Một video lan truyền trên mạng xã hội tại Indonesia đang gây chú ý khi cho rằng thế giới xuất hiện dịch bệnh hoặc đại dịch do vi rút theo chu kỳ 6 năm/lần, thậm chí ám chỉ các đợt bùng phát đã được “dàn dựng có chủ đích”. Tuy nhiên, các chuyên gia dịch tễ học khẳng định không có bằng chứng khoa học nào cho giả thuyết này.
Theo đó, video đăng trên Instagram đã liệt kê hàng loạt dịch bệnh lớn như SARS năm 2002, cúm H1N1 năm 2009, Ebola, COVID-19 và vi rút Hanta để tạo cảm giác tồn tại một “chu kỳ đại dịch” cố định.
Tuy nhiên, nhà dịch tễ học Dicky Budiman thuộc Đại học Griffith cho biết lịch sử các đợt bùng phát dịch cho thấy khoảng cách xuất hiện giữa các dịch bệnh rất khác nhau và không hề tuân theo quy luật 6 năm.
Ông dẫn chứng SARS xuất hiện năm 2002, cúm H1N1 năm 2009, Hội chứng hô hấp vùng Trung Đông (MERS) năm 2012 và COVID-19 năm 2019. Ngoài ra, Ebola, Zika, cúm gia cầm hay vi rút Hanta cũng xuất hiện ở nhiều thời điểm khác nhau.
Theo ông Budiman, việc lựa chọn có chủ đích một số mốc thời gian rồi bỏ qua nhiều đợt dịch khác đã tạo ra cảm giác như tồn tại một “mô hình bí mật”.
Ông nhấn mạnh rằng Ebola thực tế đã được phát hiện từ những năm 1970, còn vi rút Hanta đã được biết đến từ giai đoạn 1950 – 1970 chứ không phải mới xuất hiện gần đây.
Chuyên gia này cho biết giới khoa học hiện ước tính có khoảng 1,6 triệu loại vi rút tồn tại trong tự nhiên và khoảng 800.000 loại có khả năng gây bệnh cho con người. Tuy vậy, nhân loại mới chỉ nghiên cứu kỹ một phần rất nhỏ trong số đó.
Các chuyên gia cũng cảnh báo con người thường có xu hướng tìm kiếm quy luật trong các sự kiện ngẫu nhiên – hiện tượng được gọi là apophenia, tức nhìn thấy mối liên hệ dù không tồn tại quan hệ nhân quả rõ ràng.
Giới khoa học đồng thời khuyến cáo công chúng cần thận trọng với các thông tin về dịch bệnh lan truyền trên mạng xã hội, bởi các thuyết âm mưu liên quan đến đại dịch dễ gây hoang mang và làm sai lệch hiểu biết khoa học.
Đây là một phần kế hoạch khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân giai đoạn 2026 - 2030, do UBND tỉnh Tây Ninh vừa ban hành. Mục tiêu là bảo đảm 100% người dân trong tỉnh được khám ít nhất một lần mỗi năm, theo đối tượng và lộ trình ưu tiên.
Riêng năm 2026, tỉnh ưu tiên hơn 2,1 triệu người. Nhóm đông nhất là hơn 920.000 người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo và cận nghèo, người có công, người dân tộc thiểu số và người sống ở vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Tiếp đến là hơn 570.000 trẻ em mầm non và học sinh phổ thông, cùng hơn 630.000 lao động trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị.
Còn lại là hơn 3.000 dân quân thường trực chưa được bố trí kinh phí khám sức khỏe theo ngành, và hơn 1.000 người khác tùy khả năng cân đối ngân sách cùng các nguồn vốn hợp pháp khác.
Tất cả những người sau khi được khám sức khỏe hoặc khám sàng lọc đều được lập hồ sơ theo dõi và cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời.
Việc khám sức khỏe định kỳ với những người này sẽ được duy trì hằng năm đến năm 2030.
Tại buổi lễ, nhiều bệnh viện đa khoa tư nhân trên địa bàn đã cùng hưởng ứng với ngành y tế thực hiện chiến dịch 90 ngày đêm khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân.
Ông Lê Văn Hẳn - Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh - cho biết chiến dịch 90 ngày đêm này nhằm tuyên truyền, vận động để mỗi người dân hiểu rõ ý nghĩa, quyền lợi, trách nhiệm và tích cực tham gia khám sức khỏe, từ đó chủ động đăng ký, tham gia khám theo hướng dẫn của địa phương và ngành y tế. Đồng thời huy động mọi nguồn lực của xã hội chung tay trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Ngay sau khi công bố danh mục dịch vụ khám miễn phí hôm qua, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, tiếp tục làm rõ lộ trình thực hiện tại sự kiện hợp tác y tế ngày 13/5 ở Hà Nội.
Theo ông Đức, bác sĩ sẽ khám nội khoa, tai mũi họng, xét nghiệm máu, nước tiểu và chụp X-quang tim phổi nhằm giúp người dân tầm soát sớm bệnh lý phổ biến như tiểu đường, tim mạch, suy gan thận. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, cơ sở y tế lập tức hướng dẫn và chuyển bệnh nhân lên tuyến chuyên khoa để điều trị chuyên sâu.
Ngành y tế chọn trạm y tế xã, phường làm nơi cung cấp dịch vụ để người dân dễ tiếp cận nhất. Nếu tuyến cơ sở thiếu thiết bị hay nhân sự, tuyến trên sẽ trực tiếp chi viện và hỗ trợ chuyên môn. Cơ quan quản lý ưu tiên nhóm 5% dân số chưa có thẻ bảo hiểm (phần lớn chưa từng khám định kỳ) cùng các gia đình chính sách, người có công hưởng lợi ích từ chương trình đầu tiên.
Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động khởi động sớm, điển hình như TP HCM đang lên kế hoạch khám cho khoảng 15 triệu cư dân và người lao động trên địa bàn.
Để đảm bảo nguồn tiền duy trì chương trình, Bộ Tài chính sẽ cân đối ngân sách quốc gia dựa trên đề xuất của các tỉnh thành. Cục Phòng bệnh cũng đang tính toán chi phí cụ thể nhằm đưa vào hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh. Các cơ quan chức năng đồng thời tận dụng dữ liệu thu thập từ những đợt khám này để hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân ngay trong năm nay.
Chiến lược tầm soát bệnh tật diện rộng đóng vai trò nền tảng giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu miễn viện phí cơ bản vào năm 2030. Nhằm chuẩn bị nguồn lực y khoa cho lộ trình này, Bộ Y tế vừa ký thỏa thuận 5 năm với các đối tác quốc tế, trọng tâm tìm kiếm giải pháp quản lý bệnh mãn tính, số hóa bệnh án và giám sát hiệu quả chính sách ngay trong thực tiễn.
Bác sĩ Menhel Kinno, chuyên khoa tim mạch tại Hệ thống Bệnh viện Đại học Rush (Mỹ), cho biết người bị huyết áp cao không nên bật dậy đột ngột khỏi giường, đặc biệt nếu đang dùng thuốc điều trị. Thay vào đó, nên từ từ nâng người dậy và ngồi yên trên giường khoảng 1–2 phút để cơ thể thích nghi. Nếu đứng lên quá nhanh, người bệnh có thể bị chóng mặt, choáng váng, thậm chí ngất xỉu do huyết áp tụt tạm thời khi lượng máu trở về tim giảm.
Theo bác sĩ Kinno, vào buổi sáng, huyết áp có xu hướng tăng tự nhiên do nhịp sinh học, sự gia tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm và thay đổi nội tiết tố. Sự tăng đột ngột này có thể tạo thêm áp lực lên tim mạch, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim, quá tải tim hoặc các biến cố tim mạch khác, đặc biệt ở người chưa kiểm soát tốt huyết áp.
Không chỉ vậy, các chuyên gia cũng khuyến cáo người bệnh tránh lao ngay vào các hoạt động thể chất cường độ cao như chạy nhanh, tập HIIT hay nâng tạ nặng ngay sau khi thức dậy. Thay vào đó, nên bắt đầu ngày mới bằng việc uống một cốc nước ấm, dùng thuốc theo chỉ định, rồi sau khoảng 30 - 60 phút mới vận động nhẹ như vươn vai hoặc đi bộ chậm.
Các bác sĩ tim mạch nhấn mạnh, người bị huyết áp cao cần tránh những thay đổi đột ngột về tư thế hoặc cường độ vận động vào buổi sáng. Việc duy trì nhịp sinh hoạt chậm rãi, ổn định ngay sau khi thức dậy sẽ giúp giảm áp lực lên hệ tim mạch và hạn chế nguy cơ biến chứng.
