Doanh nghiệp Việt đang cấp tập triển khai các yêu cầu về kiểm dịch thực vật để đưa quả bưởi và quả chanh tươi Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.
Ngày 14/5 tại TPHCM, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội nghị công bố Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với bưởi và chanh xuất khẩu sang Trung Quốc. Đây là kết quả của quá trình đàm phán kỹ thuật kéo dài từ năm 2019 giữa cơ quan chuyên môn 2 nước.
Chanh, bưởi cũng phải bao trái trước khi xuất khẩu
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Quang Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - thông tin, việc ký kết Nghị định thư giúp bưởi và chanh trở thành những mặt hàng tiếp theo của Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.
Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm, Nghị định thư mở thêm đầu ra cho trái cây Việt Nam nhưng cũng đặt ra yêu cầu mới đối với toàn bộ chuỗi sản xuất.
Theo quy định, tất cả vùng trồng và cơ sở đóng gói muốn tham gia xuất khẩu đều phải đăng ký và được Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam cùng Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt mã số.
Các vùng trồng phải áp dụng quy trình thực hành nông nghiệp tốt (GAP), quản lý dịch hại tổng hợp (IPM/IPHM), đồng thời xây dựng hệ thống quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc đầy đủ.
Một trong những yêu cầu quan trọng nhất là kiểm soát chặt các đối tượng kiểm dịch thực vật mà phía Trung Quốc đặc biệt quan tâm, gồm ruồi đục quả, sâu đục quả, rệp sáp và nhiều loại nấm bệnh.
Để đáp ứng yêu cầu này, vùng trồng phải đặt bẫy ruồi đục quả với mật độ tối thiểu 1 bẫy/ha hoặc ít nhất 3 bẫy đối với khu vực dưới 3 ha. Việc giám sát phải được thực hiện định kỳ tối thiểu 14 ngày/lần từ khi ra hoa đến lúc thu hoạch.
Riêng đối với quả bưởi, Nghị định thư yêu cầu bắt buộc bao trái ít nhất 60 ngày trước thu hoạch nhằm hạn chế nguy cơ xâm nhập của sinh vật gây hại. Sau thu hoạch, trái cây phải được vận chuyển nguyên túi bao tới cơ sở đóng gói để tiến hành phân loại và xử lý.
Các cơ sở đóng gói cũng phải đáp ứng nhiều yêu cầu kỹ thuật như có khu nguyên liệu và kho thành phẩm riêng biệt, bảo đảm vệ sinh, xây dựng hệ thống giám sát và truy xuất nguồn gốc.
Trong quá trình xử lý và đóng gói, các đơn vị phải loại bỏ hoàn toàn quả bị bệnh, biến dạng, cành lá, đất và các tàn dư thực vật. Quy định về bao bì, nhãn mác cũng được siết chặt khi mỗi thùng hàng phải ghi đầy đủ thông tin về tên sản phẩm, nơi sản xuất, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói cùng dòng chữ “Exported to the People’s Republic of China” hoặc tiếng Trung tương đương.
Đáng chú ý, toàn bộ lô hàng trước khi xuất khẩu đều phải trải qua kiểm tra kiểm dịch thực vật. Nếu phát hiện sinh vật gây hại còn sống hoặc lẫn đất, tàn dư thực vật, lô hàng sẽ không được phép xuất khẩu. Trong trường hợp nghiêm trọng, vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói vi phạm có thể bị đình chỉ xuất khẩu trong suốt phần còn lại của mùa vụ.
Doanh nghiệp mừng nhưng vẫn còn nhiều nỗi lo
Ông Hoàng Trung - Thứ trưởng Bộ NN&MT - nhận định việc ký kết Nghị định thư là kết quả của nhiều năm nỗ lực từ cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và người dân.
Tuy nhiên, ký kết mới chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng là tổ chức triển khai hiệu quả trong thực tế. Sau khi Nghị định thư được ký kết, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu trái cây đang cấp tập chuẩn bị cho những lô hàng đầu tiên xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.
Bà Ngô Tường Vy - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn Xuất Nhập Khẩu Trái Cây Chánh Thu - cho biết, doanh nghiệp đang phối hợp với các chi cục địa phương để triển khai các yêu cầu của Nghị định thư và xây dựng vùng trồng phục vụ xuất khẩu bưởi sang Trung Quốc.
Theo bà Vy, một trong những yêu cầu mới là bắt buộc phải bao trái đối với bưởi, tương tự như các loại trái cây đã xuất khẩu trước đây như xoài hay vú sữa. Dù làm tăng thêm chi phí sản xuất nhưng đây là giải pháp giúp bảo đảm an toàn thực phẩm, hạn chế dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và tạo điều kiện để mở rộng sang nhiều thị trường khác trong tương lai.
Về phần giá xuất khẩu, bà Vy cho biết, doanh nghiệp đã sang Trung Quốc đàm phán giá bán theo từng quý nhằm chủ động điều tiết sản lượng. Trong các thời điểm Trung Quốc vào vụ thu hoạch nội địa, doanh nghiệp sẽ hạn chế lượng hàng xuất khẩu. Ngược lại, vào mùa lễ hội hoặc khi nguồn cung từ Thái Lan giảm, doanh nghiệp sẽ tăng lượng hàng đưa sang thị trường này.
Theo đại diện Chánh Thu, nông dân Việt Nam hiện có thể sản xuất rải vụ nên việc điều chỉnh sản lượng không quá khó. Tuy vậy, để xuất khẩu bền vững, điều quan trọng nhất là phải xây dựng đầu ra ổn định.
Doanh nghiệp này cũng ưu tiên làm việc trực tiếp với khách hàng và xây dựng điểm bán hàng tại Trung Quốc nhằm chủ động thị trường tiêu thụ.
Bà Vy cũng thừa nhận, việc vận động nông dân bao từng trái bưởi không đơn giản do phát sinh thêm chi phí sản xuất. Vì vậy, doanh nghiệp phải đồng thời cam kết bao tiêu sản phẩm để người dân yên tâm đầu tư.
Trong khi đó, ông Võ Huy Hoàng - Giám đốc Công ty Hoàng Thọ (Bình Thuận) - chia sẻ, dù đã có kinh nghiệm xây dựng vùng trồng và cơ sở đóng gói cho thanh long xuất khẩu nhưng với bưởi và chanh, doanh nghiệp vẫn đang trong giai đoạn học hỏi để hoàn thiện quy trình đáp ứng yêu cầu xuất khẩu chính ngạch.
Sau khi biết thông tin về việc Nghị định thư được ký kết, ông đã trực tiếp đến TPHCM để tìm hiểu các quy định mới.
“Khách hàng yêu cầu có hàng là chuyển ngay vì họ đánh giá bưởi da xanh Việt Nam ngon, ngọt, giá hợp lý và rất dễ sử dụng”, ông nói.
Theo ông Hoàng, phần lớn nông dân hiện đã có ý thức hơn trong việc tuân thủ các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, việc xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và tổ chức sản xuất đồng bộ vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện.
Các doanh nghiệp cho rằng việc Trung Quốc chính thức mở cửa cho bưởi và chanh Việt Nam không chỉ tạo thêm cơ hội tăng trưởng xuất khẩu mà còn thúc đẩy ngành trái cây chuyển dần sang mô hình sản xuất chuyên nghiệp hơn, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và hướng tới phát triển bền vững.
Việt Nam hiện có khoảng 106.000 ha bưởi với sản lượng khoảng 1 triệu tấn mỗi năm và hơn 44.000 ha chanh với sản lượng gần 700.000 tấn.
Việc bổ sung thêm hai loại trái cây này vào nhóm xuất khẩu chính ngạch được kỳ vọng sẽ giúp đa dạng hóa mặt hàng, gia tăng kim ngạch xuất khẩu và nâng cao thu nhập cho người nông dân.
Tin Gốc: Dân Trí
