Chính phủ tuần trước ban hành nghị định 176 về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Theo đó, sinh viên 15 ngành có thể nhận hỗ trợ 37-55 triệu đồng một năm. Thạc sĩ, nghiên cứu sinh nhận 55-84 triệu đồng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan tham mưu chính sách, cho biết đây là bước cụ thể hóa chủ trương phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ trọng điểm.
Đại diện nhiều trường đại học nhìn nhậnchính sách học bổng mới là “lực hút” lớn với người học.
Theo PGS. TS Trần Đình Phong, Phó hiệu trưởng trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, ảnh hưởng tới sức hấp dẫn của đất nước với các tập đoàn công nghệ lớn của thế giới. Nó cũng tác động tới khả năng làm chủ công nghệ, xây dựng sức cạnh tranh và phát triển đất nước bền vững trong tương lai xa hơn.
Tuy nhiên, thời gian qua nhóm ngành này chưa thật sự hấp dẫn người học. Nhiều học sinh có năng lực, gồm cả những em học chuyên tự nhiên ở phổ thông, vẫn rẽ hướng sang lĩnh vực khác khi lên đại học.
“Tôi kỳ vọng chính sách học bổng này giúp thay đổi xu hướng đó, khuyến khích học sinh có năng lực, giàu tiềm năng phát triển lựa chọn theo học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược của quốc gia”, ông Phong nói.
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo, trường Đại học Công nghiệp TP HCM, đồng tình.
Hai chuyên gia cho rằng có ba điểm nổi trội từ chính sách mới. Một là mức học bổng tương đối hấp dẫn trong điều kiện kinh tế Việt Nam hiện nay.
Ông Nhân cho rằng với 37-55 triệu đồng/năm, sinh viên đã đủ để trang trải toàn bộ học phí tại đa số trường công lập. Nếu giành thêm học bổng khuyến khích của trường hoặc doanh nghiệp, họ hoàn toàn không phải lo về chi phí sinh hoạt suốt khóa học.
Ở bậc sau đại học, nghiên cứu sinh có thể nhận tối đa 8,4 triệu đồng/tháng -tương đương thu nhập bình quân đầu người hàng tháng của Việt Nam năm 2025.
Để so sánh, ông Phong cho biết tại Pháp, mức hỗ trợ nghiên cứu sinh khoảng 1.200 – 2.000 Euro, trong khi thu nhập bình quân đạt gần 4.000 Euro.
“Mức học bổng thể hiện quyết tâm đầu tư cho đào tạo nhân lực rất lớn của Chính phủ”, ông Phong nói. “Nếu được các nhóm nghiên cứu hỗ trợ thêm, nghiên cứu sinh có thể yên tâm tập trung nghiên cứu để đạt kết quả tốt nhất”.
Điểm đáng chú ý thứ hai là học bổng cấp xuyên suốt từ bậc cử nhân, thạc sĩ đến tiến sĩ.
PGS Phong đánh giá việc tiếp sức cho bậc sau đại học là bước đi kịp thời, cần thiết để thu hút cử nhân có năng lực tiếp tục theo học lên cao, được đào tạo chuyên sâu hơn để có thể tham gia trực tiếp vào R&D (nghiên cứu và phát triển) hoặc quản trị sản xuất.
Đồng thời, đây cũng là nguồn đầu tư gián tiếp cho các trường đại học, bởi học viên cao học và nghiên cứu sinh tham gia trực tiếp vào hoạt động nghiên cứu.
Cuối cùng, chính sách mới cho thấy tư duy mở và cơ chế tạo động lực.
Việc đưa ra điều kiện duy trì học bổng được TS Nguyễn Quang Khởi, khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật, trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM, đánh giá là cần thiết để tạo động lực học tập cho sinh viên.
Ông Nhân cũng thấy đây là khác biệt so với chính sách hỗ trợ dành cho sinh viên sư phạm, rất cần thiết để tuyển những em giỏi và quyết tâm. Như với hệ cử nhân, yêu cầu sinh viên đạt loại khá trở lên mỗi năm – gần với điều kiện xét học bổng khuyến khích của trường có thể thúc đẩy các em hơn.
Đặc biệt, học bổng không ràng buộc người học phải làm việc trong nước sau tốt nghiệp. TS Nguyễn Trung Nhân đánh giá đây là một “tư duy mở” rất đáng ghi nhận.
Vì thế, PGS Trần Đình Phong cho rằng chính sách học bổng sẽ tác động tích cực tới công tác tuyển sinh ở các trường đào tạo khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ.
Như với nhóm ngành về vi mạch bán dẫn, TS Khởi thấy đang có độ hút nhất định với thí sinh. Nhiều học sinh trường chuyên, đạt giải thưởng cấp tỉnh, quốc gia đăng ký khiến điểm chuẩn ngành Công nghệ bán dẫn và các ngành gần cũng tăng rõ rệt. Ông cho rằng thêm chính sách học bổng Chính phủ, các ngành này sẽ ngày càng “hot”.
Lấy ví dụ chính sách học bổng giúp ngành Sư phạm khởi sắc rõ rệt, TS Nguyễn Trung Nhân cũng nhận định các trường khối công nghệ, kỹ thuật sẽ thu hút được nhiều thí sinh hơn, từ đó chọn lọc được nhiều bạn giỏi.
“5-10 năm sau Việt Nam sẽ có nguồn nhân lực mạnh trong các ngành này”, TS Nhân nói.
Tuy nhiên, ông Nhân lưu ý học sinh xác định rõ năng lực và đam mê, tránh chạy theo trào lưu hay lợi ích tài chính từ học bổng. Bởi chương trình đào tạo các ngành công nghệ, kỹ thuật tương đối khó, nặng hơn những ngành khác.
Song song học bổng, để thu hút người giỏi, PGS Phong cho rằng các trường đại học cần liên tục nâng cao chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất, thúc đẩy hội nhập quốc tế để mang lại cơ hội tốt nhất cho người học.
Ông cũng mong các doanh nghiệp công nghệ nhanh chóng phát triển; hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo ngày càng hoàn thiện để đủ sức hấp thu nguồn nhân lực khoa học, công nghệ chất lượng cao sau đào tạo, tránh những “khoảng hẫng” giữa cung và cầu.
Ngày 26/5, nhân Tháng hành động vì trẻ em và hướng tới ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang đã đến thăm, tặng quà học sinh Trường Tiểu học, THCS, THPT Hy Vọng (gọi tắt Trường Hy vọng), ngôi trường dành cho trẻ mồ côi vì đại dịch Covid-19.
Ngay khi đoàn công tác đến nơi, các em học sinh đã chào đón bằng ca khúc “Đi học” cùng bức tranh tự tay vẽ tặng Bí thư Thành ủy với hình ảnh cầu Rồng, mì Quảng, phố cổ Hội An và ngôi Trường Hy Vọng.
Tham quan phòng truyền thống của trường, ông Lê Ngọc Quang đã viết thư gửi các em học sinh. Trong thư, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng bày tỏ sự xúc động khi chứng kiến hơn 300 học sinh có hoàn cảnh đặc biệt được sống, học tập trong môi trường đầy tình thương và cơ sở vật chất khang trang.
“Mong các em luôn chăm ngoan học giỏi, phấn đấu đạt thành tích cao, trở thành những học sinh toàn diện, công dân gương mẫu”, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng viết.
Ông cũng gửi lời cảm ơn tới hội đồng sáng lập, ban điều hành cùng các thầy cô giáo đã dành tâm huyết, trách nhiệm và tình yêu thương cho các em nhỏ thiệt thòi.
Chia sẻ tại buổi gặp mặt, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng nhiều lần nghẹn ngào khi nhắc lại những mất mát mà đại dịch Covid-19 để lại cho hàng nghìn gia đình, đặc biệt là trẻ em mồ côi.
Ông Quang cho biết khi hay tin các đơn vị có ý tưởng xây dựng mô hình chăm sóc, nuôi dạy trẻ em mất cha mẹ vì Covid-19 tại Đà Nẵng, ông và nhiều người rất cảm kích vì ý nghĩa nhân văn sâu sắc của mô hình.
Theo Bí thư Thành ủy Đà Nẵng, chỉ sau vài năm thành lập, ngôi trường đã là mái ấm của hơn 300 học sinh đến từ khắp mọi miền đất nước. Nhiều em vượt qua mất mát, đạt kết quả học tập tốt, đỗ đại học và trưởng thành.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng khẳng định thành phố sẽ luôn đồng hành, hỗ trợ để Trường Hy Vọng tiếp tục phát triển, trở thành mái ấm cho những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
“Thành phố đáng sống không chỉ là quan tâm đến công trình đẹp hay tăng trưởng kinh tế, mà còn là nơi biết quan tâm tới người yếu thế, những hoàn cảnh dễ bị tổn thương”, ông Lê Ngọc Quang nhấn mạnh.
Ông Hoàng Quốc Quyền, Giám đốc Trường Hy Vọng, chia sẻ khi bàn về nơi đặt trường, nhiều ý kiến từng được đưa ra, nhưng cuối cùng Đà Nẵng được chọn bởi đây là “thành phố đáng sống”, nơi những điều tốt đẹp nhất cần được dành cho trẻ em chịu nhiều mất mát.
Ông Quyền nhớ lại, những ngày đầu thành lập trường “nước mắt nhiều hơn nụ cười”. Các em học sinh đều mang trong mình nỗi đau mất người thân vì đại dịch nên việc vận động nhập trường rất gian nan. Tuy nhiên, sau nhiều năm, ngôi trường đã dần “xanh hơn, tiếng cười nhiều hơn, sắc màu tranh vẽ cũng tươi hơn”.
“Chúng tôi mong các lãnh đạo thành phố sẽ thường xuyên đến với các em, kể cho các em nghe những câu chuyện về Đà Nẵng, để các em có thêm tình yêu thương và niềm tự hào về thành phố đáng sống này”, ông Quyền bày tỏ.
Đại diện học sinh, em Phạm Thị Phương Uyên (học sinh lớp 10, quê Đồng Nai) xúc động nói: “Trước khi đến đây, con chỉ nghe Đà Nẵng là thành phố đáng sống nhất Việt Nam. Và bây giờ, con đã thực sự được sống trong điều đó”.
Trường Hy Vọng được thành lập năm 2021 bởi Quỹ Hy Vọng nhằm nuôi dưỡng, đào tạo trẻ em mất cha mẹ do đại dịch Covid-19. Trường đã có hơn 300 học sinh đến từ nhiều tỉnh, thành, dân tộc trên cả nước.
Dưới mái trường này, các em được chăm sóc trong tình yêu thương, với niềm tin sẽ trưởng thành những công dân tử tế, giàu lòng nhân ái.
Những ngày qua, video ghi lại cảnh một nam sinh đi xe đạp điện trở về nhà sau lễ bế giảng với hàng loạt huy chương đeo kín cổ đã thu hút sự chú ý. Nhiều người không khỏi tò mò trước thành tích học tập “khủng” cùng vẻ ngoài điềm tĩnh của nam sinh này.
Nhân vật trong clip là em Lê Thiện Khôi (18 tuổi), học sinh trường THPT chuyên Lê Thánh Tông (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng).
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, chị Dương Thị Như Hiền (mẹ của Khôi) cho biết video được chị quay lại vào ngày 20/5 khi con tham dự lễ bế giảng năm học.
Theo chị Hiền, Thiện Khôi là học sinh xuất sắc nhất khối 12 năm học 2025-2026, giải nhì học sinh giỏi quốc gia môn Tin học. Trước đó, Khôi cũng giành nhiều giải thưởng về môn Tin học như Huy chương Vàng Olympic Tin học miền Trung - Tây Nguyên, Huy chương Vàng kỳ thi Olympic truyền thống 30/4 do Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TPHCM) tổ chức.
"Trong lễ bế giảng năm học cuối nên con đã mang và đeo lại các huy chương, giấy khen tới trường để lưu giữ kỷ niệm thời học sinh nên gia đình ghi lại khoảnh khắc tuyệt vời đó”, chị Hiền nói.
Ngoài những tấm huy chương gây chú ý, nhiều người còn tò mò về chiếc vali được Khôi chở phía trước xe đạp. Theo chị Hiền, đây là phần quà nhà trường trao tặng cho danh hiệu học sinh xuất sắc nhất khối, kèm theo một khoản tiền thưởng.
Nói thêm về con trai, chị Hiền cho biết Khôi sớm bộc lộ năng khiếu với môn Tin học từ bậc tiểu học, chủ yếu tự tìm tòi, học hỏi. Từ cấp 2, em bắt đầu theo học lớp chuyên tin và tham gia nhiều kỳ thi học sinh giỏi.
“Giống nhiều bạn cùng tuổi, Khôi cũng thích chơi game và đôi lúc chưa thật sự tập trung học tập. Vợ chồng tôi thường xuyên động viên, nhắc nhở để con không sa đà. May mắn là con rất ngoan và thay đổi nhanh”, chị Hiền chia sẻ.
Chị Hiền cũng cho biết, Khôi đã được xét tuyển thẳng đại học và nhận nhiều lời mời từ các trường danh tiếng. Tuy nhiên để theo đuổi niềm yêu thích dành cho công nghệ, nam sinh đang cân nhắc Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TPHCM, Đại học Công nghệ TPHCM hoặc Đại học Bách khoa TPHCM.
Ông Lê Thành Vinh, Hiệu trưởng Trường chuyên Lê Thánh Tông, cho biết trong lễ bế giảng năm học 2025-2026, nhà trường đã tổ chức lễ vinh danh các học sinh trong đó có em Lê Thiện Khôi là học sinh xuất sắc nhất khối 12. Nhà trường rất vinh dự khi có một học sinh như em Khôi.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 271 quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng - an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.
Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa đối với học sinh phổ thông, người học tại các cơ sở giáo dục thực hiện các chương trình giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, bao gồm: Chương trình giáo dục phổ thông, Chương trình giáo dục thường xuyên cấp THCS, THPT và Chương trình xóa mù chữ (Chương trình giáo dục).
Chính phủ cũng nêu rõ áp dụng hình thức mượn - trả để tái sử dụng sách giáo khoa nhiều lần, ưu tiên tận dụng tối đa số lượng sách giáo khoa hiện có và điều chuyển thông qua cơ chế liên thông thư viện giữa các cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn trước khi quyết định mua sắm mới.
Việc này, theo Chính phủ, nhằm giảm áp lực lên ngân sách Nhà nước và bảo vệ môi trường, hạn chế lãng phí và nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công.
Mỗi học sinh được mượn 1 bộ sách giáo khoa đầy đủ các môn học
Sách giáo khoa được miễn phí sử dụng trong Nghị định này thuộc danh mục sách giáo khoa được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định sử dụng thống nhất toàn quốc và sách giáo khoa chuyển đổi hoặc học liệu thay thế phù hợp với năng lực nhận thức của học sinh khuyết tật.
Theo quy định của Chính phủ, vào đầu mỗi năm học hoặc học kỳ, mỗi học sinh được mượn 1 bộ sách giáo khoa đầy đủ các môn học/hoạt động giáo dục (môn học) tương ứng với chương trình học tập tại lớp. Học sinh có nghĩa vụ hoàn trả bộ sách cho thư viện nhà trường quản lý sau khi kết thúc năm học hoặc học kỳ đó.
Đối với học sinh chuyển trường, Nghị định quy định học sinh chuyển trường có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ sách giáo khoa đã mượn cho cơ sở giáo dục nơi chuyển đi trước thời điểm hoàn tất thủ tục chuyển trường.
Cơ sở giáo dục nơi tiếp nhận học sinh chuyển đến có trách nhiệm bố trí, cho học sinh mượn bổ sung sách giáo khoa kể từ ngày tiếp nhận học sinh vào học, bảo đảm không làm gián đoạn việc học tập của học sinh.
Nghị định Chính phủ vừa ban hành còn nêu rõ quy trình quản lý sách giáo khoa, việc điều chuyển sách giáo khoa giữa các thư viện cùng cấp trên mỗi địa bàn, nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng.
Về hình thức thực hiện, Chính phủ cho biết Nhà nước đầu tư mua sắm sách giáo khoa trang bị cho thư viện các cơ sở giáo dục để tổ chức cho học sinh mượn và trả sách sử dụng trong năm học hoặc học kỳ.
Cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm tổ chức cho học sinh mượn và trả sách giáo khoa có thời hạn. Sau khi kết thúc thời gian sử dụng, sách giáo khoa được thu hồi, kiểm kê và bảo quản để tiếp tục sử dụng cho các năm học tiếp theo.
Việc quản lý sách giáo khoa được thực hiện thông qua hệ thống số đăng ký hoặc phần mềm quản lý thư viện; cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm kiểm kê định kỳ hằng năm để xác định số lượng sách còn sử dụng được và nhu cầu bổ sung.
Nhà nước khuyến khích việc phát triển sách giáo khoa điện tử và các hình thức cung cấp tài liệu học tập số nhằm hỗ trợ người học tiếp cận tài liệu học tập thuận lợi, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay.
Miễn phí sách giáo khoa cho học sinh cả nước từ năm học 2029-2030
Liên quan chính sách miễn phí sách giáo khoa cho học sinh, Chính phủ nêu rõ việc này được thực hiện theo lộ trình.
Cụ thể, từ năm học 2029-2030, Nhà nước sẽ miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc.
Đối với các địa phương có khả năng cân đối ngân sách (hoặc xã hội hóa), Chính phủ khuyến khích thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa sớm hơn quy định trên.
Chính phủ cũng nêu định hướng ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai trước đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn và khả năng ngân sách của địa phương.
Thời điểm cung cấp miễn phí sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số thực hiện theo quy định riêng của Chính phủ về việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên.
