Trưa 26/5, khi nhiệt độ ngoài trời tại Hà Nội vượt 40 độ C, Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, tiếp nhận nam công nhân 30 tuổi trong tình trạng mệt lả, vã mồ hôi. Bác sĩ chẩn đoán anh suy thận do mất nước và tiêu cơ vân sau say nắng. Nhân viên y tế nhanh chóng kiểm soát thân nhiệt và truyền dịch, giúp người bệnh qua cơn nguy kịch.
Nằm giường cạnh bên, người đàn ông 42 tuổi cũng đang cấp cứu vì say nắng sau nhiều giờ đi ngoài trời. Không chỉ thanh niên, nhiều người cao tuổi cũng nhập viện trong tình trạng suy kiệt do tăng huyết áp, đái tháo đường. Theo bác sĩ Đặng Tuấn Dũng, Phó phòng Cấp cứu 1, Trung tâm A9, ngày thường cơ sở khám chữa 250-300 trường hợp, nhưng ba hôm nay, mỗi ngày đều ghi nhận tăng thêm 60-70 ca liên quan trực tiếp nắng nóng.
Sáng 25/5, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cũng khám và cho nhập viện 6 ca loạn thần. PGS Dương Minh Tâm giải thích thời tiết cực đoan trực tiếp thúc đẩy bệnh lý tâm thần bùng phát. Nhiệt độ cao khiến nhiều người vốn điều trị ngoại trú ổn định nay mất ngủ, kích động, rối loạn cảm xúc và tái phát bệnh.
Tại Phú Thọ, bệnh viện tỉnh tiếp nhận cấp cứu ít nhất hai nông dân rơi vào tình trạng sốc nhiệt nguy kịch, hôn mê do làm việc liên tục ngoài đồng dưới nền nhiệt độ cao. Trong khi đó, các cơ sở y tế ở Thanh Hóa cũng ghi nhận sự gia tăng đáng kể số ca mắc bệnh lý tim mạch, hô hấp, tiêu hóa và đuối nước, đặc biệt là ở nhóm người già và trẻ nhỏ.
Ở TP HCM, các bệnh viện cũng ghi nhận tình trạng quá tải tương tự. TS Võ Văn Tân, Trưởng khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, thống kê tỷ lệ người tai biến mạch máu não tăng khoảng 10-12% so với ngày thường. Bác sĩ dẫn chứng trường hợp ông Nguyễn Trọng Nhân, 59 tuổi, tắm ngay sau khi đi nắng về. Hôm sau, ông xuất hiện triệu chứng yếu tay chân, gia đình đưa đi cấp cứu và bác sĩ chẩn đoán nhồi máu não.
Ở Bệnh viện Nhi đồng 2, khoa Khám bệnh mỗi ngày tiếp nhận 3.000-4.000 lượt trẻ nhỏ, chủ yếu dưới 5 tuổi. Bác sĩ Trần Nguyên Khôi, Phó khoa Khám bệnh, đánh giá viêm hô hấp cấp chiếm hơn một nửa số ca, kèm theo sự gia tăng nhóm bệnh tiêu hóa, da liễu và truyền nhiễm. Trẻ nhỏ chịu tác động từ thời tiết khắc nghiệt nhanh hơn người lớn do hệ điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, lại không biết chủ động đòi uống nước.
Lý giải nguyên nhân nắng nóng kéo dài gây bệnh tật, các bác sĩ cho rằng cơ thể con người duy trì thân nhiệt mức 37 độ C nhờ cơ chế tiết mồ hôi, giãn mạch. Môi trường nhiệt độ cao và cường độ lao động nặng làm cơ thể mất khả năng tự điều chỉnh. Theo đó, thân nhiệt vượt 41 độ C kéo dài sẽ phá hủy các cơ quan trọng yếu như não, tim, phổi, thận, dẫn tới hôn mê, co giật.
Bên cạnh đó, nắng nóng không sinh ra đột quỵ nhưng thúc đẩy nguy cơ thông qua việc làm mất nước, rối loạn điện giải, cô đặc máu và hình thành huyết khối. Việc thay đổi nhiệt độ đột ngột từ nóng sang lạnh cũng làm huyết áp, nhịp tim biến động mạnh.
Ngoài ra, tiến sĩ Lê Đình Quang, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cảnh báo nhiệt độ cao tạo môi trường cho vi khuẩn sinh sôi, làm thực phẩm nhanh ôi thiu và gây ngộ độc.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế ra đường trong khung giờ 11-15h. Người làm việc ngoài trời cần mặc đồ bảo hộ, đội mũ rộng vành, đeo kính mát. Người trưởng thành nên uống 2,5-3 lít nước mỗi ngày, ăn nhiều rau xanh, trái cây.
Sau khi đi nắng, mọi người cần ngồi nghỉ 10-15 phút để cơ thể thích nghi rồi mới tắm hoặc bước vào phòng điều hòa. Người ngộ độc thực phẩm không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy nhằm tránh việc cơ thể lưu giữ lại vi khuẩn và độc tố.
Người dân cần phân biệt rõ say nắng và sốc nhiệt để xử trí kịp thời. Trẻ nhỏ say nắng thường vẫn tỉnh táo, ra nhiều mồ hôi. Sốc nhiệt diễn biến nguy hiểm hơn, đi kèm triệu chứng lơ mơ, rối loạn ý thức, da khô nóng, sốt trên 40 độ C.
Khi gặp người mê sảng, ngất xỉu, nôn ói nhiều hoặc co giật vì nắng gắt, người xung quanh cần nhanh chóng đưa nạn nhân vào chỗ râm mát, nới lỏng quần áo, chườm nước hạ nhiệt và gọi ngay cấp cứu 115.
Gần một tuần qua, đợt nắng nóng diện rộng bao phủ khắp các tỉnh thành trên cả nước với nền nhiệt cao nhất phổ biến 38-40 độ C. Nhiều trạm khí tượng ở Bắc Bộ và Trung Bộ liên tục ghi nhận mức nhiệt ngoài trời vượt ngưỡng 40 độ C, đi kèm chỉ số tia cực tím đạt mức gây hại rất cao. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cảnh báo tình trạng thời tiết cực đoan này chưa có dấu hiệu suy giảm và tiếp tục kéo dài trong những ngày tới.
Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng Khoa Ngoại bụng 1, cho biết ung thư đại trực tràng thường bắt đầu âm thầm, không có dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn đầu. Đến khi bệnh tiến triển, triệu chứng có thể xuất hiện như đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra máu, phân chuyển màu hoặc bị táo bón xen kẽ tiêu chảy. Nếu để muộn, người bệnh có thể gặp biến chứng nguy hiểm như tắc ruột, thủng đại tràng hay xuất huyết tiêu hóa.
Theo thống kê của Tổ chức Ung thư Thế giới (Globocan) năm 2020, Việt Nam có hơn 14.000 ca mắc mới và hơn 7.500 ca tử vong do ung thư đại trực tràng. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng gia tăng ở nhóm tuổi 30-40, thậm chí dưới 20 tuổi.
"Trong đó, chế độ ăn không khoa học trở thành yếu tố nguy cơ cao dẫn đến ung thư, thậm chí khiến bệnh tiến triển nhanh hơn", bác sĩ Nam nói.
Đầu tiên, chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, ít rau quả là thói quen gây hại sức khỏe, tiếp tay cho ung thư tiêu hóa. Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã đưa thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến ở nhiệt độ cao như chiên hay nướng vào nhóm 2A, tức là "có thể gây ung thư cho con người".
Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng việc tiêu thụ thịt đỏ hay thịt chế biến sẵn nhiều lần mỗi tuần làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư tiêu hóa. Ví dụ, chỉ cần ăn 100g thịt đỏ mỗi ngày đã có thể tăng nguy cơ ung thư lên 17%. Nếu thêm 50g thịt chế biến sẵn hàng ngày (như xúc xích, thịt xông khói), nguy cơ này sẽ thêm 18%. Các chất bảo quản thường dùng trong thịt chế biến sẵn như nitrat, nitrit khi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành hợp chất gây ung thư. Một nghiên cứu từ Singapore cũng cho thấy những thực phẩm chế biến giàu đường và chất béo còn sản sinh ra hợp chất methylglyoxal, tác động đến gene chống khối u và tăng nguy cơ mắc ung thư.
Lạm dụng thức ăn chiên, nướng nhiều lần, sử dụng thực phẩm ôi thiu, quá hạn, hay lạm dụng gia vị không đảm bảo an toàn cũng là những yếu tố nguy hiểm. Nướng đồ ăn trên than hoa, than củi cũng gây độc.
Chế độ ăn mặn cũng là yếu tố nguy cơ. Thực tế, người Việt Nam đang tiêu thụ trung bình 8,1g muối/ngày và 46,5g đường tự do/ngày, cao gần gấp hai lần so với khuyến cáo của WHO về mức tiêu thụ có lợi cho sức khỏe.
Theo Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho biết, Việt Nam là một trong 10 nước có người dân lười vận động nhất thế giới. Nghiên cứu của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, 30% người Việt trưởng thành thiếu vận động thể lực. Tố chất về thể lực, sức bền và sức mạnh của thanh thanh niên Việt Nam xếp vào mức kém so với tiêu chuẩn.
Tình trạng trẻ hóa người nghiện thuốc lá, nhất là loại thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là nguyên nhân gây bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hút thuốc lá gây nhiều bệnh mạn tính và nan y. Trong khói thuốc lá có khoảng 7.000 chất hóa học, bao gồm 69 chất gây ung thư và là nguyên nhân gây ra 25 nhóm bệnh khác nhau, như 11 loại ung thư, các bệnh về tim mạch, hô hấp, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản của cả nam và nữ. Ước tính, cứ hai người hút thuốc lá thì một người sẽ chết sớm, trong đó 1/2 số ca tử vong xảy ra ở tuổi trung niên.
Bên cạnh chế độ ăn uống, các yếu tố khác như tuổi tác, tiền sử viêm ruột mạn tính, xạ trị vùng bụng, hoặc gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng, đa polyp tuyến, cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Khoảng 5% trường hợp liên quan đến đột biến gene như hội chứng Lynch.
Ung thư đại trực tràng có thể liên quan đến một số yếu tố như bệnh viêm ruột (bệnh Crohn, viêm loét đại tràng), yếu tố di truyền từ gia đình.
Bác sĩ khuyến cáo mọi người có thể giảm nguy cơ ung thư bằng những thay đổi nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Ăn nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thịt đỏ và đặc biệt nói không với thịt chế biến sẵn. Tăng cường vận động và duy trì tập thể dục ít nhất 30 phút/ngày sẽ không chỉ giúp cơ thể khỏe hơn mà còn đẩy lùi nguy cơ ung thư hiệu quả.
Nên sàng lọc định kỳ để phát hiện sớm polyp tiền ung thư. Nếu cắt bỏ polyp kịp thời, nguy cơ ung thư giảm tới 90%. Theo khuyến cáo Hiệp hội Ung thư Mỹ, người từ 45 tuổi nên sàng lọc dù không có triệu chứng. Với người có yếu tố nguy cơ cao (tiền sử cá nhân ung thư đại trực tràng hoặc polyp đại trực tràng, gia đình ung thư đại trực tràng, bệnh ruột viêm, tiền sử xạ trị vùng bụng hoặc chậu), cần sàng lọc sớm hơn, thậm chí từ 20-30 tuổi.
Dừa là thực phẩm rất đa dạng, hầu như mọi phần của quả đều có thể sử dụng dưới nhiều dạng khác nhau. Cùi dừa tươi dùng ăn trực tiếp hoặc chế biến món ăn, trong khi nước dừa là thức uống giàu điện giải, ít chất béo. Từ cơm dừa có thể tạo ra sữa dừa, kem dừa hoặc dầu dừa dùng trong nấu ăn và làm đẹp. Ngoài ra, dừa còn được sấy khô hoặc xay thành bột, phù hợp cho các món bánh và chế độ ăn không gluten. Khi sử dụng hợp lý, các sản phẩm từ dừa có thể hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Giàu dinh dưỡng
Một trong những đặc điểm khác biệt nhất của dừa so với các loại trái cây khác là thành phần dinh dưỡng thiên về chất béo thay vì đường (carbohydrate). Thực phẩm này giàu khoáng chất như mangan, đồng, sắt và selen, giúp hỗ trợ xương, tạo hồng cầu và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Đặc biệt, chất béo trong dừa chủ yếu là triglyceride chuỗi trung bình (MCT). Loại chất béo này được hấp thu nhanh và chuyển hóa thành năng lượng, ít tích lũy thành mỡ thừa hơn so với chất béo thông thường.
Dưới đây là bảng so sánh giá trị dinh dưỡng của 100 g cùi dừa tươi và dừa khô:
Thành phần
Dừa tươi (100g)
Dừa khô không đường (100 g)
Lượng calo
354
660
Protein
3 g
7 g
Carbohydrate
15 g
24 g
Chất xơ
9 g
16 g
Chất béo
33,5 g
64,5 g
Mangan
65% DV
119% DV
Đồng
48% DV
88% DV
Selen
18% DV
34% DV
Sắt
14% DV
18% DV
*DV: Giá trị cơ thể cần hàng ngày (%)
Kháng khuẩn
Dầu dừa giàu axit lauric, một số nghiên cứu ghi nhận có khả năng ức chế nhiều loại vi sinh vật gây hại. Chúng bao gồm tụ cầu vàng (gây nhiễm trùng da và hô hấp), Escherichia coli (E. coli) (liên quan đến ngộ độc thực phẩm), H. pylori (gây viêm loét dạ dày) và Streptococcus mutans (gây sâu răng).
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Dừa có hàm lượng carbohydrate thấp nhưng giàu chất xơ và chất béo, giúp làm chậm hấp thu đường, hạn chế tăng lượng đường trong máu sau ăn. Nước dừa chứa axit ellagic, butin và quercetin, những chất giúp kiểm soát đường huyết, cải thiện chỉ số mỡ máu, đặc biệt là mức chất béo trung tính triglyceride ở người mắc hội chứng chuyển hóa.
Tuy nhiên, người mắc tiểu đường nên sử dụng dầu dừa ở mức vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ vì chế phẩm từ dừa này có thể làm giảm nồng độ insulin trong ngắn hạn.
Chứa chất chống oxy hóa mạnh mẽ
Cả cơm dừa, nước dừa và dầu dừa đều chứa các hợp chất phenolic - nhóm chất chống oxy hóa có vai trò bảo vệ tế bào trước tác hại của các gốc tự do. Một số hợp chất tiêu biểu gồm axit gallic, axit caffeic, axit salicylic và axit p-coumaric.
Những hoạt chất này còn góp phần thúc đẩy quá trình lành vết thương, giảm viêm, duy trì độ ẩm và củng cố hàng rào bảo vệ da. Chúng hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm da cơ địa và bảo vệ nguyên bào sợi - yếu tố quan trọng quyết định độ săn chắc và vẻ tươi trẻ của làn da.
Mặc dù giàu dinh dưỡng nhưng dừa chứa nhiều calo do hàm lượng chất béo cao nên có thể gây tăng cân nếu không kiểm soát khẩu phần. Một số người sử dụng dầu dừa có thể làm tăng cholesterol xấu LDL do nguồn chứa chất béo bão hòa. Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến cáo nên giới hạn lượng chất béo bão hòa dưới 6% tổng calo hàng ngày.
Để tận dụng lợi ích, nên dùng dừa điều độ, ưu tiên sản phẩm từ dừa không đường và kết hợp trong chế độ ăn cân bằng.
Kim Ji-yeon, Hoa hậu Hàn Quốc năm 1997, gần đây thu hút sự chú ý khi công khai hành trình thay đổi vóc dáng. Hôm 1/4, cô đăng video lên trang cá nhân với dòng chú thích: "Lưu lại những hình ảnh này để nhắc nhở bản thân không bao giờ quay lại quãng thời gian đó nữa". Video ghi lại sự khác biệt giữa vóc dáng của cô trước và sau khi giảm cân, theo Nate hôm 2/4.
Trước đó hồi cuối tháng 3, Kim Ji-yeon chia sẻ loạt ảnh cùng dòng trạng thái: "Sự thay đổi sau 5 tháng. Từ cột mốc giảm 10 kg ban đầu, đến nay tôi đã giảm được tổng cộng 16 kg". Cô khiến người hâm mộ trầm trồ khi tự tin diện váy ngắn và bodysuit bó sát khoe thân hình thanh mảnh cùng gương mặt trẻ trung hơn nhiều so với tuổi thật.
Nói về sự thay đổi trong cuộc sống hàng ngày, cô chia sẻ: "Trước đây, tôi chỉ toàn mặc quần áo rộng thùng thình để che giấu vóc dáng nhưng giờ tôi cảm thấy cơ thể nhẹ nhàng và khỏe mạnh hơn rất nhiều".
Trước đó, do lối sống thiếu điều độ và thói quen ăn đồ ăn sẵn, cân nặng của cô lên 75 kg, được chẩn đoán mắc tiền tiểu đường. Cựu hoa hậu bị đau khớp, xuất hiện các triệu chứng sớm của thời kỳ mãn kinh và trầm cảm.
Truyền thông Hàn Quốc cho hay Kim Ji-yeon bắt đầu hành trình giảm cân từ tháng 11 năm ngoái với sự hỗ trợ của một công ty chuyên về lĩnh vực này. Khác với nhiều ngôi sao lựa chọn các phương pháp ép cân cực đoan, Kim Ji-yeon thiết lập thói quen ăn uống điều độ và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Nhờ đó, cô giảm từ 75 kg xuống còn 59 kg trong vòng 5 tháng. Nữ diễn viên chia sẻ: "Ở tuổi trung niên mà làm được thế này thì cũng gọi là thành công rồi phải không mọi người? Cảm giác quay trở lại mức cân nặng của 15 năm trước thật khó tin".
Theo Kim Ji-yeon, đằng sau quyết tâm giảm cân này là những nỗi đau tinh thần mà cô phải chịu đựng suốt thời gian dài. Đăng quang ngôi vị cao nhất tại cuộc thi sắc đẹp, cô từng là biểu tượng nhan sắc của xứ sở kim chi. Tuy nhiên, khi những thay đổi về ngoại hình bắt đầu xuất hiện, cô phải hứng chịu những bình luận như "làm xấu mặt danh hiệu hoa hậu" hay "không biết xấu hổ sao?".
"Tôi có cảm giác như những người xung quanh đang tuyên án tử hình mình vậy", Kim Ji-yeon nhớ lại. Những lời chê bai đó đã trở thành động lực để cô bắt đầu giảm cân nghiêm túc. Diễn viên cho biết bắt đầu hành trình này không phải để chứng tỏ với bất kỳ ai mà là vì chính bản thân và sức khỏe của mình.
Kim Ji-yeon sinh năm 1978, sau khi đăng quang Hoa hậu đã gặt hái nhiều thành công trong vai trò diễn viên qua các bộ phim như "Cô dâu ngọt ngào", "Người giúp việc"... Cô kết hôn với nam diễn viên Lee Se-chang năm 2003 và có một con gái chung trước khi ly hôn vào năm 2013.
Sau nhiều năm vắng bóng để cân bằng cuộc sống sau biến cố hôn nhân, Kim Ji-yeon hiện quay trở lại. Bên cạnh công việc quen thuộc trên các kênh mua sắm trực tuyến, cô còn thử sức trong lĩnh vực tư vấn bảo hiểm.
Sự lột xác về ngoại hình không chỉ giúp nữ diễn viên lấy lại tự tin mà còn mở ra một chương mới trong sự nghiệp và cuộc sống.
Bình Minh (Theo The Chosun Daily, Nate, Maeil Business)
