Sau giai đoạn khó khăn do nhu cầu xuống thấp, bán lẻ điện tử và điện máy tiêu dùng (ICT&CE) đang phục hồi. Trong quý đầu năm nay, doanh thu tăng hai con số trở thành điểm chung trong báo cáo kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp. Doanh thu Điện Máy Xanh (DMX), bao gồm chuỗi bán lẻ cùng tên và chuỗi bán lẻ điện thoại cùng các thiết bị điện tử Thế Giới Di Động, ghi nhận ở mức tăng trưởng 34% so với cùng kỳ năm trước. Doanh thu mảng ICT của FPT Retail (FRT) cũng tăng 31%.
Không chỉ nhóm bán lẻ, ngay cả doanh nghiệp chuyên phân phối như Digiworld (DGW) cũng có doanh thu tăng trưởng tới 54%. Trong đó, laptop và máy tính bảng đạt tốc độ 101,5%; thiết bị gia dụng tăng 80%; thiết bị văn phòng đạt hơn 92%.
try{try{for(const iframe of document.querySelectorAll(“iframe[data-src]”)){iframe.removeAttribute(“sandbox”);iframe.setAttribute(“src”,iframe.getAttribute(“data-src”));}}catch(e){}}catch(e){console.log(“error_replace_script”,e);}
Trong buổi hội thảo hôm 27/5, ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, Trưởng phòng Chiến lược đầu tư của SSI, cho rằng sự phục hồi của ngành bán lẻ và tiêu dùng thường có độ trễ. Sau giai đoạn tạo đáy khi đại dịch đi qua, nền kinh tế bước vào giai đoạn hồi phục trong hai năm qua. Đến những quý gần đây, kết quả kinh doanh của nhóm bán lẻ niêm yết mới cho thấy sự khởi sắc nổi bật.
Ông Đoàn Văn Hiểu Em, CEO Điện Máy Xanh, cũng cho rằng bán lẻ thường hồi phục chậm hơn so với một số lĩnh vực như sản xuất và bất động sản. Các ngành này phục hồi trước, giúp tạo việc làm và thu nhập, sau đó, người tiêu dùng mới tích lũy thu nhập để quay lại mua sắm.
Nhìn tổng quan hơn, theo báo cáo gần đây, Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) dự đoán quy mô thị trường tiếp tục mở rộng nhờ sức mua phục hồi, sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu và tốc độ đô thị hóa liên tục. Song song đó, trong cuộc họp nhà đầu tư quý đầu năm, ông Vũ Đăng Linh, Tổng giám đốc Thế Giới Di Động (MWG), nêu thêm động lực từ việc Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số giúp tạo niềm tin lớn cho thị trường tiêu dùng.
Ngoài ra, SHS đánh giá nhờ những nỗ lực trong việc “làm sạch” thị trường (kiểm soát hàng giả và thuế thương mại điện tử), ngành điện tử tiêu dùng năm 2026 dự kiến khởi sắc khi các thương hiệu chuyển hướng sang con đường nhập khẩu chính thống. Sự thay đổi này, cộng hưởng với nhu cầu thay thế sản phẩm theo chu kỳ, giúp các hộ gia đình dễ dàng sở hữu những thiết bị hiện đại, đa tính năng với mức giá hợp lý hơn trước.
Tuy nhiên, sự hồi phục của ngành không chỉ được chống lưng bởi các yếu tố bên ngoài. Tái cấu trúc, làm mới và nâng cao năng lực vận hành của chính doanh nghiệp đang trở thành đầu tàu quan trọng dìu dắt sức mua.
Chiếm khoảng 55% thị phần cả nước, Điện Máy Xanh từ năm 2024 đã tập trung vào chiến lược nâng cao hiệu quả tại từng cửa hàng, thay vì đua mở rộng điểm bán như trước đây. Doanh nghiệp này dồn lực tối ưu vận hành, nâng hiệu quả từng điểm bán, nhân sự và chi phí, theo cách nói của ông Hiểu Em là “xoay vào bên trong”.
Ông nêu ví dụ về cơ chế thu nhập của nhân viên. Trước đây, phần lớn lương và thu nhập của Điện Máy Xanh có tính chất cố định. Hiện nay, họ chọn gắn “túi tiền” của nhân viên với hiệu quả và năng suất bán hàng. Mô hình linh hoạt này cũng được áp dụng trong việc thuê mặt bằng. Doanh nghiệp này thương lượng với chủ nhà về việc trả phí thuê theo hướng chia sẻ hiệu quả kinh doanh.
“Doanh nghiệp có thể không mở thêm quá nhiều cửa hàng, nhưng nếu cải thiện hiệu quả vận hành, lợi nhuận vẫn có thể tăng nhanh hơn doanh thu”, CEO Điện Máy Xanh cho biết. Bằng chứng là dù đã đóng bớt 24 cửa hàng so với cùng kỳ năm 2025, hệ thống này vẫn đạt mức tăng trưởng doanh thu trên cùng cửa hàng (SSSG) lên tới 34% nhờ tối ưu hóa vận hành.
Tương tự, báo cáo của Yuanta Việt Nam cho biết FPT Retail cũng tiếp tục tái cấu trúc khi đóng thêm 2 điểm bán FPT Shop trong quý đầu năm để nâng cao hiệu quả tổng thể. Dẫu vậy, doanh thu mảng ICT vẫn đạt mức tăng 31%. Doanh thu bình quân tháng trên mỗi điểm bán cũng được cải thiện lên 2,6 tỷ đồng (so với mức 2,25 tỷ đồng trong năm 2025).
Trong chu kỳ tăng trưởng mới của ngành điện máy, sự phân hóa giữa các doanh nghiệp trở nên rõ rệt khi mỗi đơn vị tự chọn cho mình một “trụ cột” tăng trưởng riêng biệt.
Thế Giới Di Động và Điện Máy Xanh đang tham vọng xây dựng một hệ sinh thái trọn vòng đời sản phẩm. SHS phân tích rằng DMX không còn chỉ “bán hàng” mà đã mở rộng sang mảng dịch vụ lắp đặt, sửa chữa thông qua Thợ Điện Máy Xanh và các giải pháp tài chính tiêu dùng. Trong đó, chương trình trả chậm đang chiếm tới 38% doanh thu.
Trong khi đó, FPT Retail tiếp tục tối ưu hóa, song song với việc chuyển đổi các điểm bán từ thuần bán lẻ các sản phẩm kỹ thuật số sang kiêm luôn điện máy. Trong phiên họp thường niên hồi tháng 4, lãnh đạo doanh nghiệp nói họ có lợi thế về tính linh hoạt. Chuỗi tự định vị mình là điểm đến thay thế của khách hàng nên tập trung tối ưu trải nghiệm mua sắm.
FRT đang áp dụng mô hình kinh tế chia sẻ, xây ứng dụng để kết nối giữa thợ lắp đặt với khách hàng. Khi nhu cầu tăng đột biến vào những đợt bán hàng cao điểm, chuỗi vẫn có thể đảm bảo thời gian trong vòng 1-2 ngày. Họ tự tin vì cách làm tương tự từng giúp nhiều hãng gọi xe công nghệ vượt mặt các doanh nghiệp taxi truyền thống chỉ trong vài năm.
Ở mảng phân phối, Digiworld lại tập trung khai thác các mảng ngách còn nhiều dư địa. Theo báo cáo của Chứng khoán FPT (FPTS), DGW đang hưởng lợi lớn từ mảng thiết bị văn phòng (máy chủ, máy trạm) nhờ xu hướng đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI của các tập đoàn công nghệ lớn. Ngoài ra, việc đa dạng hóa sang thiết bị gia dụng với các nhãn hàng mới cũng giúp DGW đạt mức tăng trưởng tốt.
Nhìn chung, SHS dẫn lời lãnh đạo MWG chia sẻ thị trường bán lẻ điện thoại – điện máy tại Việt Nam vẫn duy trì tiềm năng tăng trưởng đáng kể trong những năm tới. Quy mô thị trường có thể đạt khoảng 15 tỷ USD vào năm 2030, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép khoảng 8,2% mỗi năm. Song, nhóm phân tích này cho rằng ngành bán lẻ Việt Nam, đặc biệt là phân khúc thiết bị điện tử – gia dụng, đang “vận động trong một môi trường vĩ mô đan xen giữa những thách thức mang tính chu kỳ và các cơ hội tăng trưởng mang tính cấu trúc”.
Theo Tổng giám đốc MWG, lạm phát quý đầu năm đã nhích lên mức 5,6% và dự kiến duy trì quanh mức 5% cho cả năm. Mặc dù GDP tăng trưởng tốt, lạm phát cao vẫn là rủi ro tiềm ẩn gây áp lực lên chi phí nguyên liệu đầu vào của nền kinh tế và trực tiếp ảnh hưởng đến tâm lý “thắt lưng buộc bụng” của người tiêu dùng.
Sự tăng giá của linh kiện, điển hình là RAM và chip cũng là một thách thức lớn và trực diện. Báo cáo từ FPTS và Chứng khoán DSC đều chỉ ra rằng các nhà sản xuất bộ nhớ lớn đang ưu tiên năng lực sản xuất cho các trung tâm dữ liệu AI, khiến nguồn cung cho đồ điện tử tiêu dùng bị cắt giảm. Hệ quả là giá RAM dự kiến tăng vọt (có thể tới 130%), đẩy giá bán laptop và điện thoại tăng 10-20%. Điều này có thể khiến người tiêu dùng trì hoãn việc nâng cấp thiết bị mới.
Sau giai đoạn tái cấu trúc để dứt điểm tình trạng "càng làm càng lỗ", hai chuỗi bán lẻ hiện đại lớn nhất cả nước là WinCommerce (đơn vị vận hành WinMart, WinMart+) và Bách Hóa Xanh bắt đầu quay lại chiến lược làm dày mạng lưới hoạt động. Công tác mở mới cửa hàng được thử nghiệm từ cuối năm 2024, sau đó vào guồng "cứ mở là có lãi" trong năm 2025 và chính thức tăng tốc trong năm nay.
Điểm chung lớn nhất trong chiến lược của cả WinCommerce và Bách Hóa Xanh hiện nay là ưu tiên hiệu quả hoạt động tại từng điểm bán. Thay vì chạy theo số lượng như giai đoạn trước, các cửa hàng mới mở đều bắt buộc đạt điểm hòa vốn hoặc có lợi nhuận trực tiếp nhanh chóng.
Theo báo cáo của công ty mẹ Tập đoàn Masan (MSN), WinCommerce đã ghi nhận lãi trong 7 quý liên tiếp tính đến quý I/2026. Trong khi đó, ban lãnh đạo Bách Hóa Xanh cũng khẳng định các cửa hàng mở mới trong quý đầu năm đều đạt lợi nhuận hoạt động (EBIT) dương tại cấp độ cửa hàng.
Song song đó, công thức của WinCommerce và Bách Hóa Xanh còn nằm ở việc đặt chân đến những địa phương mới. Cả hai chuỗi đều nhận định rằng thị trường tại các thành phố lớn đang dần không còn nhiều dư địa, trong khi khu vực nông thôn và các tỉnh miền Bắc, miền Trung vẫn còn dư địa rất lớn để chuyển đổi người tiêu dùng từ kênh truyền thống (chợ, tạp hóa) sang kênh hiện đại. Theo đánh giá của nhóm phân tích Chứng khoán NH Việt Nam (NHSV), sự dịch chuyển thị phần từ các cửa hàng truyền thống nhỏ lẻ là động lực tăng trưởng chính cho các mô hình chuỗi hiện đại.
WinCommerce đang cho thấy tốc độ mở rộng mạnh với kế hoạch khai trương khoảng 1.500 cửa hàng mới trong năm 2026, hướng tới mục tiêu đạt 6.100 điểm bán vào cuối năm. Tính riêng 4 tháng đầu năm, chuỗi này đã đưa vào hoạt động thêm 348 cửa hàng mới.
Điểm khác biệt rõ nét nhất của WinCommerce là chiến lược "đánh chiếm" khu vực nông thôn. Trong quý đầu năm, có đến 87% số cửa hàng mở mới là mô hình WinMart+ nông thôn. Số liệu từ báo cáo của SHS Research chỉ ra doanh thu từ hệ thống WinMart+ nông thôn tăng trưởng mạnh nhất toàn hệ thống với mức 59% so với cùng kỳ, vượt xa các mô hình Win thành thị (16%) hay WinMart (18%). Bên cạnh đó, WinCommerce còn đang nghiên cứu mô hình cửa hàng dành riêng cho vùng sâu, vùng xa và dự kiến thử nghiệm mô hình cửa hàng tiện lợi (CVS) vào cuối năm 2026.
Để quản lý mạng lưới khổng lồ này, chuỗi đang đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ. Theo báo cáo từ Chứng khoán MB (MBS), WinCommerce đã tự động hóa việc đặt hàng cho khoảng 74% lượng hàng hóa và mục tiêu nâng lên 90% vào tháng 9/2026, giúp giảm 15% khối lượng công việc và tiết kiệm chi phí vận hành khoảng 300 tỷ đồng.
Khác với lối đánh phủ khắp của đối thủ, Bách Hóa Xanh đang dồn lực cho việc mở rộng ra miền Bắc và miền Trung. Trong kế hoạch mở mới 1.000 cửa hàng năm 2026, chuỗi này dự kiến mở 50% số lượng tại miền Nam và 50% tại hai miền còn lại. Gần đây, họ đã khai trương cửa hàng đầu tiên tại Hà Nội, đánh dấu bước ngoặt trong nỗ lực chiếm lĩnh thị trường phía Bắc.
Tại miền Bắc, Bách Hóa Xanh áp dụng mô hình cửa hàng vừa và nhỏ để tối ưu hóa chi phí đầu tư (CapEx). Ban lãnh đạo chuỗi này cho biết diện tích nhỏ hơn nhưng sức mua tại miền Bắc hiện được đánh giá tốt, thậm chí vượt trội hơn so với miền Trung. Ban lãnh đạo kỳ vọng hiệu quả các cửa hàng miền Bắc cũng sẽ tương đương với hai miền còn lại.
Chiến lược mở rộng của Bách Hóa Xanh không chỉ nhằm gia tăng doanh thu mà còn là bước đệm quan trọng cho kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào năm 2028. Theo báo cáo của NHSV, Bách Hóa Xanh hiện vẫn là "át chủ bài" và là động lực tăng trưởng chính của công ty mẹ Thế Giới Di Động (MWG) nhờ khả năng tận dụng xu hướng tiêu dùng thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh tại các chuỗi hiện đại.
Trong dài hạn, WinCommerce đặt ra mục tiêu lên tới 13.000 cửa hàng cho mạng lưới bán lẻ hiện đại của mình đến năm 2030, với doanh thu dự kiến đạt 120.000 tỷ đồng. Doanh nghiệp này tin rằng xu hướng dịch chuyển từ chợ truyền thống sang siêu thị mini tại nông thôn sẽ diễn ra nhanh chóng, từ đó hỗ trợ kế hoạch chiếm lĩnh thị trường này của họ.
Về phía Bách Hóa Xanh, trọng tâm trong những năm tới vẫn là tăng trưởng lợi nhuận tuyệt đối và nâng cao trải nghiệm khách hàng thay vì chỉ tập trung vào biên lợi nhuận gộp. Chuỗi này kỳ vọng sau khi các cửa hàng miền Bắc và miền Trung đi vào giai đoạn "trưởng thành", doanh thu mỗi điểm bán sẽ đạt mức tương đương với khu vực miền Nam hiện tại.
Bộ Công Thương đang nghiên cứu áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt theo ba khung giờ: cao điểm, bình thường và thấp điểm, khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Đây là bước mở rộng của cơ chế giá theo thời gian sử dụng trong ngày (TOU), vốn được áp dụng nhiều năm với nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh.
Khác với biểu giá bậc thang hiện nay, TOU không phụ thuộc chủ yếu vào tổng sản lượng điện tiêu thụ trong tháng mà còn tính đến thời điểm sử dụng. Thông thường, điện dùng vào giờ thấp điểm có thể rẻ hơn, còn vào cao điểm đắt hơn. Như vậy, hai hộ cùng tiêu thụ 500 kWh mỗi tháng nhưng sử dụng vào thời điểm khác nhau có thể trả hóa đơn khác nhau.
Theo TS Nguyễn Huy Hoạch, chi phí để cung cấp 1 kWh điện không còn giống nhau ở mọi thời điểm trong ngày. Vào giờ thấp điểm hoặc khi nguồn năng lượng tái tạo dồi dào, chi phí huy động nguồn điện thường thấp hơn. Ngược lại, trong các khung giờ nhu cầu tăng cao, đặc biệt vào buổi tối những ngày nắng nóng, hệ thống phải huy động thêm các nguồn điện có giá thành cao hơn.
"TOU phản ánh tốt hơn chi phí cung cấp điện theo từng thời điểm trong ngày", ông Hoạch đánh giá.
Song chuyên gia cho rằng việc điều chỉnh không đơn thuần là thay đổi cách tính tiền mà hướng tới vận hành hệ thống điện.
Trước đây, các chương trình điều chỉnh nhu cầu sử dụng điện chủ yếu hướng tới doanh nghiệp sản xuất - nhóm tiêu thụ điện lớn nhất trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, nhóm khách hàng sinh hoạt trở thành nhân tố có ảnh hưởng lớn tới toàn hệ thống.
Nguyên nhân do sự phát triển của năng lượng mặt trời khiến nguồn điện dồi dào vào giữa trưa, trong khi nhu cầu sử dụng của các hộ gia đình lại tăng mạnh vào cuối buổi chiều và buổi tối - thời điểm các nguồn năng lượng tái tạo suy giảm.
"Kết quả là đỉnh phụ tải của hệ thống ngày càng dịch chuyển sang khung giờ từ khoảng 17h30 đến 22h30", ông Hoạch nói. Đây cũng là lúc hàng triệu gia đình đồng thời bật điều hòa, nấu ăn, tắm nước nóng, sử dụng tivi và nhiều thiết bị điện khác.
Thực tế, những ngày nắng nóng cuối tháng 6 vừa qua, công suất tiêu thụ điện lớn nhất của hệ thống quốc gia liên tục xuất hiện trong khung 20-22h thay vì buổi trưa như nhiều năm trước. Điều này buộc hệ thống phải huy động thêm các nguồn điện có chi phí cao để đáp ứng nhu cầu chỉ trong vài giờ.
Theo chuyên gia năng lượng Đào Nhật Đình, mục tiêu lớn nhất của việc áp dụng TOU là điều chỉnh nhu cầu sử dụng điện vào đúng những khung giờ hệ thống chịu áp lực lớn nhất. Hiện nay ngoài đỉnh tiêu thụ vào buổi chiều, miền Bắc còn xuất hiện thêm đỉnh vào khoảng 21h. Đây là thời điểm không còn điện mặt trời nên chi phí cung ứng điện rất cao.
"Giá điện theo giờ là công cụ để khuyến khích người dân chuyển một phần nhu cầu sử dụng điện sang thời điểm giá rẻ hơn, qua đó giảm áp lực cho hệ thống", ông Đình nói.
Chuyên gia Nguyễn Huy Hoạch ước tính nếu hàng triệu hộ gia đình cùng dịch chuyển một phần nhu cầu sử dụng điện ra khỏi giờ cao điểm, tổng công suất lớn nhất của hệ thống có thể giảm hàng nghìn MW. Mức này tương đương xây mới một hoặc nhiều nhà máy điện quy mô lớn nhưng với chi phí thấp hơn nhiều. Qua đó, hệ thống sẽ giảm nhu cầu đầu tư thêm nguồn điện và lưới điện chỉ để phục vụ giờ cao điểm mỗi ngày. Lợi ích này về lâu dài sẽ góp phần giảm chi phí cung cấp điện cho toàn xã hội.
Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh, vai trò này càng trở nên quan trọng. Theo tính toán, mỗi năm hệ thống điện Việt Nam cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất nguồn mới để đáp ứng tăng trưởng nhu cầu. Trong khi đó, để xây dựng một dự án điện khí LNG hoặc điện gió ngoài khơi quy mô khoảng 1.000 MW thường mất ít nhất 3-4 năm chuẩn bị và thi công.
Để triển khai mô hình này, giới chuyên môn cho rằng ngành điện cần đầu tư đồng bộ cả hạ tầng kỹ thuật và công nghệ. Theo chuyên gia Đào Nhật Đình, Việt Nam hiện cơ bản đã đáp ứng điều kiện kỹ thuật để triển khai cơ chế này khi hơn 90% khách hàng đã sử dụng công tơ điện tử. Vấn đề còn lại chủ yếu là hoàn thiện hệ thống phần mềm và cách thức vận hành.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở khả năng thay đổi hành vi của người sử dụng điện.
Ông Đình cho rằng chưa đến một nửa số hộ gia đình thực sự có điều kiện dịch chuyển thời gian sử dụng điện. Phần lớn người lao động chỉ trở về nhà sau 18h, trong khi khoảng thời gian từ 19-22h - giờ cao điểm của hệ thống - lại là lúc nấu ăn, tắm giặt, sử dụng điều hòa và các thiết bị sinh hoạt khác. Vì vậy, nhiều hộ gia đình gần như không có cơ hội chuyển việc sử dụng điện sang khung giờ thấp điểm.
Do vậy, chuyên gia nhìn nhận việc thay đổi hành vi sẽ hiệu quả hơn với các thiết bị tiêu thụ điện lớn thay vì thiết bị dùng ít năng lượng. Chẳng hạn, người dân có thể hẹn giờ bình nước nóng, làm mát nhà trước khi về hoặc chuyển thời gian sạc ôtô điện, xe máy điện sang ban đêm.
Về lộ trình, ông đề xuất trước mắt nên áp dụng tại các đô thị lớn - nơi đã phổ biến công tơ điện tử và có hạ tầng kỹ thuật phù hợp. Đồng thời, ngành điện cần minh bạch dữ liệu, cho phép khách hàng theo dõi lượng điện tiêu thụ theo từng giờ thay vì chỉ xem tổng sản lượng theo ngày như hiện nay, từ đó chủ động điều chỉnh thói quen sử dụng.
Ông cũng cho rằng giá điện theo thời gian chỉ là một trong nhiều công cụ quản lý nhu cầu điện, cần được triển khai đồng bộ với các cơ chế khác. Trong dài hạn, khi thị trường bán lẻ điện cạnh tranh được hình thành, có thể nghiên cứu cho phép khách hàng tự lựa chọn giữa nhiều phương án tính giá như giá điện đồng nhất, biểu giá bậc thang hoặc giá điện theo thời gian sử dụng, tùy nhu cầu và khả năng tối ưu chi phí của từng hộ.
Dây tiêu, cây tiêu thường chỉ to cỡ ngón tay, nhưng ở đây có nhiều gốc (choái) tiêu thân to. Đó là giống tiêu bản địa, được gọi là hồ tiêu Tiên Phước.
Ở Tiên Phước, tiêu được trồng từ rất lâu. Ngày nay nhiều người dân vẫn còn bảo tồn nhiều cây tiêu gốc hàng chục năm tuổi, gốc thân to, xum xuê.
Vườn tiêu của ông Nguyễn Văn Quá (59 tuổi, thôn 5, xã Lãnh Ngọc, trước đây thuộc xã Tiên Hiệp, huyện Tiên Phước) với gần trăm gốc, trong đó hàng chục cây được trồng từ năm 1986, đến nay tròn 40 năm.
Đây là một trong số những vườn hồ tiêu còn giữ được những gốc tiêu "khủng".
"Gia sản của gia đình, những gốc tiêu được trồng từ khi tui còn thanh niên, nay tui cũng ngót nghét tuổi lục tuần", ông Quá tâm sự.
Ông chỉ một cây tiêu với rất nhiều dây thân bám quanh cây lật mất (cây lồng mức). Thân mẹ to bằng cổ tay người lớn, những thân con to hơn ngón chân cái bám quanh, lá xanh um, xum xuê chùm trái mọc chi chít từ dưới gốc lên đến ngọn.
Theo ông, người dân hay trồng cây tiêu bám trên thân các loại cây như sữa, lật mất, ươi…
Ông cho biết hằng năm vào vụ, mỗi choái tiêu của gia đình thu hoạch hơn 0,5kg hạt khô. Mỗi năm vườn tiêu thu hơn nửa tạ, giá bán ổn định từ 450.000 - 500.000 đồng/kg khô, vừa qua giá cao kỷ lục lên đến 600.000 đồng/kg.
"Hiện nay đầu ra cây tiêu tốt, mỗi vụ gia đình kiếm được vài chục triệu đồng, trang trải chi phí sinh hoạt", ông Quá kể.
Theo ông, hiện nay trồng tiêu có hiệu quả kinh tế, ít tốn công chăm, chỉ tưới nước, bón phân. Ở Tiên Phước có nhiều vườn tiêu với những gốc tiêu thuộc hàng to, loại ít nhất hơn chục năm, nhiều vài chục năm.
Vùng trồng tiêu Tiên Phước địa hình gò đồi dạng bát úp hoặc lượn sóng phân bổ rải rác trên các độ cao dao động từ 100-180 m so với mực nước biển, độ dốc trung bình từ 10-30 độ.
Mùa thu hoạch tiêu bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 7, khi tiết trời có số giờ nắng cao nhất, độ ẩm không khí thấp nhất. Thu hoạch được chia nhiều lần hái, mỗi lần cách nhau khoảng 1-2 tuần.
Trước đó Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã ban hành quyết định cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm hạt tiêu Tiên Phước.
Theo văn bằng bảo hộ, UBND xã Tiên Phước là tổ chức đại diện các xã được giao quản lý chỉ dẫn địa lý "Tiên Phước" cho sản phẩm hạt tiêu với khu vực địa lý được bảo hộ thuộc các xã Tiên Phước, Lãnh Ngọc, Thạnh Bình và Sơn Cẩm Hà.
Từ lâu hạt tiêu Tiên Phước nổi tiếng với hương thơm đậm, vị cay nồng đặc trưng và chất lượng cao. Theo hồ sơ mô tả chỉ dẫn địa lý, sản phẩm gồm ba dạng chính là tiêu xanh, tiêu đen và tiêu trắng.
Trong đó tiêu đen có hàm lượng piperin 6,82 - 7,17% và hàm lượng tinh dầu bay hơi từ 2,47 - 2,67%, tiêu trắng có hàm lượng piperin đạt 7,32 - 7,44%, tạo nên vị cay nồng đặc trưng khó nhầm lẫn với các vùng tiêu khác.
Các nhà khoa học xác định chất lượng đặc thù của tiêu Tiên Phước là kết quả của sự kết hợp đặc biệt giữa điều kiện tự nhiên đặc hữu và tập quán canh tác truyền thống của người dân.
Tiêu được trồng trên vùng gò đồi, nhiều sỏi sạn, khí hậu có biên độ nhiệt ngày đêm lớn cùng số giờ nắng cao giúp cây tiêu tích lũy hàm lượng tinh dầu, piperin cao hơn.
Bên cạnh yếu tố tự nhiên, người dân duy trì phương thức canh tác truyền thống như sử dụng choái sống, bố trí hàng tiêu theo hướng Đông - Tây, ưu tiên sử dụng phân chuồng, phân hữu cơ, phân vi sinh.
Hạt tiêu Tiên Phước còn mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa. Từ đầu thế kỷ 17, hồ tiêu đã là một trong những mặt hàng giao thương quan trọng của vùng Đàng Trong thông qua thương cảng Hội An.
Nhiều tài liệu lịch sử của các học giả trong, ngoài nước đều ghi nhận hồ tiêu Tiên Phước là sản vật quý, có danh tiếng từ sớm.
Việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý "Tiên Phước" đối với sản phẩm hạt tiêu có ý nghĩa quan trọng trong xác lập cơ sở pháp lý nhằm bảo vệ danh tiếng, chất lượng, nguồn gốc sản phẩm. Tạo điều kiện để tổ chức quản lý, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển thị trường.
Ông Nguyễn Hùng Anh, Chủ tịch UBND xã Tiên Phước, cho biết việc sản phẩm hạt tiêu Tiên Phước được cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý mở ra cơ hội lớn để nâng cao giá trị thương hiệu, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp, nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân.
