Vì vậy, trong phòng thi, làm bài thi thế nào, cần lưu ý điều gì để không bị mất điểm là điều đang được thí sinh (TS) quan tâm trước khi bước vào kỳ thi lớp 10.
Với môn ngữ văn, thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Khoa ngữ văn Trường ĐH Sư Phạm TP.HCM, lưu ý đọc kỹ đề thi là bước tiên quyết để TS định hình toàn bộ cấu trúc và chiến thuật làm bài lớp 10.
Theo thầy Khôi, các em cần đọc kỹ đề để phân bổ thời gian hợp lý cho từng phần dựa trên cấu trúc điểm số, đọc kỹ để nhận diện câu hỏi thuộc mức độ nào (biết, hiểu, vận dụng) để áp dụng phương án trả lời tương ứng và căn cứ vào mức điểm mà tránh trả lời sót ý. Quan trọng nhất, đề thi tuyển sinh lớp 10 của TP.HCM luôn có những “lối thoát hiểm” (nội dung ngữ liệu, hệ thống câu hỏi đọc hiểu có khả năng hỗ trợ đắc lực về mặt ý tưởng cho phần viết) nên cần đọc đề tinh ý để tận dụng những dữ kiện “chìa khóa” ấy.
Khi làm bài, cần lưu ý những phần cần lấy trọn điểm trong đề thi. Với phần đọc hiểu văn bản văn học, câu hỏi biết và vận dụng (tương ứng với 1,5 điểm) là những phần dễ lấy điểm.
Với phần viết đoạn văn, TS có thể đã có được 0,75 điểm nếu viết đủ dung lượng yêu cầu (200 chữ), đúng hình thức (nên có 3 phần: câu mở đoạn, phần thân đoạn, câu kết đoạn). Câu mở đoạn nêu đủ thông tin cần thiết và yêu cầu đề, triển khai ý gắn với trích dẫn bằng chứng.
Tương tự, với phần viết bài văn nghị luận xã hội, nhiều khả năng TS đã được 1,25 – 1,5 điểm nếu đáp ứng yêu cầu về dung lượng (khoảng 600 chữ), đúng hình thức (mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn). Mở bài nêu được yêu cầu đề, triển khai các luận điểm trung tâm gắn với bằng chứng sát hợp, cụ thể.
Thạc sĩ Bảo Khôi lưu ý TS nắm chắc kiến thức liên quan, những “từ khóa” đặc trưng và cách thức trình bày/trả lời đúng cách đối với những câu hỏi đọc hiểu ở mức điểm cao.
Theo thầy Khôi, đa số những câu hỏi đảm nhận mục tiêu phân hóa của đề thi thường nằm ở mức hiểu và vận dụng. Để trả lời tốt những câu hỏi này, các em nên nắm kỹ tri thức liên quan đến từng loại văn bản (văn bản văn học sẽ là chi tiết, mạch cảm xúc, các biện pháp tu từ… Văn bản nghị luận sẽ là luận đề, luận điểm, lý lẽ, bằng chứng… Văn bản thông tin sẽ là cách trình bày thông tin, phương tiện phi ngôn ngữ…).
“Quan trọng nhất, các em còn cần lưu ý đến cách thức trình bày/việc trả lời đúng cách với từng loại câu hỏi để tránh sót ý hoặc diễn đạt dông dài mà không đạt hiệu quả cao”, thạc sĩ Bảo Khôi nhấn mạnh.
Với môn toán, giáo viên Đặng Hữu Trí, tổ trưởng tổ toán Trường THCS Nguyễn Du (P.Bến Thành, TP.HCM), cho rằng đề thi giữ ổn định như năm trước gồm 7 câu với các dạng toán quen thuộc, trong đó 2 câu đầu là mức độ cơ bản; từ câu 3 đến câu 6 là toán thực tế và câu 7 là hình học phẳng. Nhìn chung đề thi năm nay “dễ thở” hơn so với những năm trước song đòi hỏi kỹ năng làm bài phải vững chắc, có sự tư duy, tránh học thuộc, học tủ, tăng cường tính thực tiễn. Vì thế, nếu TS chủ quan, có thể sẽ sai ngay từ câu 2b – là câu kiến thức cơ bản.
Trong đó, 4 bài toán thực tế có mức độ phân hóa rõ ràng ở từng câu, câu 6 là phân loại rõ ràng nhất; đồng thời ở từng câu đều chia nhỏ mức điểm, tạo điều kiện cho TS dễ dàng lấy điểm hơn.
Theo thầy Trí, một điểm cần lưu ý năm nay là mức độ vận dụng trong đề minh họa có giảm so với năm trước (từ 40% xuống còn 30%). Việc giảm mức độ vận dụng của đề thi được xem là phù hợp với bối cảnh kỳ thi đầu tiên sau sáp nhập, song vẫn đòi hỏi TS phải chắc kiến thức, kỹ năng làm bài tốt và phải có mức độ tư duy suy luận hợp lý thì mới có thể đạt được điểm cao.
Với đề thi môn tiếng Anh, theo thạc sĩ Nguyễn Hữu Thanh, Hiệu trưởng Trường THCS Bình Trưng (P.Bình Trưng), thành viên Hội đồng bộ môn tiếng Anh (cụm 10) Sở GD-ĐT TP.HCM, đề thi hiện đại loại bỏ các câu hỏi đánh đố mẹo mực nhưng đòi hỏi TS hiểu bản chất. Khi làm bài, hãy tự đặt câu hỏi: “Tại sao dùng cấu trúc này trong hoàn cảnh này?”. Hiểu ngữ cảnh là chìa khóa duy nhất để đạt điểm tối đa phần vận dụng.
Để bứt phá dạng bài mới yêu cầu xác định từ dựa trên định nghĩa, TS hãy giải thích nghĩa của từ bằng tiếng Anh, nắm vững hệ thống từ đồng nghĩa (synonyms), trái nghĩa (antonyms) và gia đình từ (word forms). Đây là nền tảng cốt lõi để xử lý các câu hỏi đòi hỏi vốn từ sâu.
Thầy Thanh nhấn mạnh: “Thực tế đáng tiếc là nhiều TS mất điểm không phải vì thiếu kiến thức mà do “bệnh ẩu” . Hãy đọc thật kỹ yêu cầu đề bài. Bài làm phải trình bày sạch đẹp, nét chữ rõ ràng, tuyệt đối không viết tắt, viết mờ, viết đè, chồng lên nhau hoặc gạch xóa cẩu thả”.
Đặc biệt, TS khi làm bài lưu ý các quy tắc chính tả tối thiểu như viết hoa tên riêng, đầu câu và sử dụng dấu câu chính xác. “Trong kỳ thi tuyển sinh, chỉ với 0,25 điểm giữ được từ sự cẩn trọng cũng có thể quyết định kết quả như ý hay không”, thầy Thanh lưu ý.
Sáng 18.5, trao đổi với Thanh Niên bên lề lễ ký biên bản ghi nhớ giữa ĐH Keiser Việt Nam (KUV), Trường Kinh doanh Sài Gòn (SBS) và Trường quốc tế Sedbergh Vietnam ở TP.HCM, ông J. David Armstrong, Jr., Chủ tịch ĐH Keiser Việt Nam, cho biết việc du học đang ngày càng trở nên thách thức, một phần vì phí di chuyển, sinh hoạt phí tăng cao sau những ảnh hưởng của giá xăng dầu - đặc biệt ở Mỹ.
Báo cáo Emerging Futures (Xu hướng tương lai) phiên bản thứ 9 công bố bởi IDP hồi giữa tháng 5 cũng chỉ ra rằng, top 3 lý do khiến học sinh, sinh viên không muốn du học nữa đều liên quan tới yếu tố tài chính, nổi bật là học phí hiện nay vượt quá khả năng tài chính (50% người khảo sát đồng tình), sinh hoạt phí trở nên quá đắt đỏ (35%) và lệ phí xin visa du học quá cao (27%).
Hai nguyên do còn lại là việc xin visa du học khó khăn (26%) và các lựa chọn học tập trong nước ngày càng hấp dẫn hơn (14%).
Đây là kết quả khảo sát hơn 5.800 người học từ 118 quốc gia, vùng lãnh thổ được thực hiện từ đầu tháng 3 tới cuối tháng 4 vừa qua. Nhóm tham gia khảo sát gồm người học tiềm năng, bị từ chối, đang ứng tuyển chương trình đào tạo ở nước ngoài, đang du học và đã tốt nghiệp. Trong nhóm này, có 150 học sinh và sinh viên Việt Nam.
Kết quả khảo sát cũng chỉ ra thêm rằng, khả năng xin visa hiện đã trở thành yếu tố sàng lọc ứng viên tiềm năng ngay từ đầu, thay vì là trở ngại ở cuối con đường nộp hồ sơ du học. "Các rào cản về visa cũng đang gia tăng khi thủ tục khó khăn và lệ phí tăng cao, làm nhiều sinh viên phải thay đổi điểm đến hoặc trì hoãn quyết định du học, thậm chí góp phần gia tăng tỷ lệ học sinh, sinh viên từ bỏ hoàn toàn ý định du học", báo cáo nêu.
Báo cáo mới do Studyportals, Oxford Test of English và NAFSA công bố thì cung cấp góc nhìn từ hơn 250 trường ĐH trên toàn cầu. Trong đó, cơ sở giáo dục tại các điểm đến truyền thống gồm Mỹ, Canada, Úc, Anh đều ghi nhận số lượng tuyển sinh kỳ xuân sụt giảm, cả ở bậc ĐH và sau ĐH.
Khi được hỏi cụ thể, 73% trường cho rằng các chính sách hạn chế từ chính phủ và khó khăn trong việc xin visa là lý do chính dẫn tới tình cảnh này, trong khi 49% nêu lý do liên quan tới học phí và phí sinh hoạt chưa hợp lý trong bối cảnh hiện nay. "Sự bất ổn liên quan đến visa, chi phí gia tăng và các chính sách thiếu ổn định đã gây ảnh hưởng đáng kể", báo cáo nêu.
Các yếu tố trên thúc đẩy KUV - chương trình liên kết đào tạo với ĐH Keiser tại Florida (Mỹ) - năm ngoái ra mắt lộ trình 4 năm đào tạo ngay ở Việt Nam, thay vì chỉ dừng ở việc 2 năm học tại Việt Nam và 2 năm chuyển tiếp tới Mỹ như trước để nhận bằng cử nhân từ trường này. Phương án trên giúp sinh viên tiết kiệm tới 70-80% chi phí nếu so với việc sang Mỹ học 4 năm liền, theo ông Armstrong.
Báo cáo của IDP cũng chỉ ra xu hướng tương tự, cho biết các chương trình giáo dục xuyên quốc gia (TNE) đang ngày càng được người học tiềm năng quan tâm. Trong đó, 52% người tham gia khảo sát chia sẻ sẵn sàng chọn học ở cơ sở quốc tế của các trường ĐH nước ngoài, theo sau là các chương trình liên kết đào tạo (51%). Báo cáo của Studyportals cũng cho biết, có tới 30% ĐH đang tìm cách mở rộng các chương trình trực tuyến - một hình thức TNE khác.
Các phương án nêu trên đều giúp học sinh, sinh viên lấy bằng cấp quốc tế ngay ở Việt Nam.
Ông Armstrong chia sẻ thêm, học sinh hiện nay dù tốt nghiệp ở các trường công lập hay tư thục và quốc tế đều có khả năng thích nghi khá tốt với chương trình đào tạo của nước ngoài. Tuy nhiên, điểm hạn chế của một số bạn là năng lực tiếng Anh chưa phù hợp với môi trường học thuật, bởi yêu cầu của bậc phổ thông sẽ khác biệt so với ĐH quốc tế. Ngoài ra, các bạn cũng cần phải trau dồi kiến thức nền tảng của một số môn khoa học cơ bản và toán.
10 chuyên đề ôn tập môn vật lý thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Lộ Đàng Đăng Try, Trường quốc tế Á Châu (Asian School) thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=1vHvb5N1bQM
Trong chuyên đề 2 – Nội năng - định luật 1 của nhiệt động lực học, giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh hệ thống kiến thức về nội năng: định nghĩa, đặc điểm; Các cách làm thay đổi nội năng là thực hiện công và truyền nhiệt; Nhiệt lượng, nhiệt dung riêng: khái niệm, công thức tính; Định luật 1 của nhiệt động lực học cùng một số ví dụ và bài tập minh họa.
Trước đó ở chuyên đề đầu tiên của môn vật lý phát sóng vào ngày 21.4, với chủ đề Cấu trúc của chất – sự chuyển thể, giáo viên ôn tập các kiến thức: Mô hình động học phân tử; Cấu trúc vật chất của chất rắn, chất lỏng, chất khí; Sự chuyển thể của vật chất; Các đặc điểm của sự nóng chảy của chất rắn kết tinh và chất rắn vô định hình; Các đặc điểm của sự hóa hơi (gồm sự bay hơi và sự sôi). Bên cạnh giáo viên hướng dẫn ôn tập sẽ cùng học sinh tập làm các ví dụ và bài tập minh họa.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 20 đến 25.4 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
Sáng nay (17.4), ĐH Quốc gia TP.HCM chính thức công bố điểm thi đánh giá năng lực (V-ACT) của hơn 133.000 thí sinh trên cả nước. Tính đến đầu giờ chiều nay, theo khảo sát của Thanh Niên với một số trung tâm luyện thi, ít nhất trăm sĩ tử có điểm chung là kết quả tiếng Việt thấp nhất so với các phần thi khác là toán, tiếng Anh, tư duy khoa học. Hiện tượng này cũng diễn ra với những thí sinh có tổng điểm từ 1.000 trở lên.
Tuy nhiên, cũng có số ít trường hợp thí sinh có kết quả thi tiếng Việt cao hơn các phần khác trong quá trình khảo sát.
Đáng chú ý, nhiều thí sinh đạt điểm phần thi tiếng Anh ở mức tối đa là 300, trong khi điểm tiếng Việt lại nằm "chót bảng" trong 4 phần. Trường hợp nổi bật nhất là thủ khoa thi đợt 1 năm nay - em Trần Hoàng Thiên Phúc, học sinh lớp 12 Toán 2 Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM) - với điểm phần tiếng Anh, tư duy khoa học đều là 300, toán đạt 264 còn tiếng Việt "về cuối" ở mốc 234.
"Nhiều học sinh của tôi cũng có kết quả thi phần tiếng Việt thấp nhất trong 4 phần, thậm chí cách phần thi thấp thứ hai khoảng 30-40 điểm", thạc sĩ Bùi Văn Công, giáo viên chuyên luyện thi V-ACT trực tuyến cho học sinh ở nhiều địa phương, chia sẻ.
Theo thầy Công, tiếng Việt là phần thi có điểm thấp nhất trong 4 phần không đồng nghĩa với việc năng lực tiếng Việt của thí sinh đó giảm sút, mà có thể do độ khó không đồng đều giữa các phần trong đề thi. Nam giáo viên cho rằng phần tiếng Việt ở kỳ thi năm 2026 thiên về suy luận chứ không còn quá chú trọng đến cảm nhận văn chương, đọc hiểu văn bản đơn thuần như trước. Điều này có thể khiến nhiều bạn gặp thử thách.
Chưa kể phần tiếng Việt năm nay còn có nhiều câu ngoài nội dung trước giờ hay ra đề, như câu hỏi về niêm luật trong thơ Đường luật hoặc các câu hỏi về lỗi chính tả, theo thầy Công. Còn thầy Đặng Duy Hùng, quản lý hệ thống luyện thi Helius Education tại TP.HCM, đánh giá phần tiếng Việt tuy hay và pha trộn nhiều màu sắc khác nhau, song lại nặng về đọc ngữ liệu nên chiếm nhiều thời gian làm bài hơn so với mọi năm.
"Nhìn chung, phần khó ở đề năm nay xoay cực từ khoa học tự nhiên sang khoa học xã hội", thầy Hùng nhìn nhận.
Huỳnh An Khang, với tổng điểm 1.006 - trong đó tiếng Anh đạt 278 điểm, tư duy khoa học 253, toán 248 và tiếng Việt 227 - chia sẻ thêm rằng phần thi tiếng Việt đặc biệt thử thách ở những câu hỏi về kiến thức, nhất là kiến thức tích lũy từ các lớp dưới chứ không phải trọng tâm giảng dạy ở chương trình học lớp 12. Nam sinh học lớp 12 ở Trường THPT Phú Nhuận (TP.HCM) kể sẽ tiếp tục dự thi đợt 2 tổ chức vào tháng 5 tới để cải thiện điểm số.
Trong khi đó, T., một thí sinh tại TP.HCM, cho biết đa phần các bạn chung lớp đều có điểm tiếng Việt là điểm thấp nhất. "Riêng em có kết quả tiếng Việt cao hơn các phần khác", nam sinh đạt 283 điểm tiếng Việt và tổng điểm 1.043 chia sẻ.
Chia sẻ góc nhìn khác, thầy Lê Văn Minh (KST), giáo viên luyện thi V-ACT tại Trung tâm Alpha (TP.Đà Lạt), cho biết không chỉ mới đây mà từ lâu thầy đã trăn trở về vấn đề sử dụng tiếng Việt ở học sinh THCS, THPT. "Tôi nhận ra càng về sau, các bạn càng bị 'hạn chế' về năng lực và cách sử dụng ngôn ngữ Việt. Ngoài đời sống thực tế cũng vậy chứ không riêng gì trong các bài thi mang tính học thuật như V-ACT", thầy Minh nói.
Nam giáo viên cũng thông tin hầu hết học sinh trong khóa thầy đứng lớp đều có điểm tiếng Anh cao hơn tiếng Việt.
"Tôi thật sự buồn vì lẽ ra tiếng Việt nên là phần kiến thức khiến các bạn cảm thấy hứng thú thay vì vô tình trở thành rào cản", thầy Minh bộc bạch.
Để cải thiện, thầy Minh chia sẻ trong mỗi lần soạn đề đều cố gắng đưa ngữ liệu về việc bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt để nhắc nhở học sinh. Ngoài ra, thầy còn khuyến khích các bạn trau dồi vốn từ ngữ thông qua việc chăm chỉ đọc, xem thơ ca, truyện, kịch...
"Tôi chỉ hy vọng thay đổi được góc nhìn của một vài bạn thôi là vui lắm rồi", thầy nói.
Trước đó, Thanh Niên từng đăng tải loạt bài về việc một bộ phận người trẻ dùng tiếng Việt một cách méo mó, lệch chuẩn, từ sử dụng "teencode" hoặc những từ nửa Anh nửa Việt cho tới nói năng những cụm vô nghĩa như "tung tung tung sahur", "tralalero tralala"... Điều này trải rộng từ học sinh tiểu học, THCS, THPT đến sinh viên ĐH.
"Thoạt nghe tưởng là vui vẻ, hài hước nhưng lâu dài tạo thành thói quen, các con quên mất luôn từ thông dụng vẫn hay dùng trong tiếng Việt hằng ngày", cô Nguyễn Thị Phương Đài, giáo viên Trường tiểu học Trần Khánh Dư (P.Tân Định, TP.HCM), chia sẻ với Thanh Niên hồi cuối năm 2025. "Tôi nhận thấy càng ngày, kỹ năng diễn đạt thành câu văn, bài văn của nhiều học sinh càng kém đi vì bây giờ nhiều bạn chỉ xem video ngắn", cô Đài nói thêm.
