Phía sau tỷ lệ duy trì sĩ số hơn 98% là hành trình lặng lẽ của thầy cô, bộ đội biên phòng và già làng nơi vùng đất đỏ bazan.
Chưa đến 4 giờ sáng, khi phố thị còn chìm trong giấc ngủ, thầy Lê Văn Triều, giáo viên âm nhạc kiêm Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học Kpă Klơng (xã Ia Nan, tỉnh Gia Lai), đã rời nhà ở phường Pleiku để vượt gần 80 km lên trường. Hơn 20 năm gắn bó với vùng biên Ia Nan, thầy Triều đã quá quen với những con đường đỏ bụi mùa khô, lầy lội mùa mưa dẫn vào các thôn làng xa xôi.
Trên con đường đất đỏ dẫn vào làng Sơn, thầy Triều thi thoảng dừng xe, xem lại danh sách học sinh nghỉ học hôm trước. Với các giáo viên ở Ia Nan, việc đến tận nhà vận động học sinh ra lớp đã trở thành công việc thường ngày.
Thầy Triều kể hơn 20 năm trước, nhiều đoạn đường vào xã chỉ là đường đất đỏ, mùa khô bụi mù còn mùa mưa lầy lội. Đường sá nay đã thuận lợi hơn, nhưng việc giữ học sinh đến lớp vẫn còn nhiều gian nan. “Có em không muốn đi học, thấy thầy cô đến vận động thì trốn. Nhưng tụi mình không thể bỏ cuộc. Ai cũng cố gắng để học sinh hiểu rằng học tập sẽ giúp thay đổi tương lai của chính mình, của gia đình và cả thôn làng”, thầy Triều chia sẻ.
Đó không phải câu chuyện riêng của thầy Triều. Ở Trường tiểu học Kpă Klơng, việc giáo viên đến tận nhà vận động học sinh đã trở thành một “luật bất thành văn”. Giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn đều phải nắm chắc hoàn cảnh từng em, theo dõi sĩ số hằng ngày để kịp thời tìm đến những em nghỉ học.
Cô Trần Thị Nhung, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trách nhiệm ấy được mỗi giáo viên thấm nhuần ngay từ ngày đầu nhận lớp. “Học sinh nghỉ không lý do thì hôm sau giáo viên phải xuống tận nhà tìm hiểu. Không chỉ gọi điện hay nhắn tin, thầy cô phải trực tiếp gặp gỡ để hiểu hoàn cảnh từng gia đình, từ đó mới có cách hỗ trợ phù hợp”, cô Nhung nói.
Bếp ăn bán trú ý nghĩa Ia Nan là xã có đường biên giới giáp Campuchia với 9 thôn làng, bao gồm 3 làng chủ yếu là đồng bào thiểu số gồm: làng Tung, làng Nú và làng Sơn. Trong đó, làng Sơn nằm cách xa trường học nhất, với khoảng cách từ 4 – 6 km. Phần lớn học sinh đi bộ đến trường mỗi ngày, chỉ một số ít được bố mẹ chở đến.
Nhiều gia đình chưa coi trọng việc học, thường đưa con lên rẫy thay vì đến lớp. Có em nhỏ dù tuổi còn thơ đã phải phụ giúp cha mẹ nương rẫy. Theo lời các thầy cô, có trường hợp bố mẹ quen cho tiền mỗi buổi đến lớp, đến khi không cho nữa, các em bỏ học luôn.
Gắn bó với Trường tiểu học Kpă Klơng hơn 7 năm, cô Trần Thị Nhung hiểu rất rõ bài toán giữ học sinh ở lại với con chữ. Nhiều em học xong buổi sáng rồi về nhà và không quay lại trường vào buổi chiều. Khoảng cách xa xôi, sự thiếu quan tâm của phụ huynh cùng bữa trưa thiếu thốn khiến việc duy trì sĩ số luôn là nỗi trăn trở của nhà trường.
Năm 2021, nhà trường quyết định mở bếp ăn bán trú miễn phí để giữ học sinh ở lại trường cả ngày. Mỗi buổi trưa, khoảng 100 học sinh được ăn cơm ngay tại trường. “Chúng tôi muốn các em có một bữa ăn đủ đầy để yên tâm học tập. Có bữa trưa ở trường, các em sẽ không phải đi bộ về nhà rồi nghỉ luôn buổi chiều”, cô Nhung chia sẻ.
Người đứng bếp chính là chú bảo vệ của trường. Gạo và thực phẩm được các nhà hảo tâm đóng góp, còn rau xanh nhiều năm nay do Đồn Biên phòng Ia Nan hỗ trợ. Những suất cơm giản dị ấy đã góp phần giữ nhiều học sinh ở lại lớp học.
Ở Ia Nan, việc giữ trẻ đến trường không chỉ là trách nhiệm của riêng thầy cô mà là sự chung tay của cả cộng đồng. Các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Nan thường xuyên phối hợp cùng nhà trường đến từng thôn làng tuyên truyền, vận động phụ huynh cho con em đi học. Những buổi tối xuống từng nhà trò chuyện, thuyết phục bà con đã trở thành công việc quen thuộc của các đội công tác địa bàn nơi vùng biên giới.
Già làng và người có uy tín cũng được nhà trường nhờ vả. Mỗi buổi sinh hoạt cộng đồng, mỗi cuộc họp làng trở thành dịp để nhắc nhở phụ huynh, học sinh về tầm quan trọng của việc học. Ở những nơi mà lời nói của thầy cô có khi chưa đủ sức nặng thì lời của già làng lại dễ thấm vào lòng người.
Già Ralan Jok, già làng làng Sơn nói: “Các thầy cô ở đây quý lắm, đến từng nhà động viên học sinh đến lớp. Mình cũng cố gắng góp chút công sức nói với mọi người trong làng cố gắng cho con đi học kiếm cái chữ để sau này có tương lai tốt hơn”.
Những nỗ lực nói trên đã mang lại kết quả. Tỷ lệ học sinh đến lớp tại Trường tiểu học Kpă Klơng thường xuyên đạt trên 98%. Đây là con số đáng ngạc nhiên đối với một trường vùng sâu vùng xa, nơi trước kia từng được xem là một trong những “vùng trũng” của giáo dục tỉnh Gia Lai. Năm học 2025 – 2026, tỷ lệ học sinh lên lớp đạt 99,1%, với 30% học sinh được khen thưởng. Ngôi trường với 25 giáo viên, dạy gần 450 học sinh, bao gồm nhiều em đến từ 3 làng chủ yếu là đồng bào thiểu số Jrai, đang viết nên câu chuyện giáo dục đầy ý nghĩa của chính mình.
Điều khiến các thầy cô hạnh phúc hơn cả là nhiều học sinh từng đi bộ đến trường trên những con đường đất đỏ nay đã học lên THPT, đại học rồi quay trở về công tác tại quê hương. Những hạt giống của tương lai đang dần nảy mầm từ sự kiên trì của “những người đưa đò” vùng biên.
Ông Ngô Hữu Phước, Bí thư Đảng ủy xã Ia Nan, đánh giá Trường Tiểu học Kpă Klơng là điểm sáng giáo dục của địa phương nhờ duy trì tốt sĩ số học sinh, xây dựng bếp ăn bán trú miễn phí và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với các lực lượng tại địa phương.
Hiện một ngôi trường liên cấp mới đang được xây dựng, dự kiến đưa vào sử dụng trong năm học 2026 – 2027 với kỳ vọng sẽ tiếp tục cùng những giáo viên nhiều năm gõ cửa từng ngôi nhà từ lúc trời chưa sáng để vận động học sinh đến lớp viết nên câu chuyện đẹp ở vùng biên.
Theo TTXVN, phát biểu tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh giữ gìn văn hóa các dân tộc không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn giữ gìn nền tảng tinh thần của xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nên sức mạnh nội sinh cho phát triển đất nước bền vững.
Trong nền tảng đó, các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín giữ vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là những người lưu giữ ký ức cộng đồng, mà còn là điểm tựa tinh thần, là nơi hội tụ niềm tin, góp phần giữ vững sự ổn định và gắn kết từ cơ sở.
Những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo chuyển biến tích cực cả về nhận thức và đời sống xã hội. Nhiều địa phương đã xuất hiện những mô hình, những cách làm rất thiết thực và giàu ý nghĩa.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ cần thẳng thắn nhìn nhận rằng sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức mới, có những vấn đề mang tính lâu dài, tác động trực tiếp đến nền tảng phát triển bền vững của đất nước.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, yêu cầu đặt ra là phát triển hài hòa giữa nâng cao đời sống và giữ gìn bản sắc, giữa hội nhập với tự chủ văn hóa.
Cần đặc biệt coi trọng vai trò chủ thể của cộng đồng, bởi chính người dân là chủ thể gìn giữ, thực hành và trao truyền các giá trị văn hóa. Chỉ khi văn hóa được nuôi dưỡng từ ý thức tự giác và niềm tự hào của mỗi người, mới có thể tồn tại, phát triển một cách bền vững.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín sẽ tiếp tục phát huy vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần giữ gìn bản sắc, củng cố khối đại đoàn kết và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Đồng thời mong muốn các nghệ nhân tiếp tục truyền dạy cho lớp trẻ, để tiếng nói, làn điệu dân ca, nghề truyền thống được nối dài trong đời sống hôm nay.
Cần quan tâm tạo điều kiện để văn hóa được thực hành trong đời sống, có không gian để gìn giữ và lan tỏa, để mỗi người dân, mỗi cộng đồng thực sự trở thành chủ thể của quá trình bảo tồn và phát triển văn hóa.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu cùng nhau giữ vững sự bình yên của bản làng, góp phần giữ ổn định từ cơ sở.
Bằng uy tín, bằng trách nhiệm và bằng tình cảm gắn bó với Nhân dân, các già làng, trưởng bản... tiếp tục nêu gương, vận động bà con không nghe theo những lời xúi giục sai trái, không vi phạm pháp luật, không để các yếu tố tiêu cực xâm nhập cộng đồng.
Giữ cho bản làng bình yên cũng chính là góp phần giữ vững sự ổn định chung của đất nước và cùng nhau đổi mới nếp nghĩ, cách làm để phát triển bền vững quê hương, đất nước.
Tiếp tục vận động bà con phát huy tinh thần tự lực, chủ động vươn lên, phát triển kinh tế gia đình, xóa bỏ hủ tục, xây dựng đời sống văn minh.
Bảo tồn văn hóa cần gắn chặt với phát triển sinh kế, nhất là du lịch cộng đồng, để người dân vừa gìn giữ bản sắc, vừa nâng cao thu nhập, từ đó tạo động lực lâu dài cho việc bảo tồn và phát huy văn hóa.
Phát triển không chỉ là có thêm cái mới, mà còn là giữ gìn và phát huy được những giá trị tốt đẹp vốn có của mình.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành và các cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.
Coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, gắn chặt với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của địa phương, của đất nước.
Chính phủ cần tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách về văn hóa theo hướng đồng bộ, sát thực tiễn.
Ưu tiên nguồn lực cho văn hóa cơ sở, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, bảo đảm văn hóa thực sự đi vào đời sống, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội...
Ngày 3/6, UBND xã Phú Riềng (thành phố Đồng Nai) tổ chức tuyên dương và tặng giấy khen cho anh Nông Văn Trường, Nguyễn Huy Hùng, Nguyễn Văn Hậu, Phạm Quang Hiếu và chị Phạm Thị Thương vì hành động dũng cảm cứu người trong mưa lũ.
Trước đó, khoảng 20h ngày 2/6, mưa lớn kéo dài khiến nước tại cống suối Dên (xã Phú Riềng) dâng cao, chảy xiết. Trong lúc đi qua điểm ngập, 3 phụ nữ cùng 2 xe máy bị dòng nước cuốn trôi. Phát hiện sự việc, 5 người dân lập tức ứng cứu, đưa các nạn nhân vào bờ an toàn.
Tối cùng ngày, Bí thư Đảng ủy xã Phú Riềng Nguyễn Thị Xuân Hoà và ông Nguyễn Danh Tùng, Chủ tịch UBND xã, đã đến hiện trường để kiểm tra, kịp thời động viên người dân và các lực lượng cứu hộ.
Theo anh Nông Văn Trường, thời điểm xảy ra vụ việc, trời mưa lớn, nước chảy rất mạnh.
"Khi thấy 3 người bị nước cuốn, chúng tôi buộc dây vào cột điện rồi lần theo dòng nước tiếp cận, đưa họ vào bờ. Việc cứu người kéo dài khoảng 30 phút", anh Trường chia sẻ.
Trước đó, chiều tối 2/6, nhiều khu vực tại thành phố Đồng Nai xảy ra mưa lớn kéo dài, gây ngập nặng.
UBND TP Hà Nội vừa góp ý hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng đường vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội do Bộ Xây dựng lập. Thành phố cơ bản thống nhất với phương án nghiên cứu nhưng đề nghị điều chỉnh một số nội dung về quy mô đầu tư, tổ chức giao thông và phương án triển khai.
Đối với các đoạn tuyến cao tốc và các nút giao trên địa bàn có quy hoạch mặt cắt ngang 120 m, Hà Nội đề xuất ngân sách Trung ương đầu tư phần đường cao tốc chính, bao gồm giải phóng mặt bằng và xây dựng theo quy mô 8 làn xe. Phần diện tích còn lại từ chân taluy đường cao tốc đến hết phạm vi quy hoạch sẽ do thành phố thực hiện giải phóng mặt bằng và đầu tư đường song hành bằng ngân sách địa phương.
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội, phương án 6 làn xe trong hồ sơ nghiên cứu cơ bản phù hợp với các quy hoạch hiện hành. Tuy nhiên, đoạn tuyến qua Hà Nội có vai trò kết nối các tuyến cao tốc Hà Nội - Lào Cai, Cầu Giẽ - Ninh Bình, đồng thời liên kết với hệ thống giao thông khung ra vào nội đô. Vì vậy, thành phố kiến nghị bổ sung định hướng nâng quy mô tuyến từ 6 lên 8 làn xe.
Hà Nội cũng đề xuất không xây dựng các cầu vượt qua tuyến cao tốc. Theo định hướng phát triển, vành đai 5 là tuyến giao thông kết hợp đường sắt đô thị nên cần nghiên cứu hệ thống hầm chui dân sinh kết nối hai bên tuyến, có vỉa hè tối thiểu 1 m dành cho người đi bộ và các hầm chui cho phương tiện tải trọng lớn nhằm bảo đảm lưu thông và khai thác hiệu quả quỹ đất dọc tuyến.
Đối với nút giao giữa vành đai 5 với trục Hồ Tây - Ba Vì và cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình, thành phố đề xuất giao địa phương đầu tư trong một dự án riêng do đây là nút giao phức hợp của nhiều tuyến đường.
Ngoài ra, Hà Nội kiến nghị nghiên cứu phương án gộp nút giao giữa vành đai 5 với trục phát triển phía Nam trên địa bàn thành phố và nút giao với quốc lộ 38 thuộc tỉnh Ninh Bình thành một nút giao liên thông nhằm thuận lợi cho tổ chức giao thông và nâng cao hiệu quả khai thác tuyến.
Theo hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi do Bộ Xây dựng lập, vành đai 5 Vùng Thủ đô dài khoảng 340 km, có điểm đầu tại xã Yên Bài, kết nối với Km367+100 đường Hồ Chí Minh và khép kín thành một vòng vành đai. Tuyến không bao gồm khoảng 33 km đi trùng với cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên và Hà Nội - Lào Cai.
Đoạn tuyến qua Hà Nội dài khoảng 51 km, đi qua các xã, phường Yên Bài, Yên Xuân, Phú Cát, Xuân Mai, Hồng Sơn, Mỹ Đức, Hương Sơn, Hòa Xá, Sơn Tây và Tùng Thiện.
Theo quy hoạch, tuyến có mặt cắt ngang 120 m, gồm đường cao tốc ở giữa và đường song hành hai bên. Phần đường cao tốc được thiết kế với nền đường rộng 33 m, gồm 6 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp. Tổng mức đầu tư sơ bộ toàn dự án khoảng 261.688 tỷ đồng.
