Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới vừa được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành đặt ra yêu cầu rất lớn cho TP.HCM sau sáp nhập tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, tiên phong về mô hình phát triển, thể chế và quản trị đô thị.
Nhưng theo TS Phạm Thái Sơn – giảng viên Trường đại học Việt Đức – thì để hiện thực hóa mục tiêu ấy, điều người dân cảm nhận rõ nhất phải là chất lượng sống.
* Ông nhìn nhận như thế nào về tinh thần cốt lõi mà Nghị quyết 09 đặt ra cho TP.HCM?
– Nghị quyết 09 không chỉ nói về tăng trưởng kinh tế hay vai trò đầu tàu của TP.HCM, mà sâu xa hơn là định hướng xây dựng một đô thị có năng lực cạnh tranh khu vực và sức hút toàn cầu.
Nghị quyết nhấn mạnh TP.HCM phải tiên phong về mô hình phát triển, thể chế và quản trị hiện đại. Nhưng khi đi vào thực tiễn, người dân sẽ không cảm nhận điều đó bằng các khái niệm lớn, mà bằng những trải nghiệm rất cụ thể như đi làm mất bao lâu, có mua nổi nhà không, có không gian công cộng để sử dụng không, môi trường sống có ô nhiễm không.
Đó mới là những chỉ dấu thật sự của một thành phố sống tốt. Nếu TP.HCM muốn giữ được vai trò đầu tàu, muốn cạnh tranh với các đô thị lớn trong khu vực, thì không thể chỉ nói đến đầu tư hay tăng trưởng, mà phải tạo ra chất lượng sống đủ tốt để thu hút và giữ chân người tài, đặc biệt là tầng lớp sáng tạo.
* Vì sao ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của “tầng lớp sáng tạo”?
– Vì đây là lực lượng tạo ra giá trị gia tăng chính cho kinh tế đô thị hiện đại. Trên thế giới, các thành phố cạnh tranh nhau không chỉ bằng ưu đãi đầu tư mà còn bằng môi trường sống, văn hóa, khả năng sáng tạo và mức độ cởi mở. Người có trình độ cao thuộc tầng lớp sáng tạo ngày càng có nhiều lựa chọn nơi sinh sống và làm việc.
Họ sẽ chọn nơi có giao thông thuận tiện, khu ở chất lượng cao, không gian công cộng hấp dẫn, môi trường làm việc cởi mở, cơ hội phát triển nghề nghiệp, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh, đa dạng về văn hóa, di sản và trải nghiệm.
Do đó, nhiệm vụ cụ thể hóa Nghị quyết 09 không thể chỉ dừng ở cải thiện thể chế hay đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, mà phải là xây dựng được một hệ sinh thái đô thị sống tốt.
* Theo ông, TP.HCM cần thay đổi gì trong quy hoạch đô thị để hiện thực hóa mục tiêu đó?
– Điều đầu tiên là phải hoàn thiện với chất lượng cao quy hoạch tổng thể thành phố. Quy hoạch cần đóng vai trò nền tảng cho liên kết vùng, phát triển TOD (Transit-Oriented- Development – mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm), tăng trưởng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bao trùm về xã hội.
Nhưng vấn đề lớn hiện nay là chúng ta thường tập trung lập quy hoạch mà chưa chú trọng đầy đủ đến quá trình triển khai cũng như cơ chế giám sát và đánh giá triển khai quy hoạch.
TP.HCM nên đi đầu xây dựng một khung giám sát và đánh giá quy hoạch với các chỉ số định lượng và mục tiêu định tính rõ ràng. Đây là thứ hiện nay hệ thống quy hoạch Việt Nam còn thiếu.
Nếu không có công cụ giám sát hiệu quả, quy hoạch rất dễ trở thành câu chuyện trên giấy và tác động của quy hoạch không thể được đánh giá cụ thể, thực chứng, từ đó không thể ra được định hướng điều chỉnh phù hợp khi cần.
Ngoài ra, sau sáp nhập, thành phố cũng cần cơ chế quy hoạch liên phường, liên xã để giải quyết các vấn đề hạ tầng và phát triển liên vùng cấp cơ sở. Đây là điểm rất quan trọng nhưng hiện còn thiếu nền tảng pháp lý rõ ràng.
* Ông cũng đề cập khá mạnh đến vai trò cộng đồng trong quy hoạch đô thị?
– Đúng vậy. Tôi cho rằng TP.HCM cần tạo cơ chế để người dân và cộng đồng tham gia thực chất vào quá trình quy hoạch và phát triển đô thị.
Người dân không thể chỉ là đối tượng bị tác động, mà phải trở thành một bên tham gia xuyên suốt trong các dự án phát triển đô thị, cùng đóng góp, chia sẻ trách nhiệm và lợi ích với Nhà nước và doanh nghiệp, nhất là với các dự án cần huy động nguồn lực đất đai mà họ đang có quyền sử dụng hợp pháp. Điều này giúp tăng tính khả thi khi triển khai quy hoạch.
Bên cạnh đó, TP.HCM cũng nên mạnh dạn thí điểm thuê tư vấn chuyên môn độc lập đánh giá chất lượng hồ sơ quy hoạch, thiết kế không gian và thiết kế công trình, nhất là ở cấp cơ sở. Chính quyền giữ vai trò phê duyệt dựa trên đánh giá chuyên môn, thay vì ôm toàn bộ quy trình như hiện nay.
Tại cuộc họp chiều 4/5 về xây dựng đề án, đại diện Sở Nội vụ cho biết Bắc Ninh đáp ứng đủ điều kiện theo quy định. Cụ thể, địa phương đạt 7/7 tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, với diện tích 4.700 km2, dân số khoảng 4 triệu, tỷ lệ đô thị hóa trên 55%, tỷ lệ phường 33%, cùng các chỉ tiêu về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội.
Về tiêu chuẩn đô thị loại I, Bắc Ninh đạt 13/15 tiêu chí, còn 2 tiêu chí tiếp tục hoàn thiện gồm tỷ lệ phường đạt đô thị loại II và xây dựng nông thôn mới. Tỉnh dự kiến thành lập thêm 13 phường từ các xã hiện có, nâng tổng số đơn vị hành chính cấp xã lên 99, gồm 46 phường và 43 xã.
Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn yêu cầu các sở, ngành đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ, có thể thuê tư vấn chuyên môn để nâng cao chất lượng tài liệu. Dự kiến địa phương sẽ hoàn thiện báo cáo để trình Ban Chấp hành Trung ương trong tuần tới.
Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn cho biết nếu đề án được chấp thuận chủ trương, Bắc Ninh sẽ là địa phương thứ 8 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Ông yêu cầu các đơn vị làm rõ lợi thế riêng của tỉnh về kinh tế, công nghiệp, thu hút đầu tư, văn hóa và bản sắc.
Bắc Ninh thuộc vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô Hà Nội và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Đây là trung tâm của xứ Kinh Bắc xưa, cái nôi của dân ca quan họ, đồng thời sở hữu 3 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận gồm hát then, ca trù và tín ngưỡng thờ mẫu. Địa phương cũng là một trong 3 nơi có quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn - Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa thế giới.
Sau khi sáp nhập với Bắc Giang giữa năm 2025, trung tâm hành chính mới của Bắc Ninh đặt tại phường Bắc Giang, cách trung tâm Hà Nội khoảng 50 km. Bắc Ninh giáp Lạng Sơn, Thái Nguyên, Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên và Quảng Ninh, đồng thời nằm trên các hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.
Những năm gần đây, Bắc Ninh nổi lên là trung tâm công nghiệp lớn với hệ thống khu, cụm công nghiệp hiện đại, thu hút nhiều tập đoàn đa quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và sản xuất linh kiện.
Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 10,27%, đứng thứ 5/34 địa phương. Trong cơ cấu giá trị gia tăng, công nghiệp chiếm khoảng 70%, xây dựng 11%. Bắc Ninh thu hút khoảng 5,73 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, đứng thứ hai cả nước sau TP HCM. Trong năm qua, hơn 7.600 doanh nghiệp thành lập mới, nâng tổng số doanh nghiệp hoạt động lên gần 50.000.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030 đặt mục tiêu đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, đến năm 2045 trở thành đô thị xanh, văn minh, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh phấn đấu duy trì tăng trưởng GRDP 11-12% mỗi năm, GRDP bình quân đầu người đạt 8.700-9.200 USD.
Việt Nam hiện có 7 thành phố trực thuộc Trung ương gồm Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ và Đồng Nai.
Theo quyết định của Thủ tướng năm 2024, các tỉnh được định hướng lên thành phố trực thuộc Trung ương đến năm 2030 có Quảng Ninh, Khánh Hòa, Bắc Ninh và Ninh Bình.
Hào quang sân khấu chưa bao giờ là điều dễ dàng có được. Đằng sau sự nổi tiếng của một nghệ sĩ là nhiều năm khổ luyện, vượt qua nhiều áp lực và kiên trì giữ hình ảnh trong lòng công chúng. Thế nhưng, chỉ một phút sa ngã trước ma túy, tất cả có thể sụp đổ.
Nhiều bạn đọc Tuổi Trẻ Online bày tỏ cảm giác thất vọng khi những nghệ sĩ từng xuất hiện với hình ảnh chỉn chu, tích cực nay lại vướng vòng lao lý.
"Tiếc quá nhỉ. Mình rất yêu quý ca sỹ Long Nhật. Mong bạn cải tạo tốt để quay trở về với cuộc sống hàng ngày", tài khoản Taikaichi chia sẻ.
Bạn đọc có tài khoản pham****@gmail.com cũng tiếc nuối: "Được sống bình yên là mong ước của mình và biết bao người bệnh tật thế mà nhiều người lại không muốn nhỉ?".
Tài khoản tanl**** bày tỏ sự thất vọng: "Một thời mình rất hâm mộ ca sĩ Long Nhật. Không ngờ nay lại sa ngã đến thế...".
Bình luận này cũng nhận được sự đồng tình từ nhiều bạn đọc khác khi cho rằng điều đáng tiếc nhất không chỉ là một nghệ sĩ vướng vòng lao lý, mà còn là sự sụp đổ của hình ảnh từng được khán giả yêu mến suốt nhiều năm.
Bạn đọc Trọng Hoàng cho biết cảm thấy khó hiểu trước việc ca sĩ Long Nhật bị cáo buộc liên quan tội tổ chức sử dụng ma túy, bởi ở độ tuổi hiện tại, nam ca sĩ được xem là đã đủ chín chắn, có gia đình, con cái đề huề và hình ảnh lâu nay khá điềm đạm, ăn nói nhỏ nhẹ.
Ngoài sự tiếc nuối, nhiều bạn đọc cho rằng showbiz cần được "thanh lọc" mạnh mẽ hơn, bởi nghệ sĩ là những người có sức ảnh hưởng nhất định đến công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Theo một số ý kiến, khi người nổi tiếng vướng vào ma túy hay các hành vi vi phạm pháp luật, hệ lụy không chỉ dừng ở cá nhân, mà còn tác động tiêu cực đến hình ảnh giới giải trí và nhận thức của người hâm mộ.
Bạn đọc Hoàng nhận xét nghệ sĩ muốn có được chỗ đứng lâu dài trong lòng khán giả và được tôn trọng thì phải tu dưỡng đạo đức, có lối sống lành mạnh, tích cực. Còn nếu đánh mất chuẩn mực và sa ngã trước những cám dỗ, nghệ sĩ rất dễ tự tay đánh mất hình ảnh cùng sự yêu mến mà công chúng dành cho mình.
"Cũng nên mạnh tay sàng lọc những người mang danh nghệ sĩ nhưng có lối sống buông thả, lệch chuẩn, vi phạm pháp luật ra khỏi môi trường nghệ thuật", bạn đọc tên Nhuần góp ý.
Tuy nhiên, theo quan điểm của bạn đọc Võ Huỳnh Duy Đông, không chỉ nghệ sĩ, nghề nào cũng vậy, mỗi người cần phải biết giữ gìn bản thân trước cám dỗ. "71 người bị bắt mà có 2 ca sĩ thôi. Nghề nào cũng vậy có kẻ tốt kẻ xấu. Không nên vơ đũa cả nắm", bạn đọc có nickname Chan troi đồng quan điểm.
"Đã là người của công chúng phải giữ hình ảnh sao cho đẹp và chỉnh chu cả trên sân khấu lẫn ngoài đời sống, còn đàng này có tiền có danh tiếng lại sa ngã vào tệ nạn thôi không còn gì để nói. Không ai đi thần tượng người nghiện ma túy hết", bạn đọc có địa chỉ email ngob****@gmail.com nhắn nhủ.
Tại hội nghị liên vùng về cơ chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND TP Hà Nội tổ chức ngày 4/6, ông Lê Hoài Nam, Phó cục trưởng Cục Môi trường, cho biết Bộ này đã triển khai kiểm kê, đánh giá nguồn thải và chất lượng không khí tại Hà Nội cũng như các tỉnh lân cận trong giai đoạn 2023-2025.
Kết quả cho thấy nguồn phát sinh bụi mịn PM2.5 trên địa bàn Hà Nội đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau: Hoạt động giao thông vận tải đóng góp khoảng 23%; xây dựng và bụi đường chiếm 20%; công nghiệp 10%; đốt mở, bao gồm đốt rác và phụ phẩm nông nghiệp12%; bụi thứ cấp hình thành từ các khí ô nhiễm khoảng 27%; các nguồn khác chiếm 8%.
Ngoài ra, các yếu tố khí hậu và thời tiết cũng tác động đáng kể đến chất lượng không khí ở Hà Nội.
Đối với môi trường nước, ông Nam phản ánh nhiều dòng sông liên tỉnh chảy qua Hà Nội đang bị ô nhiễm, gồm sông Nhuệ, sông Đáy, sông Cầu, sông Cà Lồ, sông Ngũ Huyện Khê và sông Bắc Hưng Hải.
Trước thực trạng đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng, triển khai nhiều chính sách kiểm soát ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường trên phạm vi cả nước, tập trung vào các vấn đề cấp bách.
Để chuẩn bị cho kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy từ 1/7/2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Hà Nội khẩn trương xây dựng mạng lưới 400-500 cơ sở kiểm định khí thải trên toàn thành phố.
Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, thủ đô hiện có hơn 8 triệu phương tiện giao thông cá nhân gồm 1,1 triệu ô tô và 6,9 triệu xe máy.
Hà Nội có thể huy động mạng lưới 186 trung tâm đăng kiểm xe cơ giới cùng các cơ sở bảo hành, bảo dưỡng xe máy chính hãng của các hiệp hội và doanh nghiệp sửa chữa, bảo dưỡng xe máy tham gia cung cấp dịch vụ kiểm định khí thải.
Trước mắt, một số cơ sở kiểm định cần được đưa vào vận hành ngay trước mùa cao điểm ô nhiễm không khí năm 2026.
Công tác tuyên truyền, vận động người dân chủ động kiểm định khí thải phương tiện trước thời điểm bắt buộc phải được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức, góp phần giảm phát thải từ xe máy.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất Hà Nội bố trí nguồn kinh phí hỗ trợ người dân kiểm định khí thải lần đầu, hỗ trợ tài chính để chuyển đổi từ xe máy sử dụng xăng sang xe điện...
Về quản lý chất lượng nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND TP Hà Nội đẩy nhanh phục hồi chất lượng các sông Kim Ngưu, Lừ, Sét và đầu tư đồng bộ hệ thống xử lý nước thải, bảo đảm 100% nước thải sinh hoạt được xử lý trước khi xả ra môi trường.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành chỉ rõ các vấn đề nóng như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, quản lý chất thải rắn, bảo đảm an ninh nguồn nước, tiêu thoát nước, chống úng ngập hay ứng phó sự cố môi trường hiện nay đều mang tính liên vùng. Các thách thức này đã vượt ra ngoài phạm vi quản lý và thẩm quyền hành chính của từng địa phương riêng lẻ.
Ông Thành dẫn chứng chất lượng không khí tại Thủ đô Hà Nội chịu tác động tổng hòa từ nhiều nguồn phát thải trong khu vực; hệ thống sông ngòi như sông Cầu, sông Đáy, sông Nhuệ… đều có sự liên thông trực tiếp về dòng chảy và nguồn nước.
Do đó, nếu các tỉnh, thành phố chỉ loay hoay giải quyết cục bộ theo địa giới hành chính thì “cuộc chiến” chống ô nhiễm sẽ rơi vào bế tắc, không thể đạt hiệu quả như mong muốn. Hình thành cơ chế phối hợp chính thức, ràng buộc trách nhiệm giữa các địa phương trở thành đòi hỏi cấp bách.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND TP Hà Nội cùng UBND các tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình đã ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường.
Lễ ký kết đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng từ phương thức phối hợp thụ động theo từng vụ việc đơn lẻ trước đây, sang cơ chế hợp tác thường xuyên, bài bản và dựa trên dữ liệu khoa học.
Sự kiện được kỳ vọng là công cụ mạnh mẽ giúp kiểm soát ô nhiễm, cải thiện chất lượng không khí, bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao chất lượng sống cho người dân toàn vùng.
