Hãng tin Tasnim của Iran hôm nay 28/5 trích dẫn một “nguồn tin quân sự” cho biết, lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã nổ súng vào một tàu chở dầu của Mỹ “cố gắng đi qua eo biển Hormuz bằng cách tắt hệ thống radar”.
Theo nguồn tin, Mỹ sau đó đã bắn trả “vào một khu vực xung quanh Bandar Abbas” – thành phố cảng phía nam Iran nằm trên eo biển Hormuz.
Tasnim xác nhận “các tiếng nổ có liên quan đến vụ việc này” và “không gây thương vong hay thiệt hại về tài sản”.
Trước đó, truyền thông Mỹ dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, quân đội Mỹ đã bắn hạ 4 máy bay không người lái phóng từ Iran, đồng thời tiến hành một cuộc tấn công vào trung tâm điều khiển máy bay không người lái ở thành phố cảng Bandar Abbas phía nam Iran.
Thành phố Bandar Abbas ở miền nam Iran, nơi đặt căn cứ hải quân và không quân trọng yếu của Iran, có vị trí chiến lược dọc theo eo biển Hormuz.
Theo truyền thông Mỹ, cuộc tấn công vào Bandar Abbas đã ngăn chặn Iran phóng máy bay không người lái thứ 5.
“Hôm nay, lực lượng Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã bắn hạ 4 máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran gây ra mối đe dọa xung quanh eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ cũng đã tấn công một trạm điều khiển mặt đất của Iran ở Bandar Abbas, nơi chuẩn bị phóng máy bay không người lái thứ 5”, quan chức Mỹ tiết lộ.
Quan chức Mỹ khẳng định “những hành động này được cân nhắc kỹ lưỡng, hoàn toàn mang tính phòng thủ và nhằm mục đích duy trì lệnh ngừng bắn”.
Một quan chức khác của Mỹ nói rằng quân đội Mỹ khẳng định cả máy bay không người lái và cơ sở trên mặt đất của Iran đều gây ra mối đe dọa cho eo biển Hormuz.
Truyền thông Iran đưa tin, ít nhất 3 tiếng nổ đã được nghe thấy ở phía đông Bandar Abbas vào rạng sáng hôm nay. Các vụ nổ đã kích hoạt hệ thống phòng không của Bandar Abbas trong thời gian ngắn.
Đây là cuộc tấn công thứ hai của Mỹ vào Iran trong những ngày gần đây, bất chấp lệnh ngừng bắn đang được thực thi.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 25/5 xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc “tấn công tự vệ” nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran đang tìm cách rải thủy lôi xung quanh khu vực eo biển Hormuz.
Sau cuộc tấn công của Mỹ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ xâm nhập không phận và nhắm bắn một máy bay chiến đấu F-35.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu, trong khi Mỹ đáp trả bằng cách phong tỏa các cảng của Iran.
Vấn đề về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz đến nay tiếp tục là điểm nghẽn chính đối với các cuộc hòa đàm của Mỹ và Iran. Chính quyền Tổng thống Trump tuyên bố, Hormuz sẽ được mở lại bằng cách này hoặc cách khác. Washington cũng tiếp tục gây sức ép với Tehran thông qua duy trì lệnh phong tỏa hàng hải với các cảng của Iran.
Mỹ và Iran đã kiềm chế không tấn công lẫn nhau kể từ khi một thỏa thuận ngừng bắn mong manh bắt đầu vào đầu tháng 4. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump ngày càng thất vọng với các cuộc đàm phán bế tắc trong những ngày gần đây.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 25/5, Tổng thống Trump cảnh báo nếu không đạt được thỏa thuận tốt với Iran, các cuộc tấn công sẽ được nối lại với quy mô và sức mạnh lớn chưa từng có.
Ông Trump tuyên bố thỏa thuận mà Mỹ đạt được với Iran sẽ phải là một thỏa thuận “tuyệt vời và có ý nghĩa”, nếu không “sẽ không có bất kỳ thỏa thuận nào”.
Trong bài phát biểu kéo dài khoảng 25 phút ngày 16.7, ông Trump cho biết các tài liệu tình báo được giải mật sắp tới sẽ phơi bày "những lỗ hổng nghiêm trọng trong cơ sở hạ tầng bầu cử" của Mỹ. Động thái này diễn ra trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, khi đảng Cộng hòa phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội, theo Reuters.
Ông chủ Nhà Trắng cáo buộc Trung Quốc đã thực hiện điều mà ông mô tả là "vụ xâm phạm dữ liệu bầu cử lớn nhất trong lịch sử". Theo ông, thông tin tình báo cho thấy Trung Quốc đã thu thập trái phép khoảng 220 triệu hồ sơ cử tri Mỹ, bao gồm tên, địa chỉ và các dữ liệu liên quan đăng ký bỏ phiếu. Ông cũng cáo buộc một số thành viên trong cộng đồng tình báo Mỹ cố tình che giấu mức độ hoạt động của Trung Quốc.
Tổng thống Mỹ cho biết ông sẽ yêu cầu điều tra cáo buộc Trung Quốc can thiệp bầu cử, đồng thời giải mật các tài liệu mà ông nói là cho thấy những điểm yếu lớn trong hệ thống bỏ phiếu.
Tuy nhiên, các cáo buộc này không đồng nhất với đánh giá năm 2021 của cộng đồng tình báo Mỹ, theo AFP. Báo cáo khi đó kết luận không có dấu hiệu cho thấy bất kỳ thế lực nước ngoài nào đã tìm cách thay đổi hoặc thay đổi thành công các khía cạnh kỹ thuật của cuộc bầu cử năm 2020, bao gồm đăng ký cử tri, bỏ phiếu, kiểm phiếu hoặc kết quả.
Đánh giá này được thực hiện dưới thời ông John Ratcliffe, khi đó là Giám đốc Tình báo quốc gia (DNI) trong chính quyền ông Trump và hiện là Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA).
Theo báo cáo, Trung Quốc đã tìm cách thu thập thông tin về cử tri Mỹ, dư luận, các đảng phái, ứng viên và quan chức cấp cao từ ít nhất năm 2008, có thể nhằm dự đoán kết quả bầu cử. Tuy nhiên, các dữ liệu cử tri Mỹ mà Trung Quốc thu được được cho là không phải dữ liệu mật do hồ sơ cử tri thường có thể được các nhà tư vấn chính trị mua lại và không thể bị thao túng, theo Reuters dẫn 2 nguồn thạo tin.
Phía Trung Quốc lập tức bác bỏ cáo buộc. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nhấn mạnh các tuyên bố từ phía Mỹ là "bịa đặt" và "vu khống ác ý", đồng thời khẳng định Bắc Kinh "không có lợi ích gì trong bầu cử Mỹ và chưa bao giờ can thiệp".
"Chúng tôi kêu gọi phía Mỹ xem xét lại hành động của mình, ngừng bôi nhọ Trung Quốc một cách vô căn cứ, không nên lợi dụng vấn đề Trung Quốc trong các cuộc bầu cử và làm nhiều hơn nữa để có lợi cho quan hệ Trung Quốc - Mỹ", theo AFP dẫn lời ông Lâm.
Một số quan chức Nhà Trắng cũng bày tỏ lo ngại rằng việc công bố thông tin về Trung Quốc có thể gây hiểu lầm. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Mark Warner, Phó chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, ngày 16.7 đã bác bỏ những cáo buộc này. Ông Warner nói: "Những tuyên bố gây sốc của ông Trump về Trung Quốc hoàn toàn là bịa đặt". Ông lập luận rằng các cơ quan tình báo Mỹ đã kết luận rằng Trung Quốc không hề cố gắng can thiệp vào bất kỳ phiếu bầu nào trong cuộc bầu cử năm 2020.
Ngoài vấn đề Trung Quốc, Tổng thống Trump cũng nhấn mạnh vấn đề an ninh bầu cử vào trung tâm chương trình nghị sự chính trị. Ông kêu gọi các nghị sĩ Cộng hòa thông qua luật áp đặt yêu cầu mới về nhận dạng cử tri và chứng minh quốc tịch. Dự luật này hiện bị đình trệ tại Thượng viện do vấp phải sự phản đối mạnh từ đảng Dân chủ, theo Reuters.
Các tuyên bố của ông Trump diễn ra trong bối cảnh chính trị khó khăn đối với Nhà Trắng và đảng Cộng hòa, khi tỷ lệ ủng hộ của ông bị ảnh hưởng do cuộc chiến ở Iran.
Trong bài phát biểu kéo dài hai tiếng trước Quốc hội Cuba ngày 18-6 theo giờ địa phương, Thủ tướng Manuel Marrero Cruz đã trình bày chi tiết 176 cải cách bao trùm mọi lĩnh vực, từ ngân hàng, tiền lương, quyền sở hữu doanh nghiệp, đến đầu tư nước ngoài và nông nghiệp,
Mục tiêu của gói cải cách là thu hút thêm vốn đầu tư từ bên ngoài. Theo đó, các nhà đầu tư nước ngoài không còn phải thành lập liên doanh với nhà nước. Chính phủ cũng sẽ cho phép đầu tư nước ngoài vào khu vực tư nhân, theo Hãng tin AFP.
Ngoài ra, lần đầu tiên các công ty tư nhân có hơn 100 nhân viên sẽ được chính phủ cấp phép hoạt động. Cả nhà đầu tư Cuba lẫn nước ngoài sẽ được phép sở hữu cổ phần trong các công ty nhà nước.
Theo lời ông Manuel Marrero Cruz, du lịch, nông nghiệp và thị trường tiền tệ nằm trong số các lĩnh vực khác sẽ mở cửa cho các nhà đầu tư tư nhân, bao gồm cả người Cuba và người nước ngoài.
Những cải cách sâu rộng này diễn ra trong bối cảnh Mỹ liên tục gia tăng áp lực lên Havana, cũng như ngày càng siết chặt trừng phạt nhằm vào lĩnh vực năng lượng của quốc gia này.
Nhận định về gói cải cách trên, nhà kinh tế học người Cuba Daniel Torralbas mô tả đây là “những cải cách sâu rộng nhất” kể từ cuộc cách mạng 1959 do Chủ tịch Fidel Castro lãnh đạo.
Trước đó vào cùng ngày, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel thừa nhận nền kinh tế Cuba cần “những thay đổi khẩn cấp” để vượt qua cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, đặc biệt sau lệnh phong tỏa dầu mỏ của Mỹ.
“Tình hình đòi hỏi những thay đổi khẩn cấp và cần thiết”, nhà lãnh đạo Cuba nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi đẩy nhanh cải cách nhằm thúc đẩy khu vực tư nhân và thu hút thêm vốn từ bên ngoài.
Những tháng gần đây, Washington đã áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt đối với các tổ chức nhà nước, quan chức cấp cao và cả Chủ tịch Miguel Diaz-Canel, nhằm gia tăng sức ép lên chính quyền Havana.
"Đối với Mỹ, những hành động của Iran tại eo biển Hormuz là hoàn toàn không thể chấp nhận được và sẽ phải đối mặt với hậu quả thích đáng", một quan chức Mỹ ngày 7/7 cho hay.
Theo đó, Bộ Tài chính Mỹ đã thu hồi giấy phép tạm miễn trừ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran. Cơ chế này được Washington công bố hồi tháng 6, cho phép Iran tạm thời sản xuất, bán và vận chuyển dầu thô cùng các sản phẩm liên quan đến ngày 21/8. Quyết định mới đồng nghĩa thời hạn này chỉ còn đến ngày 17/7.
Giá dầu đã tăng hơn 5% sau thông báo của Bộ Tài chính Mỹ.
Động thái trên diễn ra sau khi ba tàu, trong đó có một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar, bị tấn công chỉ trong vòng vài giờ khi di chuyển qua eo biển Hormuz, theo các tổ chức giám sát hàng hải và phía Doha. Đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, một tàu LNG của Qatar bị nhắm mục tiêu.
Qatar, quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải, cáo buộc Iran đứng sau sự việc "không thể chấp nhận được" này. Một quan chức Mỹ cũng nói rằng các dấu hiệu ban đầu cho thấy Tehran nhắm vào tàu hàng.
Iran hiện vẫn chưa lên tiếng về các vụ tàu thương mại bị tấn công.
Diễn biến mới làm dấy lên lo ngại về quyền tự do hàng hải sau khi Iran chấm dứt phong tỏa eo biển Hormuz theo lệnh ngừng bắn mong manh với Mỹ. Quan chức Mỹ cho biết bản ghi nhớ mà Washington và Tehran đã ký kết "hoàn toàn phụ thuộc vào việc thực hiện cam kết", đồng thời cảnh báo Iran chỉ có thể nhận được lợi ích nếu thể hiện "thiện chí bằng hành động".
"Các nhà đàm phán của chúng tôi vẫn tiếp tục làm việc để đạt được thỏa thuận cuối cùng", quan chức Mỹ lưu ý.
Tương lai của eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch của khu vực vùng Vịnh, vẫn là một trong những vấn đề gai góc trong các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington nhằm chấm dứt hoàn toàn cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2.
Tehran thời gian qua tuyên bố hành lang duy nhất mà tàu thuyền được phép sử dụng là tuyến đường chạy dọc theo bờ biển của nước này. Mọi hoạt động di chuyển qua Hormuz phải do lực lượng Iran điều phối và những lộ trình khác là "không thể chấp nhận và hết sức nguy hiểm".
