Nga thay đổi chiến thuật gây khó khăn cho phòng không Ukraine
Các cuộc tấn công quy mô lớn gần đây của Nga vào Ukraine đã đạt được hiệu quả cao hơn nhiều so với trước đó nhờ sự thay đổi trong chiến thuật thiết lập đường bay cho UAV và tên lửa.
Ông Sergei Lebedev, điều phối viên của lực lượng ngầm thân Nga ở Ukraine, hé lộ rằng, điều này không chỉ do số lượng vũ khí được phóng đi mà còn do sự thay đổi chiến thuật.
Trong cuộc tấn công ngày 15/5, các UAV Geran của Nga đã xâm nhập Ukraine theo các tuyến đường bay mới, đặt hệ thống phòng không Ukraine vào thế khó.
Trước đây, phòng không Ukraine đã quen với việc UAV Nga sử dụng các điểm xâm nhập và đường bay gần như có thể đoán trước, giúp họ triển khai các đội đánh chặn cơ động và bắn hạ thành công khá nhiều mục tiêu của đối phương.
Tuy nhiên, lần này, Nga đã chọn những tuyến đường khác, một thực tế được các chuyên gia Ukraine ghi nhận.
Cụ thể, chuyên gia công nghệ UAV và thông tin liên lạc, cố vấn Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, Serhiy (Flash) Beskrestnov, cho biết, UAV Geran của Nga bay vào từ vùng Bryansk đã không đi xuyên qua vùng Chernihiv mà thay vào đó đi dọc theo biên giới với Belarus thẳng đến Zhytomyr, nhằm tránh đối đầu với hệ thống phòng không Ukraine.
Do đó, tỷ lệ đánh chặn của hệ thống phòng không Ukraine đã giảm đáng kể, xuống còn khoảng 30%. Các con số 93-94% UAV Nga bị đánh chặn mà Kiev công bố được cho là “không thực tế”.
Ngoài ra, trong cuộc tấn công đêm 20, rạng sáng 21/5, xuất hiện tin đồn về việc một hệ thống phòng không Patriot của Ukraine bảo vệ thủ đô Kiev đã bị trúng đạn. Hệ thống này được cho là đã bị trúng tên lửa không đối đất dẫn đường chính xác tầm trung Kh-59, khiến bệ phóng tên lửa, xe chỉ huy và máy phát điện di động bị hư hại.
Ukraine không xác nhận việc mất một hệ thống phòng không Patriot tối tân do Mỹ chế tạo.
Tuy nhiên, theo lực lượng kháng chiến ngầm thân Nga ở Ukraine, tên lửa Nga đã tấn công một số mục tiêu không xác định ở Kiev, và các địa điểm bị tấn công đã được lực lượng quân sự và Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) phong tỏa, cho thấy đây có thể là những mục tiêu quan trọng.
Truyền thông Ukraine cũng đưa tin, trong đêm Nga tấn công, hệ thống phòng không của Ukraine bảo vệ Kiev đã phóng 6 tên lửa liên tiếp nhưng không trúng mục tiêu nào.
UAV đánh chặn của Ukraine mất dần hiệu quả?
Xung đột ở Ukraine đang diễn biến nhanh chóng không chỉ dọc theo tiền tuyến mà còn cả về tiến bộ công nghệ và áp dụng các chiến thuật mới. UAV đánh chặn của Ukraine, từng giúp Kiev thu hẹp khoảng cách với Nga, lại đang đối mặt với những thách thức mới.
Các UAV đánh chặn do Ukraine và phương Tây phát triển đặc biệt để tiêu diệt UAV tấn công cảm tử của Nga đang bắt đầu mất hiệu quả.
Theo các chuyên gia quân sự Ukraine, Nga đang tiếp tục cải tiến UAV Geran, trong khi Ukraine không theo kịp. Thậm chí, lực lượng phòng không nước này đã có lúc ngừng phóng UAV đánh chặn vì chúng đơn giản là không thể bắt kịp mục tiêu. UAV Geran giờ đây bay nhanh hơn nhiều so với UAV đánh chặn của Ukraine.
Các cuộc thảo luận cấp chuyên gia Ukraine và phương Tây về sự phát triển nhanh chóng của Geran đã đưa ra kết luận rằng UAV tấn công tự sát của Nga đang trở thành mục tiêu ngày càng khó khăn đối với các hệ thống phòng không Ukraine.
Theo chuyên gia hàng không Ukraine Valeriy Romanenko, ban đầu UAV Geran sử dụng động cơ piston, sau đó là động cơ phản lực công suất thấp, và rồi đến phiên bản mạnh hơn.
Hiện tại, Geran-5 mới có thể bay tới hơn 500km/h, tốc độ mà không một UAV đánh chặn phòng không nào chạy bằng động cơ cánh quạt có thể bắt kịp. Nếu trước đây chỉ có khoảng 5-10% UAV Geran sử dụng động cơ phản lực, thì nay con số này đang tăng lên nhanh chóng.
Không chỉ tăng tốc độ cho UAV Geran, có những nghi vấn rằng Nga đã bắt đầu lắp đặt các hệ thống tác chiến điện tử (EW) trên một số UAV cảm tử để vô hiệu hóa UAV đánh chặn phòng không và gây nhiễu radar. Điều này được chuyên gia Beskrestnov viết trên kênh Telegram cá nhân.
Ban đầu, chuyên gia Beskrestnov nhận được các tín hiệu “vô tuyến lạ” từ chiến trường, cũng như các thiết bị mà ông không thể xác định hoặc hiểu được mục đích của chúng. Sau đó, có ý kiến và việc nhiễu sóng từ những người điều khiển UAV đánh chặn của lực lượng phòng không Ukraine. Như vậy có thể khẳng định, hệ thống đã bị can thiệp, ông kết luận.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có phát hiện nào bất thường được hé lộ, nhưng điều quan trọng là phải kiểm soát toàn bộ tình hình cho đến khi tất cả bằng chứng được xác nhận đầy đủ và công nghệ được nghiên cứu kỹ lưỡng, ông Beskrestnov nhấn mạnh.
Ngoài ra, một số chiếc UAV Geran còn được trang bị camera quan sát phía sau để né tránh UAV đánh chặn. Chuyên gia Ukraine không tránh khỏi gây bất ngờ khi Nga liên tục thử nghiệm các phiên bản UAV Geran mới và có những cải tiến không ngừng, biến chúng thành mục tiêu ngày càng khó đánh chặn hơn.
Ngày 8-7, Tổng thống Donald Trump cảnh báo Mỹ sẽ gia tăng đáng kể các đợt không kích nhằm vào Iran nếu Tehran tiếp tục tấn công tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, theo Hãng tin AFP.
"Đây là hành động đáp trả vụ Iran tấn công các tàu thuyền hôm qua. Nếu điều đó còn tái diễn, mọi chuyện sẽ còn tồi tệ hơn nhiều!" - ông Trump viết trên mạng xã hội, kèm theo bức ảnh dường như ghi lại cảnh một địa điểm ở Iran bị ném bom.
Cũng trong ngày 8-7, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã điện đàm với Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, trong đó hai bên "nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng các biện pháp ngoại giao để giải quyết các vấn đề trong khu vực, đồng thời khẳng định sự cần thiết phải duy trì liên lạc và phối hợp nhằm ngăn căng thẳng tiếp tục leo thang".
Vào khoảng 4h30 sáng 9-7 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin AFP tường thuật: Nhiều tiếng nổ đã vang lên dọc bờ biển Iran khi Mỹ mở đợt không kích mới nhằm vào nước này vào cuối ngày 8-7 theo giờ địa phương.
Theo Hãng thông tấn IRNA, tiếng máy bay chiến đấu gầm rú trên bầu trời đảo Kish, trong khi hàng loạt vụ nổ làm rung chuyển các thành phố cảng Bandar Abbas, Konarak và Chabahar. Một số khu vực cũng bị mất điện sau các cuộc tấn công.
Trên nền tảng X, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các lực lượng nước này "đã bắt đầu tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào Iran để tiếp tục làm suy giảm năng lực của họ trong việc đe dọa tự do hàng hải tại eo biển Hormuz".
CENTCOM nói rằng Washington đang "buộc Iran phải chịu trách nhiệm về các hành động gây hấn vô cớ gần đây nhằm vào tàu thuyền thương mại".
Ngày 8-7, Nga chỉ trích các cam kết mà Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đưa ra dành cho Ukraine tại hội nghị thượng đỉnh ở Thổ Nhĩ Kỳ, bao gồm những khoản viện trợ quốc phòng trị giá hàng tỉ euro. Họ cáo buộc các quốc gia châu Âu đang chuẩn bị cho "một cuộc xung đột vũ trang với Nga", theo Hãng tin AFP.
Trong một tuyên bố, Bộ Ngoại giao Nga cáo buộc các nước thành viên NATO đưa ra "những quyết định vô trách nhiệm có thể dẫn đến thảm họa", đồng thời cho rằng liên minh này đang tập trung vào việc "quân sự hóa lục địa châu Âu".
Ngày 8-7, Mỹ thông báo sẽ đưa Syria ra khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố, chấm dứt việc gắn mác đã tồn tại nhiều thập kỷ và là rào cản lớn đối với hoạt động đầu tư vào nước này. Đây được xem là động thái mới thể hiện sự tin tưởng của Washington đối với nhà lãnh đạo Ahmed al-Sharaa, theo Hãng tin AFP.
Ngoại trưởng Marco Rubio đã thông báo quyết định này tới Quốc hội Mỹ. Quyết định sẽ có hiệu lực sau 45 ngày, trừ khi các nghị sĩ ngăn chặn - kịch bản được đánh giá khó có khả năng xảy.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump gặp ông Sharaa bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Sharaa đang nỗ lực xây dựng hình ảnh là người có thể đoàn kết đất nước sau khi ông Assad bị lật đổ vào năm 2024.
Ngày 8-7, Tòa Phá án Pháp đã quyết định chuyển vụ kiện của bà Trần Tố Nga đối với các tập đoàn hóa chất Mỹ từng sản xuất chất khai quang da cam sang Đại hội đồng toàn thể để xem xét. Đây là cấp xét xử cao nhất của Tòa Phá án, chỉ được triệu tập đối với những vụ việc đặt ra các vấn đề pháp lý có ý nghĩa nguyên tắc hoặc cần thống nhất cách áp dụng pháp luật.
Theo phóng viên TTXVN tại Paris, quyết định trên được đưa ra sau phiên xem xét đơn kháng nghị của bà Trần Tố Nga hôm 16-6. Trước đó, Tòa án Evry năm 2021 và Tòa Phúc thẩm Paris năm 2024 đều bác đơn kiện với lý do các doanh nghiệp bị kiện được hưởng quyền miễn trừ tài phán vì hành động theo yêu cầu của Chính phủ Mỹ trong thời kỳ chiến tranh.
Tại phiên điều trần, đại diện Viện công tố thuộc Tòa Phá án đề nghị hủy bản án của Tòa Phúc thẩm Paris, qua đó tạo điều kiện để tòa án xem xét các yêu cầu khởi kiện của bà Trần Tố Nga. Theo đại diện Viện công tố, các doanh nghiệp không hành động thay mặt Nhà nước Mỹ mà chỉ hoạt động vì lợi ích của bên đặt hàng, do đó không đương nhiên được hưởng quyền miễn trừ tài phán.
Trong quyết định công bố ngày 8-7, các thẩm phán của Tòa Phá án nhận định vụ việc đặt ra "một vấn đề mang tính nguyên tắc", cần được Đại hội đồng toàn thể xem xét để đưa ra quan điểm thống nhất. Theo quy định, Đại hội đồng toàn thể gồm Chánh án Tòa Phá án cùng các thẩm phán đại diện cho tất cả các tòa chuyên trách, là cơ quan xét xử có thẩm quyền cao nhất của Tòa Phá án đối với những vụ việc đặc biệt quan trọng.
Sau 3 tháng giảm liên tiếp, thâm hụt thương mại hàng hóa và dịch vụ của Mỹ trong tháng 5 tăng mạnh lên 77,6 tỉ USD, mức cao nhất trong hơn một năm.
Phóng viên TTXVN tại Washington dẫn số liệu do Bộ Thương mại Mỹ công bố cho hay, tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ trong tháng 5 của Mỹ đạt 395,3 tỉ USD, tăng 3,3% so với tháng 4. Mỹ nhập khẩu nhiều hơn các mặt hàng điện tử, bán dẫn, viễn thông và các thiết bị khác phục vụ xây dựng các trung tâm dữ liệu mới.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ giảm 3,2%, xuống còn 317,7 tỉ USD, đặc biệt giảm ở nông sản, kim loại trong khi xuất khẩu dầu thô và khí đốt tăng mạnh.
Sự kết hợp giữa nhập khẩu tăng mạnh và xuất khẩu giảm đã khiến thâm hụt thương mại trong tháng 5 tăng hơn 42% so với tháng trước đó.
"Hải quân Iran đã bị xóa sổ hoàn toàn với 158 con tàu đang nằm dưới đáy biển. Những gì chúng tôi chưa nhắm đến là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là 'xuồng tấn công nhanh', vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 viết trên mạng xã hội Truth Social.
Xuồng tấn công nhanh là những phương tiện cỡ nhỏ có thể di chuyển với tốc độ cao, trang bị súng máy và một số loại tên lửa chống hạm. Đây được coi là vũ khí chính được lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dùng để tuần tra hoặc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz, theo Chris Long, cựu sĩ quan hải quân Anh từng làm nhiệm vụ ở vịnh Ba Tư. Trước chiến sự, IRGC được cho là sở hữu 3.000-5.000 xuồng tấn công nhanh.
Báo WSJ của Mỹ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ - Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.
"Cảnh báo: Nếu bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc", ông Trump cho biết.
Tổng thống Trump dường như đang đề cập đến hàng chục cuộc không kích mà Mỹ đã thực hiện nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, cắt đứt tuyến đường thủy huyết mạch vốn vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, nhằm trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Bình luận của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h hôm nay (21h giờ Hà Nội).
"Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ", thông báo cho hay. "Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran".
Lệnh phong tỏa "bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm nhưng không giới hạn ở các cảng và kho dầu", thông báo cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Các nguồn tin ngành vận tải cùng ngày cho hay lệnh phong tỏa từ Mỹ là một trở ngại khác cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
"Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng", công ty môi giới tàu biển Clarksons nhận định.
Iran đe dọa sẽ trả đũa nhằm vào cảng của các nước láng giềng vùng Vịnh sau khi cuộc đàm phán cuối tuần qua không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, khiến lệnh ngừng bắn rơi vào tình thế mong manh.
Hai tàu chở dầu liên quan đến Iran đã rời vùng Vịnh qua eo biển Hormuz trong ngày 13/4, trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực, theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải Kpler.
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời các nguồn tin ngoại giao tiết lộ Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nói với chính phủ các nước châu Âu rằng Tổng thống Trump muốn có những cam kết cụ thể từ họ trong tương lai gần nhằm giúp đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, một số thành viên NATO hôm nay tuyên bố họ sẽ không tham gia vào kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump, thay vào đó đề xuất chỉ can thiệp sau khi xung đột kết thúc.
"Chúng tôi không ủng hộ lệnh phong tỏa", Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu với BBC. "Quyết định của tôi rất rõ ràng, dù áp lực ra sao, và thực tế là đã có những áp lực đáng kể, chúng tôi sẽ không để mình bị lôi kéo vào cuộc chiến".
Tổng thống Emmanuel Macron cho hay Pháp sẽ tổ chức một hội nghị cùng Anh và các quốc gia khác nhằm thiết lập một lực lượng đa quốc gia để khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển.
"Lực lượng phòng thủ thuần túy này, tách biệt với các bên tham chiến, sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép", ông Macron viết trên X.
Một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết cuộc họp để lập kế hoạch cho phái đoàn có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 16/4 tại Paris hoặc London. Theo sáng kiến này, phái đoàn sẽ tập hợp khoảng 30 nước tham gia, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Thụy Điển, nhằm thiết lập các quy tắc di chuyển an toàn và phối hợp với tàu quân sự để hộ tống tàu dầu.
IRGC hôm nay cho biết lực lượng nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, cảnh báo "đối phương sẽ mắc kẹt trong vòng xoáy chết chóc nếu có tính toán sai lầm nào".
Các vụ nổ lớn đã làm rung chuyển thủ đô Damascus của Syria vào ngày 7.7, đúng thời điểm Tổng thống Pháp Emmanuel Macron có chuyến thăm để gặp nhà lãnh đạo Ahmed al-Sharaa, theo AP.
Truyền thông nhà nước Syria đưa tin có 18 người bị thương, gồm 4 cảnh sát sau các vụ nổ. Vụ việc được cho là xảy ra gần khách sạn Four Seasons, theo truyền thông là nơi ông Macron lưu trú.
Theo AP, những vụ nổ xảy ra khi ông Macron vừa bước vào Dinh Tổng thống để hội đàm với nhà lãnh đạo Ahmed al-Sharaa.
Văn phòng Tổng thống Pháp nói rằng những người trên đoàn xe của Tổng thống Macron không nghe thấy các vụ nổ. Phóng viên của Reuters trong đoàn báo chí tháp tùng nhà lãnh đạo cũng cho biết tương tự.
Giới chức Syria chưa bình luận về vụ việc.
Đài truyền hình nhà nước Syria, dẫn lời một quan chức an ninh giấu tên, cho biết 2 vụ nổ ở trung tâm thủ đô là do thiết bị nổ tự chế gây ra. Một thiết bị được đặt trong thùng rác và thiết bị còn lại được giấu trong một chiếc ô tô đang đỗ.
Khu vực xảy ra vụ nổ là tuyến phố đông đúc ở Damascus, nằm gần trụ sở Bộ Du lịch Syria và Bảo tàng Quốc gia Damascus. Hiện chưa có tổ chức nào đứng ra nhận trách nhiệm về vụ tấn công.
Văn phòng Tổng thống Pháp xác nhận ông Macron vẫn an toàn và cuộc gặp với ông al-Sharaa vẫn tiếp tục diễn ra.
Tổng thống Macron là nhà lãnh đạo phương Tây có ảnh hưởng lớn đầu tiên đến thăm Syria kể từ khi ông al-Sharaa lên nắm quyền đầu năm 2025. Chuyến thăm diễn ra trước khi ông lên đường tới hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ).
Ông Macron đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy châu Âu và Mỹ dỡ bỏ phần lớn các lệnh trừng phạt đối với Syria. Ông đến Syria vào tối 6.7 cùng một phái đoàn kinh tế và dự kiến ký các biên bản ghi nhớ với ông al-Sharaa khi Syria đang nỗ lực thu hút các nhà đầu tư để tái thiết sau 14 năm nội chiến.
Vụ việc xảy ra chỉ vài ngày sau khi một thiết bị nổ phát nổ tại một quán cà phê ở Damascus, khiến ít nhất 10 người thiệt mạng và hơn 20 người bị thương.
