Tổng thống Mỹ đã điện đàm với lãnh đạo Ả rập Xê út, Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Jordan, kêu gọi họ tham gia Hiệp định Abraham, thỏa thuận năm 2020 thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Israel và các quốc gia Trung Đông.
Trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump cho biết các nước này nên tham gia hiệp định sau khi đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột ở Trung Đông. Ông cũng kêu gọi Iran tham gia thỏa thuận mà ông làm trung gian trong nhiệm kỳ đầu tiên, bất chấp căng thẳng kéo dài giữa Tehran và Israel.
Tuy nhiên, Pakistan gần như lập tức bác bỏ đề xuất này, trong khi một nguồn tin Ả rập Xê út cho biết Riyadh chỉ bình thường hóa quan hệ nếu tồn tại lộ trình không thể đảo ngược hướng tới việc thành lập Nhà nước Palestine.
Cả Mỹ và Iran đều giảm nhẹ khả năng sớm đạt được thỏa thuận cuối cùng vào ngày 25/5, bất chấp những tuyên bố có phần lạc quan trước đó.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết: “Có thể nói rằng chúng tôi đã đạt được kết luận đối với phần lớn các vấn đề đang được thảo luận. Nhưng để nói rằng việc ký kết thỏa thuận sắp diễn ra thì không ai có thể đưa ra khẳng định như vậy.”
Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã tới Qatar ngày 25/5 trong khuôn khổ “tiến trình ngoại giao” nhằm chấm dứt xung đột. Các cuộc thảo luận được cho là tập trung vào eo biển Hormuz và kho uranium làm giàu Iran.
Ông Trump khẳng định các cuộc đàm phán “đang tiến triển tốt đẹp”, đồng thời tuyên bố sẽ có “một thỏa thuận tuyệt vời hoặc sẽ không có thỏa thuận nào cả và khi đó sẽ quay trở lại chiến trường với giao tranh còn lớn hơn, mạnh hơn trước”.
Đề cập tới các quốc gia Ả rập chưa tham gia hiệp định Abraham, ông viết: “Sau tất cả những nỗ lực mà Mỹ đã thực hiện để ghép nối câu đố cực kỳ phức tạp này, việc tất cả các nước đó, tối thiểu là cùng lúc, tham gia Hiệp định Abraham nên trở thành điều bắt buộc”.
Ông nói thêm: “Có thể một hoặc hai nước có lý do để không làm như vậy và điều đó sẽ được chấp nhận, nhưng phần lớn các nước nên sẵn sàng tham gia để biến thỏa thuận với Iran trở thành sự kiện mang tính lịch sử hơn nhiều”.
Ông Trump thúc giục Qatar và Ả rập Xê út tham gia trước với niềm tin rằng các nước khác sẽ nối bước.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Bahrain đã ký thỏa thuận năm 2020, trở thành những quốc gia Ả rập đầu tiên công nhận Israel sau hàng chục năm. Morocco và Sudan sau đó cũng tham gia.
Ông Trump cho biết: “Trong các cuộc trao đổi với nhiều nhà lãnh đạo tuyệt vời được đề cập ở trên, họ nói sẽ rất vinh dự nếu ngay sau khi văn kiện của chúng tôi được ký kết, Cộng hòa Hồi giáo Iran tham gia Hiệp định Abraham. Nếu điều đó xảy ra thì thật đặc biệt”.
Trước đó, ông Trump cho biết đã yêu cầu các nhà đàm phán của mình “không vội vàng ký thỏa thuận vì thời gian đang đứng về phía chúng ta”, liên quan tới xung đột ở Iran.
Ông nói bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ “hoặc là một thỏa thuận tuyệt vời và có ý nghĩa, hoặc sẽ không có thỏa thuận nào cả”.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên trong chuyến thăm Ấn Độ: “Chúng tôi hiện có một đề xuất khá vững chắc trên bàn đàm phán liên quan tới việc mở lại eo biển Hormuz”.
Ông cho biết đề xuất này “nhận được rất nhiều sự ủng hộ tại Vùng Vịnh, mọi quốc gia mà chúng tôi trao đổi đều hiểu rằng đây không chỉ là điều hợp lý mà còn là điều đúng đắn đối với thế giới”.
"Đây là hình ảnh một vận tải cơ C-130 Hercules tham gia chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn ở tây nam Iran đã bị mắc kẹt, không thể di chuyển. Sau cùng, máy bay này đã bị bỏ lại rồi phá hủy bởi lực lượng Delta", OSINTWarfare, tài khoản mạng xã hội chuyên thu thập dữ liệu tình báo nguồn mở, cho biết ngày 5/4.
Tài khoản này đăng kèm ảnh một cột khói đen bốc lên từ khu vực trống trải, phía sau là đồi núi.
Jack Murphy, đồng sáng lập trang tin về an ninh quốc gia Mỹ The High Side, mô tả địa điểm xảy ra sự việc là "một điểm tiếp nhiên liệu tiền phương (FARP)" và bánh xe của chiếc C-130 mắc kẹt trong cát. "Một nhóm đặc nhiệm Delta buộc phải vào phá hủy tại chỗ. Toàn bộ chiến dịch cực kỳ mạo hiểm, nhưng họ vẫn hoàn thành", Murphy viết trên X.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Trong khi đó, hãng tin Iran Fars News đưa tin khi Mỹ mở chiến dịch giải cứu, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và Lực lượng Thực thi Pháp luật (FARAJA) "đã phối hợp tấn công, phá hủy một máy bay địch, khiến Washington chịu thêm một thất bại ê chề".
Truyền thông Iran công bố hình ảnh các mảnh vỡ cháy đen nằm rải rác trên vùng sa mạc, khói vẫn bốc lên từ hiện trường.
Mỹ hôm nay thông báo lực lượng nước này đã giải cứu được phi công còn lại trong vụ tiêm kích F-15 bị bắn hạ tại Iran. Chiến dịch giải cứu diễn ra trong đêm 4/4, huy động hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các năng lực tình báo mạng, không gian và nhiều phương tiện trinh sát khác.
Một quan chức quân sự Mỹ trả lời New York Times rằng sau khi phi công được giải cứu, hai máy bay vận tải dùng để đưa lực lượng đặc nhiệm và phi công đến nơi an toàn đã bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh ở Iran.
Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay mới tới để đưa toàn bộ binh sĩ Mỹ và phi công rời đi, đồng thời phá hủy hai chiếc máy bay gặp sự cố nhằm tránh để chúng rơi vào tay Iran.
C-130 Hercules là vận tải cơ được tập đoàn Lockheed phát triển trên cơ sở máy bay Fairchild C-123 Provider, biên chế cho không quân Mỹ từ năm 1956. C-130 được đánh giá là xương sống trong các chiến dịch của quân đội Mỹ nhờ lợi thế hậu cần, có thể hoạt động trên các đường băng dã chiến và không đòi hỏi hạ tầng hỗ trợ phức tạp. Máy bay sử dụng 4 động cơ tua-bin cánh quạt để tăng hiệu quả hoạt động và công suất vận tải.
Vận tải cơ C-130 có tổ bay 5 người, tầm bay 3.800 km, tốc độ tối đa 590 km/h, trần bay 10.000 m khi không chở hàng và 7.000 m khi đầy tải. Máy bay có thể chở tối đa 19 tấn hàng, 92 binh sĩ hoặc 64 lính dù, 6 pallet hàng, 2-3 thiết giáp Humvee, hai thiết giáp M113 hoặc một pháo tự hành CAESAR 155 mm.
Mỹ đã liên tục nâng cấp dòng C-130 để đáp ứng thay đổi về hoạt động trên toàn thế giới. Trong số này, biến thể HC-130J Combat King II, với tầm bay hơn 6.400 km, là loại máy bay cánh cố định chuyên dụng duy nhất của Không quân Mỹ cho nhiệm vụ tìm kiếm - cứu nạn nhân sự. Chi phí sản xuất một chiếc HC-130J năm 2010 là 66 triệu USD, tương đương hơn 98 triệu USD theo tỷ giá hiện tại.
Tổng thư ký Arsenio Dominguez của Tổ chức Hàng hải quốc tế cho biết cơ quan này đang xây dựng kế hoạch sơ tán cho hàng trăm tàu bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư kể từ khi nổ ra xung đột gần hai tháng trước.
Theo ông Dominguez, các chi tiết đang được thảo luận bao gồm thứ tự khởi hành của các tàu, tùy thuộc vào thời gian thủy thủ đoàn bị mắc kẹt, cùng với các yếu tố khác. IMO đang liên hệ với các quốc gia ven biển, bao gồm Iran và Oman, và các quốc gia đăng ký tàu để hoàn thiện kế hoạch.
Việc sơ tán sẽ tuân theo tuyến hàng hải đã được thiết lập từ trước là Hệ thống Phân luồng giao thông do Iran và Oman đề xuất và được Tổ chức Hàng hải quốc tế thông qua năm 1968, Hãng tin Bloomberg dẫn lời nhà lãnh đạo IMO.
Trong những tuần qua, Iran đã thiết lập một hệ thống giao thông bao gồm một tuyến hàng hải gần bờ biển của nước này và, trong một số trường hợp, có thu phí các tàu đi qua.
Tuy nhiên ông Dominguez cũng nhấn mạnh rằng kế hoạch này chỉ có thể được thực hiện khi có những dấu hiệu giảm leo thang căng thẳng rõ ràng.
Đến nay, Mỹ đã cảnh báo sẵn sàng tấn công Iran trở lại, còn Tehran kiên quyết không khuất phục áp lực từ Washington. Trong khi đó đàm phán hòa bình vẫn bế tắc khi thỏa thuận ngừng bắn hiện tại sắp hết hạn.
Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance sẵn sàng bay trở lại Islamabad để dẫn đầu phái đoàn Mỹ, bao gồm cả đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner của Tổng thống Donald Trump.
Ban đầu, các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan đầu tuần này, nhưng đã bị gián đoạn sau khi Iran tuyên bố rút khỏi đàm phán.
Phản ứng của Tehran một phần xuất phát từ việc Mỹ bắt giữ một tàu chở hàng mang cờ Iran cuối tuần trước, cáo buộc tàu này không tuân thủ lệnh phong tỏa của Washington đối với các cảng của Iran.
Lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực vào tuần trước, nhằm đáp trả việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Tehran chỉ trích lệnh phong tỏa vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, nhưng Mỹ bác bỏ. Ông Trump khẳng định Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa cho đến khi Iran mở lại tuyến đường thủy chiến lược này.
"Chúng ta đã giải cứu được thành viên tổ lái F-15 bị thương nặng và rất dũng cảm, từ khu vực miền núi sâu trong lãnh thổ Iran. Đó là một đại tá rất được kính trọng. Đối phương truy tìm rất kỹ, huy động lượng lớn nhân lực và tiến rất sát vị trí của người này", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm nay.
Ông Trump khẳng định những chiến dịch đột kích, giải cứu phi công như vậy "rất hiếm khi được tiến hành" bởi mối đe dọa đối với nhân lực và khí tài của quân đội Mỹ. "Đây là hoạt động rất khác thường. Chúng ta đã giải cứu phi công giữa ban ngày, sau 7 giờ hiện diện trong lãnh thổ Iran. Tất cả binh sĩ tham gia đã thể hiện tài năng và sự dũng cảm tuyệt vời", ông cho hay.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ca ngợi đây là "một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ".
Chiến dịch tìm kiếm cứu hộ được triển khai ngay sau khi tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị Iran bắn rơi hôm 3/4. Một thành viên tổ bay được giải cứu ngay trong ngày, trong khi người còn lại phải lẩn trốn trong hơn 36 giờ.
Theo tiết lộ từ các quan chức Mỹ, hàng trăm binh sĩ cùng lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ và hàng chục máy bay từ các quân chủng đã tham gia chiến dịch. Không có giao tranh trực diện giữa lực lượng hai bên, nhưng binh sĩ Mỹ đã nổ súng để ngăn đối phương tiếp cận khu vực giải cứu.
Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) dường như đã tiến hành chiến dịch đánh lạc hướng trước khi bắt đầu nhiệm vụ, trong đó họ phát thông tin rằng quân đội Mỹ đã sớm tiếp cận được phi công và đang sơ tán người này bằng đường bộ. Song song với tung hỏa mù, CIA còn sử dụng nguồn lực tình báo để định vị phi công, được cho là ẩn náu trong một khe núi.
Thông tin sau đó được chuyển tới Nhà Trắng và Lầu Năm Góc, dẫn tới quyết định triển khai chiến dịch giải cứu.
Một quan chức Mỹ mô tả cho biết chiến dịch giải cứu được chia làm hai giai đoạn, gồm bao vây khu vực và tiếp cận mục tiêu. Hoạt động diễn ra trong nhiều giờ, kéo dài từ đêm sang ngày, thay vì được tiến hành chớp nhoáng trong đêm như các chiến dịch giải cứu thông thường.
Một quan chức Mỹ nói với New York Times rằng hai vận tải cơ dùng để sơ tán lực lượng đặc nhiệm và phi công đã bị mắc kẹt tại căn cứ dã chiến ở Iran. Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay dự bị tới đón lực lượng ở địa điểm này, đồng thời phá hủy hai máy bay gặp sự cố để ngăn chúng rơi vào tay Iran.
Quân đội Iran tuyên bố đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ. Hình ảnh được Iran công bố sau đó cho thấy xác của hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J Commando II, mỗi chiếc có giá khoảng 114 triệu USD, cùng một hoặc hai trực thăng đa dụng AH/MH-6 Little Bird có giá 2-13 triệu USD tùy phiên bản.
