Ngày 26-5, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương thông tin vừa tiếp nhận bệnh nhân nam 21 tuổi, làm nghề giao hàng (shipper), nhập viện trong tình trạng say nắng, đa chấn thương sau tai nạn giao thông khi đang giao hàng giữa trời nắng gắt.
Trước đó vào buổi trưa 24-5 – thời điểm Hà Nội bắt đầu đợt nắng nóng gay gắt, anh N.V.Đ. (21 tuổi, quê Hưng Yên) đang di chuyển ngoài trời để giao hàng thì đột ngột bị choáng váng, hoa mắt, chóng mặt.
Do mất kiểm soát tay lái, anh Đ. đâm vào đuôi xe ô tô phía trước. Khi vào viện, bệnh nhân còn tỉnh nhưng mệt nhiều, buồn nôn, đồng thời có chấn thương gây biến dạng vùng đùi và bàn chân phải.
Bác sĩ Phạm Thanh Bằng, khoa cấp cứu bệnh viện, cho biết bệnh nhân được chẩn đoán say nắng, say nóng kèm chấn thương do mất tự chủ tay lái trong quá trình tăng thân nhiệt.
Ngay khi nhập viện, ê kíp cấp cứu đã xử trí theo phác đồ say nắng, say nóng, cởi bỏ bớt quần áo, làm mát cơ thể, truyền dịch và đưa bệnh nhân vào môi trường điều hòa, thoáng mát để hạ nhiệt.
Sau khoảng 30 phút, tình trạng hoa mắt, chóng mặt giảm, bệnh nhân tỉnh táo hơn. Phần chấn thương vùng đùi và bàn chân phải được cố định, sau đó chuyển ngoại khoa để xử trí tiếp.
Theo bác sĩ Bằng, say nóng và say nắng đều là các tình trạng cấp cứu thường gặp trong mùa hè. Nguyên nhân là cơ thể tăng thân nhiệt vượt quá khả năng điều hòa, thường xảy ra khi làm việc hoặc di chuyển lâu dưới trời nắng nóng. Người bệnh có thể mệt lả, vã mồ hôi, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, thậm chí rối loạn ý thức.
“Với những người làm việc cường độ cao dưới trời nắng như shipper, công nhân, lao động ngoài trời… nguy cơ say nắng, say nóng rất cao. Chỉ một cơn choáng váng hoặc mất tập trung thoáng qua cũng có thể khiến người điều khiển phương tiện mất kiểm soát tay lái, dẫn tới tai nạn giao thông, tai nạn lao động nghiêm trọng”, bác sĩ Bằng nhận định.
Bác sĩ cũng khuyến cáo khoảng 1 giờ đầu sau khi xảy ra say nắng, say nóng được xem là “thời gian vàng” để xử trí. Nếu bệnh nhân không được làm mát và cấp cứu kịp thời trong giai đoạn này, nguy cơ xảy ra biến chứng thần kinh sẽ tăng rất cao.
Khi gặp người có dấu hiệu say nắng, say nóng, cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, bóng râm hoặc phòng điều hòa; nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo; khai thông đường thở; chườm khăn mát ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ nhiệt từ từ.
Người bệnh có thể được bổ sung nước hoặc điện giải nếu còn tỉnh táo. Tuy nhiên không nên đưa người bệnh vào môi trường quá lạnh đột ngột để tránh ảnh hưởng đến quá trình điều hòa thân nhiệt.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Phó Trưởng khoa Tim mạch, Bệnh viện Nhi đồng 2, các y bác sĩ của khoa đã can thiệp thành công bằng thông tim cho nam bệnh nhi P.N.T (3 tuổi, nặng 13 kg), ở xã Phú Giáo, TP.HCM.
Sau khi được thông tim, bé T. đã được cho xuất viện ngay ngày hôm sau. Hiện tại tình hình sức khỏe bé T. ổn định và có thể tái khám tại địa phương mà không cần quay trở lại bệnh viện.
Đây là một trong những trẻ được chẩn đoán mắc bệnh lý tim mạch trong đợt thăm khám sàng lọc bệnh tim bẩm sinh vừa qua của bệnh viện tại xã Phú Giáo nhân ngày Sức khỏe toàn dân (7.4).
Bé T. được đoàn bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 2 đến kiểm tra và siêu âm tim tầm soát tại địa phương vào ngày 5.4. Theo thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 1 Phan Đại Bằng, sau khi siêu âm tim, bé T. được chẩn đoán bệnh thông liên nhĩ lỗ lớn kèm suy dinh dưỡng nặng.
Qua khai thác bệnh sử, gia đình cho hay bé T. thường ăn kém và viêm phổi tái lại nhiều lần. Sau khi tầm soát, các bác sĩ tư vấn, hướng dẫn và khuyến khích người nhà đưa bé đến Bệnh viện Nhi đồng 2 để được can thiệp điều trị.
Đây là một trường hợp thông liên nhĩ phức tạp với kích thước lỗ thông rất lớn (21 mm) và rìa mỏng, gây khó khăn cho can thiệp thông tim, nếu không điều trị sẽ dễ gặp các biến chứng thông liên nhĩ. Bệnh nhi sau đó đã được hội chẩn và chuẩn bị các phương án điều trị tốt nhất.
Được biết, bé T. ở với bà nội, ba mẹ không sống chung, ba bé đi làm ăn xa nên không có nhiều điều kiện chăm sóc. Nhận thấy bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn, bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Khiết Tâm của bệnh viện đã quyết định hỗ trợ toàn bộ kinh phí, kịp thời cứu chữa cho bé.
Cùng với sự tận tâm và kinh nghiệm vững vàng, các y bác sĩ đã can thiệp thành công lỗ thông liên nhĩ bằng thông tim, giúp bệnh nhi không cần phải trải qua quá trình phẫu thuật mổ tim hở phức tạp. Bên cạnh đó, bé T. còn được thăm khám và điều trị bệnh viêm mũi họng cấp, sâu răng và vấn đề suy dinh dưỡng.
Liên quan đến bệnh thông liên nhĩ, bác sĩ Phượng cho biết đây là một dạng bệnh tim bẩm sinh tương đối hay gặp ở trẻ em. Bệnh có thể làm cho trẻ chậm tăng cân, mắc bệnh viêm phổi và có thể dẫn đến suy tim nếu không được can thiệp điều trị.
Để điều trị kịp thời tránh các biến chứng nguy hiểm, bác sĩ Phượng khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ thăm khám ngay khi có các dấu hiệu sau:
Chia sẻ kỹ hơn về vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Thu Huyền, Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 (Hà Nội), cho hay omega-3 là nhóm acid béo không no (chủ yếu gồm EPA và DHA), đã được chứng minh có lợi cho hệ tim mạch, thần kinh và chống viêm.
Tuy nhiên việc sử dụng omega-3 đặc biệt dưới dạng thực phẩm chức năng liều cao có thể ảnh hưởng đến huyết áp, do đó người có huyết áp thấp cần sử dụng một cách thận trọng.
Bác sĩ Huyền cho hay omega-3 (đặc biệt là EPA và DHA) nổi tiếng với khả năng làm sạch mạch máu và giảm viêm. Omega-3 không chống chỉ định tuyệt đối ở người huyết áp thấp, nhưng có thể làm giảm huyết áp thêm, nhất là khi dùng liều cao hoặc phối hợp với các thuốc/hợp chất khác có tác dụng hạ áp.
Nhưng chính cơ chế bảo vệ tim mạch này lại là lý do khiến người huyết áp thấp cần phải thận trọng.
Mức độ hạ huyết áp của omega-3 thường nhẹ đến trung bình (khoảng 2–5 mmHg) ở người bình thường hoặc tăng huyết áp, nhưng ở người có huyết áp thấp sẵn có, hiệu ứng này có thể trở nên đáng kể về mặt triệu chứng.
Theo đó, cơ chế hoạt động của omega-3 tác động lên huyết áp thông qua hai con đường chính. Omega-3 kích thích sản xuất nitric oxide, một chất giúp thư giãn và làm giãn nở các mạch máu. Khi mạch máu giãn ra, áp lực của dòng máu lên thành mạch giảm xuống, dẫn đến hạ huyết áp.
Ngoài ra, axit béo này có đặc tính chống kết tập tiểu cầu (làm loãng máu nhẹ). Máu lưu thông dễ dàng hơn làm giảm lực cản trong hệ thống tuần hoàn, từ đó kéo chỉ số huyết áp xuống thấp hơn.
Bác sĩ Huyền nêu rõ người huyết áp thấp khi nạp một lượng lớn omega-3 thường qua thực phẩm chức năng liều cao có thể đối mặt với các tình trạng chóng mặt và hoa mắt. Đây là biểu hiện do lưu lượng máu lên não không đủ vì áp suất quá thấp, hạ huyết áp tư thế.
Hay tình trạng mệt mỏi kéo dài do huyết áp không đủ để vận chuyển oxy và dưỡng chất đến các cơ quan một cách hiệu quả, gây mất tập trung.
Nguy cơ ngất xỉu, đặc biệt nguy hiểm khi thay đổi tư thế đột ngột hoặc khi đang vận hành máy móc, phương tiện giao thông.
"Thực tế, không phải người huyết áp thấp là phải "tuyệt giao" hoàn toàn với omega-3. Axit béo này vẫn cần thiết cho mắt và não bộ, vấn đề nằm ở liều lượng", bác sĩ Huyền khuyến cáo.
Vì vậy đối với người có huyết áp thấp hoặc ở mức gần thấp, trước khi bổ sung viên uống omega-3 nên tham khảo ý kiến của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý dùng liều cao nếu đang điều trị các bệnh lý liên quan đến tuần hoàn.
Ưu tiên thực phẩm tự nhiên, thay vì dùng viên uống, hãy bổ sung thông qua khẩu phần ăn 2 bữa cá béo mỗi tuần.
Đồng thời theo dõi chỉ số, nếu bắt đầu dùng thực phẩm chức năng, hãy đo huyết áp định kỳ để sớm nhận diện các biến động tiêu cực.
"Lưu ý sự tương tác bởi omega-3 có thể cộng hưởng tác dụng với các loại thảo dược cũng có tính hạ áp như tỏi, gừng hoặc chiết xuất hạt nho. Việc bổ sung lợi hay hại đôi khi chỉ cách nhau bởi một liều lượng.
Hiểu rõ cơ chế của omega-3 sẽ giúp người huyết áp thấp tận dụng được lợi ích của nó mà không phải đánh đổi bằng sự an toàn của bản thân", bác sĩ Huyền chia sẻ.
Theo báo cáo, Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm (bệnh truyền nhiễm nhóm A1) có khả năng lây lan nhanh và tỷ lệ tử vong cao (có thể tới 90%). Vi rút Ebola lây truyền sang người từ động vật hoang dã mang vi rút như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng. Sau khi xâm nhập vào người, vi rút có thể lây từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, mô, phủ tạng hoặc các dịch cơ thể của người mắc bệnh hoặc người tử vong do bệnh Ebola hoặc qua tiếp xúc với bề mặt, vật dụng bị nhiễm các dịch cơ thể này như quần áo, chăn, ga, gối, đệm và dụng cụ chăm sóc người bệnh.
Hiện chỉ có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh Ebola do chủng Ebola, chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu bệnh gây ra bởi các chủng khác như: Sudan và Bundibugyo (chủng Bundibugyo được xác định là vi rút gây nên đợt dịch bệnh hiện nay tại CHDC Congo và Uganda).
Về công tác phòng chống bệnh do vi rút Ebola tại VN, báo cáo cho biết Bộ Y tế đã phối hợp các bộ ngành, địa phương khẩn trương triển khai các biện pháp phòng chống dịch: rà soát hướng dẫn phòng chống dịch, hiện đã có đầy đủ hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật về giám sát và phòng chống bệnh do vi rút Ebola; chẩn đoán, điều trị bệnh do vi rút Ebola…; cập nhật về tình hình dịch bệnh Ebola và khuyến cáo người dân chủ động phòng chống dịch bệnh; thường xuyên trao đổi với Văn phòng Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại VN để theo sát diễn biến tình hình dịch tại CHDC Congo và Uganda, đánh giá nguy cơ dịch bệnh đối với VN, từ đó đưa ra các biện pháp phòng chống phù hợp.
Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát, phòng chống bệnh do vi rút Ebola ngay tại khu vực cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; phối hợp cơ quan xuất nhập cảnh để rà soát hành khách trở về từ 2 quốc gia đang có dịch, khuyến cáo tự theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày.
Các viện vệ sinh dịch tễ, viện Pasteur sẵn sàng hỗ trợ các địa phương công tác phòng chống dịch bệnh, lấy mẫu, tiếp nhận mẫu bệnh phẩm xét nghiệm chẩn đoán; sẵn sàng các đội đáp ứng nhanh phòng chống dịch kịp thời khi có ca bệnh xâm nhập.
Về năng lực xét nghiệm, Bộ Y tế cho biết đảm bảo năng lực xét nghiệm, chẩn đoán xác định bệnh Ebola. Đến nay, Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư và Viện Pasteur TP.HCM đã có đầy đủ trang thiết bị, nhân lực, phòng an toàn sinh học cấp 3 để xét nghiệm chẩn đoán xác định vi rút Ebola bằng phương pháp giải trình tự gien. Sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu theo hướng dẫn của WHO đang được vận chuyển tới VN.
Cùng ngày, Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) có công văn hỏa tốc gửi các sở y tế và các bệnh viện trong toàn quốc về việc chủ động phòng chống bệnh do vi rút Ebola.
Theo đó, Cục đề nghị các cơ sở khám chữa bệnh, sở y tế các tỉnh thành chỉ đạo các cơ sở thuộc phạm vi quản lý tăng cường công tác phòng chống dịch bệnh trong cơ sở khám chữa bệnh, đặc biệt lưu ý các trường hợp mới đến nước đã hoặc đang có dịch trong vòng 21 ngày. Tăng cường thực hiện, kiểm tra, giám sát thực hiện kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám chữa bệnh, thực hiện việc sàng lọc, phân loại, cách ly nghiêm ngặt tất cả các trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc vi rút Ebola tại cơ sở điều trị. Thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin kịp thời về tình hình dịch trên thế giới và các biện pháp phòng chống, truyền thông về tình hình dịch bệnh để người dân không hoang mang lo lắng và thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh.
Phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh để cách ly, phối hợp với các cơ sở dự phòng để xét nghiệm, chẩn đoán, điều trị và kiểm soát theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Đồng thời, rà soát, kiểm tra, chuẩn bị các phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế, điều kiện cách ly, năng lực chẩn đoán, điều trị để sẵn sàng tiếp nhận người mắc bệnh do vi rút Ebola.
