Bộ trưởng Y tế chia sẻ như trên tại Hội nghị thường niên Y học Bào thai lần thứ 4, diễn ra trong 2 ngày 28-29/5 do Bệnh viện Phụ sản Trung ương tổ chức.
Bà cho biết, tỷ lệ tử vong mẹ tại Việt Nam đã giảm hơn 4 lần, từ mức 165 ca trên 100.000 trẻ sinh sống năm 2000 xuống còn khoảng 40 ca hiện nay. Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh cũng giảm mạnh, chỉ còn khoảng 10 ca trên 1.000 trẻ sinh sống. Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá là điểm sáng trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững liên quan đến y tế.
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, những kết quả này có sự đóng góp quan trọng của ngành sản phụ khoa nói chung và lĩnh vực y học bào thai nói riêng.
Bộ trưởng đánh giá, thời gian qua, Việt Nam đã lần lượt đưa vào áp dụng các kỹ thuật chẩn đoán và can thiệp bào thai tiên tiến nhằm điều trị các bất thường của thai nhi ngay từ khi còn nằm trong bụng mẹ. Nhiều thai nhi đã được cứu sống nhờ kỹ thuật thông tim can thiệp bào thai.
Trong chiến lược phát triển ngành y tế Việt Nam giai đoạn mới, Bộ Y tế xác định y học bào thai là một trong những chuyên ngành mũi nhọn cần được ưu tiên phát triển, cùng với y học chính xác, y học di truyền và y học công nghệ cao.
“Mỗi trường hợp dị tật được phát hiện sớm, mỗi thai nhi được can thiệp kịp thời chính là thêm một cơ hội cho một em bé khỏe mạnh được chào đời, cho một gia đình được hạnh phúc và cho xã hội có thêm những công dân khỏe mạnh trong tương lai”, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nói.
Tại sự kiện, TTND.GS.TS Nguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết, Việt Nam đi sau thế giới khoảng 10-20 năm trong lĩnh vực y học bào thai, nhưng đến hiện nay, có những đơn vị đã thực hiện được những kỹ thuật khó nhất trong can thiệp bào thai như kỹ thuật điều trị thoát vị hoành, kỹ thuật thông tim.
“Đi sau thế giới hàng chục năm, nỗi đau tột cùng của người thầy thuốc là phải bất lực đứng nhìn những bệnh lý thai nhi nặng, phức tạp, có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng của thai nhi và trẻ sau sinh.
Chính khát vọng vượt qua giới hạn đó đòi hỏi các bệnh viện sản phụ khoa hàng đầu cả nước, từ Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội ở phía Bắc, đến Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương ở phía Nam và hệ thống các bệnh viện quốc tế phải cùng nhau thống nhất, hợp lực hành động để nâng cao chất lượng dân số Việt Nam”, GS Ánh nói.
Theo đó, Việt Nam đã từng bước làm chủ được nhiều kỹ thuật can thiệp bào thai tiên tiến, mang lại niềm hy vọng cho rất nhiều gia đình, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
Theo Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương, để phát triển y học bào thai Việt Nam ngang tầm quốc tế, cốt lõi là phải coi bào thai là một con người, một bệnh nhân thực thụ để chăm sóc, điều trị và cứu chữa.
Nhiều bệnh viện lớn ở chuyên ngành sản phụ khoa ở cả nước đã hết sức quan tâm đến lĩnh vực này và rất nhiều kỹ thuật mũi nhọn trong can thiệp bào thai của thế giới đã được triển khai thành công.
Tuy nhiên, GS Ánh nhấn mạnh, để phát triển đồng đều và phát triển sâu hơn trong lĩnh vực này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở sản khoa trên cả nước trong việc sàng lọc ban đầu, chẩn đoán sớm và chuyển tuyến kịp thời đến các trung tâm can thiệp chuyên sâu.
“Nhiều trường hợp cấp cứu chỉ có vài giờ vàng để can thiệp. Nếu chậm trễ, thai nhi có thể chuyển sang giai đoạn bệnh lý khác và mọi biện pháp điều trị sẽ không còn ý nghĩa. Vì thế, việc sàng lọc phát hiện sớm ban đầu và can thiệp kịp thời rất quan trọng”, GS Nguyễn Duy Ánh cho biết.
Để phát triển toàn diện và bền vững lĩnh vực y học bào thai trong thời gian tới, Bộ Y tế đang tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng chính sách, ban hành quy trình chuyên môn và định mức kinh tế – kỹ thuật nhằm tạo điều kiện phổ cập dịch vụ sàng lọc trước sinh, phát hiện sớm bất thường thai nhi cũng như phát triển các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu.
Hội nghị thường niên Y học Bào thai lần thứ 4 với sự tham dự của hơn 500 đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học, bác sĩ lâm sàng và các nhà quản lý y tế hàng đầu trong nước và quốc tế, là cơ hội để trao đổi kiến thức chuyên môn, cập nhật những tiến bộ mới nhất và tăng cường hợp tác nghề nghiệp, nhằm góp phần nâng cao vị thế của y học bào thai Việt Nam trên bản đồ khu vực và thế giới.
Các nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội nghị bao gồm: song thai và biến chứng song thai, dị tật bẩm sinh, thoát vị hoành, rối loạn nhịp tim thai, kỹ thuật laser trong can thiệp bào thai và các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu. Đây đều là những xu hướng phát triển nổi bật của y học bào thai hiện đại trên thế giới.
Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe gan. Nhiều loại thực phẩm chứa các hợp chất có thể giúp cải thiện men gan, bảo vệ chống lại sự tích tụ chất béo và giảm viêm.
Gan đảm nhiệm hàng trăm chức năng quan trọng trong cơ thể, bao gồm sản xuất protein, cholesterol và mật, cũng như lưu trữ vitamin, khoáng chất và carbohydrate. Gan cũng phân giải các chất độc như rượu, chất chuyển hóa của thuốc và các sản phẩm phụ tự nhiên của quá trình trao đổi chất.
Giữ cho gan khỏe mạnh là điều quan trọng để duy trì sức khỏe. Mặc dù không có loại thực phẩm nào có thể “giải độc” gan, nhưng một chế độ ăn giàu chất dinh dưỡng có thể giúp hỗ trợ chức năng gan bình thường.
Dưới đây là một số thực phẩm nên bổ sung vào chế độ ăn uống để hỗ trợ sức khỏe gan bao gồm:
Việt quất và nam việt quất
Theo Healthline, việt quất và nam việt quất chứa anthocyanin, đặc biệt tốt cho gan. Đây là một loại chất chống oxy hóa tạo nên màu sắc đặc trưng của các loại quả mọng và có liên quan đến nhiều lợi ích sức khỏe.
Một nghiên cứu năm 2021 cho thấy việc bổ sung chiết xuất nam việt quất trong 6 tháng đã cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ ở những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Theo một đánh giá khác về các nghiên cứu năm 2021, việc bổ sung anthocyanin có lợi đối với các enzyme gan.
Một phát hiện thú vị khác là chiết xuất việt quất dường như ức chế sự phát triển của tế bào ung thư gan ở người trên nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, cần nhiều nghiên cứu hơn để xác định liệu tác dụng này có thể được lặp lại trong các nghiên cứu trên động vật hoặc người hay không.
Rau họ cải
Một số ví dụ về rau họ cải bao gồm súp lơ trắng, súp lơ xanh, bắp cải, bắp cải Brussels, cải xoăn… Rau họ cải được biết đến với hàm lượng chất xơ cao và hương vị đặc trưng. Chúng cũng rất giàu các hợp chất thực vật có lợi.
Các nghiên cứu cho thấy rau họ cải chứa một số hợp chất làm thay đổi quá trình giải độc và bảo vệ chống lại các hợp chất có hại. Các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu vai trò của rau họ cải trong phòng ngừa ung thư, bao gồm cả ung thư gan.
Mặc dù các nghiên cứu trên người cho thấy kết quả trái chiều, nhưng các nghiên cứu ban đầu trên động vật và trong ống nghiệm rất hứa hẹn.
Các loại hạt
Các loại hạt rất giàu một số chất dinh dưỡng quan trọng, bao gồm chất béo tốt, chất chống oxy hóa, vitamin E.
Một nghiên cứu năm 2019 cho thấy chế độ ăn nhiều hạt có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Mặc dù cần nhiều nghiên cứu chất lượng hơn, nhưng dữ liệu sơ bộ cho thấy các loại hạt là một nhóm thực phẩm quan trọng tốt cho gan.
Cá béo
Cá béo chứa axit béo omega-3, là chất béo tốt giúp giảm viêm. Một phân tích năm 2016 cho thấy axit béo omega-3 giúp giảm mỡ gan và triglyceride ở những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Mặc dù tiêu thụ cá béo giàu omega-3 có vẻ có lợi cho gan, nhưng việc bổ sung thêm chất béo omega-3 vào chế độ ăn uống không phải là điều duy nhất cần xem xét. Tỷ lệ chất béo omega-3 so với chất béo omega-6 cũng rất quan trọng. Hầu hết mọi người tiêu thụ quá nhiều chất béo omega-6, loại chất béo có trong nhiều loại dầu thực vật và bơ, nhưng lại không đủ omega-3.
Vì thế, bạn cũng nên hạn chế tiêu thụ quá mức các nguồn chất béo omega-6 để duy trì tỷ lệ cân bằng với omega-3.
Dầu ô liu
Dầu ô liu được coi là một loại chất béo lành mạnh vì nhiều lợi ích cho sức khỏe, bao gồm tác động tích cực đến tim mạch và sức khỏe trao đổi chất. Nó cũng có thể có tác dụng có lợi cho gan.
Một nghiên cứu năm 2018 cho thấy rằng việc tuân theo chế độ ăn Địa Trung Hải giàu dầu ô liu có thể liên quan đến việc giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ ở người lớn tuổi.
Một số nghiên cứu khác đã tìm thấy những tác dụng tương tự của việc tiêu thụ dầu ô liu ở người, bao gồm giảm tích tụ chất béo trong gan và cải thiện nồng độ men gan trong máu.
Ngoài việc bổ sung những thực phẩm này, duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh tổng thể cùng với các thói quen sinh hoạt lành mạnh khác là chìa khóa cho sức khỏe toàn diện.
Ngày 25/5, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết 9 địa bàn triển khai đợt này gồm các xã An Nhơn Tây, Bà Điểm, Hiệp Phước, Tân Nhựt, Thạnh An, Bắc Tân Uyên, Đất Đỏ, Hồ Tràm và đặc khu Côn Đảo. Người dân tại đây được khám sức khỏe từ ngày 22/5 đến hết tháng 6/2026.
Nhóm được ưu tiên khám trước gồm trẻ dưới 18 tuổi chưa được khám sức khỏe trong năm học 2025-2026, người lao động phi chính thức và người cao tuổi. Đây là những nhóm ít có điều kiện tiếp cận khám sức khỏe định kỳ hoặc có nguy cơ bệnh tật cao hơn.
Người từ 18 tuổi trở lên được khám tổng quát gồm đo huyết áp, khám các chuyên khoa cơ bản và thực hiện một số xét nghiệm, cận lâm sàng cần thiết như xét nghiệm máu, nước tiểu, điện tim, chụp X-quang phổi. Mục đích khám cho người lớn nhằm phát hiện sớm các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Còn trẻ em sẽ được đánh giá dinh dưỡng, phát triển thể chất, kiểm tra mắt để phát hiện tật khúc xạ, khám răng miệng, tai mũi họng, sàng lọc sức khỏe tâm thần và được tư vấn chăm sóc sức khỏe học đường.
Đợt khám lần này có sự tham gia của y bác sĩ 15 bệnh viện và trung tâm y tế khu vực, trong đó có nhiều bệnh viện tuyến cuối, tuyến thành phố như bệnh viện Thống Nhất, Răng Hàm Mặt Trung ương TP HCM, bệnh viện Nguyễn Trãi, An Bình, Từ Dũ cơ sở 2, Nhi đồng Thành phố, Đa khoa Bình Dương... Đội ngũ bác sĩ này giúp tăng năng lực khám ngay tại địa phương, giảm tình trạng người dân phải di chuyển xa.
Khác với các đợt khám lưu động hay Ngày Sức khỏe cộng đồng trước đây thường giới hạn số người tham gia theo từng đợt, chương trình lần này hướng tới toàn bộ người dân tại 9 xã, đặc khu, với mục tiêu mỗi người được khám sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm, tiến tới quản lý sức khỏe toàn dân.
Tại các khu vực đi lại khó khăn như xã đảo, vùng ven hoặc đặc khu, ngành y tế tổ chức thêm các đội khám lưu động để người dân dễ tiếp cận hơn. Sau khi khám, kết quả sức khỏe của người dân được cập nhật lên hệ thống quản lý sức khỏe điện tử, liên thông với hồ sơ sức khỏe trên ứng dụng VNeID. Như vậy, người dân có dữ liệu sức khỏe theo dõi lâu dài và thuận tiện tra cứu khi khám chữa bệnh về sau.
Theo ông Thượng, chương trình đánh dấu bước chuyển từ tư duy "chữa bệnh" sang "chủ động chăm sóc sức khỏe", làm nền tảng để thành phố từng bước xây dựng mô hình quản lý sức khỏe toàn dân hiện đại, lấy người dân làm trung tâm. Kết quả triển khai tại 9 xã, đặc khu đầu tiên là cơ sở thực tiễn để mở rộng chương trình trên quy mô lớn hơn trong thời gian tới.
TP HCM đặt kế hoạch trong năm 2026 khám, tầm soát bệnh ít nhất một lần cho 100% cư dân. Chiến dịch này sẽ kéo dài và tiến hành thành nhiều đợt đến hết năm. Từ đầu năm đến nay thành phố đã triển khai khám sức khỏe miễn phí toàn dân tại các trạm y tế phường cho người từ 18 tuổi trở lên. Hôm 5/4, hơn 14.000 người dân khám miễn phí trong Ngày Sức khỏe cộng đồng, phát hiện hơn 63% mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu.
Khác với các đợt khám lưu động hay Ngày Sức khỏe cộng đồng trước đây thường giới hạn số người tham gia theo từng đợt, chương trình lần này hướng tới toàn bộ người dân tại 9 xã, đặc khu, với mục tiêu mỗi người được khám sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm, tiến tới quản lý sức khỏe toàn dân.
Hơn hai năm qua, thành phố đã khám bệnh miễn phí cho người cao tuổi (trên 60).
Nhiều người sau khi nhận kết quả kiểm tra sức khỏe có chỉ số cholesterol vượt ngưỡng đã lập tức chuyển sang chế độ ăn thanh đạm. Tuy nhiên, chỉ số LDL (cholesterol xấu) của một số người không những không giảm mà còn tăng vọt mất kiểm soát.
Bác sĩ Hoàng Hiên đã đăng tải một bài phân tích sâu về tình trạng này. Ông nhấn mạnh rằng khi nhắc đến tình trạng cholesterol vượt mức, vấn đề thực chất không nằm ở "dầu mỡ" mà nằm ở 3 yếu tố thường bị mọi người bỏ qua: Carbohydrate tinh chế, yếu tố di truyền và thiếu hụt chất xơ. Một khi lượng đường quá nhiều và chất xơ quá ít, dù bạn có ăn uống "sạch" đến đâu, cholesterol vẫn sẽ vượt tầm kiểm soát.
Bác sĩ Hoàng Hiên chia sẻ trên trang cá nhân rằng ông thường xuyên nhận được câu hỏi từ bệnh nhân tại phòng khám: "Tại sao tôi ăn rất thanh đạm mà cholesterol lại cao hơn?". Ông thẳng thắn thừa nhận, rất nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần không ăn dầu mỡ, không ăn thịt thì cholesterol sẽ ngoan ngoãn giảm xuống.
"Sai rồi. Chỉ số mỡ máu của nhiều người thực tế lại càng mất kiểm soát hơn sau khi chuyển sang chế độ ăn được gọi là 'thanh đạm' này", bác sĩ Hiên khẳng định.
3 "thủ phạm" ẩn mình khiến cholesterol xấu tăng vọt
Theo bác sĩ Hoàng Hiên, chỉ số LDL tăng cao có thể không phải do dầu mỡ, mà xuất phát từ:
Carbohydrate tinh chế - "Kẻ đẩy tay" thầm lặng: Đây mới là nguyên nhân thực sự khiến nồng độ insulin tăng cao, từ đó kích thích gan tổng hợp nhiều cholesterol hơn.
Yếu tố di truyền - "Vạch xuất phát" của mỗi người: Gene quyết định ngưỡng cholesterol cơ bản. Có những người mắc chứng tăng cholesterol máu gia đình bẩm sinh, dù chế độ ăn uống có lành mạnh đến đâu, chỉ số này vẫn sẽ ở mức cao.
Thiếu hụt chất xơ: Chất xơ hòa tan (có trong yến mạch, các loại đậu, rau xanh...) có khả năng hỗ trợ đào thải axit mật, đồng nghĩa với việc "cuốn trôi" cholesterol ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, lượng hấp thụ của người hiện đại thường không bằng một nửa mức khuyến nghị.
Chế độ ăn hiệu quả
Bác sĩ Hoàng Hiên nhấn mạnh, chiến lược ăn uống thực sự hiệu quả không nằm ở việc ăn thanh đạm đơn thuần, mà nằm ở cấu trúc bữa ăn. Ông đưa ra lời khuyên cụ thể:
Bữa sáng: Ưu tiên chất xơ cao + protein (Ví dụ: yến mạch + sữa chua).
Bữa trưa: Sử dụng dầu tốt + nhiều rau xanh (Ví dụ: dầu oliu + lượng lớn rau).
Bữa tối: Ít đường + kiểm soát tinh bột (Phần tinh bột chỉ nên bằng kích cỡ một nắm tay).
Thực tế, vấn đề của nhiều người không phải là ăn quá nhiều dầu mỡ, mà là "ăn sai tỷ lệ". Bác sĩ kết luận: "Khi lượng đường quá nhiều và chất xơ quá ít, dù chế độ ăn của bạn có sạch đến mấy, cholesterol vẫn sẽ biểu tình".
