Chính phủ tuần trước ban hành nghị định 176 về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Theo đó, sinh viên 15 ngành có thể nhận hỗ trợ 37-55 triệu đồng một năm. Thạc sĩ, nghiên cứu sinh nhận 55-84 triệu đồng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan tham mưu chính sách, cho biết đây là bước cụ thể hóa chủ trương phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ trọng điểm.
Đại diện nhiều trường đại học nhìn nhậnchính sách học bổng mới là “lực hút” lớn với người học.
Theo PGS. TS Trần Đình Phong, Phó hiệu trưởng trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, ảnh hưởng tới sức hấp dẫn của đất nước với các tập đoàn công nghệ lớn của thế giới. Nó cũng tác động tới khả năng làm chủ công nghệ, xây dựng sức cạnh tranh và phát triển đất nước bền vững trong tương lai xa hơn.
Tuy nhiên, thời gian qua nhóm ngành này chưa thật sự hấp dẫn người học. Nhiều học sinh có năng lực, gồm cả những em học chuyên tự nhiên ở phổ thông, vẫn rẽ hướng sang lĩnh vực khác khi lên đại học.
“Tôi kỳ vọng chính sách học bổng này giúp thay đổi xu hướng đó, khuyến khích học sinh có năng lực, giàu tiềm năng phát triển lựa chọn theo học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược của quốc gia”, ông Phong nói.
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo, trường Đại học Công nghiệp TP HCM, đồng tình.
Hai chuyên gia cho rằng có ba điểm nổi trội từ chính sách mới. Một là mức học bổng tương đối hấp dẫn trong điều kiện kinh tế Việt Nam hiện nay.
Ông Nhân cho rằng với 37-55 triệu đồng/năm, sinh viên đã đủ để trang trải toàn bộ học phí tại đa số trường công lập. Nếu giành thêm học bổng khuyến khích của trường hoặc doanh nghiệp, họ hoàn toàn không phải lo về chi phí sinh hoạt suốt khóa học.
Ở bậc sau đại học, nghiên cứu sinh có thể nhận tối đa 8,4 triệu đồng/tháng -tương đương thu nhập bình quân đầu người hàng tháng của Việt Nam năm 2025.
Để so sánh, ông Phong cho biết tại Pháp, mức hỗ trợ nghiên cứu sinh khoảng 1.200 – 2.000 Euro, trong khi thu nhập bình quân đạt gần 4.000 Euro.
“Mức học bổng thể hiện quyết tâm đầu tư cho đào tạo nhân lực rất lớn của Chính phủ”, ông Phong nói. “Nếu được các nhóm nghiên cứu hỗ trợ thêm, nghiên cứu sinh có thể yên tâm tập trung nghiên cứu để đạt kết quả tốt nhất”.
Điểm đáng chú ý thứ hai là học bổng cấp xuyên suốt từ bậc cử nhân, thạc sĩ đến tiến sĩ.
PGS Phong đánh giá việc tiếp sức cho bậc sau đại học là bước đi kịp thời, cần thiết để thu hút cử nhân có năng lực tiếp tục theo học lên cao, được đào tạo chuyên sâu hơn để có thể tham gia trực tiếp vào R&D (nghiên cứu và phát triển) hoặc quản trị sản xuất.
Đồng thời, đây cũng là nguồn đầu tư gián tiếp cho các trường đại học, bởi học viên cao học và nghiên cứu sinh tham gia trực tiếp vào hoạt động nghiên cứu.
Cuối cùng, chính sách mới cho thấy tư duy mở và cơ chế tạo động lực.
Việc đưa ra điều kiện duy trì học bổng được TS Nguyễn Quang Khởi, khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật, trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM, đánh giá là cần thiết để tạo động lực học tập cho sinh viên.
Ông Nhân cũng thấy đây là khác biệt so với chính sách hỗ trợ dành cho sinh viên sư phạm, rất cần thiết để tuyển những em giỏi và quyết tâm. Như với hệ cử nhân, yêu cầu sinh viên đạt loại khá trở lên mỗi năm – gần với điều kiện xét học bổng khuyến khích của trường có thể thúc đẩy các em hơn.
Đặc biệt, học bổng không ràng buộc người học phải làm việc trong nước sau tốt nghiệp. TS Nguyễn Trung Nhân đánh giá đây là một “tư duy mở” rất đáng ghi nhận.
Vì thế, PGS Trần Đình Phong cho rằng chính sách học bổng sẽ tác động tích cực tới công tác tuyển sinh ở các trường đào tạo khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ.
Như với nhóm ngành về vi mạch bán dẫn, TS Khởi thấy đang có độ hút nhất định với thí sinh. Nhiều học sinh trường chuyên, đạt giải thưởng cấp tỉnh, quốc gia đăng ký khiến điểm chuẩn ngành Công nghệ bán dẫn và các ngành gần cũng tăng rõ rệt. Ông cho rằng thêm chính sách học bổng Chính phủ, các ngành này sẽ ngày càng “hot”.
Lấy ví dụ chính sách học bổng giúp ngành Sư phạm khởi sắc rõ rệt, TS Nguyễn Trung Nhân cũng nhận định các trường khối công nghệ, kỹ thuật sẽ thu hút được nhiều thí sinh hơn, từ đó chọn lọc được nhiều bạn giỏi.
“5-10 năm sau Việt Nam sẽ có nguồn nhân lực mạnh trong các ngành này”, TS Nhân nói.
Tuy nhiên, ông Nhân lưu ý học sinh xác định rõ năng lực và đam mê, tránh chạy theo trào lưu hay lợi ích tài chính từ học bổng. Bởi chương trình đào tạo các ngành công nghệ, kỹ thuật tương đối khó, nặng hơn những ngành khác.
Song song học bổng, để thu hút người giỏi, PGS Phong cho rằng các trường đại học cần liên tục nâng cao chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất, thúc đẩy hội nhập quốc tế để mang lại cơ hội tốt nhất cho người học.
Ông cũng mong các doanh nghiệp công nghệ nhanh chóng phát triển; hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo ngày càng hoàn thiện để đủ sức hấp thu nguồn nhân lực khoa học, công nghệ chất lượng cao sau đào tạo, tránh những “khoảng hẫng” giữa cung và cầu.
Đến cuối tháng 4, 25 trong 35 trường đại học đào tạo Y khoa đã công bố tổ hợp xét tuyển năm 2026.
Trong đó, các trường Đại học Y Hà Nội, Y Dược TP HCM, Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Y Dược Cần Thơ chỉ xét điểm thi tốt nghiệp THPT theo khối B00 (Toán, Hóa, Sinh). Còn lại, các trường sử dụng 3-12 tổ hợp, cá biệt có trường dùng điểm môn Ngoại ngữ với 7 thứ tiếng.
Ngoài B00 cùng một số tổ hợp phổ biến như A00 (Toán, Lý, Hóa), D08 (Toán, Sinh, Anh), 10 trường sử dụng các tổ hợp chứa Văn, Sử hoặc Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học hay Công nghệ.
Dù vậy, hai môn Toán - Hóa, Toán - Sinh hoặc Toán - Lý là bắt buộc, có trường đặt thêm điều kiện về môn Sinh học ở bậc THPT để đảm bảo thí sinh phù hợp học ngành Y khoa.
Năm ngoái, khi một số trường sử dụng các tổ hợp "lạ" để xét tuyển ngành Y khoa, ví dụ D01 (Toán, Văn, Anh), nhiều chuyên gia và bác sĩ đã cảnh báo về chất lượng đào tạo, cho rằng các tổ hợp cần có Toán, Hóa, Sinh bởi đây là kiến thức nền tảng sinh viên theo ngành này phải có.
Danh sách tổ hợp xét tuyển ngành Y khoa năm 2026 của các trường Y phía Bắc, tính đến ngày 29/4:
Theo Quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường có thể tự chọn môn trong tổ hợp xét tuyển, miễn là mỗi tổ hợp có tối đa ba bài thi, trong đó có Toán hoặc Văn.
Năm ngoái, Bộ đã phải yêu cầu các trường dùng tổ hợp xét tuyển không có môn nền tảng, liên quan đến ngành học phải giải trình căn cứ khoa học, thực tiễn. Một số trường sau đó đã điều chỉnh.
Chị Huỳnh Thị Thùy Trang, mẹ Ngọc, tối 8/7 cho biết được hiệu trưởng THCS-THPT Trần Đại Nghĩa gọi báo tin con là thủ khoa khi đang nghỉ hè ở quê ngoại. Đây là niềm vui ngoài mong đợi của Ngọc và gia đình.
"Thi về, con nói làm bài tốt, tự tin đỗ nhưng không nghĩ trở thành thủ khoa nên cả nhà rất bất ngờ", chị Trang nói.
Kỳ thi vào lớp 6 trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa diễn ra cách đây 10 ngày với hơn 4.200 thí sinh, cạnh tranh 350 suất học. Bài thi kéo dài 90 phút. Trong đó, phần trắc nghiệm có 20 câu hỏi tiếng Anh, kiểm tra kiến thức Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội, thường thức đời sống. Phần tự luận gồm Tiếng Anh (nghe, đọc-hiểu, viết), Toán và Tư duy logic; Đọc - Hiểu - Làm văn.
Chị Trang kể con trai đầu là học sinh của trường Trần Đại Nghĩa nên Ngọc sớm tiếp xúc, cảm nhận không khí học tập qua lời kể và một số lần dự hoạt động cùng anh.
"Ngọc dần dần yêu thích và có động lực thi vào chung trường với anh hai, bố mẹ hỗ trợ chứ không gò ép con", chị Trang nói.
Từ lớp 3, Ngọc bắt đầu tập trung hơn. Rút kinh nghiệm từ con trai đầu, bố mẹ cho em tiếp xúc với Toán thực tế, tư duy từ sớm. Những năm lớp 3, 4, Ngọc được tham gia một số cuộc thi Toán tư duy để làm quen.
Phụ huynh cũng chú trọng cho con luyện nói tiếng Anh bằng cách tham gia các câu lạc bộ vào cuối tuần, ngoài một vài tiết học với giáo viên bản ngữ ở trường và trung tâm. Đến đầu năm lớp 5, Ngọc được học bổ trợ các dạng đề khảo sát ở lớp học thêm.
Theo chị Trang, thế mạnh của Ngọc là Tiếng Anh và viết sáng tạo. Phần đọc hiểu – làm văn trong đề khảo sát năm nay yêu cầu kể tiếp câu chuyện theo gợi ý, là dạng nội dung mở nên em thích thú và viết tốt. Trước khi đi thi, chị dặn dò con đọc kỹ, gạch chân từ khóa, tránh lạc đề.
Thanh Ngọc chia sẻ thời gian biểu hàng ngày thường kết thúc lúc 21h30. Bài vở gần như được em hoàn thành trên lớp, còn buổi tối tự học khoảng 1-2 tiếng, chuẩn bị bài cho ngày mai và làm các dạng Toán nâng cao. Bố là người theo sát, cũng là "đối thủ" của em trong các ván cờ vua.
Phần thưởng sau khi hoàn thành bài vở là được tự do xem phim hoạt hình. Ngọc còn được luyện đàn, bơi... để cân bằng với thời gian học tập.
Ngôi thủ khoa đầu vào trường Trần Đại Nghĩa của Ngọc khiến cô Nguyễn Trương Thùy Dương, chủ nhiệm lớp 5, bất ngờ và tự hào.
"Con rất tích cực phát biểu xây dựng bài, luôn hoàn thành đúng hạn bài tập mà thầy cô giao. Với tính cách hoạt bát, năng nổ nên Ngọc được các bạn cùng lớp quý, thích chơi chung", cô Dương nói.
Vào lúc 15 giờ 15, phần 3 của chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành" sẽ tiếp tục với những thông tin bổ ích về chiến thuật chọn ngành, cách đăng ký nguyện vọng để có cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành, trường mình yêu thích.
Chương trình được trực tuyến tại địa chỉ: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, Tik Tok Báo Thanh Niên.
Tại chương tình, đại diện các trường ĐH sẽ thông tin về cách thức tuyển sinh của các trường và xu hướng ngành nghề đào tạo của các trường ra sao trong năm 2026. Học sinh lưu ý gì khi đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT để tăng cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành mong muốn?
Trong những năm gần đây, các trường ĐH xây dựng nhiều chương trình đào tạo giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm các môi trường học tập khác nhau. Chẳng hạn cùng một ngành học nhưng có các chương trình chuẩn, tiên tiến, tiếng Anh... Vậy sinh viên nên chọn học chương trình nào, lợi thế của từng loại chương trình ra sao?
Chọn được ngành học có cơ hội việc làm cao với thu nhập tốt là mong muốn của tất cả học sinh sau khi hoàn tất bậc THPT. Trong bối cảnh công nghệ phát triển như hiện nay, việc lựa chọn ngành nghề có gì khác so với trước đây mà thí sinh cần lưu ý thêm?
Hiện nay, có những quan điểm không giống nhau khi đăng ký xét tuyển: có thí sinh ưu tiên trúng tuyển ngành yêu thích, nhưng có thí sinh lại ưu tiên trúng tuyển trường yêu thích. Chuyên gia có lời khuyên gì?
Bên cạnh đó, thí sinh sẽ được chia sẻ về cơ hội và điều kiện cần thiết khi tham gia xét tuyển bằng các phương thức không sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Tham gia chương trình tư vấn có các khách mời
Thạc sĩ Ngô Thị Xuân, Phó trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM, cho hay năm 2026 có nhiều thay đổi trong thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển ĐH. Xu hướng hiện nay những ngành STEM đang là nhóm trọng điểm, trong đó có trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn sẽ phát triển mạnh mẽ và thu hút thí sinh. Bên cạnh đó là khối ngành sức khoẻ, sư phạm, quân đội...
Trường ĐH Ngân hàng tuyển sinh hơn 20 ngành, về kinh tế, tài chính, ngân hàng, kinh doanh, luật, ngôn ngữ... Trường tích hợp các chương trình đào tạo sâu rộng về chuyển đổi số, công nghệ... mang tính đa dạng, liên ngành.
Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, Phó phòng phụ trách Tuyển sinh, Truyền thông và Quan hệ doanh nghiệp Trường ĐH Tài chính-Marketing, xu hướng ngành nghề trong năm 2026 là nhóm ngành công nghệ. Bên cạnh đó, khối ngành kinh tế cũng đang rất được nhiều thí sinh quan tâm. Có nhiều ngành đào tạo theo hướng chuyển đổi số như marketing số, quản trị kinh doanh số...
Thí sinh cần xác định ngành phù hợp với năng lực, kế đến là khả năng đáp ứng được vị trí công việc nào sau khi tốt nghiệp, cơ hội công việc ra sao... Với kỳ thi tốt nghiệp THPT, các em cần tập trung ôn tập và thi để có kết quả tốt nhất. Có chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp để trúng tuyển ngay nguyện vọng đầu tiên, xem năng lực phù hợp với phương thức xét tuyển nào để tập trung vào phương thức đó nhằm tăng cơ hội.
Thạc sĩ Nguyễn Vũ Hoàng, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TPHCM (HUTECH), nhắc thí sinh chuẩn bị đăng ký dự thi tốt nghiệp gồm 2 môn bắt buộc và 2 môn tự chọn cần lên trang web các trường tham khảo đề án tuyển sinh xem có các tổ hợp môn nào để đăng ký phù hợp.
Năm 2026 HUTECH xét tuyển 4 phương thức: xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét điểm V-SAT, xét điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển.
Thạc sĩ Ngô Thị Xuân cho hay việc đa dạng hóa các chương trình đào tạo là xu hướng tất yếu tại các trường ĐH. Một ngành có nhiều chương trình khác nhau. Chẳng hạn Trường ĐH Ngân hàng có 5 chương trình: chương trình chuẩn (20 ngành), tiếng Anh bán phần, quốc tế cấp song bằng, quốc tế do đối tác cấp bằng và chương trình lớp học tình hoa (ngành tài chính ngân hàng).
Mỗi chương trình đào tạo gắn với phương thức tuyển sinh và tổ hợp môn khác nhau và có lợi thế riêmg. Ví dụ chương trình chuẩn học 100% bằng tiếng Việt đã được kiểm định trong nước và quốc tế, có học phí thấp hơn, chỉ tiêu và điểm chuẩn đầu vào thường cao hơn.
Chương trình tiếng Anh bán phần học 50% tiếng Anh 50% tiếng Việt dành cho sinh viên có thế mạnh ngoại ngữ, có thích hợp các môn học về chuyển đổi số, AI, dữ liệu lớn...
Chương trình song bằng dành cho thí sinh muốn nhận 2 bằng, đòi hỏi học tập nghiêm túc để đáp ứng chuẩn đầu ra của 2 trường ĐH. Tốt nghiệp các em có thể du học hoặc làm việc ở nước ngoài.
Học sinh và phụ huynh có thể xem lại PHẦN 1 chương trình TẠI ĐÂY; PHẦN 2 chương trình TẠI ĐÂY.
