Phía sau tỷ lệ duy trì sĩ số hơn 98% là hành trình lặng lẽ của thầy cô, bộ đội biên phòng và già làng nơi vùng đất đỏ bazan.
Chưa đến 4 giờ sáng, khi phố thị còn chìm trong giấc ngủ, thầy Lê Văn Triều, giáo viên âm nhạc kiêm Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học Kpă Klơng (xã Ia Nan, tỉnh Gia Lai), đã rời nhà ở phường Pleiku để vượt gần 80 km lên trường. Hơn 20 năm gắn bó với vùng biên Ia Nan, thầy Triều đã quá quen với những con đường đỏ bụi mùa khô, lầy lội mùa mưa dẫn vào các thôn làng xa xôi.
Trên con đường đất đỏ dẫn vào làng Sơn, thầy Triều thi thoảng dừng xe, xem lại danh sách học sinh nghỉ học hôm trước. Với các giáo viên ở Ia Nan, việc đến tận nhà vận động học sinh ra lớp đã trở thành công việc thường ngày.
Thầy Triều kể hơn 20 năm trước, nhiều đoạn đường vào xã chỉ là đường đất đỏ, mùa khô bụi mù còn mùa mưa lầy lội. Đường sá nay đã thuận lợi hơn, nhưng việc giữ học sinh đến lớp vẫn còn nhiều gian nan. “Có em không muốn đi học, thấy thầy cô đến vận động thì trốn. Nhưng tụi mình không thể bỏ cuộc. Ai cũng cố gắng để học sinh hiểu rằng học tập sẽ giúp thay đổi tương lai của chính mình, của gia đình và cả thôn làng”, thầy Triều chia sẻ.
Đó không phải câu chuyện riêng của thầy Triều. Ở Trường tiểu học Kpă Klơng, việc giáo viên đến tận nhà vận động học sinh đã trở thành một “luật bất thành văn”. Giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn đều phải nắm chắc hoàn cảnh từng em, theo dõi sĩ số hằng ngày để kịp thời tìm đến những em nghỉ học.
Cô Trần Thị Nhung, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trách nhiệm ấy được mỗi giáo viên thấm nhuần ngay từ ngày đầu nhận lớp. “Học sinh nghỉ không lý do thì hôm sau giáo viên phải xuống tận nhà tìm hiểu. Không chỉ gọi điện hay nhắn tin, thầy cô phải trực tiếp gặp gỡ để hiểu hoàn cảnh từng gia đình, từ đó mới có cách hỗ trợ phù hợp”, cô Nhung nói.
Bếp ăn bán trú ý nghĩa Ia Nan là xã có đường biên giới giáp Campuchia với 9 thôn làng, bao gồm 3 làng chủ yếu là đồng bào thiểu số gồm: làng Tung, làng Nú và làng Sơn. Trong đó, làng Sơn nằm cách xa trường học nhất, với khoảng cách từ 4 – 6 km. Phần lớn học sinh đi bộ đến trường mỗi ngày, chỉ một số ít được bố mẹ chở đến.
Nhiều gia đình chưa coi trọng việc học, thường đưa con lên rẫy thay vì đến lớp. Có em nhỏ dù tuổi còn thơ đã phải phụ giúp cha mẹ nương rẫy. Theo lời các thầy cô, có trường hợp bố mẹ quen cho tiền mỗi buổi đến lớp, đến khi không cho nữa, các em bỏ học luôn.
Gắn bó với Trường tiểu học Kpă Klơng hơn 7 năm, cô Trần Thị Nhung hiểu rất rõ bài toán giữ học sinh ở lại với con chữ. Nhiều em học xong buổi sáng rồi về nhà và không quay lại trường vào buổi chiều. Khoảng cách xa xôi, sự thiếu quan tâm của phụ huynh cùng bữa trưa thiếu thốn khiến việc duy trì sĩ số luôn là nỗi trăn trở của nhà trường.
Năm 2021, nhà trường quyết định mở bếp ăn bán trú miễn phí để giữ học sinh ở lại trường cả ngày. Mỗi buổi trưa, khoảng 100 học sinh được ăn cơm ngay tại trường. “Chúng tôi muốn các em có một bữa ăn đủ đầy để yên tâm học tập. Có bữa trưa ở trường, các em sẽ không phải đi bộ về nhà rồi nghỉ luôn buổi chiều”, cô Nhung chia sẻ.
Người đứng bếp chính là chú bảo vệ của trường. Gạo và thực phẩm được các nhà hảo tâm đóng góp, còn rau xanh nhiều năm nay do Đồn Biên phòng Ia Nan hỗ trợ. Những suất cơm giản dị ấy đã góp phần giữ nhiều học sinh ở lại lớp học.
Ở Ia Nan, việc giữ trẻ đến trường không chỉ là trách nhiệm của riêng thầy cô mà là sự chung tay của cả cộng đồng. Các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Nan thường xuyên phối hợp cùng nhà trường đến từng thôn làng tuyên truyền, vận động phụ huynh cho con em đi học. Những buổi tối xuống từng nhà trò chuyện, thuyết phục bà con đã trở thành công việc quen thuộc của các đội công tác địa bàn nơi vùng biên giới.
Già làng và người có uy tín cũng được nhà trường nhờ vả. Mỗi buổi sinh hoạt cộng đồng, mỗi cuộc họp làng trở thành dịp để nhắc nhở phụ huynh, học sinh về tầm quan trọng của việc học. Ở những nơi mà lời nói của thầy cô có khi chưa đủ sức nặng thì lời của già làng lại dễ thấm vào lòng người.
Già Ralan Jok, già làng làng Sơn nói: “Các thầy cô ở đây quý lắm, đến từng nhà động viên học sinh đến lớp. Mình cũng cố gắng góp chút công sức nói với mọi người trong làng cố gắng cho con đi học kiếm cái chữ để sau này có tương lai tốt hơn”.
Những nỗ lực nói trên đã mang lại kết quả. Tỷ lệ học sinh đến lớp tại Trường tiểu học Kpă Klơng thường xuyên đạt trên 98%. Đây là con số đáng ngạc nhiên đối với một trường vùng sâu vùng xa, nơi trước kia từng được xem là một trong những “vùng trũng” của giáo dục tỉnh Gia Lai. Năm học 2025 – 2026, tỷ lệ học sinh lên lớp đạt 99,1%, với 30% học sinh được khen thưởng. Ngôi trường với 25 giáo viên, dạy gần 450 học sinh, bao gồm nhiều em đến từ 3 làng chủ yếu là đồng bào thiểu số Jrai, đang viết nên câu chuyện giáo dục đầy ý nghĩa của chính mình.
Điều khiến các thầy cô hạnh phúc hơn cả là nhiều học sinh từng đi bộ đến trường trên những con đường đất đỏ nay đã học lên THPT, đại học rồi quay trở về công tác tại quê hương. Những hạt giống của tương lai đang dần nảy mầm từ sự kiên trì của “những người đưa đò” vùng biên.
Ông Ngô Hữu Phước, Bí thư Đảng ủy xã Ia Nan, đánh giá Trường Tiểu học Kpă Klơng là điểm sáng giáo dục của địa phương nhờ duy trì tốt sĩ số học sinh, xây dựng bếp ăn bán trú miễn phí và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với các lực lượng tại địa phương.
Hiện một ngôi trường liên cấp mới đang được xây dựng, dự kiến đưa vào sử dụng trong năm học 2026 – 2027 với kỳ vọng sẽ tiếp tục cùng những giáo viên nhiều năm gõ cửa từng ngôi nhà từ lúc trời chưa sáng để vận động học sinh đến lớp viết nên câu chuyện đẹp ở vùng biên.
Ngày 2-4, tại Hà Nội, Ban Tổ chức Trung ương tổ chức hội nghị công bố quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ.
Tại hội nghị, bà Bùi Thị Quỳnh Vân - Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương - công bố quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ, chuẩn y ông Trần Phong giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa nhiệm kỳ 2025-2030, đồng thời chỉ định tham gia Đảng ủy Quân khu 5.
Phát biểu giao nhiệm vụ, ông Lê Minh Hưng - Trưởng Ban Tổ chức Trung ương - đề nghị Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, lãnh đạo các cấp, các ngành của tỉnh Khánh Hòa tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, chung sức đồng lòng, chia sẻ, hỗ trợ ông Trần Phong trên cương vị Bí thư Tỉnh ủy, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, quyết tâm phấn đấu đưa Khánh Hòa phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới.
Phát biểu nhận nhiệm vụ, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa Trần Phong cam kết sẽ cùng tập thể lãnh đạo tỉnh tập trung rà soát lại những việc đang làm, việc gì còn vướng sẽ tháo gỡ dứt điểm. tránh dàn trải, tránh hình thức, làm việc gì cũng phải có sản phẩm, có kết quả cụ thể.
Trước đó tại hội nghị công tác cán bộ do Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức vào ngày 27-3, ông Trần Phong - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa - nhận được 100% số phiếu tín nhiệm bầu giữ chức vụ Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa nhiệm kỳ 2025-2030.
Sáng 6.5, tại TP.HCM đã diễn ra lễ ký kết quy chế phối hợp liên ngành giữa Bệnh viện Nhi đồng 2, Công an phường Sài Gòn, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Sài Gòn, luật sư, Báo Tiền Phong và Ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam - chi nhánh TP.HCM. Việc ký kết liên ngành nhằm kịp thời can thiệp, bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trong các trường hợp đặc biệt, trẻ bị bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ rơi hoặc cần hỗ trợ pháp lý.
Tại lễ ký kết, PGS-TS Phạm Ngọc Thạch, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết vào tháng 11.2024, bệnh viện ký kết chương trình phối hợp liên ngành với Chi hội Luật sư - Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM và Công an phường Bến Nghé (cũ, nay là phường Sài Gòn) nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc trẻ em bị bạo hành, xâm hại tình dục và các hành vi xâm hại khác.
Trong giai đoạn 2024 - 2026, Phòng Công tác xã hội của bệnh viện đã tiếp nhận và hỗ trợ 6 trường hợp nghi bị bạo hành, 2 trường hợp nghi bị xâm hại tình dục. Trong đó, trường hợp bệnh nhân N.K.P.U (17 tuổi, ở Hậu Giang cũ) là một vụ việc đặc biệt nghiêm trọng.
Theo đó, U. mắc đái tháo đường mạn tính, đang điều trị tại bệnh viện. Do ba mẹ đã ly thân nên U. và em gái sống cùng mẹ là bà K.N. Người mẹ làm nghề bán xôi chè, đã cắt đứt liên hệ với cha của U., chỉ khi cần tiền mới chủ động liên lạc.
Do quen biết với bà N. từ trước, trong một lần ông Trần Quốc D. đến bệnh viện thăm và cho tiền, người mẹ đã gợi ý U. "bán trinh" để lấy tiền chữa bệnh. Sau đó, U. bị mẹ lừa bán trinh cho ông D. 2 lần vào các ngày 16.8 và 8.12.2023 (lúc đó bé U. 14 tuổi).
Tết Nguyên đán 2024, cha bé đón các con về chơi. Trong thời gian này, bé U. tâm sự nhiều và nhắc đến cuốn nhật ký cá nhân. Khi đọc nhật ký, người cha phát hiện sự việc và lập tức tìm sự hỗ trợ từ luật sư Trần Thị Ngọc Nữ.
Ngay trong đêm, nhận thấy tính chất nghiêm trọng, luật sư đã liên hệ với Bệnh viện Nhi đồng 2. Từ cuộc gọi lúc 23 giờ, một phương án bảo vệ khẩn cấp được triển khai. Bệnh viện bố trí phòng riêng, tách bé khỏi mẹ để đảm bảo an toàn.
Sáng hôm sau, lực lượng công an phối hợp cùng luật sư có mặt tại bệnh viện. Để tránh gây hoảng loạn, các cán bộ công an mặc áo blouse như nhân viên y tế. Chỉ trong vòng 30 phút, người mẹ đã bị khống chế. Kết quả giám định xác định bé U. có dấu hiệu bị xâm hại tình dục.
Tại cơ quan điều tra, cả hai đối tượng đã thừa nhận hành vi phạm tội. Ngày 7.3.2024, hồ sơ vụ việc được Công an quận 1 (cũ) chuyển cho Công an quận Phú Nhuận (cũ) xử lý theo thẩm quyền.
Ngày 24.9.2024, tòa án tuyên phạt Trần Quốc D. 9 năm 6 tháng tù về tội mua dâm người dưới 18 tuổi; K.N 8 năm 6 tháng tù về tội môi giới mại dâm. Đồng thời, buộc ông D. bồi thường 240 triệu đồng cho bị hại.
Hiện bé U. sống cùng cha. Do gián đoạn học tập kéo dài, em chỉ có thể theo học bổ túc. Theo PGS-TS Phạm Ngọc Thạch, tâm lý bé vẫn còn nhiều bất ổn, thường xuyên có biểu hiện xúc động, hoảng loạn. Bé được tiếp tục điều trị đái tháo đường phụ thuộc insulin và được theo dõi tâm lý định kỳ tại bệnh viện.
Ngoài trường hợp trên, mô hình phối hợp liên ngành còn tiếp nhận và xử lý nhiều tình huống khác như: trẻ bị tai nạn giao thông không xác định nhân thân; trẻ dưới 14 tuổi có quan hệ tình dục phải cấp cứu; trẻ bị bỏ rơi, bạo hành từ gia đình hoặc trường học; trường hợp sử dụng bảo hiểm y tế không đúng quy định; hoặc phụ huynh tự ý cho trẻ dùng thuốc không có chỉ định của bác sĩ...
"Thực tế triển khai cho thấy mô hình đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Sự phối hợp giữa ngành y tế, công an và luật sư giúp hình thành mạng lưới bảo vệ trẻ em chặt chẽ, đảm bảo phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các trường hợp nguy cơ", PGS-TS Phạm Ngọc Thạch chia sẻ.
Cũng theo lãnh đạo Bệnh viện Nhi đồng 2, với mô hình này, trẻ không chỉ được điều trị y tế mà còn được hỗ trợ tâm lý và pháp lý một cách toàn diện. Các bên phối hợp thu thập chứng cứ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ, đồng thời xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm.
Ngoài ra, việc liên kết liên ngành cũng giúp rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao trách nhiệm và huy động hiệu quả nguồn lực xã hội.
Qua đó, đảm bảo an toàn cho trẻ, tạo điều kiện phục hồi và phát triển trong môi trường lành mạnh, góp phần ngăn ngừa tái diễn các hành vi xâm hại và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Trong chiến lược phát triển đô thị, TP.Đồng Xoài, trung tâm tỉnh lỵ Bình Phước cũ (nay là phường Bình Phước và phường Đồng Xoài, TP.Đồng Nai) đã quy hoạch và xây dựng các tuyến đường có lộ giới lớn từ 28 m đến 32 m như: Trường Chinh, Võ Văn Tần, Tôn Đức Thắng, Trần Hưng Đạo... Tuy nhiên, dù đã triển khai hàng chục năm, nhiều đoạn tuyến vẫn còn thi công dang dở, chưa thể kết nối thông suốt.
Tuyến đường Trường Chinh (quy hoạch 32 m), đoạn từ quốc lộ14 đến Khu đô thị Cát Tường Phú Hưng dài hơn 3 km nhưng thi công nhiều năm vẫn chưa thể thông tuyến, đang bị "băm nhỏ" thành nhiều khúc, không thể kết nối do không có mặt bằng.
Đáng chú ý, một đoạn dài khoảng 1 km đã cơ bản hoàn thiện từ nền đường, vỉa hè, cây xanh đến hệ thống thoát nước, nhưng do đường chưa thông, ít người qua lại, một đoạn lòng đường, vỉa hè dài khoảng 30 m bất ngờ chuyển thành bãi tập kết rác sinh hoạt.
"Đường Trường Chinh làm mãi không thông để người dân đi lại thuận tiện. Giờ lại xuất hiện bãi rác ở giữa đường, nhiều hôm nhân viên vệ sinh xịt hóa chất rồi đốt rác khiến khói, mùi hôi bay khắp nơi. Nếu phun hóa chất rồi đốt như vậy, lâu dài có khi còn làm hư hỏng cả nền đường", ông Nguyễn Văn Quân, (khu phố Tiến Hưng 1, phường Bình Phước) cho biết.
Trong khi đó, đường Trần Hưng Đạo nối dài từ phường Bình Phước đến phường Đồng Xoài cũng đã quy hoạch từ nhiều năm nay. Đáng chú ý, đoạn tuyến dài gần 3 km từ đường Nguyễn Bình đến quốc lộ14 có nhiều đoạn được thi công dang dở, không liền mạch, khiến tuyến đường rơi vào tình trạng "đoạn làm, đoạn bỏ". Một số đoạn tuyến đơn vị thi công đổ đất bồi nền rồi ngưng. Mỗi khi trời mưa lớn, đất đá từ trên nền đường quy hoạch chảy trực tiếp xuống khu vực người dân sinh sống gây ngập và đi lại rất khó khăn.
"Đường Trần Hưng Đạo này chắc quy hoạch cũng đã 20 năm rồi. Giờ đường có đoạn làm, đoạn không, có đoạn đổ đất rồi làm cống nhưng chưa xong mặt bằng, đường thì không kết nối được. Mùa mưa bà con đi lại rất khó khăn, nhất là người già, trẻ em. Mong con đường sớm hoàn thành để bà con đỡ vất vả", ông Đoàn Viết Ngự (phường Đồng Xoài) mong muốn.
Các tuyến đường khác như Võ Văn Tần, Tôn Đức Thắng nằm ngay trung tâm phường Bình Phước cũng chịu chung số phận khi chưa thể thông toàn tuyến, ảnh hưởng không nhỏ đến việc đi lại, sinh hoạt và kinh doanh buôn bán của người dân.
Không chỉ có hạ tầng giao thông, dự án mảng xanh lớn ở phường Bình Phước là dự án Khu đô thị mới - công viên trung tâm Đồng Xoài (tiền thân là Công viên văn hóa Đồng Xoài) cũng rơi vào tình trạng trì trệ kéo dài. Dự án được quy hoạch từ năm 2010 với diện tích ban đầu 34 ha. Sau một số lần điều chỉnh, dự án hiện có quy mô 49,27 ha, do Công ty CP phát triển nhà và đô thị Nha Trang (HUD) làm chủ đầu tư.
Sở hữu "vị trí vàng", đối diện Trung tâm hành chính tỉnh Bình Phước cũ (nay là phường Bình Phước), dự án từng được kỳ vọng sẽ làm thay đổi bộ mặt đô thị. Tuy nhiên sau rất nhiều năm, dự án này vẫn đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng.
Theo Ban quản lý dự án khu vực Đồng Xoài (Ban quản lý dự án, chủ đầu tư các dự án đường Trường Chinh, Võ Văn Tần, Trần Hưng Đạo), nguyên nhân chính khiến các công trình phải tạm ngưng thi công là do vướng mắc mặt bằng, chưa giải tỏa, đền bù xong do các dự án vẫn còn nhiều hộ dân chưa đồng thuận bàn giao mặt bằng.
Cũng theo Ban quản lý dự án, năm 2026, kế hoạch vốn TP.Đồng Nai đã giao cho 3 tuyến đường này tổng cộng 86 tỉ đồng, nhưng đến nay vẫn chưa thể giải ngân. Đơn vị đang có những kiến nghị cụ thể gửi Sở Xây dựng, Trung tâm phát triển quỹ đất chi nhánh Đồng Xoài, các địa phương liên quan nhằm tháo gỡ những khó khăn vướng mắc, những nút thắt về mặt bằng, để các dự án sớm tiếp tục được thi công.
Đối với dự án Khu đô thị mới - công viên trung tâm Đồng Xoài, hiện được chủ đầu tư chia làm 5 giai đoạn giải phóng mặt bằng. Trong đó, giai đoạn 1 và 2 có tổng diện tích 19,77 ha, đang được tăng tốc triển khai, phấn đấu hoàn thành bồi thường chậm nhất đến hết tháng 12.2026. Đối với các hộ dân đã bàn giao đất, mặt bằng sớm cho chủ đầu tư đều được hỗ trợ 3 triệu đồng/tháng tiền thuê nhà trong khi chờ đất tái định cư ngoài thực địa.
Trong khi đó, đại diện Trung tâm phát triển quỹ đất chi nhánh Đồng Xoài cho biết, ngày 11.5 qua, UBND TP.Đồng Nai đã ban hành quyết định quy định hệ số điều chỉnh giá đất năm 2026. Đây là cơ sở để đơn vị áp giá bồi thường cho các dự án. Đơn vị cũng đang khẩn trương thực hiện các bước để trình các địa phương phê duyệt phương án bồi thường đối với các dự án này.
Ông Đào Đình Chí, Phó chủ tịch UBND phường Bình Phước, cho rằng hiện nay cơ chế, chính sách và giá đất đã được khơi thông, không còn vướng mắc. Địa phương cũng đang tiếp tục vận động người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công các dự án đã có thông báo thu hồi đất. Đồng thời, tiếp tục phối hợp chặt chẽ Trung tâm phát triển quỹ đất chi nhánh Đồng Xoài để sớm phê duyệt phương án bồi thường cho các hộ dân còn lại trong vùng dự án; quyết tâm có mặt bằng sạch để sớm thông các tuyến đường dang dở và đưa dự án công viên về đích đúng tiến độ theo từng giai đoạn.
