“Eo biển phải được mở. Khu vực này sẽ được mở lại bằng cách này hay cách khác, vì vậy nó cần phải được mở”, Ngoại trưởng Rubio nói với các phóng viên hôm 25/5 tại thành phố Jaipur của Ấn Độ, nơi ông đang có chuyến thăm chính thức.
“Những gì đang xảy ra ở đó là bất hợp pháp, trái pháp luật, không bền vững đối với thế giới, không thể chấp nhận được”, ông Rubio cảnh báo.
Ngoại trưởng Rubio cho biết một thỏa thuận với Iran vẫn có thể đạt được, bất chấp các cuộc tấn công mới của Mỹ làm dấy lên nghi ngờ về thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa hai bên.
“Hôm nay đã có một số cuộc đàm phán diễn ra ở Qatar, vì vậy chúng ta sẽ xem liệu có thể đạt được tiến triển nào không. Tôi nghĩ rằng đang có rất nhiều cuộc thảo luận qua lại về nội dung cụ thể trong văn bản ban đầu, vì vậy sẽ mất vài ngày”, ông Rubio nói thêm.
“Tổng thống đã bày tỏ mong muốn đạt được thỏa thuận (với Iran). Tổng thống cho biết, hoặc sẽ đạt được một thỏa thuận tốt, hoặc không đạt được thỏa thuận nào cả”, Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh.
Tuyên bố của Ngoại trưởng Rubio được đưa ra sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc “tấn công tự vệ” nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran xung quanh khu vực eo biển Hormuz.
Hãng tin Fox News dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết, hôm 25/5, lực lượng Mỹ phát hiện 2 tàu của Iran đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ cũng đã đáp trả sau khi một trận địa tên lửa của Iran nhắm mục tiêu vào các chiến đấu cơ của Mỹ trong khu vực.
Kết quả là, quân đội Mỹ đã phá hủy cả 2 tàu cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đồng thời tấn công một trận địa tên lửa đất đối không tại thành phố cảng Bandar Abbas.
“Đây là những đòn tấn công mang tính phòng vệ”, vị quan chức này khẳng định. Hai nguồn tin khác cũng nhấn mạnh các cuộc không kích này không đồng nghĩa với việc lệnh ngừng bắn với Iran đã chấm dứt.
Báo Nikkei (Nhật Bản) ngày 25/5 dẫn nguồn tin ngoại giao Trung Đông tiết lộ, Mỹ và Iran đang thảo luận về kế hoạch mở cửa eo biển Hormuz khoảng 30 ngày sau khi hai nước đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Theo Nikkei, Iran sẽ tiến hành rà phá thủy lôi khỏi eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày sau khi đạt được thỏa thuận, sau đó tàu thuyền từ tất cả các quốc gia sẽ có thể di chuyển tự do và an toàn, và Iran sẽ ngừng thu phí đi qua eo biển.
Thỏa thuận ngừng bắn đạt được vào đầu tháng 4 sẽ được gia hạn thêm 60 ngày. Nguồn tin cho biết các bên có kế hoạch tổ chức các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran trong thời gian ngừng bắn.
Iran trên thực tế đã đóng cửa eo biển chiến lược Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích Iran hồi cuối tháng 2. Trong khi đó, Mỹ cũng áp lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran.
Sau cuộc tấn công mới nhất, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tuyên bố tiếp tục bảo vệ các lực lượng Mỹ trong khi vẫn “duy trì sự kiềm chế trong thời gian lệnh ngừng bắn đang diễn ra”.
Rạng sáng 3.4, Tổng thống Trump đăng thông báo trên tài khoản mạng xã hội Truth Social rằng Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi sẽ rời khỏi chức vụ để chuyển sang công việc thuộc lĩnh vực tư nhân và Thứ trưởng Todd Blanche sẽ tạm quyền thay thế.
"Pam Bondi là người yêu nước Mỹ tuyệt vời và là người bạn trung thành, đã tận tâm phục vụ với cương vị Bộ trưởng Tư pháp trong năm qua. Pam đã hoàn thành công việc rất xuất sắc khi giám sát cuộc triệt phá tội phạm lớn trên khắp cả nước, với số vụ giết người giảm xuống mức thấp nhất từ năm 1990", ông Trump đánh giá.
Nhà lãnh đạo bày tỏ sự yêu mến dành cho bà Bondi và cho biết bà sẽ chuyển sang một công việc mới rất cần thiết và quan trọng trong lĩnh vực tư nhân, sẽ được công báo sau.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Todd Blanche, người mà ông Trump đánh giá là rất tài năng và được tôn trọng, sẽ làm quyền bộ trưởng.
Thông báo được đưa ra chỉ vài giờ sau khi báo chí và các đài lớn của Mỹ loan tin ông Trump đã cân nhắc cách chức bà Bondi vì không hài lòng về cách xử lý của bà đối với vụ hồ sơ Epstein và vì bà không điều tra đủ kỹ các đối thủ chính trị của ông.
Ông Jeffrey Epstein, nhân vật môi giới có quan hệ với giới tinh hoa và bị kết tội buôn dâm. Ông Trump khẳng định không liên quan đến ông Epstein và Bộ Tư pháp đã công bố nhiều hồ sơ liên quan nhân vật này, nhưng không làm thỏa mãn những người chỉ trích.
Bà Bondi sẽ ra điều trần tại quốc hội trong tháng này liên quan cuộc điều tra của quốc hội về vụ hồ sơ Epstein. Theo Axios, các thành viên Ủy ban Giám sát Hạ viện ngày 2.4 tuyên bố vẫn sẽ yêu cầu bà Bondi ra điều trần bất chấp bà đã bị bãi nhiệm.
Trước đó, CNN dẫn nguồn tin cho rằng Tổng thống Trump cân nhắc bổ nhiệm Giám đốc Cơ quan Bảo vệ môi trường (EPA) Lee Zeldin thay bà Bondi nhưng chưa ra quyết định cuối.
Ông Todd Blanche là cựu luật sư của ông Trump, trước đó từng là công tố viên liên bang. Ông Blanche từng gây chú ý khi chỉ trích giới thẩm phán sau khi Tổng thống Trump bổ nhiệm ông làm Thứ trưởng Bộ Tư pháp sau chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2024.
Cụ thể, sau khi các thẩm phán liên bang ngăn chặn nhiều chính sách của ông Trump, ông Blanche đã nói về một cuộc chiến với các thẩm phán muốn làm "nhà hoạt động nổi loạn" và khuyến khích giới luật sư trẻ gia nhập chính quyền để chống lại những người đó.
Ông Blanche trở thành gương mặt công chúng của cuộc rà soát hồ sơ Epstein của Bộ Tư pháp sau khi bà Bondi bị chỉ trích. Chính ông là người công bố giải mật đợt hồ sơ gần nhất vào tháng 1 và tuyên bố cuộc điều tra đã kết thúc. Mặt khác, ông còn để ngỏ khả năng truy tố các nghi phạm liên quan vụ việc.
Khi quả cầu vàng kỳ lạ được phát hiện trong một chuyến lặn biển sâu ở vùng biển Alaska vào năm 2023, các nhà sinh vật học biển đã vô cùng bối rối. Các chuyên gia của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đã trục vớt vật thể lạ nói trên, thế nhưng không thể xác định được đó là gì, theo Live Science ngày 27.4.
"Mọi người đều thốt lên: ‘Đó là cái gì vậy?’”, ông Allen Collins, một nhà động vật học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Smithsonian ở thủ đô Washington D.C (Mỹ), nói với Live Science.
Ông Collins đã dẫn đầu một nhóm phân tích để xác định “quả cầu vàng” được tìm thấy là gì, và phát hiện hóa ra đó là một cấu trúc được tiết ra bởi sinh vật biển sâu bí ẩn có tên là Relicanthus daphneae.
Ông cho biết quá trình tìm kiếm cấu trúc giải phẫu đã không tìm được miệng, múi cơ, cho thấy đây không phải loài động vật. Khi quan sát dưới kính hiển vi, nhóm nghiên cứu phát hiện phần mô chứa tế bào gai (nematocysts), những tế bào châm đốt đặc trưng của ngành ruột khoang (Cnidaria), bao gồm hơn 11.000 loài động vật không xương sống dưới nước, chẳng hạn như sứa, thủy tức, hải quỳ và san hô.
Những tế bào châm đốt này là spirocysts, mà theo ông Collins là đặc điểm riêng biệt của lớp San hô 6 tia (Hexacorallia). Điều đó đã thu hẹp phạm vi xuống còn khoảng 4.000 loài.
Tiếp theo, nhóm nghiên cứu đã tiến hành các xét nghiệm di truyền và phát hiện DNA từ nhiều loại vi sinh vật, cũng như từ một sinh vật giống hải quỳ là Relicanthus daphneae.
Đồng tác giả nghiên cứu Estefanía Rodriguez, người phụ trách bộ phận động vật không xương sống ở biển tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ ở New York, nhận ra lớp mô được phát hiện là một lớp biểu bì, có nghĩa là quả cầu vàng là cấu trúc mà hải quỳ tiết ra bên dưới để tự gắn chặt vào đá.
Ông Allen Collins nói rằng giới khoa học chưa thống nhất Relicanthus daphneae thuộc nhóm nào và coi đây là nhóm “giống hải quỳ”. Ông cho biết R. daphneae, có thể tiết ra lớp biểu bì để bám vào đá nhưng cũng có thể tách ra để di chuyển đến vị trí tốt hơn, sau đó bám vào nơi mới bằng một lớp biểu bì khác. Đó là lý do nhóm khoa học tìm thấy vật “quả cầu vàng”.
Chỉ vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn hết hạn hôm 22-4, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ hoãn các cuộc tấn công mới vào Iran theo yêu cầu của lãnh đạo Pakistan, đồng thời gia hạn lệnh ngừng bắn cho đến khi đàm phán hoàn tất.
Tuy nhiên, Washington vẫn giương cao "cây gậy": duy trì lệnh phong tỏa và trạng thái sẵn sàng hành động quân sự. Đáp lại, Tehran khẳng định không hề yêu cầu gia hạn, không công nhận lệnh ngừng bắn, và bảo lưu quyền tấn công Israel cùng các mục tiêu tại các quốc gia vùng Vịnh.
Iran cũng tuyên bố sẽ không mở eo biển Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ còn hiệu lực, đồng thời đe dọa đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb có vị trí chiến lược quan trọng.
Trước những diễn biến leo thang, Trung Quốc đã điều ba tàu chiến đến eo biển Hormuz, bao gồm tàu khu trục Tangshan, tàu hộ vệ Daqing và tàu tiếp tế Taihu - trước đó đang ở Vịnh Aden nhưng đã thay đổi lộ trình.
Theo nhóm chuyên gia quân sự Rybar, động thái này diễn ra ngay sau vụ Hải quân Mỹ bắt giữ tàu Touska của Iran - con tàu được cho là vận chuyển natri perclorat dùng trong sản xuất nhiên liệu tên lửa, đang trên đường từ cảng Gaolan của Trung Quốc đến Iran, theo tờ Washington Post.
Bắc Kinh mạnh mẽ lên án vụ việc, mô tả đây là hành động chặn bắt cưỡng bức. Nhóm chuyên gia Rybar đặt câu hỏi đáng chú ý: "Liệu quyết định gia hạn ngừng bắn vô thời hạn của ông Trump có phải là phản ứng trước động thái của Trung Quốc?".
Kênh truyền hình Nga Tsagrad dự báo hai kịch bản có thể xảy ra: Mỹ sẽ không nhượng bộ - ông Trump chỉ cần một khoảng dừng để tái vũ trang rồi sẽ giáng đòn mạnh; hoặc Mỹ và Iran sẽ đạt một thỏa thuận kín đáo, theo đó Washington bồi thường cho Tehran những tổn thất và giảm thiểu thiệt hại từ việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Về phần mình, Nga cũng đang tích cực tham gia các cuộc đàm phán. Hãng thông tấn Tasnim ngày 22-4 cho biết Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã có cuộc điện đàm "về những diễn biến khu vực và quốc tế gần đây".
Đại sứ Iran tại Tunisia, ông Mir Masoud Hosseinian, đề xuất Nga và Trung Quốc có thể đóng vai trò bảo lãnh cho một thỏa thuận khả thi giữa Tehran và Washington. Tsagrad nhận định: "Tehran đang làm rõ rằng họ muốn thấy không chỉ người Mỹ mà cả các cường quốc lớn khác tham gia vào thỏa thuận - đây là cách để có thêm bảo đảm và giảm nguy cơ thỏa thuận bị phá vỡ".
Trên thực địa, tình hình eo biển Hormuz tiếp tục căng thẳng. Ngày 22-4, hơn 30 tàu cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được phát hiện gần eo biển Hormuz.
Tờ New York Times ngày 21-4 cho biết quân đội Mỹ vẫn chưa thể tiêu diệt "hạm đội muỗi" của Iran - hàng nghìn tàu cao tốc có thể đạt tốc độ tới 185 km/giờ, được trang bị súng máy, tên lửa và máy bay không người lái, có căn cứ giấu kín trong các hầm ngầm dọc bờ biển Iran.
Theo Tổ chức Hàng hải quốc tế, đã có ít nhất 20 vụ tấn công vào tàu thuyền ở eo biển Hormuz kể từ khi xung đột nổ ra.
Ngày 22-4, CBS News dẫn tuyên bố của Iran về việc bắt giữ tàu container Francesca (thuộc sở hữu Công ty MSC, Thụy Sĩ) và tàu chở hàng rời Epaminondas (liên hệ với chủ tàu Hy Lạp) vì "cố đi qua eo biển Hormuz mà không được phép".
Cơ quan Quốc phòng và Vận tải hàng hải Anh (UKMTO) xác nhận cả hai tàu đều bị IRGC bắn, một tàu hư hại nghiêm trọng.
Hãng Fars cho biết IRGC ngày 22-4 còn tấn công thêm tàu Euphoria - tàu thứ ba bị bắt giữ ngoài khơi Iran. Dù vậy, theo Financial Times, ít nhất 34 tàu chở dầu liên quan đến Iran đã lọt qua sự kiểm soát của Mỹ.
Trong bối cảnh đó, thông tin về đàm phán tiếp tục nhiễu loạn. Hãng Ynet của Israel ngày 22-4 đưa tin ông Trump thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn đến ngày 26-4, trong khi kênh N12 cũng của Israel lại nói thời hạn là ngày 3-5. Thư ký báo chí Nhà Trắng Caroline Leavitt phải lên tiếng đính chính: ông Trump không đặt ra thời hạn cụ thể nào.
Ngày 23-4 có tin vòng đàm phán mới có thể diễn ra vào ngày 24-4. Khi được hỏi, ông Trump trả lời: "Có thể lắm!". Tuy nhiên, Tehran gần như ngay lập tức tuyên bố chưa có kế hoạch nối lại đàm phán. Cuộc đấu "ai nhượng bộ trước" vẫn chưa có hồi kết.
