Ngày 16.4, theo thông tin từ Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng, đơn vị này vừa tiếp nhận và điều trị trường hợp P.T.N (2 tuổi) ngộ độc hóa chất nặng do nuốt phải tinh thể đồng sunfat (CuSO₄).
Theo bệnh sử, bệnh nhi N. được đưa đến viện trong tình trạng nôn ói nhiều, tiêu chảy phân lỏng màu xanh nhạt, có lẫn máu. Qua khai thác, gia đình cho biết trước đó trẻ đã nuốt phải những tinh thể màu xanh do anh trai mang từ trường về sau buổi học thực hành.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Long Quân (Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực và chống độc) cho biết đây là đồng sunfat – một hóa chất thường dùng trong thí nghiệm. Với màu xanh bắt mắt, loại hóa chất này dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, vô tình đưa vào miệng.
Khi nhập viện, trẻ trong tình trạng li bì, tím tái, thở gắng sức, chỉ số oxy máu giảm. Sau sơ cứu ban đầu, bệnh nhi nhanh chóng được chuyển đến Khoa Hồi sức Nhi.
Tại đây, tình trạng bệnh diễn tiến nặng với suy chức năng đa cơ quan do độc tính của hóa chất. Trẻ phải thở máy, dùng thuốc vận mạch, truyền dịch, điều chỉnh rối loạn điện giải – toan kiềm, đồng thời sử dụng thuốc tăng thải độc chất qua nước tiểu.
Do diễn tiến nguy kịch, các bác sĩ buộc phải chỉ định lọc máu liên tục nhằm hỗ trợ chức năng các cơ quan và kiểm soát các rối loạn nghiêm trọng. Sau hơn 2 tuần điều trị tích cực, bệnh nhi dần qua cơn nguy hiểm, sức khỏe ổn định.
Theo các bác sĩ, đồng sunfat (CuSO₄) là hợp chất chứa đồng, lưu huỳnh và oxy, thường tồn tại dưới dạng tinh thể màu xanh lam. Khi nuốt phải, chất này có thể gây ngộ độc qua nhiều cơ chế, trong đó nguy hiểm nhất là gây tình trạng methemoglobinemia – làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu.
Ngoài ra, ngộ độc đồng sunfat còn có thể gây tổn thương đường tiêu hóa, nôn ói dữ dội, tan máu cấp, tổn thương gan, suy thận và rối loạn chuyển hóa. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân có thể rơi vào suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Văn Thông (Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực và chống độc) cho biết trẻ nhỏ có xu hướng khám phá thế giới bằng cách đưa đồ vật vào miệng. Vì vậy, những vật dụng tưởng như vô hại, đặc biệt là hóa chất phục vụ học tập, nếu không được quản lý chặt chẽ có thể trở thành mối nguy hiểm.
Trong trường hợp này, việc mang hóa chất từ trường về nhà nhưng không bảo quản an toàn đã vô tình dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.
Từ ca bệnh trên, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần kiểm tra kỹ các vật dụng trẻ mang từ trường về, tuyệt đối không để hóa chất trong tầm với của trẻ nhỏ. Nếu cần sử dụng, phải bảo quản ở nơi an toàn, có nhãn cảnh báo rõ ràng.
Khi nghi ngờ trẻ nuốt phải hóa chất, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế, không tự ý gây nôn hoặc cho uống các dung dịch khi chưa có hướng dẫn chuyên môn, đồng thời mang theo mẫu hoặc bao bì hóa chất để bác sĩ xác định và xử trí kịp thời.
Bệnh tim ngày càng phổ biến và chế độ ăn uống giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch. Trong nhiều loại rau quen thuộc, cà tím được đánh giá là thực phẩm có lợi cho tim nếu sử dụng đúng cách và ăn đều đặn trong bữa cơm hằng ngày, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Food Chemistry cho thấy ăn cà tím với lượng vừa phải trong chế độ ăn lành mạnh có thể hỗ trợ bảo vệ tim mạch.
Ông Ambuj Roy, giáo sư tim mạch tại Viện Khoa học Y khoa toàn Ấn Độ (AIIMS), cho biết chế độ ăn có khả năng chống viêm giúp cải thiện sức khỏe tim mạch. Theo ông, cà tím là loại rau có đặc tính chống viêm tốt và phù hợp cho người muốn chăm sóc tim.
Bà Archana Singh, giáo sư khoa hóa sinh tại AIIMS, cho biết khẩu phần ăn hiện nay thường chứa quá nhiều tinh bột nhưng lại thiếu rau xanh, trái cây và các loại đậu. Điều này làm tăng tình trạng viêm trong cơ thể và gây áp lực cho tim.
Chất xơ đóng vai trò quan trọng vì giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn và hỗ trợ hấp thu dưỡng chất. Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa cũng giúp giảm stress oxy hóa, từ đó giảm gánh nặng cho cơ tim. Ngoài ra, chế độ ăn ít chất béo bão hòa còn giúp hạn chế mảng bám trong động mạch.
Cà tím chứa ít calo, ít chất béo nhưng giàu chất xơ và nước. Loại quả này còn cung cấp vitamin C, folate, kali cùng các hợp chất chống oxy hóa như polyphenol và anthocyanin. Phần vỏ của cà tím chứa lượng chất chống oxy hóa cao nhất.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases cho thấy chất xơ trong cà tím giúp hạn chế hấp thu cholesterol xấu. Điều này hỗ trợ giảm tích tụ mảng bám trong động mạch và góp phần giữ ổn định mỡ máu.
Cà tím còn có hàm lượng natri thấp nên phù hợp với người cần kiểm soát huyết áp. Kali trong loại rau này giúp mạch máu thư giãn tốt hơn và hỗ trợ tuần hoàn máu. Việc hỗ trợ kiểm soát cân nặng cũng giúp huyết áp ổn định hơn.
Các chuyên gia khuyến khích ưu tiên cách chế biến như hấp, nướng hoặc áp chảo để giữ giá trị dinh dưỡng. Cà tím chiên nhiều dầu có thể làm giảm lợi ích sức khỏe và khiến cơ thể nạp thêm chất béo không cần thiết.
Người có cơ địa dị ứng hoặc hệ tiêu hóa nhạy cảm cần thận trọng khi ăn cà tím. Loại rau này chỉ phát huy hiệu quả khi được dùng điều độ và kết hợp trong chế độ ăn cân bằng.
"Cùng sống khỏe" là hoạt động cộng đồng thuộc chương trình Tăng cường công tác khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe người dân được Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cùng đối tác triển khai trong 2026 - 2030.
Chương trình nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cơ sở, kiểm soát bệnh mạn tính tại các địa phương và thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin trong khám, chữa bệnh.
Lễ ký kết hợp tác triển khai chương trình được Cục Quản lý khám chữa bệnh tổ chức sáng 13.5, tại Hà Nội.
Theo TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), với hợp tác này, 4 nội dung lớn được triển khai: xây dựng hướng dẫn chuyên môn; quản lý hành nghề khám bệnh, chữa bệnh; cấp cứu ngoại viện và chất lượng dịch vụ y tế.
Tăng cường năng lực khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trong đó, hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực khám, chữa bệnh, đặc biệt các bệnh chuyên khoa và mãn tính; đào tạo, cập nhật kiến thức cho nhân viên y tế; triển khai các hoạt động truyền thông nâng cao chăm sóc sức khỏe cộng đồng, khuyến khích người dân thực hành lối sống lành mạnh và chủ động quản lý sức khỏe.
Đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin và hệ thống dữ liệu y tế số vào khám, chữa bệnh và nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.
Đặc biệt, chương trình sẽ đánh giá nhằm đo lường kết quả và tác động của các can thiệp trong thực tế triển khai.
Trước đó, "Cùng sống khỏe" đã có 13 năm triển khai Việt Nam tại 36 tỉnh, thành (trước sáp nhập) và hiện tiếp tục được mở rộng tại 34 tỉnh, thành (sau sáp nhập), cung cấp các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe về tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh tim mạch cho hơn 2 triệu người dân trong cộng đồng, góp phần tăng cường năng lực chuyên môn trong quản lý bệnh không lây nhiễm tại gần 400 trạm y tế xã/phường.
"Cùng sống khỏe" ghi nhận những cải thiện tỷ lệ đạt mục tiêu điều trị tại các địa bàn triển khai trong giai đoạn 2024 - 2025, với tỷ lệ kiểm soát tăng huyết áp tăng từ 32% lên 67%; và tỷ lệ kiểm soát đái tháo đường tăng từ 27% lên 79%.
Nguy cơ sức khỏe từ thịt cháy xém thường không được mọi người chú ý. Nguyên nhân là do ăn phần thịt này sẽ không gây ảnh hưởng ngay lập tức mà tích lũy dần qua thời gian, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Khi thịt được chiên hay nướng ở nhiệt độ cao, đặc biệt trên 150 - 200°C, các phản ứng hóa học phức tạp sẽ xảy ra giữa protein, đường và chất béo. Từ đó hình thành 2 nhóm chất là heterocyclic amines (HCAs) và polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs).
HCAs được tạo ra khi a xít amin và creatine trong thịt phản ứng với nhau dưới nhiệt độ cao, còn PAHs hình thành khi mỡ từ thịt nhỏ xuống lửa, tạo khói rồi bám ngược lại lên bề mặt thịt. Các hợp chất này tập trung nhiều nhất ở phần thịt bị cháy đen hoặc xém cạnh. Đây cũng chính là phần mà nhiều người thường thích ăn vì giòn, vô tình làm tăng lượng chất có hại đưa vào cơ thể.
Viện Ung thư Quốc gia Mỹ cho biết cả HCAs và PAHs đều có khả năng gây tổn thương ADN, gây đột biến tế bào và tăng nguy cơ ung thư.
Sau khi đi vào cơ thể, HCAs và PAHs không gây hại ngay lập tức. Chúng cần được chuyển hóa qua gan để trở thành dạng có khả năng tác động đến tế bào. Ở dạng này, chúng có thể gắn vào ADN và gây ra những biến đổi trong cấu trúc di truyền.
Nếu các tổn thương ADN này không được sửa chữa hiệu quả, chúng có thể tích lũy theo thời gian và làm rối loạn quá trình kiểm soát tăng trưởng tế bào. Đây là một trong những cơ chế nền tảng dẫn đến ung thư. Các nghiên cứu trên động vật đã chứng minh việc tiếp xúc lâu dài với HCAs và PAHs có thể gây ra nhiều loại khối u khác nhau.
Điều quan trọng là hiểu đúng vấn đề. Ăn thịt cháy xém không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ gây bệnh. Nguy cơ chỉ tăng lên khi việc này trở thành thói quen thường xuyên và kéo dài trong nhiều năm.
Trên thực tế, ung thư là kết quả của sự kết hợp nhiều yếu tố, từ di truyền, môi trường, lối sống đến chế độ ăn. Do đó, giảm tần suất và thay đổi cách chế biến có thể giúp hạn chế rủi ro ung thư mà không cần phải loại bỏ hoàn toàn món ăn yêu thích, theo Healthline.
