Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời chuẩn tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết binh sĩ nước này đang phục kích chiến đấu cơ và máy bay không người lái (UAV) của đối phương bằng “các phương pháp và khí tài nội địa hiện đại”, vốn được thiết kế để săn lùng chiến đấu cơ thế hệ 5 và những hệ thống không người lái tiên tiến.
Tướng Iran khẳng định Tehran bắn hạ được các máy bay hiện đại của Mỹ nhờ triển khai chiến thuật hợp lý, kết hợp với “các thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ”. “Điều này khiến đối phương bối rối và hoang mang”, ông nói nhưng không nêu cụ thể những thay đổi được áp dụng.
Tướng Elhami khẳng định lực lượng Iran đã phá hủy một số tiêm kích hiện đại, hàng chục tên lửa hành trình và hơn 160 UAV, trong đó có dòng Hermes hiện đại nhất của Israel và phi cơ tự sát LUCAS do Mỹ sản xuất.
Truyền thông Mỹ hôm 3/4 dẫn lời các quan chức giấu tên xác nhận một tiêm kích đa năng F-15E của nước này đã bị bắn hạ và rơi xuống Iran. Tổ lái hai người phóng ghế thoát hiểm, trong đó một người đã được giải cứu, chưa rõ tung tích của phi công còn lại. Đây là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.
Iran sau đó bắn rơi một cường kích A-10 Mỹ đang yểm trợ chiến dịch tìm kiếm tổ bay F-15E. Phi công chiếc A-10 đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được cứu hộ thành công.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đến nay chưa lên tiếng về các sự việc trên.
Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.
Tạp chí Air & Space Forces của Mỹ hôm 22/3 dẫn các nguồn thạo tin cho biết chiếc F-35A đã bị hỏng nặng sau khi trúng tên lửa trên bầu trời Iran và khó lòng trở lại hoạt động trong tương lai gần, phi công cũng bị thương do trúng mảnh văng.
Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, cho rằng năng lực quân sự Iran đã suy yếu sau hơn một tháng bị Mỹ – Israel tập kích liên tục. Mỹ được đánh giá là đang chiếm ưu thế trên không tại Iran, song điều này không đồng nghĩa họ miễn nhiễm với mọi mối đe dọa.
“Hệ thống phòng không bị suy giảm không có nghĩa là đã bị phá hủy hoàn toàn. Chúng ta không nên ngạc nhiên khi họ vẫn tiếp tục chiến đấu”, Taleblu cho hay.
Chuyên gia này cho biết máy bay Mỹ hiện bay thấp hơn bình thường nên dễ bị tổn thương trước tên lửa Iran. Ông cho rằng nhiều khả năng phi cơ F-15E đã bị hạ bởi tên lửa phòng không vác vai, vũ khí có tầm bắn ngắn song rất khó bị phát hiện và đối phó.
Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) cho biết họ sẽ tăng tốc dự án đường ống Tây - Đông, kéo dài từ các mỏ dầu Habshan ở phía tây nam Abu Dhabi tới cảng Fujairah.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các quốc gia vùng Vịnh đang tìm cách giảm thiểu gián đoạn do việc đóng cửa kéo dài của eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu.
ADNOC, công ty dầu khí quốc doanh của UAE, cho biết đường ống hiện đã được xây dựng và việc đẩy nhanh tiến độ sẽ giúp dự án đi vào hoạt động trong năm 2027. Công ty không tiết lộ khung thời gian ban đầu của dự án.
Fujairah là cảng lớn nhất và cơ sở lưu trữ dầu lớn nhất của UAE, đồng thời đã trở thành tuyến huyết mạch quan trọng của khu vực kể từ khi hoạt động di chuyển qua eo biển Hormuz bị đình trệ. Tuyến đường thủy chiến lược này đã bị Iran siết chặt kiểm soát kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2.
Các tàu không cần đi qua eo biển Hormuz để tới Fujairah, nơi nằm bên bờ vịnh Oman. ADNOC hiện đã sử dụng một đường ống dài 378km để vận chuyển dầu và khí đốt từ phía tây nam Abu Dhabi tới cảng này.
Đường ống hiện tại được đưa vào hoạt động lần đầu năm 2012 và vận chuyển khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày. Tuy nhiên, con số này chưa bằng một nửa lượng xuất khẩu thông thường của ADNOC. Công ty quốc doanh cho biết đường ống mới sẽ tăng gấp 2 năng lực xuất khẩu sau khi hoàn thành.
Tầm quan trọng chiến lược của Fujairah kể từ khi xung đột bắt đầu cũng khiến nơi này dễ trở thành mục tiêu của các cuộc tập kích. Đầu tháng này, một loạt hỏa lực đã bay vào cảng, khiến một nhà máy lọc dầu bốc cháy.
Đường ống của UAE đang trở thành một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng tại Trung Đông. Nhiều khả năng các nhà sản xuất dầu sẽ chuyển sang sử dụng đường ống này khi họ tìm cách giảm thiểu tác động từ việc đóng cửa Hormuz.
Ngoài UAE, Ả rập Xê út hiện cũng có đường ống xuất khẩu dầu thô ra ngoài eo biển Hormuz. Kuwait, Iraq, Qatar và Bahrain gần như phụ thuộc hoàn toàn vào tuyến đường thủy hẹp này để vận chuyển hàng hóa.
Theo báo The Telegraph ngày 23.4, tàu hộ vệ Nga đang bảo vệ các tàu Sparta, General Skobelev và Akademik Pashin. Tàu Sparta, được cho là chở thiết bị quân sự đến Syria, đã tiến vào khu vực eo biển Manche trong ngày 23.4 và đang trên đường đến thành phố cảng Port Said của Ai Cập.
Con tàu Sparta bị Mỹ cấm vận vào năm 2022, sau khi bị cho là tàu chuyển hàng đi qua eo biển Bosphorus để chuyển thiết bị hỗ trợ chính quyền cựu Tổng thống Syria Bashar al-Assad.
Đi cùng tàu Sparta tuần này còn có tàu chở dầu General Skobelev và tàu tiếp nhiên liệu Akademik Pashin. Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về hoạt động của tàu hộ vệ Đô đốc Grigorovich.
Thông tin về hoạt động của tàu Nga tại vùng biển gần Anh xuất hiện trong bối cảnh Thủ tướng Anh Keir Starmer đã cho phép quân đội truy bắt các tàu bị cáo buộc thuộc “hạm đội bóng tối” của Nga, với những con tàu mà phương Tây cho là được Moscow dùng để lách lệnh cấm vận và xuất khẩu dầu đến các nước.
Hồi tháng 3, Anh tuyên bố lực lượng đặc nhiệm có thể tiếp cận và kiểm tra các tàu Nga bị cấm vận đi qua vùng biển ở Manche, dù đến nay chưa ghi nhận chiến dịch truy bắt nào.
Vào ngày 8.4, Anh thông báo tàu Đô đốc Grigorovich đã hộ tống 2 tàu bị cấm vận và tàu Tideforce của Hải quân Hoàng gia Anh áp sát phía sau. Moscow đã cảnh báo sẽ đáp trả nếu Anh điều động quân đội để thu giữ các tàu Nga.
Đại sứ Nga tại Anh Andrei Kelin hôm 8.4 cho biết: “Các biện pháp phù hợp đang được xem xét. Hãy để điều đó trở thành bất ngờ cho người Anh”. Ông Kelin cũng cảnh báo Phố Downing “suy nghĩ kỹ lưỡng” về hậu quả nếu tịch thu tàu có liên hệ với Nga.
"4 tên lửa hành trình được phóng từ Iran nhắm đến các khu vực khác nhau ở Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Ba tên lửa đã bị đánh chặn thành công trên lãnh hải UAE, quả còn lại rơi xuống biển", Bộ Quốc phòng UAE thông báo trên X ngày 4/5.
Bộ Quốc phòng UAE thêm rằng lực lượng nước này "đang chủ động đối phó các mối đe dọa từ tên lửa và thiết bị bay không người lái (drone)" của Iran, kêu gọi người dân tuân thủ quy trình an toàn khi nhận được cảnh báo trú ẩn.
Đây là đợt tập kích mới nhất nhắm vào lãnh thổ UAE kể từ khi Mỹ - Iran đạt được lệnh ngừng bắn gần một tháng trước, giúp giao tranh tại khu vực lắng xuống.
Diễn biến khiến các chuyến bay ở UAE có điểm đến là thành phố Dubai và Sharjah phải lùi giờ khởi hành hoặc chuyển hướng, theo Flightradar24.
Giới chức thành phố Fujairah cho biết một drone của Iran đã gây hỏa hoạn tại Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah, khiến ba người bị thương. Lực lượng dân sự đã được triển khai để kiểm soát ngọn lửa.
Bộ Ngoại giao UAE lên án các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone của Iran, gọi đây là hành động "bội tín". Cơ quan này khẳng định UAE có đầy đủ quyền chính đáng để đáp trả các cuộc tấn công nói trên, đồng thời cho rằng đây là một bước leo thang nghiêm trọng, đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia.
Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran dẫn lời quan chức quân sự cấp cao nước này khẳng định Iran "không có kế hoạch nhắm mục tiêu vào UAE". Tuy nhiên, quan chức này không bình luận về các cáo buộc mà UAE đưa ra.
Al Jazeera dẫn lời Natasha Turak, bình luận viên tại Dubai, cho rằng cuộc tấn công vào Fujairah là cách Iran phản ứng với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mở chiến dịch "Dự án Tự do" để hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
"Iran coi việc hải quân Mỹ triển khai các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường hộ tống tàu chở dầu đang bị mắc kẹt ra khỏi Eo biển Hormuz là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn," Turak nói. "Tehran đang phản ứng lại bằng cách tấn công tàu thuyền ở Hormuz và giờ đây là tấn công cơ sở năng lượng tại UAE".
Sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran hôm 28/2, UAE đã trở thành mục tiêu trả đũa hàng đầu của Iran. Tehran cho rằng quan hệ liên minh chiến lược nhiều thập kỷ giữa Abu Dhabi với Washington là lý do để tiến hành các đòn tập kích quy mô lớn.
Tổng cộng, Iran đã phóng hơn 2.800 drone và tên lửa vào UAE từ ngày 28/2 cho đến khi lệnh ngừng bắn giữa Tehran - Washington có hiệu lực ngày 8/4.
UAE ngày 4/5 lên án vụ tấn công bằng drone nhằm vào tàu chở dầu của Công ty dầu khí Abu Dhabi tại Hormuz. Eo biển này đang bị Iran phong tỏa để đáp trả Mỹ cùng đồng minh. Washington cũng áp lệnh phong tỏa với các cảng biển của Tehran, đồng thời triển khai chiến dịch hộ tống tàu thương mại qua Hormuz.
