Ngày 16.4, theo thông tin từ Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng, đơn vị này vừa tiếp nhận và điều trị trường hợp P.T.N (2 tuổi) ngộ độc hóa chất nặng do nuốt phải tinh thể đồng sunfat (CuSO₄).
Theo bệnh sử, bệnh nhi N. được đưa đến viện trong tình trạng nôn ói nhiều, tiêu chảy phân lỏng màu xanh nhạt, có lẫn máu. Qua khai thác, gia đình cho biết trước đó trẻ đã nuốt phải những tinh thể màu xanh do anh trai mang từ trường về sau buổi học thực hành.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Long Quân (Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực và chống độc) cho biết đây là đồng sunfat – một hóa chất thường dùng trong thí nghiệm. Với màu xanh bắt mắt, loại hóa chất này dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, vô tình đưa vào miệng.
Khi nhập viện, trẻ trong tình trạng li bì, tím tái, thở gắng sức, chỉ số oxy máu giảm. Sau sơ cứu ban đầu, bệnh nhi nhanh chóng được chuyển đến Khoa Hồi sức Nhi.
Tại đây, tình trạng bệnh diễn tiến nặng với suy chức năng đa cơ quan do độc tính của hóa chất. Trẻ phải thở máy, dùng thuốc vận mạch, truyền dịch, điều chỉnh rối loạn điện giải – toan kiềm, đồng thời sử dụng thuốc tăng thải độc chất qua nước tiểu.
Do diễn tiến nguy kịch, các bác sĩ buộc phải chỉ định lọc máu liên tục nhằm hỗ trợ chức năng các cơ quan và kiểm soát các rối loạn nghiêm trọng. Sau hơn 2 tuần điều trị tích cực, bệnh nhi dần qua cơn nguy hiểm, sức khỏe ổn định.
Theo các bác sĩ, đồng sunfat (CuSO₄) là hợp chất chứa đồng, lưu huỳnh và oxy, thường tồn tại dưới dạng tinh thể màu xanh lam. Khi nuốt phải, chất này có thể gây ngộ độc qua nhiều cơ chế, trong đó nguy hiểm nhất là gây tình trạng methemoglobinemia – làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu.
Ngoài ra, ngộ độc đồng sunfat còn có thể gây tổn thương đường tiêu hóa, nôn ói dữ dội, tan máu cấp, tổn thương gan, suy thận và rối loạn chuyển hóa. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân có thể rơi vào suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Văn Thông (Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực và chống độc) cho biết trẻ nhỏ có xu hướng khám phá thế giới bằng cách đưa đồ vật vào miệng. Vì vậy, những vật dụng tưởng như vô hại, đặc biệt là hóa chất phục vụ học tập, nếu không được quản lý chặt chẽ có thể trở thành mối nguy hiểm.
Trong trường hợp này, việc mang hóa chất từ trường về nhà nhưng không bảo quản an toàn đã vô tình dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.
Từ ca bệnh trên, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần kiểm tra kỹ các vật dụng trẻ mang từ trường về, tuyệt đối không để hóa chất trong tầm với của trẻ nhỏ. Nếu cần sử dụng, phải bảo quản ở nơi an toàn, có nhãn cảnh báo rõ ràng.
Khi nghi ngờ trẻ nuốt phải hóa chất, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế, không tự ý gây nôn hoặc cho uống các dung dịch khi chưa có hướng dẫn chuyên môn, đồng thời mang theo mẫu hoặc bao bì hóa chất để bác sĩ xác định và xử trí kịp thời.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh cơ quan y tế Pháp hôm 12/6 thông báo thu hồi sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR, lô số 183403 do Laboratoires Novalac sản xuất, sau khi ghi nhận nhiều trẻ sơ sinh gặp tác dụng phụ về tiêu hóa.
Theo nhà chức trách, hệ thống giám sát dinh dưỡng Anses tiếp nhận 11 báo cáo về các triệu chứng như tiêu chảy, nôn mửa ở trẻ sử dụng sản phẩm thuộc lô này. Một phản ánh khác cũng được ghi nhận qua nền tảng SignalConso.
Trong số trường hợp bị ảnh hưởng, một trẻ phải nhập viện và được phát hiện nhiễm Adenovirus trong mẫu phân. Cơ quan y tế Pháp cho biết đây là tác nhân thường gây viêm dạ dày - ruột và vụ việc không liên quan đến các cảnh báo quốc tế gần đây về độc tố cereulide trong sữa bột trẻ em.
Vì vậy, Cục An toàn thực phẩm đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát việc lưu hành sản phẩm Allernova AR tại Việt Nam, yêu cầu các đơn vị liên quan thông báo ngừng sử dụng, tổ chức thu hồi sản phẩm theo khuyến cáo của nhà sản xuất và báo cáo kết quả xử lý trước ngày 20/6.
Ngoài ra, cơ quan này cũng đề nghị Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) thông báo cho các sàn thương mại điện tử, website bán hàng gỡ bỏ gian hàng vi phạm. Người tiêu dùng được khuyến cáo tuyệt đối không sử dụng toàn bộ các lô sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR nêu trên.
Từ đầu năm đến nay, một số quốc gia tiến hành thu hồi một số lô sản phẩm sữa do nghi nhiễm độc tố. Cuộc khủng hoảng sữa bột lớn nhất thập kỷ bao trùm ngành thực phẩm thế giới khi nhiều hãng sữa lớn đồng loạt thu hồi hàng triệu sản phẩm tại hơn 70 quốc gia.
Việt Nam cũng yêu cầu dừng lưu thông, rà soát thu hồi các sản phẩm có trên thị trường. Hồi đầu tháng 3, Bộ Y tế đề nghị các địa phương xây dựng kế hoạch giám sát, nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm thực phẩm lưu thông trên thị trường, đặc biệt sữa cho trẻ nhỏ.
Bác sĩ Yoko Okayama tốt nghiệp Đại học Y khoa tỉnh Kyoto năm 1996, từng làm bác sĩ gây mê tại bệnh viện này và Bệnh viện Nishijin trước khi chuyển sang lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tại nhà. Năm 2015, bà mở Phòng khám Chăm sóc tại nhà Okayama ở thành phố Kyoto, chuyên hỗ trợ thăm khám tận nơi, chăm sóc giảm nhẹ và điều trị sa sút trí tuệ. Là một bác sĩ chuyên về chăm sóc cuối đời, bà Okayama không chỉ thực hành y khoa tại cộng đồng mà còn chủ trì các nhóm nghiên cứu về vấn đề này.
Theo bác sĩ, có 11 dấu hiệu báo hiệu một người đang bước vào "những giây phút cuối đời". Vậy những cơ quan nào vẫn tiếp tục duy trì hoạt động cho đến tận giây phút cuối cùng, ngay cả khi mọi chức năng cơ thể dần đình trệ? Bà Okayama đã chia sẻ điều này trong bài viết đăng trên tờ President Online trích từ cuốn sách của bà, do Nhà xuất bản Discover Twenty-One phát hành.
Chuyên gia cho biết cơ thể con người sẽ trải qua những trạng thái biến đổi sinh lý đặc trưng trước khi nhắm mắt xuôi tay. Là bác sĩ đồng hành cùng bệnh nhân ở giai đoạn cuối, bà thường sử dụng những ghi chép chuyên môn để giải thích tình trạng của người bệnh cho gia quyến, giúp họ chuẩn bị tâm lý và tránh rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi hay lo âu quá mức. Những thay đổi này không nhất thiết xảy ra ở mọi người và trình tự có thể khác nhau nhưng là những dấu hiệu phổ biến nhất.
Bà Okayama cho hay một trong những dấu hiệu đầu tiên thường xuất hiện trước khi một người qua đời là chán ăn hoặc ăn uống kém đi đáng kể. Khi một người gần như không còn ăn uống được gì, đó thường là tín hiệu cho thấy sự sống chỉ còn tính bằng ngày.
Tiếp đó, giọng nói của họ sẽ dần mất đi năng lượng và độ vang, đôi khi chỉ còn là những tiếng thào thào, báo hiệu thời gian còn lại thậm chí chỉ có thể tính bằng giờ. Trong giai đoạn này, người bệnh thường rơi vào trạng thái ngủ thiếp đi và thường thức giấc giữa chừng.
Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là thính giác của họ còn rất nhạy bén, vẫn có thể nghe thấy mọi chuyện ngay cả khi trông như đang ngủ sâu, vì vậy gia đình nên tránh nói những điều có thể gây đau lòng.
Về mặt nhận thức, người bệnh dễ bị nhầm lẫn về không gian, thời gian, thậm chí không nhận ra người thân. Đôi khi họ có thể la hét hoặc có những hành động bất thường như cởi đồ do rơi vào trạng thái mê sảng, lúc này cần có sự can thiệp y tế để hỗ trợ.
Về mặt thể chất, phần thân dưới và mu bàn tay của người bệnh có thể xuất hiện tình trạng phù nề, đôi khi có thể được xoa dịu bằng cách massage nhẹ nhàng, chậm rãi. Hiện tượng phù nề thường có xu hướng trầm trọng hơn sau khi bệnh nhân được truyền dịch.
Bên cạnh đó, hơi thở cũng trở nên nặng nề hơn với những tiếng lọc xọc do nước bọt hoặc nước dãi tích tụ trong cổ họng. Nếu bệnh nhân đang được truyền dịch tĩnh mạch, lượng dịch tiết này có thể tăng lên, làm cho tình trạng khó chịu trở nên trầm trọng hơn.
Đồng thời, bàn tay và bàn chân sẽ dần trở nên lạnh và nhợt nhạt do cơ thể ưu tiên đưa máu về các cơ quan nội tạng quan trọng để duy trì sự sống cuối cùng, dẫn đến tình trạng mất nước và giảm thiểu (hoặc mất hẳn) lượng nước tiểu. Cơn sốt cũng có thể xuất hiện trong giai đoạn này và thường không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường.
Càng gần thời khắc cuối cùng, nhịp thở của người bệnh càng trở nên bất ổn. Có thể xuất hiện kiểu thở Cheyne-Stokes, trong đó nhịp thở chậm dần rồi ngưng hẳn khoảng 30 giây trước khi bắt đầu lại dồn dập. Sau đó là kiểu "thở cơ hàm" (mandibular breathing), dấu hiệu cận tử rõ rệt nhất, khi người bệnh há miệng thở dốc, hàm dưới chuyển động lên xuống. Đây là phản ứng sinh lý tự nhiên diễn ra vài giờ trước khi ra đi.
Khi cái chết thực sự đến, việc xác định "hơi thở cuối cùng" đôi khi khó khăn ngay cả với các chuyên gia y tế nếu không có máy điện tâm đồ (EGC) hỗ trợ. Sau khi tim ngừng đập, máy móc có thể vẫn hiển thị những dạng sóng điện học nhưng đó không phải là dấu hiệu của sự hồi sinh. Một số hiện tượng tự nhiên khác như bài tiết không tự chủ hoặc những âm thanh phát ra khi dịch chuyển thi thể do không khí thoát ra từ phổi cũng có thể xảy ra.
Dù cơ thể có trải qua bao nhiêu biến đổi về mặt sinh lý (như tim ngừng đập, hơi thở lọc xọc hay mất ý thức), thì vẫn có một thứ không hề thay đổi, đó chính là khả năng nghe của người bệnh. Điều này ngụ ý người bệnh vẫn có thể nghe thấy lời nói của người thân ngay cả khi họ có vẻ như đã hôn mê hoặc sắp ra đi.
Nhận định này đồng nhất với nghiên cứu của Đại học British Columbia (Canada) công bố trên tạp chí khoa học Scientific Reports năm 2020. Nghiên cứu sử dụng điện não đồ chứng minh não bộ của bệnh nhân vô thức vẫn ghi nhận phản ứng với âm thanh trong những giờ cuối đời, tương đương với não của người khỏe mạnh.
Vì vậy, thay vì hoảng loạn gọi bác sĩ ngay lập tức khi thấy người thân ngừng thở, gia đình nên dành những khoảnh khắc tĩnh lặng đó để trò chuyện và gửi gắm những lời yêu thương cuối cùng, bởi tiếng nói của những người quen thuộc chính là sự an ủi lớn nhất đối với họ trong hành trình đi về cõi vĩnh hằng.
Ông Saurabh Sethi, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa làm việc tại Mỹ, cho biết uống từ 2 đến 3 tách cà phê mỗi ngày có thể giúp duy trì chức năng gan và giảm nguy cơ mắc một số bệnh lý về gan.
Cụ thể, cả cà phê thông thường và cà phê khử caffeine đều mang lại lợi ích cho sức khỏe, theo tờ Hindustan Times.
Theo ông Sethi, cà phê là một trong những loại đồ uống có lợi nhất cho gan. Theo đó, người uống cà phê thường xuyên giảm tới 44% nguy cơ mắc xơ gan.
Xơ gan là giai đoạn muộn của bệnh gan. Tình trạng này thường xuất hiện sau thời gian dài mắc viêm gan, gan nhiễm mỡ hoặc lạm dụng rượu bia. Khi đó, mô gan bị tổn thương và hình thành sẹo vĩnh viễn.
Ông Sethi cho biết việc uống cà phê đều đặn giúp giảm chỉ số ALT (alanine aminotransferase) và AST (aspartate aminotransferase). Đây là 2 men gan quan trọng mà bác sĩ thường sử dụng để đánh giá chức năng gan. Khi các chỉ số này được cải thiện, gan có điều kiện hoạt động ổn định hơn.
Theo ông Sethi, cà phê đặc biệt có lợi trong việc phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Hiện nay, cứ khoảng 3 người trưởng thành thì có 1 người mắc bệnh này.
Cà phê là một trong số ít đồ uống có bằng chứng lâm sàng mạnh mẽ và nhất quán về khả năng bảo vệ gan. Vì vậy, việc duy trì thói quen uống cà phê hợp lý mỗi ngày có thể mang lại lợi ích lâu dài.
Theo ông Sethi, không cần giới hạn ở 1 tách cà phê mỗi ngày nếu cơ thể dung nạp tốt. Lượng từ 2 đến 3 tách mỗi ngày là phù hợp nhất.
Một phân tích tổng hợp trên hơn 400.000 người cho thấy nhóm uống từ 2 đến 3 tách cà phê mỗi ngày nhận được hiệu quả bảo vệ gan rõ rệt nhất. Uống ít hơn hoặc nhiều hơn chưa cho thấy lợi ích vượt trội so với mức này.
Người không muốn sử dụng caffeine vẫn có thể chọn cà phê khử caffeine. Loại cà phê này vẫn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe gan.
Tác dụng bảo vệ gan chủ yếu đến từ các hợp chất polyphenol chứ không chỉ từ caffeine. Theo ghi nhận, người uống cà phê khử caffeine có sự cải thiện men gan tương tự người uống cà phê thông thường.
