Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới vừa được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành đặt ra yêu cầu rất lớn cho TP.HCM sau sáp nhập tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, tiên phong về mô hình phát triển, thể chế và quản trị đô thị.
Nhưng theo TS Phạm Thái Sơn – giảng viên Trường đại học Việt Đức – thì để hiện thực hóa mục tiêu ấy, điều người dân cảm nhận rõ nhất phải là chất lượng sống.
* Ông nhìn nhận như thế nào về tinh thần cốt lõi mà Nghị quyết 09 đặt ra cho TP.HCM?
– Nghị quyết 09 không chỉ nói về tăng trưởng kinh tế hay vai trò đầu tàu của TP.HCM, mà sâu xa hơn là định hướng xây dựng một đô thị có năng lực cạnh tranh khu vực và sức hút toàn cầu.
Nghị quyết nhấn mạnh TP.HCM phải tiên phong về mô hình phát triển, thể chế và quản trị hiện đại. Nhưng khi đi vào thực tiễn, người dân sẽ không cảm nhận điều đó bằng các khái niệm lớn, mà bằng những trải nghiệm rất cụ thể như đi làm mất bao lâu, có mua nổi nhà không, có không gian công cộng để sử dụng không, môi trường sống có ô nhiễm không.
Đó mới là những chỉ dấu thật sự của một thành phố sống tốt. Nếu TP.HCM muốn giữ được vai trò đầu tàu, muốn cạnh tranh với các đô thị lớn trong khu vực, thì không thể chỉ nói đến đầu tư hay tăng trưởng, mà phải tạo ra chất lượng sống đủ tốt để thu hút và giữ chân người tài, đặc biệt là tầng lớp sáng tạo.
* Vì sao ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của “tầng lớp sáng tạo”?
– Vì đây là lực lượng tạo ra giá trị gia tăng chính cho kinh tế đô thị hiện đại. Trên thế giới, các thành phố cạnh tranh nhau không chỉ bằng ưu đãi đầu tư mà còn bằng môi trường sống, văn hóa, khả năng sáng tạo và mức độ cởi mở. Người có trình độ cao thuộc tầng lớp sáng tạo ngày càng có nhiều lựa chọn nơi sinh sống và làm việc.
Họ sẽ chọn nơi có giao thông thuận tiện, khu ở chất lượng cao, không gian công cộng hấp dẫn, môi trường làm việc cởi mở, cơ hội phát triển nghề nghiệp, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh, đa dạng về văn hóa, di sản và trải nghiệm.
Do đó, nhiệm vụ cụ thể hóa Nghị quyết 09 không thể chỉ dừng ở cải thiện thể chế hay đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, mà phải là xây dựng được một hệ sinh thái đô thị sống tốt.
* Theo ông, TP.HCM cần thay đổi gì trong quy hoạch đô thị để hiện thực hóa mục tiêu đó?
– Điều đầu tiên là phải hoàn thiện với chất lượng cao quy hoạch tổng thể thành phố. Quy hoạch cần đóng vai trò nền tảng cho liên kết vùng, phát triển TOD (Transit-Oriented- Development – mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm), tăng trưởng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bao trùm về xã hội.
Nhưng vấn đề lớn hiện nay là chúng ta thường tập trung lập quy hoạch mà chưa chú trọng đầy đủ đến quá trình triển khai cũng như cơ chế giám sát và đánh giá triển khai quy hoạch.
TP.HCM nên đi đầu xây dựng một khung giám sát và đánh giá quy hoạch với các chỉ số định lượng và mục tiêu định tính rõ ràng. Đây là thứ hiện nay hệ thống quy hoạch Việt Nam còn thiếu.
Nếu không có công cụ giám sát hiệu quả, quy hoạch rất dễ trở thành câu chuyện trên giấy và tác động của quy hoạch không thể được đánh giá cụ thể, thực chứng, từ đó không thể ra được định hướng điều chỉnh phù hợp khi cần.
Ngoài ra, sau sáp nhập, thành phố cũng cần cơ chế quy hoạch liên phường, liên xã để giải quyết các vấn đề hạ tầng và phát triển liên vùng cấp cơ sở. Đây là điểm rất quan trọng nhưng hiện còn thiếu nền tảng pháp lý rõ ràng.
* Ông cũng đề cập khá mạnh đến vai trò cộng đồng trong quy hoạch đô thị?
– Đúng vậy. Tôi cho rằng TP.HCM cần tạo cơ chế để người dân và cộng đồng tham gia thực chất vào quá trình quy hoạch và phát triển đô thị.
Người dân không thể chỉ là đối tượng bị tác động, mà phải trở thành một bên tham gia xuyên suốt trong các dự án phát triển đô thị, cùng đóng góp, chia sẻ trách nhiệm và lợi ích với Nhà nước và doanh nghiệp, nhất là với các dự án cần huy động nguồn lực đất đai mà họ đang có quyền sử dụng hợp pháp. Điều này giúp tăng tính khả thi khi triển khai quy hoạch.
Bên cạnh đó, TP.HCM cũng nên mạnh dạn thí điểm thuê tư vấn chuyên môn độc lập đánh giá chất lượng hồ sơ quy hoạch, thiết kế không gian và thiết kế công trình, nhất là ở cấp cơ sở. Chính quyền giữ vai trò phê duyệt dựa trên đánh giá chuyên môn, thay vì ôm toàn bộ quy trình như hiện nay.
Ngày 17.7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Đà Nẵng cho biết đã khởi tố bị can, thi hành lệnh bắt tạm giam 4 tháng đối với Nguyễn Văn Chương, cựu chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam Trà My (tỉnh Quảng Nam cũ), để điều tra về hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo kết quả điều tra ban đầu, trong quá trình được giao lập hồ sơ đấu thầu thực hiện các gói mua sắm trang thiết bị giáo dục cho các trường học trên địa bàn huyện Nam Trà My (cũ), Nguyễn Văn Chương đã có hành vi vi phạm các quy định của luật Đấu thầu.
Những sai phạm trong quá trình lập hồ sơ đấu thầu này gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước gần 1,8 tỉ đồng.
Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Đà Nẵng đã ra quyết định khởi tố bị can, đồng thời thi hành lệnh bắt tạm giam đối với Nguyễn Văn Chương trong thời hạn 4 tháng để phục vụ công tác điều tra theo quy định của pháp luật.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Đà Nẵng cho hay, vụ án đang tiếp tục được điều tra, mở rộng nhằm làm rõ toàn bộ diễn biến, phương thức thực hiện hành vi vi phạm cũng như xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Như đã đưa tin, Công an tỉnh Phú Thọ vừa triệt phá một ổ nhóm lừa đảo di chuyển từ Campuchia sang Việt Nam hòng lập "đại bản doanh" để tiếp tục lừa đảo.
Nhóm này tổ chức đưa hàng chục công dân Trung Quốc không có giấy tờ nhập cảnh hợp pháp đến lưu trú tại nhiều địa điểm thuộc Hà Nội, Lào Cai và Phú Thọ; liên tục thay đổi địa điểm lưu trú, hạn chế tiếp xúc với người địa phương.
Đặc biệt, các đối tượng còn mua sắm, lắp đặt trang thiết bị để phục vụ hoạt động lừa đảo. Công an đã tạm giữ 73 bộ máy vi tính, 134 điện thoại di động, 34 USB lưu trữ dữ liệu, 20 bộ thiết bị phát sóng wifi, 3 thẻ SIM điện thoại, 5 máy tính xách tay, 2 máy tính bảng cùng hàng trăm bộ bàn ghế, giường tầng, đệm ngủ.
Toàn bộ hệ thống thiết bị trên mới được vận chuyển, lắp đặt và chuẩn bị đưa vào sử dụng thì bị Công an tỉnh Phú Thọ kịp thời bóc gỡ, vô hiệu hóa.
Đến nay, công an đã ra lệnh bắt giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với 4 đối tượng, gồm: Zhao Wei Zhong (A Châu), Nguyễn Thành Long, Trần Thị Thu Hường và Phạm Đình Nam.
Việc kịp thời ngăn chặn đường dây trên giúp ngăn chặn nguy cơ hình thành một trung tâm lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia quy mô lớn trên lãnh thổ Việt Nam.
Nhóm đối tượng còn chuẩn bị hàng trăm chiếc giường tầng, đệm ngủ và nhiều phương tiện hòng lập "đại bản doanh" tại Việt Nam
Ngày 23-5, Sở Xây dựng Đắk Lắk cho hay đã có báo cáo về tình hình thực hiện dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua địa bàn tỉnh.
Đoạn đường sắt tốc độ cao qua địa bàn tỉnh Đắk Lắk dài 98,68km, đi qua 13 xã, phường, điểm đầu tại xã Xuân Lộc và điểm cuối tại xã Hòa Xuân. Tuyến có 1 ga hành khách tại Hòa Thành (phường Phú Yên), 2 trạm bảo dưỡng tại xã Xuân Thọ và ga Tuy Hòa.
Theo thống kê sơ bộ, tổng nhu cầu sử dụng đất cho dự án đoạn qua Đắk Lắk khoảng 807,5ha. Dự kiến khoảng 5.589 nhà, thửa đất và 6 tổ chức bị ảnh hưởng trực tiếp bởi dự án, khoảng 3.025 hộ dân cần bố trí tái định cư.
Để phục vụ giải phóng mặt bằng, UBND tỉnh đã lựa chọn 18 khu đất xây dựng tái định cư với tổng diện tích khoảng 131,72ha cùng 5 khu cải táng rộng khoảng 9ha.
3 đơn vị được giao làm chủ đầu tư công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư gồm Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng khu vực phía Đông tỉnh Đắk Lắk, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Tuy An và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Tuy Hòa.
Theo Sở Xây dựng Đắk Lắk, để chuẩn bị nguồn vật liệu xây dựng cho dự án, tỉnh đã rà soát và đề xuất 5 mỏ đất san lấp diện tích khoảng 367,7ha; 2 mỏ cát xây dựng diện tích khoảng 74,65ha; 20 vị trí bãi đổ thải vật liệu diện tích khoảng 78,4ha.
Theo Sở Xây dựng, phương án tuyến hiện nay vẫn còn nhiều điểm vướng mắc khi đi qua hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến các khu dân cư và nhiều công trình đặc thù như chùa Từ Quang, chùa Kim Quang, cô nhi viện Mằng Lăng (thuộc nhà thờ Mằng Lăng), đình Phú Đa và Trại tạm giam số 2 thuộc Công an tỉnh.
Địa phương đã nhiều lần kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh hướng tuyến nhằm hạn chế tối đa ảnh hưởng đến các công trình văn hóa, lịch sử và khu dân cư hiện hữu.
Một khó khăn khác là đến nay Ban Quản lý dự án Thăng Long vẫn chưa bàn giao cọc mốc giải phóng mặt bằng ngoài thực địa. Điều này khiến địa phương chưa thể thực hiện đo đạc, kiểm kê và lập phương án bồi thường chính thức.
Theo kế hoạch của Ban Quản lý dự án Thăng Long, việc bàn giao mốc giải phóng mặt bằng có thể bắt đầu từ quý 3-2027 sau khi hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi và báo cáo giữa kỳ.
Liên quan tới nhu cầu bố trí nguồn vốn ngân sách trung ương cho giải phóng mặt bằng dự án, UBND tỉnh Đắk Lắk đã có các công văn đăng ký kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng gửi Bộ Xây dựng vào cuối năm 2025.
Theo đó, tổng kinh phí dự kiến khoảng 12.245 tỉ đồng. Bộ Xây dựng đã có công văn vào tháng 3-2026 đề nghị Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước phân bổ kế hoạch vốn năm 2026 là 4.000 tỉ đồng. Trên cơ sở đó, tỉnh đã phân bổ vốn cho các chủ đầu tư triển khai theo quy định.
Sở Xây dựng Đắk Lắk kiến nghị các sở, ngành và địa phương khẩn trương hoàn thiện quy hoạch, thủ tục đất đai, môi trường, xây dựng và chuẩn bị đầy đủ điều kiện để có thể triển khai ngay công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi có mốc giới chính thức ngoài thực địa.
Trước đó tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng dự án ngày 19-5, ông Lương Nguyễn Minh Triết - Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk, Trưởng Ban Chỉ đạo - đã yêu cầu phải hoàn thành quy hoạch các khu tái định cư và cải táng phục vụ dự án ngay trong tháng 6-2026 và khẩn trương hoàn thiện các thủ tục về đầu tư, môi trường, đất đai để sớm triển khai xây dựng.
Đồng thời lưu ý các cơ quan chức năng, chủ đầu tư tập trung nguồn lực vào những phần việc đã rõ ràng và có tính khả thi cao, tránh làm dàn trải.
