Quân đội Israel ngày 31/5 thông báo đã kiểm soát pháo đài Beaufort cùng khu vực Wadi al-Salouqi ở miền nam Lebanon sau nhiều ngày giao tranh. Thủ tướng Benjamin Netanyahu gọi đây là một “bước tiến mang tính bước ngoặt”, đồng thời tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục mở rộng tác chiến tại nước láng giềng.
Hình ảnh cờ Israel bay trên những bức tường đá của Beaufort nhanh chóng thu hút sự chú ý, gợi lại ký ức về giai đoạn Israel hiện diện quân sự tại Lebanon suốt gần hai thập kỷ, trước khi lực lượng Tel Aviv rút lui năm 2000.
Pháo đài trên đỉnh núi
Beaufort nằm trên một đỉnh núi cao ở miền nam Lebanon, ban đầu là lâu đài thời Thập tự chinh, sau đó trở thành pháo đài chiến lược trong các cuộc xung đột hiện đại. Pháo đài này có tầm nhìn xuống thung lũng sông Litani và nhiều tuyến đường trong khu vực cùng một phần Địa Trung Hải.
Năm 1982, Israel mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Lebanon với mục tiêu loại bỏ ảnh hưởng của Tổ chức Giải phóng Palestine. Trong đêm đầu tiên, quân đội Israel đã tấn công và chiếm Beaufort. Trận đánh diễn ra ác liệt, khiến 6 binh sĩ Israel thiệt mạng.
Israel sau đó duy trì hiện diện quân sự tại miền nam Lebanon, còn Beaufort trở thành một trong những tiền đồn nổi tiếng nhất của quân đội nước này. Trong thời gian này, quân đội Israel tiếp tục vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ từ Hezbollah, nhóm vũ trang Hồi giáo được Iran hậu thuẫn.
Các cuộc phục kích do Hezbollah thực hiện liên tục gây thương vong cho binh sĩ Israel, châm ngòi cho làn sóng phản đối chiếm đóng từ dư luận Israel. Đến năm 2000, chính phủ của thủ tướng Ehud Barak quyết định rút quân khỏi Lebanon. Cuộc rút lui diễn ra vào ban đêm, kết thúc 18 năm hiện diện quân sự.
Đối với Hezbollah, đây là một chiến thắng mang tính biểu tượng, khi lực lượng này cho rằng chiến dịch chống trả kéo dài đã buộc Israel phải rút khỏi Lebanon. Trong khi đó, nhiều người Israel coi Beaufort là biểu tượng cho một cuộc chiến tốn kém về sinh mạng và nguồn lực.
Xung đột giữa Israel và Hezbollah bùng phát ngày 2/3, sau khi nhóm vũ trang tại Lebanon tấn công nước láng giềng để trả đũa cho cái chết của lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. Quân đội Israel sau đó phát động chiến dịch tấn công trên bộ vào Lebanon.
Các cuộc đụng độ diễn ra bất chấp lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon đang có hiệu lực. Israel tuyên bố sẽ chỉ rút quân khi Hezbollah không còn gây ra mối đe dọa cho cư dân những thị trấn miền bắc nước này. Trong khi đó, Hezbollah khẳng định sẽ tiếp tục chiến đấu cho tới khi lực lượng Israel rời khỏi Lebanon.
Cuộc trở lại sau gần ba thập kỷ
Bộ binh Israel ngày 29/5 vượt sông Litani, được xem là ranh giới trong thỏa thuận ngừng bắn và kiểm soát Beaufort. Sông Litani, chảy theo hướng đông – tây và nằm cách biên giới Israel khoảng 30 km về phía bắc, từ lâu được Tel Aviv coi là mốc quan trọng trong nỗ lực đẩy Hezbollah lùi sâu về phía bắc.
Chuẩn tướng Lebanon về hưu George Nader nhận định việc Israel kiểm soát Beaufort là bước ngoặt quan trọng, bởi vị trí này có ý nghĩa quân sự, tâm lý và biểu tượng đặc biệt.
“Pháo đài cho phép quan sát khu vực rộng lớn phía nam sông Litani”, ông Nader nói với Anadolu Agency.
Israel tái chiếm Beaufort phản ánh sự thay đổi đáng kể trong tư duy an ninh của Tel Aviv. Nhiều người Israel hiện cho rằng việc rút quân khỏi Lebanon năm 2000 và khỏi Gaza năm 2005 đã không mang lại sự an toàn như kỳ vọng, khi các đối thủ tiếp tục củng cố sức mạnh quân sự và phát triển hình thức tác chiến mới.
Nhà phân tích Herb Keinon của Jerusalem Post nhận định Beaufort giờ đây không còn bị coi là biểu tượng của một cuộc chiếm đóng vô nghĩa, mà là lời nhắc về sự thất vọng khi kỳ vọng rằng rút quân sẽ mang lại hòa bình đã không trở thành hiện thực.
Dù vậy, nhiều chuyên gia quân sự cảnh báo việc chiếm Beaufort khó có thể giúp Israel bảo vệ lực lượng trước những đòn tập kích dùng UAV cáp quang mà Hezbollah đang triển khai hiệu quả. Ngoài ra, Israel kiểm soát nhiều khu vực ở Lebanon cũng không đồng nghĩa làm Hezbollah suy yếu.
“Càng tiến sâu, chúng ta càng cần nhiều quân hơn, càng dễ bị tổn thương hơn và sẽ có nhiều thương vong hơn”, Eyal Ben-Reuven, tướng quân đội Israel về hưu, nhận định.
Những gì xảy ra trong quá khứ cho thấy Hezbollah có thể thích nghi nhanh với các hình thức chiến tranh bất đối xứng. Nhà văn Israel Haim Har-Zahav, từng đóng quân tại Lebanon trong thập niên 1990, cho rằng sự trở lại của Israel tại Beaufort dấy lên lo ngại về nguy cơ tái diễn một cuộc chiến tiêu hao kéo dài.
Theo ông Har-Zahav, cuộc hiện diện quân sự trước đây tại Lebanon cuối cùng đã trở thành “thảm họa chiến lược” đối với Israel.
Tướng Lebanon về hưu Hisham Jaber cho rằng mục tiêu của Israel không chỉ là đẩy lùi các mối đe dọa sâu hơn về phía bắc, mà còn gây sức ép để buộc chính quyền Lebanon phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán tương lai.
“Mỗi km giành được trên chiến trường nhiều khả năng sẽ trở thành quân bài mặc cả trên bàn đàm phán”, theo ông Jaber.
Hassan Fadlallah, một quan chức của Hezbollah, ngày 31/5 nói việc Israel chiếm giữ Beaufort cho thấy Lebanon sẽ không nhận được gì từ các cuộc đàm phán. Thay vào đó, Fadlallah cho rằng hình ảnh lá cờ Israel trên địa điểm này sẽ thúc đẩy người dân Lebanon phản đối sự chiếm đóng.
Nhiều nhà phân tích cho rằng Israel khó đạt giải pháp lâu dài nếu chỉ dựa vào sức mạnh quân sự. Các nỗ lực hòa đàm do Mỹ làm trung gian đến nay vẫn chưa mang lại đột phá. Trong khi đó, Hezbollah vẫn duy trì ảnh hưởng đáng kể tại Lebanon, còn chính phủ nước này chưa thể kiểm soát toàn bộ lãnh thổ.
“Không có một tiến trình ngoại giao thì sẽ không đạt được điều gì cả”, ông Ben-Reuven nói.
Số liệu được Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez công bố hôm nay, khi cập nhật thông tin liên quan trận động đất kép xảy ra trước đó một ngày. Khoảng 30 dư chấn đã được ghi nhận sau hai trận động đất, sân bay quốc tế gần thủ đô Caracas phải đóng cửa do bị hư hại nghiêm trọng và có nguy cơ ảnh hưởng đến nỗ lực cứu trợ.
Bà Rodriguez cho biết Mỹ và một số nước châu Âu đang triển khai lực lượng cứu hộ cứu nạn đến Venezuela. Các chuyên gia được Liên Hợp Quốc chứng nhận cũng lên đường tới quốc gia Nam Mỹ để hỗ trợ tìm kiếm những người sống sót.
Một số nước, trong đó có Việt Nam, Ấn Độ, Brazil, Trung Quốc và Iran, cũng đã đề nghị giúp đỡ.
Trận động đất mạnh 7,2 độ xảy ra cách thủ đô Caracas của Venezuela khoảng 160 km về phía tây lúc tối 24/6, với tâm chấn nằm ở độ sâu 22 km. Chưa đầy một phút sau, trận thứ hai mạnh 7,5 độ xảy ra cách đó vài km với tâm chấn ở độ sâu 10 km. Đây là trận động đất mạnh nhất ở Venezuela kể từ năm 1900.
Giới chức ban đầu thông báo ít nhất 32 người chết và hơn 700 người bị thương, song con số này chưa tính tới những nạn nhân tại bang duyên hải La Guaira, khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất.
"Chúng tôi không có gì cả, thậm chí không còn sức lực và can đảm để vào trong đó", Larry Rojas, cư dân 49 tuổi, nói bên ngoài một tòa nhà bị đổ sập ở thành phố ven biển Catia La Mar thuộc bang La Guaira. Gia đình Rojas đang mắc kẹt bên trong tòa nhà này.
Thành phố Catia La Mar đã bị mất điện sau động đất, nhiều cư dân phải ngủ ngoài đường hoặc tìm kiếm người thân xuyên đêm. Không ít khu dân cư tại La Guaira đã xuất hiện các vết nứt lớn và bị sập tường, trong khi hàng chục tòa nhà đã bị phá hủy.
"Có người còn sống trong đó và không có ai tới để cứu họ", một phụ nữ cho biết. Người này đang chờ tin về con gái bị chôn vùi trong đống đổ nát của một tòa nhà 12 tầng.
Bộ trưởng Nội vụ Venezuela Diosdado Cabello kêu gọi người dân rời khỏi nhà, thêm rằng nguồn cung khí đốt tới một số công trình đã bị cắt để phòng ngừa. "Có một số công trình bị hư hại và chúng tôi không muốn xảy ra bất kỳ tai nạn nào liên quan đến khí đốt", ông cho biết.
Động đất kép ở Venezuela còn gây ảnh hưởng tới thủ đô Bogota của Colombia, khiến còi báo động vang lên và một số cư dân phải sơ tán khỏi các tòa nhà.
Venezuela là quốc gia dễ hứng chịu động đất. Những trận động đất mạnh nhất được ghi nhận gần đây ở nước này xảy ra tại khu vực đông bắc vào năm 1997 và thủ đô Caracas hồi năm 1967, lần lượt khiến 73 người và 236 người thiệt mạng.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf hôm qua (5.5) viết trên mạng xã hội rằng an ninh vận chuyển hàng hải và năng lượng đã bị đe dọa do những hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 4 tuần của Mỹ và các đồng minh, theo Reuters. Đến chiều qua chưa có thông tin phản ứng từ Mỹ.
Ông Qalibaf có phát ngôn như trên sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 4.5 thông báo rằng trong ngày đầu tiên thực hiện "Dự án Tự do" nhằm hướng dẫn các tàu bị mắc kẹt rời khỏi eo biển Hormuz, những tàu khu trục Mỹ và 2 tàu thương mại mang cờ Mỹ đã đi qua eo biển này.
Tư lệnh CENTCOM Bradley Cooper tuyên bố những tên lửa hành trình của Iran nhắm vào tàu khu trục Mỹ và 2 tàu thương mại đã bị bắn hạ, theo CNN. Ông còn khẳng định trực thăng Mỹ đã đánh chìm 6 tàu nhỏ thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cố tấn công 2 tàu thương mại.
Trong khi đó, Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB dẫn lời một chỉ huy quân sự nước này cho hay không có tàu nào của IRGC bị trúng đạn, nhưng cuộc điều tra cho thấy lực lượng Mỹ đã tấn công 2 chiếc thuyền chở khách từ Oman đến Iran vào ngày 4.5, khiến 5 dân thường thiệt mạng. Ngoài ra, IRGC khẳng định không có tàu thương mại nào vượt qua eo biển Hormuz trong vài giờ trước đó.
Một số tàu thương mại ở vịnh Ba Tư đã báo cáo về các vụ nổ hoặc hỏa hoạn hôm 4.5, theo Reuters. Trong đó, giới chức Hàn Quốc thông báo một vụ nổ và hỏa hoạn đã xảy ra trên tàu do nước này điều hành ở eo biển Hormuz.
Trên mạng xã hội Truth Social ngày 4.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết rằng Iran đã "bắn vài phát súng" nhưng gây ra thiệt hại không đáng kể ở eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi Hàn Quốc tham gia Dự án Tự do. Nhà lãnh đạo Mỹ đã từ chối trả lời liệu thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có còn hiệu lực hay không sau khi hai bên nổ súng ở eo biển Hormuz, theo CNN. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với kênh Fox News trước đó, ông Trump cảnh báo với lực lượng Iran rằng họ sẽ bị xóa sổ nếu cố gắng nhắm mục tiêu vào các tàu Mỹ trong khu vực.
Cũng trong ngày 4.5, giới chức UAE khẳng định nước này đã bị một loạt tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran nhắm mục tiêu, theo AFP. Họ cáo buộc Iran phóng UAV vào một tàu chở dầu thuộc tập đoàn dầu khí nhà nước ADNOC của UAE, và cuộc tấn công nhắm vào một cơ sở năng lượng ở tiểu vương quốc Fujairah đã khiến 3 công dân Ấn Độ bị thương.
Chính quyền UAE gọi cuộc tấn công mới là "một sự leo thang nguy hiểm và một sự vi phạm không thể chấp nhận được". Đây là lần đầu tiên lãnh thổ UAE bị Iran tấn công kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực từ ngày 8.4, theo AFP.
Đài truyền hình nhà nước Iran dẫn lời giới chức quân đội nước này xác nhận họ tấn công UAE để đáp trả "sự phiêu lưu quân sự của Mỹ", theo Reuters. "Những gì đã xảy ra là sản phẩm của sự phiêu lưu quân sự của Mỹ nhằm tạo ra một lối đi cho các tàu thuyền ra khỏi eo biển Hormuz một cách bất hợp pháp", một vị quan chức quân sự Iran nhấn mạnh.
Ngoài ra, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 4.5 viết trên mạng xã hội X rằng những cuộc đụng độ mới cho thấy "không có giải pháp quân sự nào cho một cuộc khủng hoảng chính trị" và chỉ ra những nỗ lực hòa giải của Pakistan. "Mỹ nên cảnh giác với việc bị những kẻ có ý đồ xấu kéo trở lại vũng lầy. UAE cũng vậy. Dự án Tự do là dự án bế tắc", ông Araghchi viết.
Hãng AFP ngày 13.5 dẫn thông cáo của cảnh sát Cộng hòa Czech cho hay một tên trộm đã đánh cắp hộp sọ của thánh Zdislava xứ Lemberk tại một nhà thờ ở miền bắc nước này.
Thánh Zdislava xứ Lemberk (khoảng 1220-1252) là một nữ quý tộc nổi tiếng với những hành động nhân ái, được Giáo hoàng John Paul II phong thánh vào năm 1995.
Vụ trộm tại Nhà thờ thánh Lawrence và thánh Zdislava ở thị trấn Jablonne v Podjestedi phía bắc Cộng hòa Czech xảy ra sau 16 giờ GMT ngày 12.5 (23 giờ tại VN), theo phát ngôn viên cảnh sát Dagmar Sochorova.
"Một thủ phạm chưa rõ danh tính đã phá vỡ điện thờ để lấy hộp sọ và bỏ trốn khỏi hiện trường", theo bà Sochorova.
Cảnh sát đã công bố đoạn phim chất lượng thấp mô tả thủ phạm mặc dường như mặc đồ đen và đi giày trắng, đồng thời kêu gọi công chúng giúp đỡ tìm kiếm.
"Giá trị của hộp sọ bị đánh cắp hiện đang được đánh giá. Tuy nhiên, giá trị lịch sử của nó rõ ràng là không thể định lượng được", bà Sochorova nói thêm.
Tổng giám mục Prague Stanislav Pribyl cho biết tin tức này "thật kinh hoàng".
Hộp sọ được đặt trên bàn thờ trong một nhà nguyện nhỏ ở Jablonne, nơi thánh Zdislava sống và làm việc hơn 750 năm trước.
"Tôi không thể tin được rằng có người lại thực hiện một vụ trộm táo tợn giữa ban ngày để đánh cắp một thánh tích trong nhà thờ mà giá trị của nó trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử", Tổng giám mục Pribyl nói thêm.
