Đài Loan (Trung Quốc) hiện có khoảng 2 triệu người đang phải chung sống với bệnh thận mạn tính. Trong việc bảo vệ cơ quan này, kiểm soát chế độ ăn uống chính là chìa khóa cốt lõi. Bác sĩ cảnh báo bữa sáng của người dân hiện nay nhìn chung đang gặp tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng nghiêm trọng, đồng thời khuyến nghị mọi người nên bổ sung thêm chất xơ, các loại ngũ cốc nguyên cám và chất béo lành mạnh.
Dưới đây là danh sách 5 món ăn sáng có thể gây hại thận được bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường phân tích chi tiết:
Bánh mì sandwich tại các cửa hàng tiện lợi
Nếu loại bánh này chứa nhiều thực phẩm chế biến sẵn như thịt đỏ, hương liệu nhân tạo hay chất béo chuyển hóa (trans fat) thì nguy cơ hủy hoại chức năng thận là rất cao.
Cháo trắng ăn kèm chà bông (ruốc)
Bác sĩ ví cháo trắng giống như một bát “nước đường” vì làm lượng đường huyết tăng rất nhanh. Trong khi đó, chà bông lại là loại thịt chế biến sẵn chứa hàm lượng natri cực cao. Sự kết hợp này rất dễ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng và mất cân bằng chuyển hóa.
Bánh crepe trứng cá ngừ phô mai
Giá trị dinh dưỡng của món này phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên liệu. Nếu dùng cá ngừ tươi thì rất có lợi cho sức khỏe.
Ngược lại, nếu sử dụng cá ngừ đóng hộp hoặc đã qua chế biến, tẩm ướp gia vị thì hàm lượng natri thường rất cao, chưa kể việc bị thêm vào nhiều dầu mỡ và chất điều vị, khiến giá trị sức khỏe bị giảm sút nghiêm trọng.
Mì xào chảo gang
Đây là món ăn sáng rất phổ biến nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Bác sĩ Hồng cho biết, một số loại mì sợi chế biến sẵn có thể chứa hàm lượng phosphate cao. Khi kết hợp với các loại nước sốt nhiều dầu mỡ, nhiều muối và chất làm đặc, món ăn này sẽ tạo áp lực nặng nề lên hệ thống lọc của thận.
Bánh mì burger và trà sữa
Phần thịt kẹp trong burger thường chứa hàm lượng chất béo bão hòa cao, cộng thêm đường và natri trong các loại nước sốt khiến cơ thể bị quá tải.
Đối với trà sữa, nếu sử dụng bột kem béo (bột sữa ma) và lá trà kém chất lượng, thức uống này không chỉ chứa lượng calo rỗng khổng lồ mà còn có nguy cơ chứa chất béo chuyển hóa độc hại.
Bác sĩ khuyến nghị người dân nên thay thế trà sữa bằng sữa đậu nành không đường, trà xanh không đường hoặc sữa tươi ít béo để bảo vệ sức khỏe tốt hơn.
Từ thực trạng trên, chuyên gia thận học cũng chỉ ra căn bệnh chung trong thói quen ăn sáng hiện nay, đó là: “Thiếu hụt nghiêm trọng chất xơ, ngũ cốc nguyên cám và chất béo có lợi”.
Bữa sáng của đại bộ phần người dân đang bị bủa vây bởi tinh bột tinh chế và thịt chế biến sẵn, trong khi lượng rau xanh lại thiếu hụt rõ rệt. Để cải thiện, bác sĩ khuyên người dân nên bổ sung một lượng rau củ quả phù hợp vào khẩu phần ăn đầu ngày. Bên cạnh đó, cần chú trọng dung nạp các nguồn chất béo tốt cho cơ thể như: các loại hạt dinh dưỡng, quả bơ, dầu ôliu, dầu trà (dầu hoa trà) hoặc các loại cá biển sâu.
Bé trai người Ghana xuất hiện vàng da ngay sau sinh và tiến triển rất nhanh sau 20 giờ tuổi. Tại bệnh viện địa phương, trẻ được xác định vàng da nặng, đã được chiếu đèn tích cực và làm nhiều xét nghiệm nhưng chưa tìm được nguyên nhân, tình trạng không cải thiện.
Ngày 27-5, trẻ được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương trong tình trạng vàng da toàn thân. Kết quả xét nghiệm cho thấy bilirubin tăng nhanh, huyết sắc tố giảm còn 98 g/L, biểu hiện của tan máu nặng.
Điều đặc biệt là cả mẹ và bé đều có nhóm máu O Rh+, loại trừ nguyên nhân bất đồng nhóm máu ABO và Rh thường gặp. Trẻ được chỉ định thay máu cấp cứu để kiểm soát vàng da và thiếu máu.
Ngay trong đêm, các bác sĩ đối chiếu nhóm máu O Rh+ của trẻ với toàn bộ đơn vị máu cùng nhóm tại bệnh viện nhưng không tìm được mẫu phù hợp. Mẫu máu sau đó được chuyển đến Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương để xét nghiệm chuyên sâu và xác định trẻ mang kháng thể Anti Fy3 - kháng thể cực hiếm thuộc hệ nhóm máu Duffy-null.
Trong thời gian chờ kết quả, trẻ được chiếu đèn tích cực và sử dụng thuốc nhằm làm chậm quá trình tan máu, tăng sức bền hồng cầu.
Sau khi xác định nguyên nhân, các bác sĩ huy động bố mẹ trẻ làm xét nghiệm để tìm nguồn máu tương thích.
Tuy nhiên, nhóm máu của người bố không phù hợp, còn người mẹ vừa sinh mổ, bị thiếu máu (huyết sắc tố chỉ 88 g/L) nên không đủ điều kiện hiến máu.
Trong khi đó, tình trạng thiếu máu của trẻ ngày càng nặng, có nguy cơ dẫn đến suy tim, suy hô hấp, ngừng thở và suy đa cơ quan. Trung tâm Sơ sinh đã hội chẩn liên chuyên khoa và báo cáo ban giám đốc bệnh viện.
Bệnh viện khẩn trương kêu gọi người hiến máu nhóm O trong cộng đồng, đặc biệt là cộng đồng gốc người châu Phi tại Việt Nam - nhóm có khả năng tương thích cao nhất. Sau hai ngày tìm kiếm, từ 25 người tình nguyện hiến máu (3 người Việt Nam và 22 người gốc châu Phi), các bác sĩ đã tìm được 2 người châu Phi có nhóm máu phù hợp.
Máu hiến được lấy, theo dõi an toàn nghiêm ngặt, sau đó xử lý, tách hồng cầu và sàng lọc kỹ lưỡng để hạn chế tối đa nguy cơ phản ứng miễn dịch.
Đến ngày thứ 3 sau nhập viện, trẻ được truyền máu. Sau điều trị, tình trạng cải thiện rõ rệt: vàng da giảm, da hồng hào, tỉnh táo, bú tốt và được xuất viện sau 7 ngày.
Theo các bác sĩ, ngoài hai hệ nhóm máu ABO và Rh quen thuộc, hiện đã xác định thêm 46 hệ nhóm máu khác, trong đó có hệ Duffy.
Hệ Duffy gồm 5 kháng nguyên chính (Fya, Fyb, Fy3, Fy5 và Fy6), được điều hòa bởi gene ACKR1 trên nhiễm sắc thể số 1. Kháng thể Anti Fy3 chỉ xuất hiện ở người mang nhóm máu Duffy-null - tức thiếu đồng thời hai kháng nguyên Fya và Fyb. Đây là nhóm máu cực hiếm ở người châu Á và châu Âu, nhưng gặp khá phổ biến ở người châu Phi (68-90%).
Theo bác sĩ Vũ Thị Huê - Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương, đây là ca bệnh đặc biệt vì nguyên nhân tan máu không thuộc các căn nguyên thường gặp.
Bệnh có thể được phát hiện trước sinh bằng xét nghiệm sàng lọc kháng thể bất thường trong máu mẹ. Tuy nhiên, khác với bất đồng nhóm máu Rh, hiện chưa có thuốc dự phòng vàng da tan máu do bất đồng hệ Duffy trong thai kỳ. Vì vậy, phát hiện sớm và xử trí kịp thời sau sinh có ý nghĩa quyết định.
Bệnh nhân cấp cứu tại Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, trong tình trạng đau đầu dữ dội, huyết áp lên cao 180/120 mmHg, chụp cộng hưởng từ (MRI) phát hiện xuất huyết não. Theo bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, nếu không đến viện kịp thời bệnh nhân đối mặt với nguy cơ tăng áp lực nội sọ, vỡ mạch máu não, xuất huyết não ồ ạt.
Đột quỵ xuất huyết não xảy ra khi các mạch máu trong não bị vỡ và chảy máu. Đột quỵ do xuất huyết não nguy hiểm và nhiều khả năng gây tàn tật hơn so các loại đột quỵ khác. Bệnh nhân có thể bị yếu liệt, tàn phế vĩnh viễn, sống thực vật, tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
Theo bác sĩ Mạnh, nắng nóng cực đoan khiến cơ thể nhanh chóng mất nước và điện giải. Mất nước làm tăng độ nhớt của máu, giảm thể tích tuần hoàn, buộc tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu. Tình trạng này làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông - nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ do thiếu máu cục bộ.
Nắng nóng làm quá tải hệ tim mạch bởi cơ thể phải làm việc cật lực để hạ nhiệt (toát mồ hôi, giãn mạch máu ngoại vi) tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch vốn đã tổn thương sau đột quỵ hoặc đang suy yếu do các bệnh nền khác. Bệnh nhân có thể đau tim, suy tim, hoặc tăng huyết áp đột ngột - yếu tố nguy cơ cao gây đột quỵ tái phát.
Các dấu hiệu đột quỵ như đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, buồn nôn, tê yếu tay chân sau khi đi nắng dễ bị nhầm với say nắng hoặc kiệt sức, khiến người bệnh chậm trễ điều trị trong "thời gian vàng". Bác sĩ khuyến cáo vào ngày nắng nóng nên hạn chế ra ngoài trời trong khoảng 10h đến 16h. Uống đủ nước mỗi ngày, mặc áo chống nắng, đội mũ khi ra ngoài nắng. Hạn chế ra vào phòng điều hòa liên tục để tránh chênh lệch nhiệt độ.
Người trẻ nên khám sức khỏe tổng quát và tầm soát đột quỵ định kỳ mỗi 6 tháng đến một năm. Xét nghiệm máu, siêu âm, chụp MRI, CT... có thể phát hiện các bất thường nhỏ nhất, từ đó chủ động phòng tránh đột quỵ. Khi có dấu hiệu bất thường như đau đầu, tăng huyết áp, cần đến viện kiểm tra ngay.
Ngày 1-5, PGS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho hay ngay sau đợt nghỉ lễ 30-4 và 1-5, TP tiếp tục bàn giao các cơ sở dôi dư sau sắp xếp cho Bệnh viện Mắt, cụ thể là các cơ sở tại số 56 Bà Huyện Thanh Quan và 299 Điện Biên Phủ.
Việc tiếp nhận các cơ sở này mang ý nghĩa "giải tỏa áp lực trước mắt, tạo dư địa phát triển lâu dài" cho bệnh viện.
Trong đó cơ sở 56 Bà Huyện Thanh Quan sẽ nhanh chóng được tổ chức thành Trung tâm khám và điều trị ban ngày, với công suất dự kiến 800 - 1.000 lượt bệnh nhân/ngày, tập trung các hoạt động khám ngoại trú, tầm soát và phẫu thuật trong ngày. Đây là giải pháp trực tiếp giúp giảm tải cho cơ sở chính, đồng thời nâng cao trải nghiệm người bệnh.
Song song đó, cơ sở 299 Điện Biên Phủ trước mắt sẽ bố trí khối hành chính - đào tạo, tạo thêm không gian cho hoạt động chuyên môn; về trung hạn sẽ được chuyển đổi thành trung tâm nhãn khoa chất lượng cao, có khả năng triển khai các kỹ thuật chuyên sâu ngang tầm khu vực, hướng đến phát triển du lịch y tế.
Giám đốc Sở Y tế TP.HCM chia sẻ thêm trong định hướng phát triển không gian y tế theo mô hình "đa cực", Bệnh viện Mắt TP.HCM sẽ triển khai cơ sở 2 tại khu vực Bình Dương (cũ), nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh và nhu cầu chăm sóc mắt ngày càng lớn.
Cơ sở này sẽ đóng vai trò là trung tâm khám và điều trị ban ngày chất lượng cao, tập trung vào tầm soát, phát hiện sớm và điều trị các bệnh lý nhãn khoa có nguy cơ gây mù lòa, đặc biệt ở người cao tuổi và trẻ em.
Việc hình thành cơ sở tại Bình Dương không chỉ giúp người dân tiếp cận dịch vụ chuyên sâu ngay tại khu vực sinh sống, mà còn góp phần giảm áp lực cho khu vực nội đô TP.HCM.
Ngoài ra để mọi người dân có thể tiếp cận được dịch vụ y tế ngay mà không cần di chuyển vào lõi nội đô thị, bệnh viện dự kiến triển khai các đề án sau với nguồn vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của bệnh viện và vốn vay từ chương trình hỗ trợ lãi suất của TP, cụ thể:
Cụm y tế Tân Kiên (phía Tây Nam): triển khai xây dựng Bệnh viện Mắt hoàn chỉnh có quy mô 300 giường dự kiến tại khu đất 621 Phạm Viết Chánh, phường Bình Tiên (khoảng 25.000m2).
Đây sẽ là một bệnh viện nhãn khoa toàn diện, chuyên sâu, hiện đại, đồng bộ ngang tầm khu vực với trọng tâm là hình thành các trung tâm mắt nhi, bướu mắt, ghép giác mạc, chấn thương mắt, glaucoma, dịch kính võng mạc, thần kinh nhãn khoa, khúc xạ nhãn khoa và thăm dò chức năng nhãn khoa.
Đồng thời là nơi bệnh viện sẽ thành lập trung tâm đào tạo chuyên sâu về nhãn khoa cho y, bác sĩ trong, ngoài nước và thành lập trung tâm nghiên cứu thị giác và lâm sàng nhãn khoa.
Cụm y tế Thủ Đức (phía Đông): triển khai xây dựng 1 trung tâm khám và điều trị ban ngày về nhãn khoa chất lương cao ở khu đất G2 thuộc khu dân cư số 1, phường Cát Lái (8.300m2) với quy mô 100 giường, với đầy đủ chuyên khoa và 1 trung tâm chuyên sâu về khúc xạ kỹ thuật cao (cả ngoại và nội khoa).
"Nhìn tổng thể, việc tận dụng hiệu quả các cơ sở dôi dư kết hợp với mở rộng ra các khu vực vệ tinh như khu vực Bình Dương, Tân Kiên, Thủ Đức thể hiện một cách tiếp cận quản trị mới: không chỉ "giải quyết quá tải", mà là tái cấu trúc toàn diện hệ thống cung ứng dịch vụ nhãn khoa theo hướng phân bố hợp lý, chuyên sâu và bền vững.
Đây chính là tiền đề để Bệnh viện Mắt TP.HCM từng bước hình thành chuỗi trung tâm nhãn khoa hiện đại, đồng bộ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa TP.HCM trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe tầm khu vực ASEAN", ông Thượng nhấn mạnh.
