Kết thúc môn thi cuối cùng, không ít học sinh bước ra khỏi phòng thi với cảm giác nhẹ nhõm. Những ngày tháng ôn luyện căng thẳng, thức khuya, học thêm, làm đề liên tục tưởng như đã khép lại.
Tuy nhiên, với nhiều em, thời điểm sau kỳ thi lại không hề dễ chịu. Có em vừa thi xong đã sốt, đau họng, cảm cúm. Có em ngủ li bì nhiều ngày nhưng vẫn mệt. Một số khác rơi vào trạng thái mất ngủ, lo âu, liên tục kiểm tra đáp án, dự đoán điểm số hoặc cảm thấy trống rỗng khi mục tiêu lớn nhất trước mắt đột ngột biến mất.
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, Hội Thể thao dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, đây không phải hiện tượng hiếm gặp. Sau một thời gian dài chịu áp lực, cơ thể và tâm lý của học sinh có thể phản ứng theo nhiều cách khác nhau.
“Trong giai đoạn ôn thi, cơ thể học sinh giống như đang vận hành ở chế độ căng liên tục. Khi kỳ thi kết thúc, áp lực giảm đột ngột, cơ thể mới bắt đầu bộc lộ những vấn đề đã bị che lấp trước đó”, BS Hoàng phân tích.
Phản ứng “xả áp” sau nhiều tháng gồng mình
Trong thời gian ôn thi, học sinh thường phải duy trì cường độ học tập cao. Nhiều em ngủ ít, ăn uống thất thường, sử dụng cà phê hoặc nước tăng lực để tỉnh táo. Cùng lúc, áp lực điểm số, kỳ vọng của gia đình và nỗi lo chọn trường khiến hệ thần kinh luôn trong trạng thái căng thẳng.
BS Hoàng cho biết, khi căng thẳng kéo dài, cơ thể sẽ tăng tiết các hormone stress như cortisol và adrenaline. Những hormone này giúp học sinh tỉnh táo hơn, tập trung hơn và tạm thời chịu đựng được cường độ học tập lớn.
Tuy nhiên, trạng thái đó không thể kéo dài mãi. Cortisol cũng có tác động nhất định lên hệ miễn dịch. Trong lúc ôn thi, nhiều phản ứng mệt mỏi, viêm nhiễm hoặc suy kiệt có thể chưa bộc lộ rõ. Đến khi kỳ thi kết thúc, áp lực giảm nhanh, cơ thể chuyển sang trạng thái thả lỏng. Đây là lúc các triệu chứng xuất hiện.
“Không ít học sinh sau thi bị cảm cúm, viêm họng, đau đầu, đau mỏi cơ, rối loạn tiêu hóa. Nhiều người nghĩ đơn giản là do đi chơi, dầm mưa, ăn uống linh tinh sau thi. Thực tế, nền tảng sức khỏe đã bị bào mòn từ trước đó”, BS Hoàng nói.
Theo chuyên gia, hiện tượng này có thể hiểu là phản ứng “xả áp” của cơ thể. Trong nhiều tháng, học sinh cố gắng duy trì nhịp học dày đặc. Khi mục tiêu thi cử kết thúc, cơ thể không còn phải “gồng” như trước, các rối loạn về miễn dịch, tiêu hóa, giấc ngủ và thần kinh thực vật bắt đầu lộ ra.
Mất ngủ, mệt mỏi, rối loạn nhịp sinh học
Một biểu hiện rất thường gặp sau kỳ thi là rối loạn giấc ngủ. Nhiều học sinh đã quen với việc thức khuya trong nhiều tháng. Có em ngủ lúc 1-2h sáng, thậm chí muộn hơn, rồi dậy sớm để tiếp tục ôn tập.
Sau kỳ thi, dù không còn áp lực học bài, cơ thể không thể lập tức quay lại nhịp sinh học bình thường. Một số em khó ngủ, ngủ không sâu, thức giấc giữa đêm. Một số em khác ngủ rất nhiều nhưng vẫn thấy mệt, đầu nặng, thiếu năng lượng.
BS Hoàng cho rằng, giấc ngủ là yếu tố phục hồi quan trọng nhất với học sinh sau thi. Khi thiếu ngủ kéo dài, não bộ không có đủ thời gian tái tạo năng lượng, củng cố trí nhớ và điều hòa cảm xúc. Điều này khiến học sinh dễ cáu gắt, buồn bã, giảm tập trung hoặc cảm thấy kiệt sức dù không còn học nhiều như trước.
Ngoài giấc ngủ, chế độ ăn uống cũng bị xáo trộn. Trong giai đoạn ôn thi, nhiều em bỏ bữa sáng, ăn vội, ăn nhiều đồ ngọt, đồ chiên rán hoặc dùng đồ uống chứa caffeine. Sau thi, một số em lại ăn uống thất thường, ngủ bù quá nhiều, bỏ vận động.
“Não bộ tiêu thụ rất nhiều năng lượng. Sau một kỳ thi căng thẳng, học sinh cần được phục hồi bằng giấc ngủ, dinh dưỡng và vận động nhẹ. Nếu chỉ nằm dài, thức khuya, dùng điện thoại liên tục hoặc ăn uống tùy tiện, cơ thể càng khó hồi phục”, BS Hoàng khuyến cáo.
Khi hết thi nhưng áp lực chưa hết
Không chỉ thể chất, tâm lý của học sinh cũng dễ bị tổn thương sau kỳ thi. Nhiều người nghĩ thi xong là hết áp lực. Nhưng với học sinh lớp 12, giai đoạn sau thi lại mở ra một dạng căng thẳng khác: chờ điểm, xét tuyển, chọn ngành, chọn trường.
Theo BS Hoàng, thời gian chờ kết quả là giai đoạn nhạy cảm. Học sinh dễ rơi vào trạng thái lo âu vì không chắc chắn về tương lai. Một số em liên tục so đáp án, tính điểm, đọc dự đoán điểm chuẩn, so sánh với bạn bè. Việc này nếu kéo dài có thể khiến tâm lý căng thẳng hơn.
Đáng chú ý, sau nhiều năm đặt kỳ thi làm mục tiêu trung tâm, khi kỳ thi kết thúc, một số học sinh cảm thấy trống rỗng. Các em không biết nên làm gì tiếp theo, không còn lịch học quen thuộc, không còn áp lực rõ ràng để hướng tới. Cảm giác mất phương hướng này có thể khiến các em buồn bã, chán nản hoặc thu mình.
“Với những học sinh có tính cầu toàn, dễ lo âu hoặc chịu kỳ vọng lớn từ gia đình, giai đoạn sau thi có thể nặng nề không kém giai đoạn ôn thi. Có em chỉ cần nghĩ mình làm sai vài câu đã mất ngủ nhiều đêm”, BS Hoàng chia sẻ.
Chuyên gia nhấn mạnh, phụ huynh cần đặc biệt tránh so sánh con với bạn bè, anh chị em hoặc con nhà người khác. Những câu hỏi tưởng như bình thường như “được bao nhiêu điểm”, “có chắc đỗ không”, “sao bạn kia làm được mà con không làm được” có thể khiến học sinh thêm áp lực.
Dấu hiệu cần được chú ý
Theo BS Hoàng, phần lớn biểu hiện mệt mỏi, cảm cúm, rối loạn ngủ nhẹ sau thi có thể cải thiện sau vài ngày đến một tuần nếu học sinh được nghỉ ngơi đúng cách. Tuy nhiên, gia đình không nên chủ quan nếu các triệu chứng kéo dài hoặc có xu hướng nặng lên.
Về thể chất, học sinh cần được thăm khám nếu sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn ói nhiều, tiêu chảy kéo dài, sụt cân nhanh, ăn uống kém hoặc mệt mỏi không cải thiện sau nghỉ ngơi.
Về tâm lý, phụ huynh nên lưu ý nếu con mất ngủ nhiều ngày, lo âu quá mức, khóc thường xuyên, thu mình, không muốn giao tiếp, bỏ ăn, mất hứng thú với các hoạt động thường ngày hoặc có biểu hiện hoảng loạn khi nhắc đến điểm số, xét tuyển.
“Điều quan trọng là không quy chụp rằng con yếu đuối hay làm quá. Với học sinh, kỳ thi tốt nghiệp THPT là một cột mốc lớn. Phản ứng căng thẳng sau thi cần được nhìn nhận nghiêm túc”, BS Hoàng nói.
Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị ngày 19/6 cho biết sức khỏe nam bệnh nhân đã chuyển biến khả quan, các chỉ số sinh tồn ổn định sau 10 ngày điều trị tích cực.
Tai nạn xảy ra khi nạn nhân trèo lên cây cao khoảng 4 m thì cành cây bất ngờ gãy khiến anh rơi xuống đất. Một cành cây khác dưới đất đâm xuyên vùng bụng làm anh mất nhiều máu và bất tỉnh. Sau khi được người nhà đưa đến Trạm Y tế xã Bến Quan sơ cứu và băng bó cầm máu, bệnh nhân lập tức chuyển tuyến đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị.
Thời điểm nhập viện cấp cứu, người bệnh đã rơi vào trạng thái sốc nặng, huyết áp tụt sâu chỉ còn 80/40 mmHg. Qua thăm khám lâm sàng, êkíp ghi nhận vết thương thấu bụng kích thước 2x1 cm nằm dưới bờ sườn phải đang chảy máu nhiều, kèm theo triệu chứng đau tức ngực và đau đầu. Các bác sĩ nhanh chóng hồi sức chống sốc, băng ép vết thương để hạn chế mất máu và chỉ định chụp CT toàn thân.
Kết quả chẩn đoán hình ảnh xác định bệnh nhân bị sốc giảm thể tích do chấn thương gan độ IV. Đây là mức độ tổn thương đặc biệt nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh nên ê-kíp điều trị lập tức chỉ định phẫu thuật khẩn cấp.
Mở ổ bụng người bệnh, các bác sĩ phát hiện lượng máu rất lớn nên nhanh chóng hút sạch để giải phóng phẫu trường và kiểm soát điểm chảy máu. Quan sát tổn thương thực tế, vùng gan của nạn nhân bị vỡ nát ở vị trí giữa phân thùy trước và phân thùy sau, đồng thời có vết rách sâu khoảng 4 cm ở mặt tạng hạ phân thùy V.
Để cứu sống người bệnh, các phẫu thuật viên áp dụng thủ thuật Pringle nhằm tạm thời kiểm soát dòng máu đi vào gan. Nhờ đó, êkíp phát hiện thêm tổn thương rách tĩnh mạch gan phải và một nhánh tĩnh mạch cửa phải. Các bác sĩ tiến hành khâu cầm máu các mạch máu tổn thương này, xử lý triệt để vùng gan bị vỡ nát và kiểm tra kỹ lưỡng toàn bộ ổ bụng trước khi hoàn tất ca mổ.
Theo đánh giá từ đại diện bệnh viện, chấn thương gan độ IV là thể tổn thương gan rất nặng, dễ dẫn đến tử vong nhanh chóng do mất máu cấp nếu trì hoãn điều trị. Việc xử trí khẩn trương cùng sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên khoa đã giúp người đàn ông vượt qua cơn nguy kịch.
Theo WebMD, yoga là một hình thức tập luyện sức mạnh tự nhiên, trong đó cơ thể sử dụng chính trọng lượng để tạo lực kháng lại trọng lực. Các tư thế đứng như chiến binh có thể tác động đến nhóm cơ và xương ở hông, chân. Trong khi tư thế chó úp mặt giúp tăng cường sức mạnh cổ tay, cánh tay và vai. Tư thế rắn hổ mang tập trung vào cơ thân và lưng, hỗ trợ sức khỏe cột sống.
Yoga cũng giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng, phối hợp, tập trung và nhận thức về cơ thể, từ đó phòng ngừa ngã. Những người bị loãng xương nên trao đổi với bác sĩ để có thể điều chỉnh các bài tập phù hợp nếu cần.
Squat
Theo Times of India, tập squat có thể giúp tăng cường sức mạnh cơ chân, hỗ trợ duy trì sức khỏe xương khớp, đặc biệt ở vùng hông và đùi - những khu vực dễ bị ảnh hưởng khi lớn tuổi. Người mới bắt đầu, nếu không có vấn đề về đầu gối, có thể tập squat không cần tạ.
Khi tập, đứng hai chân rộng bằng vai, sau đó hạ người xuống như tư thế ngồi trên ghế rồi đứng thẳng trở lại. Khi đã quen, có thể thêm tạ tay để tăng độ khó. Mục tiêu thường là 10-15 lần mỗi hiệp, thực hiện 3 hiệp tùy theo thể lực..
Leo cầu thang
Khi cơ thể di chuyển lên xuống cầu thang, các nhóm cơ ở đùi, mông và cẳng chân phải hoạt động mạnh, giúp tăng sức mạnh cơ bắp và hỗ trợ bảo vệ khớp. Hoạt động này cũng tạo áp lực phù hợp lên xương, kích thích quá trình tái tạo mô xương, từ đó góp phần giảm nguy cơ loãng xương. Bài tập cũng cải thiện khả năng giữ thăng bằng, phối hợp tổng thể, đồng thời giảm nguy cơ ngã.
Tuy nhiên, người bị đau khớp gối hoặc thoái hóa khớp cần thực hiện với cường độ phù hợp để tránh gây áp lực quá mức lên khớp.
Đi bộ
Đi bộ có thể giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp quanh khớp gối và hông, từ đó giảm áp lực lên khớp khi vận động. Bài tập này cũng hỗ trợ lưu thông máu và dịch khớp, góp phần nuôi dưỡng sụn khớp.
Đi bộ thường xuyên giúp kiểm soát cân nặng, hạn chế thừa cân - yếu tố làm tăng nguy cơ đau và thoái hóa khớp. Đây là hình thức vận động phù hợp với nhiều độ tuổi, dễ thực hiện và ít nguy cơ chấn thương.
Mỗi người nên đặt mục tiêu tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, duy trì đều đặn trong tuần. Có thể thay đổi địa hình như đi bộ trên dốc, bãi biển hoặc bãi cỏ... để tăng hiệu quả vận động.
Các môn thể thao dùng vợt
Cầu lông, tennis hay pickleball có thể tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện khả năng thăng bằng và duy trì sự linh hoạt của khớp nếu thực hiện đúng tư thế. Tuy nhiên, do đặc thù phải đổi hướng nhanh, bật nhảy và thực hiện nhiều động tác lặp lại ở tay, vai và đầu gối, người chơi có thể gặp chấn thương hoặc đau khớp nếu tập quá sức, khởi động không kỹ.
Để bảo vệ khớp, bạn nên khởi động đầy đủ, lựa chọn cường độ phù hợp với thể trạng, sử dụng giày và dụng cụ thích hợp, đồng thời dành thời gian nghỉ ngơi để cơ thể phục hồi.
Ngày 1/5, ThS.BS.CK1 Trần Quốc Phong, Trưởng Đơn vị Tiết niệu, Bệnh viện An Bình, cho biết bệnh nhân vào viện sốt cao, đau dữ dội vùng bìu phải. Kết quả siêu âm và chụp cắt lớp vi tính ghi nhận khối u lớn chiếm hơn 70% thể tích tinh hoàn phải, buộc phải phẫu thuật cắt bỏ.
Giải phẫu bệnh xác định đây là u tế bào mầm - dạng u tinh hoàn phổ biến ở nam giới trẻ. Loại u này tiến triển nhanh, tiên lượng khá tốt nếu điều trị kịp thời.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân tiếp tục được theo dõi để đánh giá giai đoạn bệnh và xây dựng phác đồ điều trị bổ sung. Theo bác sĩ, nếu phát hiện sớm, người bệnh vẫn có thể sinh hoạt bình thường. Tinh hoàn còn lại vẫn đảm nhiệm chức năng sản xuất testosterone và tinh trùng, giúp duy trì sinh lý và khả năng sinh sản ở mức độ nhất định.
Tinh hoàn là cơ quan dễ quan sát và có thể tự kiểm tra giúp phát hiện sớm các bất thường như khối u, cục cứng, thay đổi kích thước hoặc cảm giác nặng một bên bìu. Những dấu hiệu này, dù không gây đau, vẫn cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
U tinh hoàn thường gặp ở nam giới trong độ tuổi 20-40, nhóm có xu hướng ít khám sức khỏe định kỳ và dễ bỏ qua triệu chứng ban đầu. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể đau, sưng hoặc các dấu hiệu toàn thân như sốt, mệt mỏi.
Phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn bệnh lý là phương pháp điều trị tiêu chuẩn đối với trường hợp nghi ngờ ác tính nhằm loại bỏ khối u và ngăn nguy cơ lan rộng.
Bác sĩ lưu ý nam giới nên chủ động theo dõi sức khỏe, tự khám bìu định kỳ, đặc biệt sau khi tắm - lúc này bìu giãn dễ quan sát và sờ nắn. Nếu phát hiện khối u, cục cứng hoặc bất kỳ thay đổi bất thường nào, cần đến cơ sở y tế kiểm tra sớm để tránh hậu quả đáng tiếc.
