Trong nhiều thập kỷ qua, ung thư đại trực tràng vốn được coi là căn bệnh chỉ cần lo lắng sau độ tuổi 50, song thực tế này đang thay đổi. Các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa trên khắp thế giới đang ghi nhận một xu hướng: số lượng người ở độ tuổi 20, 30 và 40 được chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng đang cao hơn bao giờ hết, theo Times of India.
Trong chương trình Podcast The Mel Robbins, tiến sĩ Trisha Pasricha, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa kiêm giáo sư tại trường Y Harvard, chia sẻ một trong những vấn đề khoa học lớn nhất hiện nay khiến bà cũng như các nhà khoa học trên toàn cầu đặc biệt lo ngại là lý do tại sao căn bệnh này ngày càng trẻ hóa. Đồng thời, bà cũng liệt kê những triệu chứng phổ biến của bệnh ung thư đại trực tràng khởi phát sớm, vốn có thể áp dụng cho mọi lứa tuổi.
Dấu hiệu đầu tiên cần lưu ý là tình trạng đau bụng. Tình trạng đau quặn, đau âm ỉ hoặc chướng bụng kéo dài mãi không khỏi chính là một dấu hiệu cảnh báo. Mọi người thường dễ nhầm lẫn sự khó chịu dai dẳng ở bụng với hội chứng ruột kích thích (IBS), nhạy cảm với thức ăn hoặc chỉ là chứng khó tiêu thông thường, nhất là khi cơn đau lúc có lúc không. Tuy nhiên, có một sự khác biệt rất lớn giữa các vấn đề tiêu hóa thỉnh thoảng mới gặp với những cơn đau kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng.
Bên cạnh đó, chảy máu khi đi vệ sinh (chảy máu trực tràng) là một trong những dấu hiệu cảnh báo dễ nhận biết nhất, nhưng lại thường bị bỏ qua. Nhiều người thường đinh ninh rằng cứ thấy máu trong bồn cầu thì chắc chắn là do bệnh trĩ hoặc đổ lỗi cho chế độ ăn uống và tự mua thuốc về bôi, uống. Bệnh trĩ có thể gây chảy máu nhẹ nhưng nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh cần đi khám. Những người trẻ tuổi thường bỏ qua dấu hiệu này vì tâm lý ngại ngùng không muốn chia sẻ với bác sĩ hoặc nghĩ rằng nó quá nhỏ nhặt để phải đi khám. Tuy nhiên, bất kỳ hiện tượng chảy máu trực tràng nào kéo dài quá vài ngày hoặc tái đi tái lại không được chủ quan.
Một dấu hiệu quan trọng khác nhưng thường bị xem nhẹ, đặc biệt ở phụ nữ trẻ, là tình trạng thiếu máu do thiếu sắt. Nhiều người coi đây là một phần bình thường của cuộc sống thay vì là dấu hiệu cảnh báo tiềm ẩn của ung thư đại tràng. Giáo sư Pasricha giải thích kết quả xét nghiệm máu cho thấy các tế bào hồng cầu nhỏ hơn bình thường chính là tín hiệu cơ thể đang bị mất sắt.
Với phụ nữ, thiếu máu do thiếu sắt thường biểu hiện qua cảm giác mệt mỏi. Lúc này, cả người bệnh lẫn bác sĩ thường dễ dàng đổ lỗi cho chu kỳ kinh nguyệt làm cơ thể mất đi một lượng máu và sắt đáng kể. Song nếu xuất hiện kèm theo các triệu chứng khác hoặc nếu kinh nguyệt ít mà vẫn bị thiếu máu, người bệnh cần đặc biệt lưu ý và không được bỏ qua.
Cuối cùng, sự thay đổi trong thói quen đại tiện được đánh giá là dấu hiệu quan trọng nhất nhưng lại dễ bị lờ đi nhất đơn giản vì nó mơ hồ. Bất kỳ sự thay đổi nào trong thói quen đi vệ sinh như đột ngột bị tiêu chảy, táo bón hoặc bất kỳ sự xáo trộn nào so với chu kỳ sinh lý bình thường đều có thể là dấu hiệu nguy hiểm.
Theo bà Pasricha, hình dạng chất thải có thể thay đổi đột ngột từ khuôn dày sang rất mỏng. Thực tế đã có những trường hợp người nổi tiếng chia sẻ rằng dấu hiệu duy nhất họ gặp phải chính là sự thay đổi trong thói quen đại tiện. “Ban đầu họ chỉ nghĩ do tác động của cà phê hoặc yếu tố khác nhưng khi thay đổi chế độ ăn uống mà tình trạng vẫn không thuyên giảm thì mới phát hiện ra bệnh”, bác sĩ nói, khuyên khi có bất kỳ cảm giác bất ổn nào, người bệnh không nên chờ đợi, không tự trấn an đó là điều bình thường mà hãy tham vấn ý kiến của bác sĩ ngay lập tức.
Ngày 2/5, đại diện Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết điển hình là một bé trai 6 tuổi chìm dưới ao của gia đình. Khi phát hiện, người nhà dốc ngược nạn nhân chạy vòng quanh khoảng hai phút rồi mới ép tim.
Sau khi tim đập trở lại, gia đình đưa bé đến y tế tuyến dưới rồi chuyển thẳng lên Bệnh viện Nhi Trung ương. Thời gian chìm lâu cùng thao tác dốc ngược làm mất "thời gian vàng", buộc các bác sĩ Khoa Điều trị tích cực Nội khoa phải cho trẻ thở máy và dùng thuốc chống phù não, hiện chưa rõ tiên lượng phục hồi.
Ngược lại, người lớn xử trí đúng cách đã giúp nhiều trẻ khác bảo toàn tính mạng. Một bệnh nhi 8 tuổi ở Ninh Bình ngạt nước khi tắm biển cùng gia đình. Người nhà nhanh chóng ép tim khoảng hai phút, giúp nhịp tim đập trở lại và đưa trẻ đi cấp cứu với chẩn đoán viêm phổi.
Một bé trai 3 tuổi ở Hà Nội cũng ngạt nước tại bể bơi du lịch nhưng thoát cửa tử nhờ mọi người xung quanh phát hiện, cấp cứu đúng cách. Hiện sức khỏe hai bệnh nhi này tiến triển tốt nhưng bác sĩ vẫn tiếp tục theo dõi tại viện.
Các chuyên gia nhấn mạnh nguyên nhân chính gây tử vong khi đuối nước là tình trạng não tổn thương do thiếu oxy. Não người chỉ chịu đựng thiếu oxy tối đa 4-5 phút. Vượt qua thời gian này, não sẽ tổn thương không hồi phục, gây tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh. Do đó, nếu người lớn thực hiện hành động dốc ngược trẻ lên vai rồi chạy, nạn nhân sẽ đánh mất cơ hội sống hoặc chịu thêm tổn thương nặng nề.
Khi thấy trẻ chìm dưới nước, mọi người cần nhanh chóng đưa nạn nhân lên bờ, lay gọi để kiểm tra phản ứng. Nếu trẻ không thở, ngừng tim, người sơ cứu phải lập tức hồi sức tim phổi bằng cách thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực.
Sau khi nạn nhân có dấu hiệu sinh tồn, người sơ cứu đặt trẻ nằm nghiêng ở tư thế an toàn, kê cao gối hai bên vai và nới rộng quần áo để phòng tránh ngạt thở trở lại. Cuối cùng, mọi người lau khô người, mặc đồ ấm cho trẻ và nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, khuyến cáo nắng nóng gay gắt không chỉ gây mệt mỏi mà còn âm thầm làm suy giảm trí nhớ, khả năng tập trung và sức khỏe tâm thần.
Bác sĩ Hoàng giải thích cơ thể người luôn cố gắng duy trì nhiệt độ lõi ở mức 36,5-37,5 độ C. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, hệ điều nhiệt phải hoạt động hết công suất để tỏa nhiệt. Tình trạng mất nước và thiếu ngủ kéo dài khiến nồng độ hormone căng thẳng cortisol tăng vọt. Do đó, người dân cần tổ chức lại nhịp sinh học, dồn việc vào những giờ mát mẻ và nghỉ ngơi lúc nắng gắt thay vì cố gắng chịu đựng thời tiết khắc nghiệt.
Mọi người nên tận dụng khoảng thời gian 5h-9h sáng để giải quyết công việc quan trọng. Lúc này, không khí trong lành và não bộ tỉnh táo nhất, rất phù hợp để tập thể dục, xử lý công việc phức tạp hoặc cho trẻ học các môn tư duy logic.
Từ 9h đến 10h, nhiệt độ bắt đầu tăng, người dân chuyển dần sang các hoạt động nhẹ nhàng.
Giai đoạn 10h-16h ghi nhận mức nhiệt gay gắt nhất trong ngày. Bác sĩ khuyên mọi người hạn chế ra ngoài, tránh vận động thể lực mạnh. Mọi người chỉ nên làm việc, học tập những nội dung quen thuộc trong phòng thoáng mát và tranh thủ chợp mắt 20-30 phút.
Khoảng thời gian 16h-19h, nhiệt độ môi trường giảm dần nhưng vẫn tích tụ hơi nóng. Lúc này, người dân ưu tiên vận động nhẹ như đi bộ, kéo giãn cơ thể, tắm rửa và ăn tối.
Từ 19h đến 22h30, không khí dịu mát giúp mọi người xử lý nốt công việc tồn đọng, nhưng cần tránh hoạt động trí óc sát giờ ngủ.
Bác sĩ lưu ý làm việc liên tục khiến não bộ quá tải và thân nhiệt tăng nhanh. Mọi người cần thường xuyên đứng dậy đi lại, xoay khớp, vươn vai và hít thở sâu giữa các phiên làm việc để giải tỏa căng thẳng. Mọi người duy trì thói quen ngủ trước 23h nhằm đảm bảo sự tỉnh táo cho ngày hôm sau, bởi giấc ngủ trưa ngắn dưới 45 phút chỉ đóng vai trò hỗ trợ não bộ tạm thời. Đồng thời, người dân hạn chế tiêu thụ cà phê, trà, nước tăng lực, nước ngọt và nước đá lạnh nhằm ngăn ngừa các tổn thương cho thận và hệ tim mạch.
Sáng 1-6, đúng dịp Quốc tế Thiếu nhi, Bệnh viện Nhi Trung ương chính thức khánh thành và đưa vào hoạt động cơ sở 2 tại thôn Ngọc Than, xã Kiều Phú, Hà Nội.
Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh đây là công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân, nhất là trẻ em.
Theo Bộ trưởng, việc đưa cơ sở 2 vào hoạt động được kỳ vọng góp phần giải quyết tình trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến trung ương, giảm áp lực cho cơ sở chính của Bệnh viện Nhi Trung ương trong nội thành Hà Nội.
Đồng thời, dự án tạo điều kiện để trẻ em được tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh trong môi trường thuận lợi, an toàn và chất lượng hơn.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan yêu cầu Bệnh viện Nhi Trung ương bảo đảm chất lượng chuyên môn giữa hai cơ sở phải tương đương, thậm chí cơ sở 2 cần phát huy lợi thế về hạ tầng và trang thiết bị hiện đại để cung cấp dịch vụ tốt hơn cho người bệnh.
Bà cũng đề nghị bệnh viện tiếp tục rà soát, chuẩn hóa quy trình vận hành; bố trí đầy đủ nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển các chuyên khoa sâu về nhi khoa; tăng cường hội nhập quốc tế; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính.
GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết nhu cầu chăm sóc sức khỏe trẻ em ngày càng tăng, số lượng bệnh nhi đến khám và điều trị tại bệnh viện liên tục gia tăng trong nhiều năm qua.
Dù đã triển khai nhiều giải pháp mở rộng hoạt động, cải tiến quy trình và nâng cao năng lực tiếp nhận, tình trạng quá tải tại cơ sở chính vẫn là thách thức lớn.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Chính phủ đã đầu tư xây dựng cơ sở 2 nhằm từng bước giảm tải cho cơ sở chính, mở rộng không gian phát triển của bệnh viện và giúp ngày càng nhiều trẻ em được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.
Dự án được khởi công từ năm 2023 trên diện tích gần 6ha, với tổng mức đầu tư hơn 880 tỉ đồng.
Theo ông Điển, đến nay cơ sở 2 đã hoàn thành các hạng mục xây dựng, đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý và chuyên môn theo quy định để chính thức đi vào hoạt động.
"Cơ sở 2 được vận hành trong tổng thể hoạt động chung của Bệnh viện Nhi Trung ương. Bệnh viện đã chuẩn bị đầy đủ nguồn nhân lực, hệ thống quản lý, quy trình chuyên môn, kỹ thuật và các điều kiện bảo đảm chất lượng để cơ sở mới hoạt động hiệu quả ngay từ những ngày đầu tiên", ông Điển chia sẻ.
Trong giai đoạn đầu, cơ sở 2 tập trung triển khai các chuyên khoa có nhu cầu khám chữa bệnh lớn nhằm giảm tải cho cơ sở chính và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân.
Bệnh viện có quy mô 300 giường bệnh nội trú, gồm 11 khoa lâm sàng cùng các đơn vị cận lâm sàng và chức năng cần thiết.
Mỗi ngày cơ sở này có thể tiếp nhận từ 1.000 - 1.500 lượt khám ngoại trú. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ cùng các trang thiết bị hiện đại được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực khám chữa bệnh, cấp cứu, hồi sức và điều trị chuyên sâu cho trẻ em.
