ThS.BS Phạm Thị Thanh Thủy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Y học cổ truyền TP HCM, cho biết mùa hè nắng nóng khiến cơ thể dễ rơi vào tình trạng tích nước, nóng trong người, đầy bụng, khó tiêu, táo bón, mệt mỏi, tăng mỡ vùng bụng, huyết áp không ổn định. Bên cạnh các món canh thanh mát, một số loại trà dược thiện từ nguyên liệu quen thuộc vừa dễ pha, vừa giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cảm giác nặng nề trong mùa nóng.
Trà bí đao tươi giúp lợi tiểu, giảm tích nước, giảm béo
Bí đao có vị ngọt, tính mát, thường được dùng để thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, phù hợp với người dễ phù nhẹ hoặc cảm giác nặng người trong thời tiết nóng, đặc biệt là các chứng phù do thận hư, phù thai kỳ, phù chân do suy nhược…
Nguyên liệu: 50 g bí đao tươi, một ít muối.
Cách pha: Bí đao bỏ vỏ và hạt, cắt nhỏ, cho vào 300 ml nước nóng đun khoảng 3 phút. Thêm một ít muối rồi dùng như trà.
Trà râu bắp hỗ trợ tiêu mỡ bụng
Râu bắp có tính bình, thường được dùng để lợi tiểu, hỗ trợ giảm phù nhẹ và cảm giác đầy tức vùng bụng.
Nguyên liệu: 20 g râu bắp, 20 g đường thẻ.
Cách pha: Đun sôi khoảng 250 ml nước, cho râu bắp vào nấu 10 phút rồi rót ra ly, thêm đường thẻ.
Có thể uống sau bữa ăn. Theo y học cổ truyền, trà râu bắp giúp lợi tiểu, hỗ trợ giảm tích nước, cải thiện cảm giác đầy nặng cơ thể, tiêu mỡ bụng.
Trà lá sen – sơn tra hỗ trợ tiêu thực, giảm ngấy
Lá sen và sơn tra là bộ đôi quen thuộc trong các bài trà hỗ trợ chuyển hóa chất béo sau bữa ăn nhiều dầu mỡ.
Nguyên liệu: Một lá sen, 10 g sơn tra sống, 10 g ý dĩ (bo bo) sống, 6 g vỏ quýt.
Cách pha: Rửa sạch, băm nhỏ các nguyên liệu rồi hãm với nước sôi.
Loại trà này thích hợp dùng sau bữa ăn nhiều đạm hoặc dầu mỡ, giúp giảm cảm giác đầy bụng, hỗ trợ tiêu hóa.
Trà xanh – khổ qua (mướp đắng) giúp thanh nhiệt ngày nóng
Khổ qua có tính mát, thường được dùng để giải nhiệt, trong khi trà xanh giúp giải khát và tạo cảm giác tỉnh táo.
Nguyên liệu: 10 lát khổ qua, 10 hạt khổ qua, một gói trà xanh.
Cách pha: Đun sôi khoảng 300 ml nước, cho khổ qua vào nấu 3 phút. Sau đó cho trà xanh và hạt khổ qua vào hãm.
Có thể dùng sau bữa ăn để hỗ trợ thanh nhiệt, lợi tiểu, nhuận tràng trong thời tiết oi nóng. Thức uống này còn có tác dụng tạo dáng đẹp, thích hợp cho người bị bứt rứt, tiểu ít, phù nhẹ, táo bón.
Trà rong biển – thảo quyết minh hỗ trợ nhuận tràng, ổn định huyết áp
Rong biển và thảo quyết minh (hạt muồng) thường được dùng trong y học cổ truyền để thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và nhuận tràng.
Nguyên liệu: 10 g rong biển, 15 g thảo quyết minh.
Cách pha: Cho tất cả vào nồi sắc lấy nước uống.
Theo bác sĩ, loại trà này thích hợp cho người bị can hỏa vượng gây đau đầu, hoa mắt, tăng huyết áp; người táo bón, béo phì.
Lời khuyên cho mùa hè
Bác sĩ Thủy lưu ý các loại trà trên chỉ nên dùng trong giai đoạn nắng nóng hoặc khi cơ thể có biểu hiện “nhiệt”, không uống thay nước lọc quanh năm. Mỗi đợt nên dùng tối đa 7-14 ngày rồi nghỉ 3-7 ngày trước khi sử dụng lại. Kết hợp với chế độ ăn thanh đạm, nhiều rau xanh, hạn chế dầu mỡ, đồ ngọt, đồ sống lạnh.
Không uống khi đói, thời điểm phù hợp là sau bữa ăn khoảng 30-60 phút. Người dễ đau bụng lạnh, tiêu chảy, chân tay lạnh nên uống trà ấm, có thể thêm vài lát gừng.
Người tỳ vị hư hàn (dễ đau bụng lạnh, tiêu chảy, chân tay lạnh), phụ nữ có thai, cho con bú, người huyết áp thấp hoặc đang điều trị bệnh nền nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Nếu xuất hiện mệt mỏi, đau bụng, tiêu chảy hoặc chóng mặt, cần ngưng sử dụng.
Chiều nay 8.5, bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Duy Thám, Trưởng khoa Nhi hô hấp, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Quảng Ngãi, cho biết các bác sĩ của bệnh viện vừa nội soi phế quản ống mềm, lấy thành công một dị vật bằng sắt, có 3 chấu nhọn. Dị vật này đã bị rỉ sét, nằm trong phổi của một bệnh nhi suốt thời gian dài.
Bệnh nhi là bé trai P.N.G.K, 12 tuổi, ở xã Tịnh Khê, Quảng Ngãi. Hiện sức khỏe của bé K. đã ổn định, dự kiến sẽ được xuất viện vào đầu tuần tới.
Theo bác sĩ Thám, trong quá trình thăm khám, các bác sĩ nhận thấy bệnh nhi có biểu hiện ho và khò khè kéo dài nên chỉ định chụp phim phổi để kiểm tra, bất ngờ phát hiện dị vật trong phổi.
"Sau đó, bệnh nhi được chụp X-quang để xác định vị trí dị vật. Khả năng dị vật đi vào đường thở do hít sặc từ trước", bác sĩ Thám thông tin.
Trước đó, ngày 2.5, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Quảng Ngãi tiếp nhận bệnh nhi K. từ tuyến dưới chuyển lên với chẩn đoán ban đầu là hen suyễn. K. được đưa vào điều trị tại Khoa Nhi hô hấp.
Qua thăm khám lâm sàng, nhận thấy phổi bệnh nhi khò khè nhiều, các bác sĩ tiếp tục chỉ định chụp X-quang phổi. Kết quả cho thấy có một dị vật nằm ở thùy dưới phổi phải.
Ngay sau đó, ê kíp điều trị nội soi phế quản ống mềm để gắp dị vật, lấy ra vật bằng sắt, có 3 chấu nhọn đã bị rỉ sét do tồn tại lâu ngày trong phổi.
Theo người nhà bệnh nhi, nhiều năm qua K. thường xuyên bị ho, khò khè kéo dài và đã được đưa đi khám, điều trị ở nhiều nơi nhưng tình trạng không cải thiện.
Bác sĩ Duy Thám cho biết dị vật đã nằm trong phổi bệnh nhi khá lâu nhưng trước đây chưa được chỉ định chụp X-quang phổi nên không phát hiện. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, dị vật đường thở có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm phổi tái diễn, áp xe phổi, xẹp phổi, suy hô hấp hoặc tổn thương phổi kéo dài.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ có biểu hiện ho kéo dài, khò khè hoặc điều trị không đáp ứng, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.
Ngày 26-5, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương thông tin vừa tiếp nhận bệnh nhân nam 21 tuổi, làm nghề giao hàng (shipper), nhập viện trong tình trạng say nắng, đa chấn thương sau tai nạn giao thông khi đang giao hàng giữa trời nắng gắt.
Trước đó vào buổi trưa 24-5 - thời điểm Hà Nội bắt đầu đợt nắng nóng gay gắt, anh N.V.Đ. (21 tuổi, quê Hưng Yên) đang di chuyển ngoài trời để giao hàng thì đột ngột bị choáng váng, hoa mắt, chóng mặt.
Do mất kiểm soát tay lái, anh Đ. đâm vào đuôi xe ô tô phía trước. Khi vào viện, bệnh nhân còn tỉnh nhưng mệt nhiều, buồn nôn, đồng thời có chấn thương gây biến dạng vùng đùi và bàn chân phải.
Bác sĩ Phạm Thanh Bằng, khoa cấp cứu bệnh viện, cho biết bệnh nhân được chẩn đoán say nắng, say nóng kèm chấn thương do mất tự chủ tay lái trong quá trình tăng thân nhiệt.
Ngay khi nhập viện, ê kíp cấp cứu đã xử trí theo phác đồ say nắng, say nóng, cởi bỏ bớt quần áo, làm mát cơ thể, truyền dịch và đưa bệnh nhân vào môi trường điều hòa, thoáng mát để hạ nhiệt.
Sau khoảng 30 phút, tình trạng hoa mắt, chóng mặt giảm, bệnh nhân tỉnh táo hơn. Phần chấn thương vùng đùi và bàn chân phải được cố định, sau đó chuyển ngoại khoa để xử trí tiếp.
Theo bác sĩ Bằng, say nóng và say nắng đều là các tình trạng cấp cứu thường gặp trong mùa hè. Nguyên nhân là cơ thể tăng thân nhiệt vượt quá khả năng điều hòa, thường xảy ra khi làm việc hoặc di chuyển lâu dưới trời nắng nóng. Người bệnh có thể mệt lả, vã mồ hôi, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, thậm chí rối loạn ý thức.
"Với những người làm việc cường độ cao dưới trời nắng như shipper, công nhân, lao động ngoài trời… nguy cơ say nắng, say nóng rất cao. Chỉ một cơn choáng váng hoặc mất tập trung thoáng qua cũng có thể khiến người điều khiển phương tiện mất kiểm soát tay lái, dẫn tới tai nạn giao thông, tai nạn lao động nghiêm trọng", bác sĩ Bằng nhận định.
Bác sĩ cũng khuyến cáo khoảng 1 giờ đầu sau khi xảy ra say nắng, say nóng được xem là "thời gian vàng" để xử trí. Nếu bệnh nhân không được làm mát và cấp cứu kịp thời trong giai đoạn này, nguy cơ xảy ra biến chứng thần kinh sẽ tăng rất cao.
Khi gặp người có dấu hiệu say nắng, say nóng, cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, bóng râm hoặc phòng điều hòa; nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo; khai thông đường thở; chườm khăn mát ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ nhiệt từ từ.
Người bệnh có thể được bổ sung nước hoặc điện giải nếu còn tỉnh táo. Tuy nhiên không nên đưa người bệnh vào môi trường quá lạnh đột ngột để tránh ảnh hưởng đến quá trình điều hòa thân nhiệt.
Bí quyết để ông Kennedy Jr. duy trì sự trường thọ và vẻ ngoài phong độ này nằm ở ba phương pháp cốt lõi là nhịn ăn gián đoạn, tập tạ hàng tuần và leo núi mỗi ngày để xây dựng một cơ thể cơ bắp săn chắc.
Trong cuộc phỏng vấn năm 2023 với Lex Fridman, một nhà khoa học máy tính kiêm người dẫn chương trình podcast nổi tiếng, ông Kennedy Jr. cho biết thực hiện "nhịn ăn gián đoạn", đồng nghĩa với việc nhịn ăn suốt 18 tiếng và chỉ ăn trong "cửa sổ" 6 tiếng còn lại. Phương pháp này còn được gọi là chế độ nhịn ăn 18/6. Ông thường bắt đầu bữa đầu tiên vào khoảng giữa trưa và cố gắng không ăn sau 18-19h.
Những người theo đuổi phương pháp 18/6 tin rằng việc giới hạn thời gian ăn giúp giảm cân, giảm viêm và cải thiện sức khỏe tim mạch cũng như não bộ. Phương pháp này mang lại nhiều lợi ích sức khỏe như giảm căng thẳng oxy hóa và viêm mạn tính, hạ thấp nồng độ cholesterol xấu (LDL) và chất béo trung tính, đồng thời thúc đẩy quá trình tự thực giúp loại bỏ các tế bào hư tổn. Ngoài ra, việc nhịn ăn còn giúp tăng tiết hormone tăng trưởng, cải thiện khả năng điều tiết lượng đường trong máu và giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh ung thư, suy tim hay suy giảm thần kinh.
Song song với chế độ ăn uống, ông vẫn duy trì cường độ vận động rất cao dù đã bước sang tuổi 70. Thói quen hàng ngày của ông bao gồm việc đi bộ leo núi. "Việc đầu tiên tôi làm vào sáng sớm là tham gia một buổi họp 12 bước, sau đó tôi đi bộ và leo dốc", ông Kennedy Jr. giải thích với người dẫn Fridman khi được hỏi về thói quen tập luyện của mình. "Tôi đi bộ khoảng 2,4 km lên dốc và 2,4 km xuống dốc cùng các cún cưng, sau đó tôi dành thời gian để thiền định".
Việc đi bộ leo dốc và xuống dốc 2,4 km mỗi chiều đồng nghĩa với việc ông đi bộ tổng cộng 4,8 km mỗi ngày. Theo tổ chức Ramblers, tốc độ đi bộ trung bình của một người trưởng thành là khoảng 4 km/giờ, tức mất khoảng 15 phút để hoàn thành 1 km.
Như vậy, ông sẽ mất khoảng 72 phút cho quãng đường hơn 4,8 km hàng ngày của mình. Nếu duy trì thói quen này đều đặn tất cả các ngày trong tuần, ông đạt được 504 phút tập cardio cường độ trung bình mỗi tuần, tương đương với gần 8,5 giờ.
Với tổng thời gian đi bộ khoảng 72 phút mỗi ngày, ông Kennedy Jr. đã vượt xa khuyến nghị 150 phút mỗi tuần của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Việc leo núi không chỉ giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, thúc đẩy trao đổi chất mà còn rèn luyện sức bền cho cơ bắp; trong đó quãng đường lên dốc giúp tăng nhịp tim và đốt cháy calo hiệu quả, còn quãng đường xuống dốc giúp làm khỏe cơ tứ đầu đùi và nhóm cơ lõi.
Bên cạnh việc đi bộ leo dốc để rèn luyện tim mạch, lịch trình tập luyện của ông còn chú trọng vào các bài tập rèn luyện sức mạnh (tập tạ). Ông cho biết đã duy trì việc tập gym suốt 50 năm qua với tần suất 4 buổi tập tạ mỗi tuần, mỗi buổi kéo dài 35 phút. Lịch tập của ông được chia cụ thể cho từng nhóm cơ: một ngày tập lưng, một ngày tập ngực, một ngày tập chân và một ngày tập tổng hợp.
Trong mỗi bài tập, ông Kennedy Jr. thường thực hiện hiệp đầu tiên với 12 lần lặp cho đến khi cơ mỏi hoàn toàn và hiệp cuối áp dụng phương pháp "drop set", liên tục giảm mức tạ để đẩy cơ bắp tới giới hạn. Phong cách tập luyện của ông có cường độ kháng lực cao và gần như không nghỉ giữa các bài, tương tự hình thức tập luyện xoay vòng (circuit training).
Phương pháp này đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng cơ bắp, duy trì tốc độ trao đổi chất cơ bản và chống lại tình trạng mất cơ do tuổi tác.
Bên cạnh rèn luyện thân thể, ông Kennedy Jr. cũng tiết lộ việc bổ sung đa dạng các loại vitamin và dưỡng chất thiết yếu hàng ngày. "Tôi uống rất nhiều vitamin, thậm chí không thể liệt kê hết ở đây vì không nhớ xuể nhưng tóm lại là tôi nạp vào cơ thể một lượng lớn vitamin và dưỡng chất", ông nói trong cuộc phỏng vấn podcast.
Ông cũng thừa nhận đang theo một phác đồ chống lão hóa từ bác sĩ, trong đó có liệu pháp thay thế testosterone (TRT), nhưng nhấn mạnh không sử dụng các loại steroid tăng cơ hay bất kỳ chất tương tự nào.
Liệu pháp TRT ông Kennedy Jr. đang dùng là dạng sinh học hoàn toàn tương thích với những gì cơ thể tự sản sinh. Thông thường sau tuổi 30, nồng độ testosterone ở nam giới giảm 1-2% mỗi năm, dẫn đến các tình trạng như giảm ham muốn, mất cơ, mệt mỏi và trầm cảm.
Việc bổ sung hormone theo chỉ định chuyên khoa có thể cải thiện các triệu chứng này, tuy nhiên cần phải cân nhắc kỹ lưỡng các rủi ro về tuyến tiền liệt và sự gia tăng quá mức hồng cầu.
Thể hình "cơ bắp cuồn cuộn" của ông Robert F. Kennedy Jr. ở tuổi 72 là kết quả của sự kiên trì bền bỉ suốt nửa thế kỷ. Chính sự kết hợp chặt chẽ giữa việc leo núi, tập tạ, nhịn ăn gián đoạn và quản lý các chỉ số cơ thể dưới sự tư vấn của chuyên gia y tế đã tạo nên một minh chứng cho sức mạnh của kỷ luật và lối sống khoa học trong việc chinh phục thời gian.
