Phía sau tỷ lệ duy trì sĩ số hơn 98% là hành trình lặng lẽ của thầy cô, bộ đội biên phòng và già làng nơi vùng đất đỏ bazan.
Chưa đến 4 giờ sáng, khi phố thị còn chìm trong giấc ngủ, thầy Lê Văn Triều, giáo viên âm nhạc kiêm Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học Kpă Klơng (xã Ia Nan, tỉnh Gia Lai), đã rời nhà ở phường Pleiku để vượt gần 80 km lên trường. Hơn 20 năm gắn bó với vùng biên Ia Nan, thầy Triều đã quá quen với những con đường đỏ bụi mùa khô, lầy lội mùa mưa dẫn vào các thôn làng xa xôi.
Trên con đường đất đỏ dẫn vào làng Sơn, thầy Triều thi thoảng dừng xe, xem lại danh sách học sinh nghỉ học hôm trước. Với các giáo viên ở Ia Nan, việc đến tận nhà vận động học sinh ra lớp đã trở thành công việc thường ngày.
Thầy Triều kể hơn 20 năm trước, nhiều đoạn đường vào xã chỉ là đường đất đỏ, mùa khô bụi mù còn mùa mưa lầy lội. Đường sá nay đã thuận lợi hơn, nhưng việc giữ học sinh đến lớp vẫn còn nhiều gian nan. “Có em không muốn đi học, thấy thầy cô đến vận động thì trốn. Nhưng tụi mình không thể bỏ cuộc. Ai cũng cố gắng để học sinh hiểu rằng học tập sẽ giúp thay đổi tương lai của chính mình, của gia đình và cả thôn làng”, thầy Triều chia sẻ.
Đó không phải câu chuyện riêng của thầy Triều. Ở Trường tiểu học Kpă Klơng, việc giáo viên đến tận nhà vận động học sinh đã trở thành một “luật bất thành văn”. Giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn đều phải nắm chắc hoàn cảnh từng em, theo dõi sĩ số hằng ngày để kịp thời tìm đến những em nghỉ học.
Cô Trần Thị Nhung, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trách nhiệm ấy được mỗi giáo viên thấm nhuần ngay từ ngày đầu nhận lớp. “Học sinh nghỉ không lý do thì hôm sau giáo viên phải xuống tận nhà tìm hiểu. Không chỉ gọi điện hay nhắn tin, thầy cô phải trực tiếp gặp gỡ để hiểu hoàn cảnh từng gia đình, từ đó mới có cách hỗ trợ phù hợp”, cô Nhung nói.
Bếp ăn bán trú ý nghĩa Ia Nan là xã có đường biên giới giáp Campuchia với 9 thôn làng, bao gồm 3 làng chủ yếu là đồng bào thiểu số gồm: làng Tung, làng Nú và làng Sơn. Trong đó, làng Sơn nằm cách xa trường học nhất, với khoảng cách từ 4 – 6 km. Phần lớn học sinh đi bộ đến trường mỗi ngày, chỉ một số ít được bố mẹ chở đến.
Nhiều gia đình chưa coi trọng việc học, thường đưa con lên rẫy thay vì đến lớp. Có em nhỏ dù tuổi còn thơ đã phải phụ giúp cha mẹ nương rẫy. Theo lời các thầy cô, có trường hợp bố mẹ quen cho tiền mỗi buổi đến lớp, đến khi không cho nữa, các em bỏ học luôn.
Gắn bó với Trường tiểu học Kpă Klơng hơn 7 năm, cô Trần Thị Nhung hiểu rất rõ bài toán giữ học sinh ở lại với con chữ. Nhiều em học xong buổi sáng rồi về nhà và không quay lại trường vào buổi chiều. Khoảng cách xa xôi, sự thiếu quan tâm của phụ huynh cùng bữa trưa thiếu thốn khiến việc duy trì sĩ số luôn là nỗi trăn trở của nhà trường.
Năm 2021, nhà trường quyết định mở bếp ăn bán trú miễn phí để giữ học sinh ở lại trường cả ngày. Mỗi buổi trưa, khoảng 100 học sinh được ăn cơm ngay tại trường. “Chúng tôi muốn các em có một bữa ăn đủ đầy để yên tâm học tập. Có bữa trưa ở trường, các em sẽ không phải đi bộ về nhà rồi nghỉ luôn buổi chiều”, cô Nhung chia sẻ.
Người đứng bếp chính là chú bảo vệ của trường. Gạo và thực phẩm được các nhà hảo tâm đóng góp, còn rau xanh nhiều năm nay do Đồn Biên phòng Ia Nan hỗ trợ. Những suất cơm giản dị ấy đã góp phần giữ nhiều học sinh ở lại lớp học.
Ở Ia Nan, việc giữ trẻ đến trường không chỉ là trách nhiệm của riêng thầy cô mà là sự chung tay của cả cộng đồng. Các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Nan thường xuyên phối hợp cùng nhà trường đến từng thôn làng tuyên truyền, vận động phụ huynh cho con em đi học. Những buổi tối xuống từng nhà trò chuyện, thuyết phục bà con đã trở thành công việc quen thuộc của các đội công tác địa bàn nơi vùng biên giới.
Già làng và người có uy tín cũng được nhà trường nhờ vả. Mỗi buổi sinh hoạt cộng đồng, mỗi cuộc họp làng trở thành dịp để nhắc nhở phụ huynh, học sinh về tầm quan trọng của việc học. Ở những nơi mà lời nói của thầy cô có khi chưa đủ sức nặng thì lời của già làng lại dễ thấm vào lòng người.
Già Ralan Jok, già làng làng Sơn nói: “Các thầy cô ở đây quý lắm, đến từng nhà động viên học sinh đến lớp. Mình cũng cố gắng góp chút công sức nói với mọi người trong làng cố gắng cho con đi học kiếm cái chữ để sau này có tương lai tốt hơn”.
Những nỗ lực nói trên đã mang lại kết quả. Tỷ lệ học sinh đến lớp tại Trường tiểu học Kpă Klơng thường xuyên đạt trên 98%. Đây là con số đáng ngạc nhiên đối với một trường vùng sâu vùng xa, nơi trước kia từng được xem là một trong những “vùng trũng” của giáo dục tỉnh Gia Lai. Năm học 2025 – 2026, tỷ lệ học sinh lên lớp đạt 99,1%, với 30% học sinh được khen thưởng. Ngôi trường với 25 giáo viên, dạy gần 450 học sinh, bao gồm nhiều em đến từ 3 làng chủ yếu là đồng bào thiểu số Jrai, đang viết nên câu chuyện giáo dục đầy ý nghĩa của chính mình.
Điều khiến các thầy cô hạnh phúc hơn cả là nhiều học sinh từng đi bộ đến trường trên những con đường đất đỏ nay đã học lên THPT, đại học rồi quay trở về công tác tại quê hương. Những hạt giống của tương lai đang dần nảy mầm từ sự kiên trì của “những người đưa đò” vùng biên.
Ông Ngô Hữu Phước, Bí thư Đảng ủy xã Ia Nan, đánh giá Trường Tiểu học Kpă Klơng là điểm sáng giáo dục của địa phương nhờ duy trì tốt sĩ số học sinh, xây dựng bếp ăn bán trú miễn phí và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với các lực lượng tại địa phương.
Hiện một ngôi trường liên cấp mới đang được xây dựng, dự kiến đưa vào sử dụng trong năm học 2026 – 2027 với kỳ vọng sẽ tiếp tục cùng những giáo viên nhiều năm gõ cửa từng ngôi nhà từ lúc trời chưa sáng để vận động học sinh đến lớp viết nên câu chuyện đẹp ở vùng biên.
Ngày 12.4, Sở Tài chính thành phố Đà Nẵng cho biết, toàn thành phố hiện có hơn 3.800 cơ sở nhà, đất. Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, có 828 cơ sở không còn nhu cầu sử dụng.
Thực hiện hướng dẫn của Bộ Tài chính, sở đã tham mưu UBND thành phố phê duyệt phương án sắp xếp, xử lý toàn bộ số tài sản dôi dư này. Trong đó, 247 cơ sở được chuyển đổi công năng để phục vụ các mục đích thiết yếu như nhà ở công vụ, y tế, giáo dục và các hoạt động công cộng.
Đối với 581 cơ sở còn lại, thành phố giao cho Trung tâm Quản lý và khai thác nhà, Trung tâm Phát triển quỹ đất cùng UBND các xã, phường tiếp nhận và xử lý theo quy định. Tùy vào hiện trạng thực tế, các đơn vị sẽ xây dựng phương án khai thác, cho thuê; nếu không còn khả năng sử dụng sẽ tiến hành bán đấu giá nhằm thu hồi ngân sách.
Ngoài ra, từ ngày 1.7.2025 đến nay, Đà Nẵng tiếp nhận 83 cơ sở nhà, đất do Trung ương chuyển giao. Trong số này, 60 cơ sở được giao Trung tâm Quản lý và khai thác nhà; 1 cơ sở được quy hoạch làm bãi đỗ xe công cộng; 9 cơ sở bố trí làm trụ sở làm việc cho các cơ quan, đơn vị; 12 cơ sở giao cho UBND các xã, phường; và 1 cơ sở đang được Bộ Tài chính hoàn thiện thông tin để xử lý theo quy định.
Trước đó, qua kiểm tra thực tế tại phường Bàn Thạch và phường Tam Kỳ, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó bí thư Thành ủy Đà Nẵng đã yêu cầu các đơn vị khẩn trương đưa các cơ sở dôi dư vào khai thác, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng xuống cấp, hư hỏng gây lãng phí tài sản công.
UBND thành phố Đà Nẵng cũng đã ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tiếp tục siết chặt công tác quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công đúng quy định. Đồng thời, yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra việc sắp xếp, xử lý, mua sắm và khai thác tài sản công, đặc biệt là các hoạt động kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết. Những trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.
Ngày 28.4, Công an thành phố Đà Nẵng tổ chức hội nghị giao ban công tác tháng 4. Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp, Giám đốc Công an thành phố Đà Nẵng, chủ trì hội nghị.
Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp đánh giá trong tháng 4, toàn lực lượng đã bám sát chỉ đạo, triển khai đồng bộ các mặt công tác và đạt nhiều kết quả nổi bật. An ninh chính trị tiếp tục được giữ vững; bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn các đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các sự kiện lớn, không để xảy ra bị động, bất ngờ.
Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm được đẩy mạnh, nhiều chuyên án, vụ án lớn được triệt phá, tạo hiệu ứng tích cực trong xã hội. Đáng chú ý, lực lượng công an đã chủ động nhận diện, xử lý hiệu quả tình trạng thanh thiếu niên tụ tập gây rối tại khu vực trung tâm, nhận được sự đồng tình của người dân.
Trong tháng 4, Công an thành phố Đà Nẵng cũng tích cực tham mưu chính sách hỗ trợ lực lượng phòng, chống ma túy; triển khai Nghị quyết 57, Đề án 06, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin trong chỉ đạo, điều hành. Công tác xây dựng lực lượng được chú trọng, siết chặt kỷ luật, nâng cao chất lượng cán bộ, nhất là ở cơ sở.
Tuy nhiên, lãnh đạo Công an thành phố Đà Nẵng cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại như: công tác nắm tình hình, xử lý vấn đề liên quan khiếu kiện, tôn giáo có lúc chưa kịp thời; một số lĩnh vực an ninh còn tiềm ẩn phức tạp; quản lý địa bàn có nơi chưa chặt chẽ; việc xây dựng xã, phường không ma túy còn thiếu quyết liệt.
Kết luận hội nghị, thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp yêu cầu các đơn vị khẩn trương khắc phục hạn chế, phát huy vai trò người đứng đầu, không để tồn tại kéo dài. Trong tháng 5, toàn lực lượng tập trung bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn các sự kiện lớn, dịp lễ 30.4 - 1.5, lễ hội pháo hoa quốc tế và mùa du lịch hè, đặc biệt là chương trình gala "Tổ quốc bình yên" sắp diễn ra.
Bên cạnh đó, công an các đơn vị cần nâng cao chất lượng điều tra, xử lý tội phạm; kéo giảm tội phạm bền vững, nhất là tội phạm núp bóng doanh nghiệp, tội phạm liên quan người nước ngoài, thanh thiếu niên gây rối và tội phạm ma túy. Đồng thời, tăng cường quản lý địa bàn, cư trú, dữ liệu dân cư; đẩy mạnh chuyển đổi số, định danh điện tử; chủ động phòng ngừa cháy nổ trong mùa nắng nóng và triển khai đồng bộ giải pháp kéo giảm tai nạn giao thông.
Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp nhấn mạnh ngay sau hội nghị, các đơn vị phải cụ thể hóa nhiệm vụ, triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp, bảo đảm hoàn thành thắng lợi các mục tiêu công tác đã đề ra.
Ngày 9-5, Hội Y học dự phòng Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: "Thủy đậu - Vắc xin thế hệ 2 chủng MAV/06 và những cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới (WHO)".
Phó giáo sư Phạm Quang Thái - Phó trưởng khoa kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương - cho biết mỗi năm trên thế giới có hơn 4.200 ca tử vong do thủy đậu.
Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bệnh có xu hướng dịch chuyển sang người lớn, gia tăng đột biến mức độ nghiêm trọng và biến chứng. Đây là bệnh có mức độ lây lan rất cao, thậm chí lây trong giai đoạn ủ bệnh chưa có triệu chứng, 1 người nhiễm bệnh có thể lây từ 12-18 người.
Ở Việt Nam, thủy đậu liên tục nằm trong top 5 bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất, thế nhưng khi có dịch trong trường học thì mới được chú ý nhiều hơn, còn nếu không thì đa phần chỉ dừng lại ở mức "biết vậy thôi".
Bên cạnh đó, hiện vắc xin thủy đậu vẫn chưa nằm trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Người dân muốn tiêm phải tự chi trả, nên nhiều địa phương lựa chọn phương án chỉ giám sát dịch chứ không triển khai rộng rãi.
Theo thống kê từ năm 2010 đến 2024, tại Việt Nam số ca nhập viện vì thủy đậu rất lớn. Có những năm cao điểm như 2018 lên tới hơn 63.000 ca được báo cáo, gia tăng từ tháng 2 đến tháng 5.
Tuy nhiên, từ năm 2023, số ca mắc thủy đậu có xu hướng tăng trở lại, cho thấy nguy cơ bùng phát dịch vẫn hiện hữu nếu không duy trì tỉ lệ tiêm chủng phòng bệnh cao và đồng đều trong cộng đồng.
Ngoài biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm phổi hay tổn thương thần kinh, thủy đậu còn để lại sẹo rất nặng và đôi khi dẫn đến tử vong. Những nhóm nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh hay người suy giảm miễn dịch đều rất cần được bảo vệ.
Một vấn đề khác rất đáng chú ý là vi rút thủy đậu có thể tồn tại ngủ yên trong hệ thần kinh và tái hoạt động sau này dưới dạng zona thần kinh. Trước đây chúng ta thường nghĩ zona chỉ gặp ở người lớn tuổi, nhưng hiện nay tại các bệnh viện da liễu đã ghi nhận nhiều trường hợp rất trẻ, chỉ 18-20 tuổi cũng mắc bệnh, chủ yếu liên quan đến stress và suy giảm miễn dịch.
Trả lời câu hỏi tại sao tỉ lệ nhập viện do thủy đậu ở Việt Nam lại có xu hướng gia tăng, dù vắc xin đã có mặt từ lâu? Ông Thái cho rằng do khoảng trống bao phủ vắc xin, nhận thức sai lệch nghĩ đây là bệnh nhẹ và trễ nhịp lịch tiêm mũi vắc xin.
Hiện nay tỉ lệ tiếp cận vắc xin ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP.HCM đã cao hơn rất nhiều. Có khảo sát cho thấy khoảng 90% người dân có tiếp cận dịch vụ tiêm chủng.
Tuy nhiên, tỉ lệ bỏ sót vắc xin thủy đậu vẫn còn cao vì nhiều phụ huynh ưu tiên các vắc xin khác mà quên mất thủy đậu. Chính vì vậy, chúng ta vẫn liên tục ghi nhận các ổ dịch trường học, các ca biến chứng nặng và tử vong.
Phó giáo sư Thái khuyến cáo về thời điểm tiêm, hiện nay có thể tiêm sớm từ 9 tháng tuổi trong trường hợp có dịch. Tuy nhiên, nếu xét tối ưu về miễn dịch thì 12 tháng tuổi vẫn là thời điểm phù hợp nhất.
Lý do là trong những tháng đầu đời, trẻ còn nhận kháng thể từ mẹ. Nếu tiêm quá sớm, đáp ứng miễn dịch chưa thực sự tối ưu. Nhiều nghiên cứu cho thấy tiêm ở thời điểm từ 12 tháng tuổi trở lên cho khả năng tạo miễn dịch cao gấp nhiều lần so với tiêm lúc 9 tháng.
