trò “chủ nợ” với số dư gần 6.000 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, nhiều ngân hàng lại ở trạng thái vay ròng trên thị trường liên ngân hàng, phản ánh nhu cầu bổ sung nguồn vốn lớn hơn lượng vốn cung ứng ra thị trường.

Đứng đầu nhóm này là VPBank với mức vay ròng lên đến 116.511 tỷ đồng. Ghi nhận, VPBank đang có 195.017 tỷ đồng tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác; tuy nhiên nhu cầu vay trên hệ thống liên ngân hàng hơn 311.528 tỷ đồng.

Ngân hàng Quân đội (MB) cũng đang vay ròng 91.594 tỷ đồng, trong khi Techcombank âm 62.490 tỷ đồng. Một số ngân hàng khác như MSB, VIB, TPBank hay ACB cũng đang duy trì trạng thái vay ròng đáng kể trên thị trường liên ngân hàng.

Được biết, các ngân hàng cho vay lẫn nhau là hoạt động giao dịch vốn diễn ra trên thị trường liên ngân hàng (thị trường 2) nhằm bù đắp thiếu hụt thanh khoản ngắn hạn. Hoạt động này được điều phối dựa trên cung cầu vốn của từng nhà băng và chịu sự giám sát chặt chẽ từ Ngân hàng Nhà nước.

Các khoản giao dịch này chủ yếu là ngắn hạn. Trong đó, các ngân hàng lớn, thừa vốn sẽ đóng vai trò là "chủ nợ". Ngân hàng nhỏ hoặc đang cần vốn để tăng trưởng tín dụng sẽ là "con nợ”. Lãi suất liên ngân hàng biến động liên tục theo ngày, phản ánh mức độ dồi dào hoặc căng thẳng về tiền mặt của toàn hệ thống.

Tin Gốc: Dân Trí