Vàng là tài sản trú ẩn an toàn trong thời kỳ biến động kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư coi đây là khoản đầu tư “chết”, ở cả cấp độ cá nhân lẫn nền kinh tế, do không tạo ra giá trị sản xuất. Vấn đề này càng rõ rệt ở các quốc gia tiêu thụ vàng lớn, như Ấn Độ.
Hôm 10/5, tại một sự kiện ở Hyderabad, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi kêu gọi người dân ngừng mua vàng, hạn chế làm đám cưới ở nước ngoài và đi du lịch để tiết kiệm ngoại hối. Các biện pháp này được đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế Ấn Độ đứng trước thách thức lớn. Cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột tại Trung Đông đang gây sức ép lên dự trữ ngoại hối và đồng rupee nước này.
Ấn Độ là nước tiêu thụ vàng lớn thứ hai và cũng là một trong những nước nhập khẩu vàng lớn nhất thế giới. Trên India Today, Akshat Garg, Giám đốc Nghiên cứu và Sản phẩm tại Choice Wealth Private cho biết nhập khẩu vàng của Ấn Độ trong tài khóa 2025 khoảng 58-60 tỷ USD – thuộc nhóm cao nhất đến nay. Nhu cầu đôla Mỹ để nhập khẩu tăng sẽ càng gây sức ép lên đồng rupee nước này.
Từ nhiều năm qua, giới chức Ấn Độ đã thực hiện nhiều chính sách nhằm thuyết phục người dân giảm mua vàng. Nổi bật là Chương trình Tiền tệ Hóa vàng (Gold Monetisation Scheme – GMS), được chính phủ công bố năm 2015. Theo Bộ Tài chính Ấn Độ, mục tiêu của họ là huy động vàng nhàn rỗi của các hộ gia đình và các tổ chức, nhằm sử dụng cho mục đích hữu ích hơn và trong dài hạn sẽ giảm phụ thuộc vào nhập khẩu vàng. Chương trình này kết hợp và cải tổ hai chương trình trước đó là Gold Deposit Scheme (Gửi tiết kiệm vàng) và Gold Metal Loan (Cho vay vàng).
Theo quy định, người nắm giữ vàng có thể mang sản phẩm đến các Trung tâm Thu nhận và Kiểm định độ tinh khiết được Cục Tiêu chuẩn Ấn Độ (BIS) chứng nhận. Sau đó, họ sẽ nhận chứng chỉ tiền gửi phát hành bởi ngân hàng, quy đổi theo vàng có độ tinh khiết 99,5%, với lượng tối thiểu là 10 gram. Chỉ 8 ngân hàng được chỉ định tham gia chương trình này.
Chứng chỉ gửi vàng có 3 kỳ hạn, là ngắn hạn (1-3 năm), trung hạn (5-7 năm) và dài hạn (12-15 năm). Loại ngắn hạn do ngân hàng tự thực hiện trên các tài khoản của mình. Loại trung và dài hạn được các nhà băng thực hiện thay mặt Chính phủ Ấn Độ.
Người sở hữu vàng sẽ được nhận tiền lãi định kỳ. Lãi suất ngắn hạn do các ngân hàng quyết định và chi trả. Còn lãi suất trung và dài hạn do chính phủ quyết định và chi trả, có sự tham vấn với Ngân hàng Trung ương Ấn Độ. Lãi suất trung và dài hạn năm ngoái vào khoảng 2,25-2,5% một năm.
Ngay khi gửi tiền, khách hàng đã phải chọn phương án tất toán. Khi đáo hạn, họ có thể nhận tiền gốc bằng vàng hoặc bằng tiền mặt tương ứng giá trị số vàng ở thời điểm hiện tại. Trong khi đó, tiền lãi chỉ được trả bằng tiền mặt.
Dù vậy, chính phủ Ấn Độ cho biết tính đến tháng 3/2025, lượng vàng huy động được theo chương trình GMS chỉ là 37,8 tấn. Đây là con số rất nhỏ so với ước tính 23.000-25.000 tấn vàng mà các hộ gia đình Ấn Độ đang nắm giữ, theo Hiệp hội Vàng Thế giới (WGC).
Giá vàng tăng liên tục vài năm qua cũng khiến chi phí với chính phủ Ấn Độ tăng cao. Tháng 3/2025, Bộ Tài chính Ấn Độ quyết định dừng hình thức gửi vàng kỳ hạn trung và dài hạn “dựa trên đánh giá hiệu quả chương trình và điều kiện thị trường thay đổi”.
Times of India cho rằng chương trình này kém thu hút chủ yếu do giá trị về tinh thần mà vàng mang lại trong văn hóa Ấn Độ, đặc biệt là với các trang sức thường được truyền lại cho đời sau. Vàng trong chương trình này sẽ bị nung chảy và không thể giữ được hình dạng ban đầu. Giới chuyên gia giải thích GMS chỉ phù hợp với những người có vàng nhàn rỗi hoặc trang sức vàng bị hỏng và họ không có ý định sử dụng.
Để giảm nhu cầu vàng vật chất, năm 2015, Ấn Độ cũng công bố chương trình Trái phiếu Vàng Quốc gia (SGB). Theo đó, thay vì nắm giữ vàng, nhà đầu tư sẽ bỏ tiền mặt mua trái phiếu do Ngân hàng Trung ương Ấn Độ phát hành. Loại trái phiếu này có giá trị gắn với vàng, tối thiểu là 1 gram.
Nhà đầu tư sẽ nhận tiền lãi 2 lần một năm. Khi trái phiếu đáo hạn, họ nhận tiền mặt, dựa trên giá đóng cửa trung bình của vàng 999 trong 3 ngày làm việc sau đó. Giá này do Hiệp hội Vàng và Trang sức Ấn Độ (IBJA) công bố. Tính đến hết tháng 3/2025, chương trình này huy động được số tiền tương đương 146,96 tấn vàng.
Kỳ hạn của SGB là 8 năm. Tuy nhiên, kể từ năm thứ 5, nhà đầu tư có thể yêu cầu đáo hạn sớm. Trái phiếu này có thể được giao dịch trên sàn.
Dù vậy, việc giá vàng tăng cao do biến động chính trị đã khiến chi phí đi vay của chính phủ Ấn Độ thông qua SGB tăng theo. Tính đến tháng 5 năm nay, giá trị lô trái phiếu phát hành năm 2020 đã tăng gấp 3.
Thổ Nhĩ Kỳ – một quốc gia Trung Đông – cũng có chương trình huy động vàng nhàn rỗi của người dân. Tháng 2/2022, giới chức nước này công bố chính sách khuyến khích người dân đổi vàng ra đồng lira, và đưa số tiền này vào hệ thống tài chính. Bộ trưởng Tài chính Nureddin Nebati cho biết kể từ tháng 3/2022, công dân Thổ Nhĩ Kỳ có thể dễ dàng quy đổi vàng tiết kiệm thông qua các ngân hàng và 1.500 cửa hàng trang sức trên cả nước.
Chính phủ khi đó ước tính các gia đình nắm giữ khoảng 5.000 tấn vàng, tương đương 250-350 tỷ USD. Họ kỳ vọng hút một phần số tiền này vào hệ thống ngân hàng. Ông Nebati cho biết việc này sẽ hỗ trợ nhu cầu ngoại tệ của ngân hàng trung ương.
Không chỉ chính phủ, một số ngân hàng Thổ Nhĩ Kỳ cũng có chính sách nhận vàng của người dân. alBaraka cho phép khách hàng gửi trang sức vàng vào tài khoản, bằng cách quy đổi sang vàng 24 karat. Nhà băng này có lịch nhận vàng mỗi tuần, được đăng tải trên website của họ.
Ngân hàng Ziraat cũng cho phép người dân mang vàng đến các chi nhánh, hoặc cửa hàng trang sức có hợp tác với họ để thẩm định, tính toán giá trị và gửi vào tài khoản. Khoản này không trả lãi. Khi rút ra, người dân sẽ nhận tiền mặt. Nếu muốn sinh lời, họ có thể tiếp tục tham gia chương trình Gold Time Deposit Account của ngân hàng này. Khi gửi lượng vàng tối thiểu 200 gram, kỳ hạn từ 30-400 ngày, họ sẽ hưởng lãi suất 0,1%.
Dù vậy, trên Xinhua, giới phân tích cho biết các nỗ lực trước đây của Thổ Nhĩ Kỳ nhằm chuyển vàng thành nội tệ đều không mang lại kết quả đáng kể. Nhà kinh tế học Mustafa Sonmez cho rằng chương trình mới cũng sẽ không hiệu quả như kỳ vọng, vì “người dân không tin tưởng các chính sách này sẽ giải quyết được vấn đề kinh tế”. Bên cạnh đó, lạm phát cao và giá vàng vài năm qua liên tục tăng càng khiến mức lãi suất gửi vàng kém hấp dẫn.
Indonesia cũng là quốc gia có nhu cầu đầu tư vàng rất lớn. Nhiều hộ gia đình nước này nắm giữ vàng dưới dạng trang sức hoặc miếng để tiết kiệm dài hạn. Tuy nhiên, phần lớn số vàng này chỉ được để trong nhà, đồng nghĩa chúng không được sử dụng trong các hoạt động kinh tế tạo ra giá trị sản xuất.
Tháng 2/2025, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto công bố ra mắt hai ngân hàng vàng (bullion bank). Mục đích là phát triển ngành công nghiệp vàng trong nước, đồng thời tiết kiệm ngoại tệ khi cho phép toàn bộ chuỗi cung ứng vàng ở lại nội địa.
Jakarta đã cấp giấy phép hoạt động bullion bank cho Pegadaian – công ty cầm đồ thuộc ngân hàng quốc doanh Bank Rakyat Indonesia – và Bank Syariah Indonesia (BSI), ngân hàng Hồi giáo lớn nhất nước này. Hai doanh nghiệp này sẽ cung cấp 4 dịch vụ, gồm nhận vàng gửi tiết kiệm từ người dân, cho vay thế chấp bằng vàng, giao dịch vàng và giữ hộ vàng.
Tháng 3/2026, Jakarta Globe cho biết số khách hàng sử dụng dịch vụ của các ngân hàng vàng này tăng từ 3,2 triệu tháng 2/2025 lên 5,7 triệu hiện tại. “Lượng vàng được cầm cố tại Pegadaian đã tăng lên 144,7 tấn, từ mức 94 tấn trước đó. Các khoản vay được bảo đảm bằng vàng cũng tăng thêm 38,5 tấn, tương đương 102.000 tỷ rupiah,” Bộ trưởng Bộ Điều phối Các vấn đề kinh tế Airlangga Hartartocho biết tại Jakarta hồi tháng 2. Lượng vàng được nắm giữ tại Bank Syariah Indonesia cũng tăng, đạt 22 tấn.
Ông Airlangga cho rằng nhu cầu vàng tăng một phần do bất ổn toàn cầu. Khi ra mắt các ngân hàng vàng năm ngoái, giá kim loại quý chỉ ở quanh mức 3.000 USD mỗi ounce. Hiện tại, giá đã quanh 4.500 USD. Airlangga cũng nhấn mạnh những cải thiện trong mức độ tiếp cận dịch vụ tài chính tại Indonesia đã góp phần tạo nên các kết quả trên.
“Nhìn chung, việc khuyến khích người dân gửi vàng vào ngân hàng không chỉ đơn thuần là vấn đề lợi nhuận, mà còn là khả năng xây dựng niềm tin và đảm bảo vàng được lưu giữ an toàn, đồng thời có tính thanh khoản cao hơn, mang lại nhiều lợi ích hơn cho nền kinh tế,” Wisnu Setiadi Nugroho – nhà kinh tế học tại Gadjah Mada – trường đại học lớn nhất Indonesia kết luận.
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam không chỉ là công trình giao thông quy mô lớn mà còn là biểu tượng cho định hướng phát triển hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế của Việt Nam.
Quá trình thực hiện đầu tư dự án, Chính phủ Việt Nam xác định việc lựa chọn đơn vị tư vấn có năng lực, kinh nghiệm quốc tế và tư duy công nghệ tiên tiến là yếu tố then chốt quyết định chất lượng và hiệu quả lâu dài của dự án.
Thông qua roadshow (khảo sát thị trường và thu thập phản hồi) về gói thầu TV02: tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Bộ Xây dựng mong muốn lắng nghe các ý kiến trao đổi, ghi nhận sự quan tâm của các chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức tư vấn.
"Chúng tôi chào đón sự tham gia của các tổ chức tư vấn hàng đầu thế giới, những đơn vị có kinh nghiệm thực tiễn trong thiết kế các dự án đường sắt tốc độ cao trên thế giới" - ông Dũng nhấn mạnh.
Theo ông Dũng, dự án đường sắt tốc độ cao này cần sự phù hợp về giải pháp, ứng dụng công nghệ hiện đại, phù hợp với điều kiện địa hình, địa chất, khí hậu đặc thù Việt Nam; tối ưu và thiết kế kỹ thuật hài hòa với quy hoạch phát triển.
Đây cũng là một trong những lý do Bộ Xây dựng khuyến khích mô hình liên danh giữa các tổ chức tư vấn trong nước và quốc tế có nhiều kinh nghiệm. Điều này sẽ bảo đảm kết hợp hài hòa giữa năng lực kinh nghiệm của nhà tư vấn nước ngoài và hiểu biết về kinh nghiệm thực tiễn của tư vấn Việt Nam. Qua đây cũng giúp các kỹ sư, chuyên gia Việt Nam tiếp cận học hỏi thiết kế trong phát triển mạng lưới đường sắt điện khí hóa hiện đại trên thế giới.
Tại buổi roadshow, Ban Quản lý dự án Thăng Long (Bộ Xây dựng) đã trình bày các nhiệm vụ của tư vấn thực hiện gói thầu TV-02 - lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam gồm:
Lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án bao gồm khảo sát, thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED); nghiên cứu khả thi phải tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam và các thông lệ tốt nhất được quốc tế công nhận; các đánh giá kinh tế, tài chính toàn diện; tích hợp đầy đủ các nghiên cứu môi trường và xã hội; phân tích rủi ro có cấu trúc.
Về tiêu chí, điều kiện lựa chọn nhà thầu tư vấn gói thầu TV-02 gồm:
Các hoạt động đấu thầu phải tuân thủ các quy định mới nhất của Việt Nam.
Dự kiến gói thầu này chỉ có 1 nhà thầu.
Yêu cầu tư vấn có kinh nghiệm sâu rộng trong các dự án đường sắt, đặc biệt là các dự án đường sắt tốc độ cao, quy mô lớn.
Các điều kiện hợp đồng sẽ theo mẫu hợp đồng do Hiệp hội Quốc tế các kỹ sư tư vấn (FIDIC) ban hành năm 2017.
Dự kiến thời gian thực hiện gói thầu TV-02 là 30 tháng.
Trả lời câu hỏi của các đơn vị tư vấn trong nước về chưa có kinh nghiệm thực hiện dự án đường sắt tương tự, ông Đinh Công Minh - Giám đốc Ban Quản lý dự án Thăng Long - cho biết mục tiêu dự án tìm được tư vấn, liên danh tư vấn có đủ năng lực, kinh nghiệm, khả năng tài chính để đáp ứng được khối lượng công việc phức tạp. Tư vấn trong nước chưa có kinh nghiệm thì cần liên kết liên danh với tư vấn nước ngoài đáp ứng được điều kiện này.
Liên quan đến câu hỏi của đơn vị tư vấn là nếu tư vấn lập nghiên cứu khả thi sau này nộp hồ sơ đấu thầu gói thầu xây lắp có được không, ông Minh cho biết dự kiến gói thầu TV-02 sử dụng hồ sơ mời thầu theo mẫu của FIDIC. Cho nên tư vấn tham gia gói thầu này sẽ không phù hợp pháp luật Việt Nam nếu tham gia đấu thầu EPC tại gói thầu xây lắp.
Sáng 12/4, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Theo đó, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng. Thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được giảm về 0%. Xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào.
Chính sách này áp dụng từ ngày 16/4 đến 30/6.
Cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp nhập khẩu xăng, các mặt hàng dầu (diesel, dầu hỏa, mazut) và nhiên liệu bay không phải kê khai, tính nộp thuế VAT khi bán ra và ở khâu nhập khẩu.
Trong trường hợp khẩn cấp, Chính phủ được điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) thời gian áp dụng chính sách này, và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu, thuế VAT chiếm khoảng 7,4%; thuế bảo vệ môi trường 2,7-6%, và tiêu thụ đặc biệt 6,7%. Do đó, việc giảm tất cả các loại thuế này về 0 đến hết tháng 6 là giải pháp để đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm nay, kiểm soát lạm phát.
Hiện thuế bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt với các loại thuế với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay là 0, theo Quyết định 482 của Thủ tướng áp dụng đến hết 15/4. Quyết định này đưa ra theo Luật Tổ chức Chính phủ, áp dụng trong trường hợp cấp bách. Trong khi đó, dầu hỏa, mazut vẫn chịu thuế bảo vệ môi trường lần lượt 600 đồng và 1.000 đồng một lít, kg; còn thuế VAT là 10%.
Theo báo cáo của Chính phủ, việc thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng dự kiến làm giảm thu ngân sách bình quân 7.300 tỷ đồng một tháng.
Tuy nhiên, Chính phủ cho rằng đây là "biện pháp tài khóa đặc biệt được áp dụng trong bối cảnh đặc biệt", để hạn chế tác động của biến động giá năng lượng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh xã hội.
Xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó có Việt Nam chịu tác động lớn, giá nhiên liệu tăng vọt. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá xăng dầu trong nước trải qua 15 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 23.540 đồng, dầu diesel 32.960 đồng. Trước đó, có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng một lít.
Chính phủ đã ban hành một số giải pháp để điều hành giá xăng, dầu nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp như sử dụng Quỹ bình ổn giá, bổ sung 8.000 tỷ đồng từ ngân sách để tạm ứng cho quỹ này...
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Chính phủ ban hành quy định về việc đẩy nhanh triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E10.
Về giá bán mặt hàng này, Bộ Công Thương đề xuất cho phép cơ quan này và Bộ Tài chính xác định các yếu tố cấu thành trong công thức giá cơ sở xăng dầu và công bố giá cơ sở để thực hiện điều hành giá xăng dầu đối với mặt hàng xăng E10 kể từ ngày 1/6.
Từ ngày 1/6, xăng E10 RON 95-III sẽ được sử dụng để công bố giá cơ sở. Trước ngày 1/9, Bộ Công Thương sẽ công bố mặt hàng nhiên liệu sinh học tiêu dùng nhiều nhất để áp dụng cơ chế công bố giá cơ sở.
Đối với giá cơ sở xăng E10, giá xăng dầu thế giới sẽ được Bộ Công Thương xác định dựa trên bình quân giá xăng RON 95 trên thị trường quốc tế giữa hai kỳ điều hành. Giá ethanol nhiên liệu do Bộ Tài chính xác định để đưa vào công thức tính giá.
Các chi phí như nhập khẩu, vận chuyển, premium, lợi nhuận định mức và chi phí kinh doanh được áp dụng theo cơ chế hiện hành của xăng RON 95 và E5 RON 92. Khi đầy đủ dữ liệu chi phí, Bộ Tài chính sẽ phối hợp Bộ Công Thương tổng hợp, xác định và công bố giá cơ sở xăng E10.
Thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu phải báo cáo đầy đủ, kịp thời và chính xác cho Bộ Tài chính, Bộ Công Thương các số liệu phục vụ tính giá cơ sở xăng E10, gồm giá ethanol, tỷ lệ phối trộn, chi phí vận chuyển, tồn trữ, hao hụt và các chi phí hợp lý khác; đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung báo cáo.
Thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu được phép thuê các đơn vị đủ năng lực để thử nghiệm, kiểm tra chất lượng xăng dầu theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, phục vụ hoàn thiện hồ sơ cấp Giấy chứng nhận đăng ký cơ sở pha chế xăng dầu.
Cơ chế này có hiệu lực từ ngày nghị quyết được ký cho đến khi có nghị định mới thay thế, bổ sung cho Nghị định 83/2014 về kinh doanh xăng dầu.
Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo đề xuất Chính phủ giao Bộ Tài chính nghiên cứu điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường theo hướng tạo chênh lệch giá đủ hấp dẫn giữa xăng sinh học và xăng khoáng.
Đồng thời nghiên cứu đề xuất các chính sách theo hướng khuyến khích phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, sử dụng xăng sinh học ổn định lâu dài.
Theo dự thảo, Bộ Công Thương sẽ điều phối nguồn cung ethanol, xăng nền và giám sát lộ trình triển khai xăng E10 theo từng giai đoạn.
Đến ngày 31/5, các doanh nghiệp đã sẵn sàng hạ tầng như PV OIL và Petrolimex được khuyến khích mở rộng bán xăng E10. Từ ngày 1/6, dự thảo đề xuất triển khai đồng loạt phân phối xăng E5 và E10 trên toàn quốc theo Thông tư 50/2025.
Theo dự thảo, các bộ, ngành và địa phương sẽ phối hợp triển khai lộ trình xăng E10, trong đó Bộ Xây dựng rà soát tiêu chuẩn hạ tầng phối trộn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy hoạch vùng nguyên liệu và công bố chỉ số giảm phát thải.
UBND các tỉnh, thành hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp hạ tầng, tăng cường kiểm tra chất lượng xăng sinh học. Các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, sản xuất và nhập khẩu nhiên liệu sinh học phải chủ động nguồn cung, nâng cấp hệ thống phối trộn, phân phối và hoàn tất kế hoạch chuyển đổi sang kinh doanh xăng E10 trước ngày 1/6.
