Nga thay đổi chiến thuật gây khó khăn cho phòng không Ukraine
Các cuộc tấn công quy mô lớn gần đây của Nga vào Ukraine đã đạt được hiệu quả cao hơn nhiều so với trước đó nhờ sự thay đổi trong chiến thuật thiết lập đường bay cho UAV và tên lửa.
Ông Sergei Lebedev, điều phối viên của lực lượng ngầm thân Nga ở Ukraine, hé lộ rằng, điều này không chỉ do số lượng vũ khí được phóng đi mà còn do sự thay đổi chiến thuật.
Trong cuộc tấn công ngày 15/5, các UAV Geran của Nga đã xâm nhập Ukraine theo các tuyến đường bay mới, đặt hệ thống phòng không Ukraine vào thế khó.
Trước đây, phòng không Ukraine đã quen với việc UAV Nga sử dụng các điểm xâm nhập và đường bay gần như có thể đoán trước, giúp họ triển khai các đội đánh chặn cơ động và bắn hạ thành công khá nhiều mục tiêu của đối phương.
Tuy nhiên, lần này, Nga đã chọn những tuyến đường khác, một thực tế được các chuyên gia Ukraine ghi nhận.
Cụ thể, chuyên gia công nghệ UAV và thông tin liên lạc, cố vấn Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, Serhiy (Flash) Beskrestnov, cho biết, UAV Geran của Nga bay vào từ vùng Bryansk đã không đi xuyên qua vùng Chernihiv mà thay vào đó đi dọc theo biên giới với Belarus thẳng đến Zhytomyr, nhằm tránh đối đầu với hệ thống phòng không Ukraine.
Do đó, tỷ lệ đánh chặn của hệ thống phòng không Ukraine đã giảm đáng kể, xuống còn khoảng 30%. Các con số 93-94% UAV Nga bị đánh chặn mà Kiev công bố được cho là “không thực tế”.
Ngoài ra, trong cuộc tấn công đêm 20, rạng sáng 21/5, xuất hiện tin đồn về việc một hệ thống phòng không Patriot của Ukraine bảo vệ thủ đô Kiev đã bị trúng đạn. Hệ thống này được cho là đã bị trúng tên lửa không đối đất dẫn đường chính xác tầm trung Kh-59, khiến bệ phóng tên lửa, xe chỉ huy và máy phát điện di động bị hư hại.
Ukraine không xác nhận việc mất một hệ thống phòng không Patriot tối tân do Mỹ chế tạo.
Tuy nhiên, theo lực lượng kháng chiến ngầm thân Nga ở Ukraine, tên lửa Nga đã tấn công một số mục tiêu không xác định ở Kiev, và các địa điểm bị tấn công đã được lực lượng quân sự và Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) phong tỏa, cho thấy đây có thể là những mục tiêu quan trọng.
Truyền thông Ukraine cũng đưa tin, trong đêm Nga tấn công, hệ thống phòng không của Ukraine bảo vệ Kiev đã phóng 6 tên lửa liên tiếp nhưng không trúng mục tiêu nào.
UAV đánh chặn của Ukraine mất dần hiệu quả?
Xung đột ở Ukraine đang diễn biến nhanh chóng không chỉ dọc theo tiền tuyến mà còn cả về tiến bộ công nghệ và áp dụng các chiến thuật mới. UAV đánh chặn của Ukraine, từng giúp Kiev thu hẹp khoảng cách với Nga, lại đang đối mặt với những thách thức mới.
Các UAV đánh chặn do Ukraine và phương Tây phát triển đặc biệt để tiêu diệt UAV tấn công cảm tử của Nga đang bắt đầu mất hiệu quả.
Theo các chuyên gia quân sự Ukraine, Nga đang tiếp tục cải tiến UAV Geran, trong khi Ukraine không theo kịp. Thậm chí, lực lượng phòng không nước này đã có lúc ngừng phóng UAV đánh chặn vì chúng đơn giản là không thể bắt kịp mục tiêu. UAV Geran giờ đây bay nhanh hơn nhiều so với UAV đánh chặn của Ukraine.
Các cuộc thảo luận cấp chuyên gia Ukraine và phương Tây về sự phát triển nhanh chóng của Geran đã đưa ra kết luận rằng UAV tấn công tự sát của Nga đang trở thành mục tiêu ngày càng khó khăn đối với các hệ thống phòng không Ukraine.
Theo chuyên gia hàng không Ukraine Valeriy Romanenko, ban đầu UAV Geran sử dụng động cơ piston, sau đó là động cơ phản lực công suất thấp, và rồi đến phiên bản mạnh hơn.
Hiện tại, Geran-5 mới có thể bay tới hơn 500km/h, tốc độ mà không một UAV đánh chặn phòng không nào chạy bằng động cơ cánh quạt có thể bắt kịp. Nếu trước đây chỉ có khoảng 5-10% UAV Geran sử dụng động cơ phản lực, thì nay con số này đang tăng lên nhanh chóng.
Không chỉ tăng tốc độ cho UAV Geran, có những nghi vấn rằng Nga đã bắt đầu lắp đặt các hệ thống tác chiến điện tử (EW) trên một số UAV cảm tử để vô hiệu hóa UAV đánh chặn phòng không và gây nhiễu radar. Điều này được chuyên gia Beskrestnov viết trên kênh Telegram cá nhân.
Ban đầu, chuyên gia Beskrestnov nhận được các tín hiệu “vô tuyến lạ” từ chiến trường, cũng như các thiết bị mà ông không thể xác định hoặc hiểu được mục đích của chúng. Sau đó, có ý kiến và việc nhiễu sóng từ những người điều khiển UAV đánh chặn của lực lượng phòng không Ukraine. Như vậy có thể khẳng định, hệ thống đã bị can thiệp, ông kết luận.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có phát hiện nào bất thường được hé lộ, nhưng điều quan trọng là phải kiểm soát toàn bộ tình hình cho đến khi tất cả bằng chứng được xác nhận đầy đủ và công nghệ được nghiên cứu kỹ lưỡng, ông Beskrestnov nhấn mạnh.
Ngoài ra, một số chiếc UAV Geran còn được trang bị camera quan sát phía sau để né tránh UAV đánh chặn. Chuyên gia Ukraine không tránh khỏi gây bất ngờ khi Nga liên tục thử nghiệm các phiên bản UAV Geran mới và có những cải tiến không ngừng, biến chúng thành mục tiêu ngày càng khó đánh chặn hơn.
Trang Space.com đưa tin quân đội Mỹ đã phóng thử một tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Minuteman III không mang đầu đạn vào rạng sáng 20.5 (giờ Thái Bình Dương) từ căn cứ Lực lượng Không gian Vandenberg ở bang California.
Cuộc thử nghiệm diễn ra chỉ vài giờ sau khi công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk phóng tên lửa đẩy Falcon 9 cũng từ căn cứ này để đưa 24 vệ tinh Starlink lên quỹ đạo.
LGM-30G Minuteman III là ICBM phóng từ hầm ngầm (silo) có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, được dẫn đường để tấn công mục tiêu mặt đất, theo Không quân Mỹ. Tầm bắn của tên lửa là hơn 6.000 dặm (9.656 km), cho phép quân đội Mỹ có thể tấn công bất cứ mục tiêu nào trên toàn cầu trong vòng 30 phút. Quân đội Mỹ đang dần thay thế tên lửa này bằng loại LGM-35 Sentinel.
Trong thông báo, quân đội Mỹ nhấn mạnh vụ phóng mới nhất đã được lên kế hoạch từ vài năm trước và không liên quan đến bất kỳ diễn biến thời sự nào. Lần gần nhất Mỹ thực hiện vụ phóng tương tự là vào tháng 11.2025, trước đó nữa là vào tháng 5.2025.
Lực lượng Không gian Mỹ cho biết vụ phóng được thiết kế nhằm thử nghiệm hệ thống tên lửa cũng như kiểm tra năng lực của đơn vị vận hành.
Tướng S.L. Davis, tư lệnh Bộ Chỉ huy Tấn công Toàn cầu của Không quân Mỹ, cho biết trong tuyên bố: "Khả năng tiến hành các cuộc thử nghiệm nghiêm ngặt và thực tế này là nền tảng cho an ninh quốc gia của chúng ta. Vụ phóng này xác minh tình trạng hoạt động và khả năng sẵn sàng của lực lượng ICBM của chúng ta, khẳng định khả năng của mọi thành phần trong hệ thống ICBM, từ những người vận hành đến hệ thống vũ khí, để thực hiện nhiệm vụ".
Nơi tên lửa rơi xuống không được công bố. Tuy nhiên, cảnh báo hàng hải được công bố trước vụ phóng gợi ý tên lửa hướng đến khu vực mục tiêu tại Bãi thử phòng thủ tên lửa đạn đạo Ronald Reagan của Lục quân Mỹ tại đảo Kwajalein, thuộc Quần đảo Marshall.
Bộ Chỉ huy Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ hôm nay 1/6 xác nhận lực lượng Mỹ đã đánh chặn 2 tên lửa đạn đạo của Iran nhắm vào lực lượng Mỹ đóng tại Kuwait.
CENTCOM cho biết các cuộc tấn công tên lửa đã bị “đánh chặn ngay lập tức”, không có binh sĩ Mỹ nào bị thương.
“Đêm qua, vào lúc 23h giờ miền Đông, lực lượng Mỹ đã đánh chặn thành công 2 tên lửa đạn đạo của Iran nhắm vào lực lượng Mỹ đóng tại Kuwait. Những tên lửa này đã bị đánh chặn ngay lập tức và không có binh sĩ Mỹ nào bị thương”, CENTCOM cho biết.
CENTCOM tuyên bố vẫn duy trì cảnh giác và sẽ tiếp tục bảo vệ lực lượng Mỹ “khỏi sự gây hấn của Iran đồng thời hỗ trợ thỏa thuận ngừng bắn đang diễn ra”.
Trước đó, CENTCOM thông báo đã tiến hành các cuộc “tấn công tự vệ vào các trạm radar và trung tâm chỉ huy kiểm soát máy bay không người lái của Iran tại Goruk, Iran và đảo Qeshm vào cuối tuần qua”.
Theo CENTCOM, các cuộc tấn công “được tính toán kỹ lưỡng và có chủ đích” diễn ra vào ngày 30 và 31/5 nhằm “đáp trả các hành động gây hấn của Iran”, bao gồm việc Iran bắn hạ một máy bay không người lái MQ-1 của Mỹ đang hoạt động trên vùng biển quốc tế.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó xác nhận đã nhắm mục tiêu vào một căn cứ không quân được sử dụng trong cuộc tấn công của Mỹ vào một tháp viễn thông trên đảo Sirik thuộc tỉnh Hormozgan phía nam Iran.
IRGC tuyên bố tấn công căn cứ không quân, nơi xuất phát của lực lượng đối phương, và phá hủy các mục tiêu được xác định.
IRGC không nêu rõ vị trí của căn cứ không quân, nhưng thông báo này được đưa ra ngay sau khi Kuwait báo cáo về một cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái.
Iran cảnh báo Mỹ trả giá đắt
Iran hôm nay tuyên bố lệnh ngừng bắn ở Li Băng vẫn là điều kiện then chốt cho bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Trung Đông.
“Chúng tôi khẳng định lệnh ngừng bắn ở Li Băng là điều kiện then chốt cho bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt chiến tranh”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei phát biểu tại cuộc họp báo trong bối cảnh Israel mở rộng cuộc tấn công ở Li Băng.
Ông Baqaei nói rằng Iran “sẽ thực hiện mọi biện pháp để hỗ trợ Li Băng và lực lượng kháng chiến chống lại sự xâm nhập bất hợp pháp” của Israel.
Cùng ngày, trưởng đoàn đàm phán của Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, cho biết việc Mỹ phong tỏa hải quân các cảng của Iran kể từ ngày 13/4 và căng thẳng leo thang ở Li Băng là “bằng chứng rõ ràng về việc Mỹ không tuân thủ lệnh ngừng bắn”.
Ông cảnh báo Mỹ và Israel sẽ phải trả giá đắt cho hành động của mình.
“Mọi lựa chọn đều có cái giá của nó, và cái giá đó sẽ đến lúc phải trả”, ông Ghalibaf cảnh báo.
Trước đó, vào ngày 31/5, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố ông đã ra lệnh cho các binh sĩ tiến sâu hơn vào lãnh thổ Li Băng trong cuộc chiến chống lại Hezbollah, nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn ở Li Băng, bất chấp một lệnh ngừng bắn đã được công bố hơn 6 tuần trước.
Trong bước tiến quân mới nhất, theo thông báo vào đầu ngày 31/5, quân đội Israel đã kiểm soát lâu đài cổ Beaufort có tuổi đời 900 năm và một dải rặng núi chiến lược ở miền Nam Li Băng.
Động thái này diễn ra một ngày sau khi Israel hứng chịu một trong những ngày giao tranh dữ dội nhất từ các đợt nã hỏa lực của Hezbollah vào miền Bắc nước này kể từ lệnh ngừng bắn hồi tháng 4, buộc các trường học phải đóng cửa và nhiều lệnh hạn chế được áp đặt.
Quan chức Mỹ nhấn mạnh, Washington không muốn Israel sẽ phải chấp nhận và chịu đựng các cuộc tấn công liên tục từ Hezbollah nhằm vào dân thường của mình.
Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Tehran và Washington tiếp tục trao đổi thông điệp nhằm hoàn thiện một thỏa thuận khung hướng tới chấm dứt xung đột.
Một thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Iran, Mỹ và Israel đã được thiết lập từ ngày 8/4, nhưng các cuộc đối đầu quân sự vẫn tiếp diễn ở Li Băng, bất chấp việc Tehran khẳng định Li Băng cũng nằm trong phạm vi thỏa thuận ngừng bắn.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei hôm nay cáo buộc Mỹ "vi phạm thỏa thuận ngừng bắn" sau khi Mỹ tấn công một tháp viễn thông ở một thành phố cảng phía nam Iran.
Ông Baqaei nói rằng Iran sẽ “thực hiện bất kỳ biện pháp nào mà chúng tôi cho là cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia của Iran”.
Ông cho biết Iran không tìm kiếm sự nhượng bộ trong các cuộc trao đổi với Washington mà vẫn thực hiện các quyền của mình, bao gồm việc giải phóng các tài sản bị đóng băng ở nước ngoài theo lệnh trừng phạt của Mỹ.
Ông cũng cho biết các chi tiết liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran - một điểm mấu chốt trong cuộc đàm phán với Washington - vẫn chưa được đưa vào các cuộc trao đổi.
Ông xác nhận việc trao đổi thông điệp với Mỹ vẫn tiếp diễn, nhưng “chúng tôi vẫn chưa đạt được kết luận cuối cùng”.
“Chúng tôi sẽ quyết định về các thỏa thuận ký kết vào thời điểm thích hợp”, ông cho biết thêm.
Hãng Yonhap ngày 6.4 dẫn lời Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung bày tỏ sự tiếc nuối về những vụ điều khiển UAV của các cá nhân xâm nhập không phận CHDCND Triều Tiên, cho rằng hành vi đó đã gây ra căng thẳng quân sự không cần thiết với Bình Nhưỡng.
Ông Lee đưa ra phát biểu trong một cuộc họp nội các, sau khi các công tố viên tuần trước đã truy tố 3 cá nhân bị cáo buộc điều khiển UAV vào Triều Tiên trong khoảng thời gian từ tháng 9.2025 đến tháng 1.2026.
Những người bị truy tố bao gồm một sinh viên hơn 30 tuổi, một nhân viên của Cơ quan Tình báo quốc gia và một sĩ quan quân đội.
"Mặc dù đây không phải là hành động của chính phủ chúng tôi, nhưng tôi bày tỏ sự tiếc nuối với phía Triều Tiên về căng thẳng quân sự không cần thiết do hành vi liều lĩnh như vậy gây ra", ông Lee nói.
Nhà lãnh đạo cho biết Hiến pháp Hàn Quốc cấm các hành động cá nhân mang tính khiêu khích Triều Tiên.
Hồi tháng 1, Triều Tiên tuyên bố rằng UAV xuất phát từ Hàn Quốc đã xâm phạm không phận, cáo buộc Seoul có hành động khiêu khích nghiêm trọng và cho biết đã bắn hạ các UAV đó, theo Reuters.
Hàn Quốc phủ nhận mọi sự liên quan của quân đội và đã tiến hành một cuộc điều tra chung giữa quân đội và cảnh sát, bước đầu dẫn đến việc các công tố viên truy tố một người đàn ông khoảng 30 tuổi với các tội danh bao gồm vi phạm luật hàng không và an ninh quốc gia liên quan các chuyến bay UAV trái phép.
Trong những tháng gần đây, Triều Tiên đã tuyên bố Hàn Quốc là quốc gia thù địch nhất và bác bỏ mọi nỗ lực hòa giải từ chính quyền của ông Lee.
