Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới vừa được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành đặt ra yêu cầu rất lớn cho TP.HCM sau sáp nhập tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, tiên phong về mô hình phát triển, thể chế và quản trị đô thị.
Nhưng theo TS Phạm Thái Sơn – giảng viên Trường đại học Việt Đức – thì để hiện thực hóa mục tiêu ấy, điều người dân cảm nhận rõ nhất phải là chất lượng sống.
* Ông nhìn nhận như thế nào về tinh thần cốt lõi mà Nghị quyết 09 đặt ra cho TP.HCM?
– Nghị quyết 09 không chỉ nói về tăng trưởng kinh tế hay vai trò đầu tàu của TP.HCM, mà sâu xa hơn là định hướng xây dựng một đô thị có năng lực cạnh tranh khu vực và sức hút toàn cầu.
Nghị quyết nhấn mạnh TP.HCM phải tiên phong về mô hình phát triển, thể chế và quản trị hiện đại. Nhưng khi đi vào thực tiễn, người dân sẽ không cảm nhận điều đó bằng các khái niệm lớn, mà bằng những trải nghiệm rất cụ thể như đi làm mất bao lâu, có mua nổi nhà không, có không gian công cộng để sử dụng không, môi trường sống có ô nhiễm không.
Đó mới là những chỉ dấu thật sự của một thành phố sống tốt. Nếu TP.HCM muốn giữ được vai trò đầu tàu, muốn cạnh tranh với các đô thị lớn trong khu vực, thì không thể chỉ nói đến đầu tư hay tăng trưởng, mà phải tạo ra chất lượng sống đủ tốt để thu hút và giữ chân người tài, đặc biệt là tầng lớp sáng tạo.
* Vì sao ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của “tầng lớp sáng tạo”?
– Vì đây là lực lượng tạo ra giá trị gia tăng chính cho kinh tế đô thị hiện đại. Trên thế giới, các thành phố cạnh tranh nhau không chỉ bằng ưu đãi đầu tư mà còn bằng môi trường sống, văn hóa, khả năng sáng tạo và mức độ cởi mở. Người có trình độ cao thuộc tầng lớp sáng tạo ngày càng có nhiều lựa chọn nơi sinh sống và làm việc.
Họ sẽ chọn nơi có giao thông thuận tiện, khu ở chất lượng cao, không gian công cộng hấp dẫn, môi trường làm việc cởi mở, cơ hội phát triển nghề nghiệp, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh, đa dạng về văn hóa, di sản và trải nghiệm.
Do đó, nhiệm vụ cụ thể hóa Nghị quyết 09 không thể chỉ dừng ở cải thiện thể chế hay đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, mà phải là xây dựng được một hệ sinh thái đô thị sống tốt.
* Theo ông, TP.HCM cần thay đổi gì trong quy hoạch đô thị để hiện thực hóa mục tiêu đó?
– Điều đầu tiên là phải hoàn thiện với chất lượng cao quy hoạch tổng thể thành phố. Quy hoạch cần đóng vai trò nền tảng cho liên kết vùng, phát triển TOD (Transit-Oriented- Development – mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm), tăng trưởng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bao trùm về xã hội.
Nhưng vấn đề lớn hiện nay là chúng ta thường tập trung lập quy hoạch mà chưa chú trọng đầy đủ đến quá trình triển khai cũng như cơ chế giám sát và đánh giá triển khai quy hoạch.
TP.HCM nên đi đầu xây dựng một khung giám sát và đánh giá quy hoạch với các chỉ số định lượng và mục tiêu định tính rõ ràng. Đây là thứ hiện nay hệ thống quy hoạch Việt Nam còn thiếu.
Nếu không có công cụ giám sát hiệu quả, quy hoạch rất dễ trở thành câu chuyện trên giấy và tác động của quy hoạch không thể được đánh giá cụ thể, thực chứng, từ đó không thể ra được định hướng điều chỉnh phù hợp khi cần.
Ngoài ra, sau sáp nhập, thành phố cũng cần cơ chế quy hoạch liên phường, liên xã để giải quyết các vấn đề hạ tầng và phát triển liên vùng cấp cơ sở. Đây là điểm rất quan trọng nhưng hiện còn thiếu nền tảng pháp lý rõ ràng.
* Ông cũng đề cập khá mạnh đến vai trò cộng đồng trong quy hoạch đô thị?
– Đúng vậy. Tôi cho rằng TP.HCM cần tạo cơ chế để người dân và cộng đồng tham gia thực chất vào quá trình quy hoạch và phát triển đô thị.
Người dân không thể chỉ là đối tượng bị tác động, mà phải trở thành một bên tham gia xuyên suốt trong các dự án phát triển đô thị, cùng đóng góp, chia sẻ trách nhiệm và lợi ích với Nhà nước và doanh nghiệp, nhất là với các dự án cần huy động nguồn lực đất đai mà họ đang có quyền sử dụng hợp pháp. Điều này giúp tăng tính khả thi khi triển khai quy hoạch.
Bên cạnh đó, TP.HCM cũng nên mạnh dạn thí điểm thuê tư vấn chuyên môn độc lập đánh giá chất lượng hồ sơ quy hoạch, thiết kế không gian và thiết kế công trình, nhất là ở cấp cơ sở. Chính quyền giữ vai trò phê duyệt dựa trên đánh giá chuyên môn, thay vì ôm toàn bộ quy trình như hiện nay.
Từ ngày 12 đến 16-5, trong chuyến khảo sát biển đảo phía Tây Nam của Tổ quốc, đoàn công tác của Cảnh sát biển Việt Nam và đại diện các sở, ban, ngành ở TP Cần Thơ, Cà Mau, An Giang đến thăm các lực lượng đang thực hiện nhiệm vụ trên vùng biển, đảo phía Tây Nam, gồm: đặc khu Thổ Châu, Nam Du, Hòn Khoai và vùng biển giáp ranh giữa Việt Nam - Thái Lan - Malaysia.
Thiếu tướng Trần Văn Xuân - Phó chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam - làm trưởng đoàn.
Tại các điểm đến, đoàn công tác Cảnh sát biển Việt Nam ghi nhận những nỗ lực, cố gắng của địa phương, đặc biệt là lực lượng chức năng thực hiện nhiệm vụ, bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Ngoài ra đoàn còn dâng hương, dâng hoa tưởng nhớ công ơn của Chủ tịch Hồ Chí Minh (tại Đền thờ Thổ Châu) và các liệt sĩ đã hy sinh trong trận chiến giải phóng đảo Thổ Chu; thăm tặng quà gia đình chính sách, học sinh và các đơn vị lực lượng vũ trang trên địa bàn đảo Thổ Châu, Hòn Khoai và Nam Du.
Thiếu tướng Trần Văn Xuân cho biết các lực lượng thực hiện nhiệm vụ trên biển phải luôn là điểm tựa vững chắc để ngư dân yên tâm vươn khơi, bám biển, phát triển kinh tế, góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.
"Các kíp tàu tiếp tục khắc phục khó khăn, chủ động nắm chắc tình hình trên biển và duy trì tuần tra, kiểm soát, kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh trên biển. Ngoài ra, đơn vị liên quan phải phổ biến pháp luật cho ngư dân để cùng chung tay sớm gỡ thẻ vàng IUU của Ủy ban châu Âu (EC)" - thiếu tướng Trần Văn Xuân nhấn mạnh.
Chiều 14/5, tại cuộc họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, Người phát ngôn Phạm Thu Hằng đã trả lời báo chí về phản ứng của Việt Nam trước việc vừa qua Philippines và Trung Quốc cho người lên cắm cờ khẳng định chủ quyền tại đá Hoài Ân, quần đảo Trường Sa.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho biết việc các bên liên quan cho người lên thực thể thuộc quần đảo Trường Sa mà không được sự cho phép của Việt Nam là hành vi xâm phạm chủ quyền của Việt Nam theo luật pháp quốc tế, đi ngược lại Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) cũng như nỗ lực của các nước trong đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) hiện nay.
"Việt Nam yêu cầu các bên liên quan tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Trường Sa, không có các hành động làm phức tạp tình hình, tuân thủ luật pháp quốc tế, nghiêm túc thực hiện DOC, cùng đóng góp tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông", Người phát ngôn Phạm Thu Hằng nêu rõ.
UBND tỉnh Phú Thọ vừa ban hành Kế hoạch sắp xếp, đổi tên thôn, tổ dân phố trên địa bàn, nêu rõ 6 nội dung trọng tâm thực hiện.
Một là, về tiêu chí của thôn, tổ dân phố thực hiện theo Điều 10 Nghị định 185/2026 của Chính phủ. Trong đó, Phú Thọ yêu cầu đối với tổ dân phố thuộc phường bảo đảm có từ 300 số hộ gia đình trở lên; thôn thuộc xã bảo đảm có số hộ gia đình từ 150 hộ trở lên.
Hai là, về quy mô số hộ gia đình thuộc diện phải sắp xếp thực hiện theo Điều 8 Nghị định số 185/2026: Tổ dân phố thuộc phường có số hộ gia đình dưới 300 hộ; thôn thuộc xã có số hộ gia đình dưới 150 hộ.
Ba là, tiêu chuẩn của thôn, tổ dân phố mới sau sắp xếp. Tổ dân phố thuộc phường có từ 300 hộ gia đình trở lên; thôn thuộc xã có từ 150 hộ gia đình trở lên.
Trường hợp thôn thuộc địa bàn miền núi, xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thôn đặc biệt khó khăn, thôn ở địa bàn có địa hình chia cắt phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, dân cư sinh sống phân tán hoặc thuộc khu vực quy hoạch giải phóng mặt bằng, di dân, tái định cư thì quy mô số hộ gia đình có thể thấp hơn quy định tại Điều 10 Nghị định 185/2026 của Chính phủ.
Bốn là, việc đổi tên thôn, tổ dân phố theo địa danh hoặc theo số thứ tự do cấp uỷ, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư quyết định, được thực hiện đồng thời với quy trình thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố.
Trường hợp ở đơn vị hành chính cấp xã có thôn, tổ dân phố trùng tên hoặc thôn, tổ dân phố chưa thống nhất về tên gọi hoặc theo nguyện vọng của nhân dân ở thôn, tổ dân phố thì thực hiện sắp xếp đổi tên thôn, tổ dân phố cho phù hợp.
Năm là, thẩm quyền sắp xếp, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố do HĐND cấp xã quyết định.
Sáu là, trình tự, thủ tục thực hiện sắp xếp, đổi tên thôn, tổ dân phố được thực hiện theo các bước. Trong đó, Sở Nội vụ Phú Thọ ban hành văn bản hướng dẫn UBND xã, phường thực hiện rà soát số lượng thôn, tổ dân phố trên địa bàn.
UBND xã, phường khẩn trương thực hiện rà soát toàn bộ thôn, tổ dân phố trên địa bàn làm cơ sở xây dựng phương án. Sau đó xây dựng phương án gửi Sở Nội vụ tổng hợp, xây dựng phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
Đối với các thôn, tổ dân phố có yếu tố đặc thù về vị trí địa lý, địa hình và phong tục tập quán hoặc điều kiện tổ chức cộng đồng dân cư sau sắp xếp chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định hoặc không thể thực hiện sắp xếp, UBND cấp xã phải giải trình rõ lý do, sự cần thiết và căn cứ đề xuất không thực hiện sắp xếp.
Trước ngày 5/6, Sở Nội vụ phải báo cáo UBND tỉnh trình Đảng uỷ UBND tỉnh báo cáo, xin ý kiến Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ chỉ đạo triển khai thực hiện.
Căn cứ kết luận của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Sở Nội vụ hướng dẫn UBND xã, phường xây dựng đề án và tổ chức lấy ý kiến nhân dân theo quy định của pháp luật; hoàn thành trước ngày 10/6.
HĐND cấp xã ban hành nghị quyết về việc sắp xếp, đổi tên thôn, tổ dân phố hoàn thành trước ngày 30/6.
Kế hoạch của UBND tỉnh Phú Thọ yêu cầu kết thúc hoạt động đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã trước ngày 31/5.
Báo cáo tổng thể kết quả triển khai thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố phải được gửi tới UBND tỉnh Phú Thọ chậm nhất ngày 1/7.
UBND tỉnh Phú Thọ chỉ đạo các sở, ban, ngành, UBND xã/phường căn cứ chức năng, nhiệm vụ chủ động tham mưu triển khai các nội dung công việc liên quan đến thực hiện sắp xếp, đổi tên thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh đảm bảo đồng bộ, thống nhất với các chủ trương, quy định của Trung ương.
Trong đó phải kịp thời ban hành theo thẩm quyền các hướng dẫn, văn bản cụ thể hóa bảo đảm triển khai thông suốt, thống nhất, đồng bộ, không để khoảng trống pháp lý hoặc chồng chéo trong tổ chức thực hiện.
Phú Thọ được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình, đi vào hoạt động từ 1/7/2025. Tỉnh có dân số trên 4 triệu người, gồm 148 xã, phường.
