Trịnh Hữu Chín, 28 tuổi, hiện làm việc ở khoa Gây mê, Hồi sức tính cực ngoại khoa và Quản lý đau, Bệnh viện Đại học Y Dược cơ sở Linh Đàm. Tấm thẻ tên “ThS. BSNT Trịnh Hữu Chín” cài trên áo blouse gần đây đánh dấu chặng đường mới, sau 9 năm học để lấy cùng lúc ba tấm bằng Thạc sĩ, Bác sĩ nội trú và Bác sĩ chuyên khoa I, của trường Đại học Y Dược.
Trên hành trình ấy, Chín đã ba lần đứng ở vị trí cao nhất. Anh vào trường năm 2016 với vị trí thủ khoa đầu vào ở phương thức xét điểm thi đánh giá năng lực HSA. Sáu năm sau, anh tốt nghiệp thủ khoa ngành Y khoa với số điểm 3.59/4. Và tháng 5 này, Chín một lần nữa được vinh danh khi dẫn đầu danh sách bác sĩ nội trú tốt nghiệp.
“Mình chưa bao giờ cố gắng để trở thành thủ khoa”, chàng trai Hà Nội nói. “Mình chỉ cố gắng để thu lượm được nhiều kiến thức, kỹ năng nhất có thể”.
Là cựu học sinh chuyên Tin, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, Chín rẽ hướng sang ngành Y từ năm lớp 11 vì say mê môn Sinh học, dù gia đình không có ai theo nghề này.
Ngày vào đại học, Chín xác định tranh thủ tối đa thời gian để tự học. Ngoài kiến thức trên lớp, anh tìm đọc sách y khoa và các tài liệu chính thống trên Internet, chú ý quan sát, hỏi thăm bệnh nhân khi học lâm sàng tại bệnh viện. Với cách học đó, Chín vẫn có mặt trong các hoạt động của trường, tham gia chống dịch Covid-19 mà không ảnh hưởng nhiều đến tiến độ học tập.
Sáu năm đại học vất vả, nhưng với Chín, quãng thời gian đó “không thể so sánh” với ba năm học bác sĩ nội trú. Để vượt qua kỳ thi đầu vào khốc liệt, bất cứ sinh viên nào cũng phải “cày ngày, cày đêm”, ôn luyện đủ mảng, từ các môn cơ sở như Giải phẫu, Sinh lý, đến các môn chuyên ngành Nội, Ngoại, Sản, Nhi.
Khác với một số trường Y, Đại học Y Dược yêu cầu thí sinh chọn chuyên ngành nội trú trước khi thi. Chỉ được tiếp xúc với Gây mê hồi sức qua các bài học Ngoại khoa, nhưng Chín đã bị cuốn hút bởi vai trò thầm lặng của lĩnh vực này.
“Về mặt gây mê, mình giúp bệnh nhân đỡ đau, trải qua ca mổ an toàn. Về hồi sức, mình có thể xử trí giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn nhất, bước đầu cứu sống bệnh nhân”, Chín nói.
Học tại nhiều bệnh viện tuyến trung ương, Chín tham gia điều trị cho bệnh nhân như một bác sĩ chính thức, được thầy hướng dẫn và giải đáp thắc mắc trực tiếp, định hướng, gợi ý giải pháp để ứng dụng ngay.
Thời gian này, Chín ở phòng mổ nhiều hơn bất cứ đâu. Có những ngày 8-9h tối, anh mới về. Cũng có ngày gặp ca nặng, nửa đêm mới rời phòng mổ, Chín ngủ tại viện để chuẩn bị cho cuộc họp giao ban vào 7h30 hôm sau.
“Mình thường ăn trưa vào lúc hai giờ chiều. Có khi ăn được một miếng thì có thông báo từ phòng mổ, đành bỏ đũa chạy vào ngay”, Chín kể.
Ngoài thời gian, công việc của một bác sĩ gây mê đòi hỏi sự tỉ mỉ và độ chính xác cao. Chín mô tả nó pha trộn giữa Ngoại khoa và Nội khoa khi vừa phải tư duy tính toán liều thuốc cẩn thận, vừa phải cẩn trọng trong thao tác, thủ thuật, đảm bảo bệnh nhân an toàn.
Thông thường, Chín khám và đánh giá bệnh nhân từ hôm trước để lên kế hoạch, đưa ra phương án điều trị. Trong quá trình gây mê, anh tiếp tục tính toán, dò liều, làm sao giúp bệnh nhân không chịu đau đớn nhưng vẫn giữ được huyết áp và hô hấp. Với những ca cấp cứu, bác sĩ buộc phải có phản xạ, tính toán nhanh bởi không có nhiều thời gian để tìm hiểu trước về bệnh nhân.
“Hồi còn học đại học, mình chỉ được quan sát các thầy cô, anh chị làm. Khi học bác sĩ nội trú, mình mới trực tiếp trải qua”, Chín nói. “Tất cả trải nghiệm khiến mình thêm trân trọng và muốn gắn bó với nghề”.
Dù công việc tại viện rất căng thẳng, Chín tự thấy ba năm diễn ra suôn sẻ cho đến khi chuẩn bị bảo vệ khóa luận và thi tốt nghiệp. Giai đoạn đó, ngoài duy trì phần lớn thời gian trong ngày tại viện, Chín phải ôn thêm lý thuyết, thu thập và xử lý số liệu, viết bài, sinh hoạt khoa học và hỗ trợ các thầy hướng dẫn bác sĩ nội trú khóa dưới.
Chín còn tham gia hội nghị khoa học gây mê hồi sức toàn quốc, giành giải ba báo cáo viên trẻ xuất sắc năm 2025.
Nhận xét về học trò, BS. Trịnh Kế Điệp, Trưởng khoa Gây mê, Hồi sức tích cực ngoại khoa và Quản lý đau của bệnh viện, cho biết Chín có năng lực vượt trội hơn nhiều bạn bè đồng trang lứa và đã có thể độc lập xử lý các ca mổ thông thường.
Điều khiến thầy Điệp ấn tượng nhất là sự nhất quán, “trước sau như một” của Chín. Thầy nhớ có lần Chín nói “Em xác định theo thầy thì thầy đi đâu em sẽ đi đấy, kể cả thầy về bệnh viện tuyến huyện”.
“Đến khi tôi rời bệnh viện Hữu nghị Việt Đức về trường Đại học Y Dược, Chín cũng quyết tâm được ở lại trường công tác, dù một số bệnh viện trung ương mời ở lại làm”, thầy Điệp nói.
Song song nâng cao tay nghề tại viện, Chín học chứng chỉ sư phạm để chuẩn bị cho vị trí giảng viên. Anh mong được đứng trên bục giảng để truyền đạt lại những kiến thức cho sinh viên khóa dưới.
Quan niệm “học Y là học cả đời”, bác sĩ trẻ cũng đang tham gia khóa đào tạo nâng cao tay nghề tại các bệnh viện khác và lên kế hoạch làm tiến sĩ khi đủ điều kiện.
Tinh thần đổi mới ấy đã được thể hiện rõ nét tại Hội nghị Toàn quốc Khoa học Xã hội và Ngôn ngữ 2026, do Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) phối hợp cùng Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) tổ chức.
Ghi nhận 145 bài báo toàn văn đến từ 35 cơ sở đào tạo và nghiên cứu trong nước cùng nhiều trường đại học quốc tế như Đại học Quốc lập Thanh Hoa, Đại học Ngôn ngữ Bắc Kinh và Học viện Công nghệ Bắc Kinh (Trung Quốc), sự kiện trở thành ‘điểm hẹn’ nghiên cứu, thu hút đông đảo nhà khoa học, học giả tham gia.
GS.TS. Lê Văn Cảnh - Phó hiệu trưởng HUTECH - cho rằng: "Các nhà nghiên cứu cần chủ động thích ứng, khai thác hiệu quả công nghệ mới, đồng thời bảo tồn các giá trị nhân văn và cảm xúc con người.
Đây không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để khoa học xã hội khẳng định vị thế trong hệ sinh thái tri thức hiện đại".
GS.TS. Lê Văn Cảnh phát biểu khai mạc chương trình - Ảnh: NTCC
Mở đầu phiên toàn thể, 4 tham luận tiêu biểu đến từ các báo cáo viên thuộc nhiều trường đại học uy tín đã tập trung vào các vấn đề trọng tâm của khoa học xã hội và ngôn ngữ trong bối cảnh chuyển đổi số.
Nội dung các báo cáo bao quát nhiều hướng tiếp cận như hệ giá trị văn hóa, giáo dục ngôn ngữ, nghiên cứu liên ngành và các xu hướng quản lý trong lĩnh vực mới, thể hiện bức tranh đa chiều của hoạt động nghiên cứu hiện nay.
Các tham luận gắn với thực tiễn, thu hút nhiều ý kiến trao đổi đa chiều - Ảnh: NTCC
Bên cạnh phiên toàn thể, hội nghị tổ chức 06 tiểu ban chuyên môn gồm: Khoa học xã hội; Khoa học giáo dục; Luật học và Quan hệ quốc tế; Du lịch bền vững; Khoa học chính trị và các ngành ngôn ngữ (Trung Quốc học, Hàn Quốc học, Nhật Bản học, Ngôn ngữ Anh).
Tại đây, hơn 40 báo cáo viên đã trình bày, trao đổi và phản biện các kết quả nghiên cứu trong môi trường học thuật, tăng cường kết nối chuyên môn và thúc đẩy hợp tác liên ngành.
Hơn 40 báo cáo viên trình bày tại các phiên tiểu ban - Ảnh: NTCC
Góp phần khuyến khích các hình thức truyền đạt và tiếp cận tri thức sáng tạo, hội nghị đã trưng bày hơn 20 poster nghiên cứu về đa dạng các vấn đề khoa học xã hội và ngôn ngữ.
Hoạt động không chỉ ghi nhận nỗ lực của các tác giả mà còn tạo nên không gian học thuật năng động, thúc đẩy các ý tưởng mới đến cộng đồng nghiên cứu trẻ.
Chia sẻ về điểm đặc biệt của hội nghị năm nay, PGS.TS. Phạm Văn Việt - Trưởng phòng Khoa học Công nghệ HUTECH cho biết, lần đầu tiên hội nghị áp dụng hệ thống quản lý bài nộp trực tuyến thực hiện hoàn toàn trên nền tảng số.
Các bản thảo đều được kiểm tra trùng lặp, phân công biên tập viên chuyên môn phụ trách và đánh giá bởi hai phản biện độc lập theo mô hình ‘mù đôi’. Qua đó nâng cao chất lượng học thuật và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế trong xuất bản khoa học.
Với L.T.N, học sinh (HS) lớp 12 ở TP.HCM, một ngày ôn tập thường bắt đầu lúc 8 giờ sáng và kết thúc vào 2-3 giờ rưỡi sáng hôm sau với hy vọng đậu vào ngành sư phạm.
L.T.N kể em bắt đầu ôm giấc mơ trở thành giáo viên dạy sinh học từ cuối học kỳ 1 lớp 12 và tăng tốc ôn tập từ đầu năm nay để xét tuyển vào Trường ĐH Sư phạm TP.HCM. Song vì lo ngại điểm chuẩn tăng cao - năm ngoái yêu cầu hơn 8 điểm mỗi môn - nữ sinh quyết định thi đánh giá năng lực chuyên biệt của trường này (H-SCA) để kết hợp xét học bạ, bên cạnh ý định ban đầu là xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Ngày 29.5 cũng là lần thứ ba N. tham dự kỳ thi này, sau 2 lần thi đầu kết quả chưa như ý. "Em thấy áp lực hơn hồi thi lớp 10 nhiều, thậm chí tính đến kế hoạch năm sau thi lại nếu năm nay chưa thành công. Các kỳ thi cứ tới liên tục, em rất sợ", nữ sinh bộc bạch.
Như kể nếu như năm lớp 9 chỉ chịu áp lực không được vào một ngôi trường tốt, thì năm lớp 12 nỗi lo tăng thành mất đi tương lai tốt nếu "sẩy chân". Bởi lẽ, số lượng nguyện vọng dù tăng gấp 5 lần so với hồi thi lớp 10, nhưng cơ hội vào nguyện vọng 1 phải cạnh tranh ở quy mô toàn quốc chứ không chỉ ở TP.HCM. "Kết quả cuộc thi ngày hôm nay sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới những tháng ngày sau này", N. nói.
N. cho biết đã học thêm các môn toán, lý, hóa, sinh từ hè để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT nhưng đến đầu tháng 4 phải học thêm môn sinh H-SCA vì "đề rất khó, như một chân trời mới", dù bản thân từng thi học sinh giỏi môn sinh. Thế là mỗi ngày, ngoài giờ học chính khóa, N. phải học thêm trực tiếp các môn thi tốt nghiệp THPT trong 3 tiếng, sau đó thêm 2 tiếng rưỡi học trực tuyến cho kỳ thi H-SCA, kéo dài đến đúng nửa đêm.
"Có những hôm em ôn tiếp tới 2, 3 giờ rưỡi sáng mới đi ngủ tùy tình trạng sức khỏe. Khi thi học kỳ thì có lúc em thức trắng đêm đợi trời sáng để đi thi luôn. Những ngày gần đây vì không có lịch học trên trường nữa nên em thường dậy trễ hơn, khoảng 7 giờ và 8 giờ sẽ ngồi vào bàn học tiếp đến chiều", N. kể và nói thêm: "Em và một bạn khác thấy áp lực kinh khủng. Có những ngày hai đứa nói chuyện xong, tự nhiên đứng giữa trường khóc ngon ơ".
Tương tự, thời gian qua, Trịnh Xuân Trang, HS lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM), thường bắt đầu ngày mới vào sáng sớm và xếp lại sách vở khi kim đồng hồ đã nhích tới 1, 2 giờ. Đặt nguyện vọng 1 vào Trường ĐH Ngoại thương, nữ sinh nhìn nhận đây sẽ là một hành trình khó khăn và trước đó đã 2 lần dự thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM (V-ACT) để tăng sức cạnh tranh - với mục tiêu trên 1.000 điểm.
Trang cũng nhận định so với thi lớp 10, kỳ thi tốt nghiệp THPT căng thẳng hơn do "có quá nhiều lựa chọn", khiến cô bạn liên tục thấy mông lung, băn khoăn chẳng biết lựa chọn của mình có thực sự phù hợp hay không. Đồng thời, nữ sinh cũng đối diện với áp lực đồng trang lứa, khi nhiều bạn bè ở trường sở hữu giải cấp thành phố, quốc gia hay thậm chí quốc tế.
"May mắn là em luôn được nhận "liều thuốc" tinh thần rất lớn từ gia đình. Mỗi đêm khi học bài, ba mẹ có khi đang ngủ còn giật mình tỉnh giấc khuyên em ngủ sớm, mang trái cây tiếp sức hay ôm em để động viên. Em cũng từng rưng rưng khi mỗi lần đạt điểm không tốt, ba mẹ không trách móc mà chỉ bảo còn nhiều con đường khác để đi và ba mẹ sẽ luôn ở đây với con", Trang kể.
Có thể thấy, không chỉ HS mà nhiều phụ huynh cũng sinh hoạt chung lịch trình với con để động viên con trong những tháng năm thi cử cuối cùng của tuổi học trò. Chị Lê Thị Oanh (46 tuổi, ngụ P.Bình Hưng Hòa, TP.HCM), có con đang học lớp 12 vừa đạt nhiều học bổng giá trị của các trường nước ngoài, là một trường hợp điển hình.
Chị Oanh kể từ lúc con bắt đầu nhen nhóm ý định du học cho tới thời điểm đã chuẩn bị sẵn sàng như hiện tại, chị chưa từng nguôi lo lắng. Mỗi lần chứng kiến con phải thức tới 2-3 giờ sáng để học hay nghiên cứu hồ sơ, chị rất xót, đến nỗi không ngủ được, phải thức chuẩn bị đồ ăn thức uống cho con. "Nhiều lúc thấy con ngủ rồi nên mình cũng ngủ, tới khi chợt tỉnh giấc lại thấy con đang học vì chưa đạt mục tiêu trong ngày. Thực sự xót lắm", chị kể.
Hiện tại, khi con không còn nhiều áp lực trước kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới, nỗi lo chuyển sang việc liệu con có thể tự lập và sống tốt ở xứ người. "Con nói mình tự bay được, ba mẹ không cần đưa đi, đồng thời đặt các mục tiêu rõ ràng ngay từ hè này nên tôi đã phần nào an tâm", chị Oanh kể.
Như vậy, những lựa chọn khác ngoài xét điểm tốt nghiệp THPT là lý do giúp nhiều sĩ tử cuối cấp giảm được áp lực. Nguyễn Tôn Diễm Anh, HS lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chia sẻ em thấy may mắn vì không chọn phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT nên có thể tận hưởng những ngày cuối cấp một cách trọn vẹn nhất và học thêm một số kỹ năng mềm.
Trước đó, Diễm Anh đạt điểm SAT 1.550 và IELTS 8.5, đồng thời đạt giải học sinh giỏi quốc gia môn tiếng Anh. Đây là tiền đề giúp nữ sinh xét tuyển vào các trường công lập, trường quốc tế tại VN để chinh phục đam mê ngành kinh doanh quốc tế. Nỗi lo lớn nhất của Diễm Anh ở thời điểm này là việc chuẩn bị hồ sơ xin học bổng sao cho chỉn chu nhất. "Em khá háo hức về hành trình trên giảng đường ĐH sắp tới", Diễm Anh nói.
Thầy Nguyễn Võ Minh Tâm, đồng sáng lập TTE-The Learning Center ở TP.HCM, kể nhiều học trò của thầy nhìn nhận kỳ thi lớp 10 nặng nề hơn vì mang tính "sống còn", không có nhiều phương thức để vào trường mơ ước và không có cách nào để tăng khả năng cạnh tranh ngoài việc phải dồn sức luyện thi. Trong khi đó, với kỳ thi tốt nghiệp THPT, các bạn có đa dạng phương thức xét tuyển và có thể ôn luyện lấy các chứng chỉ quốc tế từ trước - chẳng hạn như IELTS hoặc SAT - để được cộng thêm điểm.
"Một số bạn cảm thấy tự tin hơn ở kỳ thi tốt nghiệp THPT vì có thể phát huy đúng sở trường của bản thân, thông qua việc chọn tổ hợp môn khoa học tự nhiên hay khoa học xã hội, thay vì bắt buộc học văn, toán, tiếng Anh như hồi thi lớp 10", thầy Tâm chia sẻ. "Tuy nhiên, tâm lý dù có phần thoải mái hơn, các bạn đều cho rằng kỳ thi sắp tới sẽ khó và nặng hơn hẳn vì đề phân hóa cao, phạm vi kiến thức rộng và cạnh tranh quy mô toàn quốc", thầy nói.
Chuẩn bị cho những ngày thi sắp tới, L.T.N chia sẻ em thường đi bơi vào cuối tuần cũng như tham gia các hoạt động cùng bạn bè để san sẻ áp lực. Trong khi đó, Xuân Trang dành thời gian để trò chuyện với gia đình về giấc mơ và định hướng của mình. "Đến những ngày cuối cùng, em không còn quá căng thẳng nữa vì tin rằng ngàn ngày học ở trường vừa qua đã trang bị đầy đủ năng lực, giúp em chinh phục hành trình phía trước", Trang nói.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, tính đến ngày 12-5, gần 20 trường đào tạo khối ngành sức khỏe đã công bố dự kiến mức học phí năm học 2026 - 2027, với mức thu dao động từ 20 đến hơn 800 triệu đồng/năm, tùy theo ngành, trường đào tạo.
Trong đó Trường đại học VinUni dự kiến mức học phí cao nhất: hơn 815 triệu đồng/năm với ngành y khoa, chưa bao gồm khoản hỗ trợ 35% học phí do Tập đoàn Vingroup tài trợ.
Theo nhà trường, khoản hỗ trợ 35% này được tự động áp dụng cho tất cả sinh viên trúng tuyển và duy trì trong suốt toàn bộ thời gian học tập tại trường. Như vậy, học phí của ngành y khoa còn khoảng gần 530 triệu đồng/năm.
Hai trường có học phí ngành y khoa trên 100 triệu đồng là Đại học Phenikaa và Trường đại học Tân Tạo.
Trong các trường có học phí tăng mạnh, Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam tăng học phí 102,9% với ngành dược học (từ 27,6 lên 56 triệu đồng/năm), hai ngành y khoa và y học cổ truyền đều tăng học phí trên 80% so với năm ngoái.
Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tăng học phí ngành y khoa từ 55,2 lên 81 triệu đồng/năm (tăng hơn 46%)...
Một số trường như Trường đại học Đại Nam, Trường đại học Phan Châu Trinh, Trường đại học Y Dược Buôn Ma Thuột khi công bố học phí kèm theo cam kết không tăng học phí trong toàn khóa học.
Theo danh sách các chương trình đào tạo được đánh giá, công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng, do Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cập nhật đến ngày 28-2-2026, có gần 3.200 chương trình đào tạo đại học đạt tiêu chuẩn chất lượng.
Theo nghị định của Chính phủ về học phí, mức trần (mức cao nhất được thu) năm học 2026 - 2027 từ 1,71 - 3,5 triệu đồng/tháng, áp dụng với các trường công lập chưa tự chủ. Nhóm trường tự chủ, tùy mức độ có thể thu học phí cao hơn trần 2 - 2,5 lần.
Với chương trình đạt kiểm định, các trường được tự xác định mức học phí.
