Sáng nay (2.6), học sinh TP.HCM hoàn thành xong bài toán thi lớp 10. Tại điểm thi Trường THCS Đồng Khởi, đường Thạch Lam, phường Phú Thạnh, TP.HCM, học sinh ra về với nhiều gương mặt hớn hở.
“Đề rất dễ. Em chưa làm được ý c bài 7, còn lại các bài khác không khó. Em thấy với đề này, điểm 8-9 sẽ không phải khó với các thí sinh nếu học hành chăm chỉ”, thí sinh Nhật Hào nói với PV Báo Thanh Niên.
Nữ sinh Ngọc Hân, Trường THCS Hùng Vương, phường Phú Thạnh, cũng nói “Dề dễ lắm luôn. Với những bài đã hoàn thành, em có thể chắc chắn là ra được đáp án đúng. Còn lại ý c bài 7 khó nhất, bài 6 cũng cần nhiều thời gian phân tích, nên em chưa làm ra được 2 phần này. Nhiều bạn cũng gặp khó nhất 2 phần này, còn lại đề không khó. Đề này không khó để đạt được điểm 8”.
“Có một bài trong đề thi là em thấy khó thiệt, mất lâu một xíu thời gian để làm ra. Với đề thi toán năm nay, em làm còn dư khoảng 30 phút”, thí sinh Minh Đăng, học sinh Trường THCS Đồng Khởi, phường Phú Thạnh, TP.HCM nói. Đây cũng là thí sinh đã giải quyết hết đề toán, cả ý c của bài 7 và bài số 6 – phần mà nhiều học sinh chưa làm xong.
Minh Đăng cho biết cảm xúc: “Em thấy đề thi toán lớp 10 TP.HCM năm nay dễ một cách ngạc nhiên luôn. Em cũng không biết vì sao lại thần kỳ như vậy, đề của Sở GD-ĐT ra không khó khăn gì, thầy cô ôn như nào cho mình thì thi như thế luôn. Thậm chí em hơi sốc một xíu, là đề không có câu nào quá bất ngờ với thí sinh”.
Thí sinh Phạm Nhã Khang và Thục Mi, học sinh lớp 9 Trường THCS Đồng Khởi, phường Phú Thạnh, nhận định, đề thi chính thức môn toán vào lớp 10 của TP.HCM dễ hơn đề minh họa, nhưng cũng sẽ có những bạn ỷ y là đọc đề thấy dễ, rồi không cẩn thận khi làm bài.
“Cá nhân em thấy đề này vừa sức, phân loại được học sinh, chia thành các mức nhận biết, tư duy, bạn nào xuất sắc có thể làm trọn vẹn đề thi để đạt 9,5 – 10 điểm. Trong đề năm nay còn một số bài để phân loại học sinh như bài số 6 và ý c bài 7. Cá nhân em vẫn chưa hoàn thành xong 2 phần này”, Nhã Khang cho hay.
Nhận xét về đề toán thi vào lớp 10 năm nay của TP.HCM, cô Trần Thị Linh, bộ phận chuyên môn, Gia sư eTeacher cho biết: “Đề toán dễ thở, nếu học sinh có kế hoạch ôn tập và kết hợp luyện tập. Song, các em cần lưu ý các lỗi nhỏ dễ mất điểm và làm bài thi thật cẩn thận”.
Cô Linh cho biết cấu trúc của đề thi toán vào lớp 10 năm nay ra giống với đề minh họa của Sở GD-ĐT TP.HCM. Từ bài 1 tới bài 5 thể hiện đúng tinh thần với những dạng toán quen thuộc, các bạn học sinh đã được học và rèn luyện khá nhiều.
“Với bài 1, bài 2, các bạn sẽ cần cố gắng để làm chắc chắn và tính toán cẩn thận thì các bạn có thể đạt đủ kết quả. Ở bài 3, đề minh họa có cho biểu đồ dưới dạng đoạn thẳng thì ở đây đề cho dạng biểu đồ cột, các bạn cần đọc kỹ dữ liệu và cũng không có quá đánh đố học sinh. Với dạng bài 4 về dạng viết biểu thức, đề không có quá nhiều thông tin để làm khó học sinh. Tuy nhiên các bạn học sinh sẽ cần phải đọc kỹ đề để tính diện tích một phần nhỏ chứ không phải tính phần diện tích còn lại. Với bài 5 đề cũng không có quá đánh đố và thách thức học sinh nhiều, đề có cho sẵn công thức, học sinh sẽ cần kỹ lưỡng trong phần tính và ở mỗi câu sẽ có yêu cầu về phần làm tròn khác nhau. Ở phần này nhiều khi các bạn không cẩn thận các bạn sẽ bỏ qua những yếu tố nhỏ dễ mất điểm số”, cô Linh nói.
Với bài 6 đề toán thi lớp 10 TP.HCM, nhiều học sinh chưa làm được, cô Linh cho biết bài này có dạng tương tự với đề minh họa của Sở GD-ĐT, tuy nhiên khi làm bài cũng cần nhiều thời gian để tư duy. Với hình học bài 7, theo cô Linh, đề cho các thông tin hình học ngắn gọn, không gây nhiều khó khăn cho học sinh khi vẽ hình, ý 7a, 7 b các bạn học sinh cũng được luyện tập khá nhiều trong quá trình ôn tập.
Hà Nội hiện có hơn 10 trường phổ thông liên cấp có vốn ngoại, dạy chương trình nước ngoài bằng tiếng Anh, nên thường được gọi là "trường quốc tế".
Giữa tháng 5, hầu hết trường đã công bố học phí năm học 2026-2027 (gồm 10 tháng), trong khoảng từ 100 triệu tới hơn một tỷ đồng, phổ biến ở mức 300-600 triệu và tăng dần từ mầm non tới trung học.
Trường Quốc tế Liên Hợp Quốc - Hà Nội (UNIS Hà Nội) có học phí cao nhất, với 1,05 tỷ đồng (gần 40.000 USD), áp dụng với học sinh lớp 11-12. Tùy bậc, mức thu tăng từ vài chục tới hơn 100 triệu đồng so với năm ngoái.
Dwight Hà Nội tương tự, thu hơn một tỷ đồng với hai khối cuối cấp trung học (lớp 9, 12). Còn lại, học phí bậc tiểu học là hơn 825 triệu, mầm non từ 360 triệu đồng trở lên.
Cả hai trường hiện đều dạy chương trình tú tài quốc tế IB.
Thấp hơn một chút là Brighton College với 997,9 triệu đồng cho chương trình IBDP. Tuy nhiên, ở bậc mầm non, trường này dẫn đầu với học phí lên tới gần 736 triệu đồng một năm.
True North là trường duy nhất dạy chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, với học phí 200-290 triệu đồng. Trong khi đó, mức thu ở hệ quốc tế là 500-650 triệu.
Thấp nhất là trường Quốc tế Nhật Bản, thu lần lượt 100, 105 và 115 triệu đồng cho ba bậc tiểu học, THCS và THPT.
Học phí năm học 2026-2027 của 11 trường quốc tế (đơn vị triệu đồng/năm; một số trường thu theo USD, đã được quy đổi theo tỷ giá ngày 14/5 và làm tròn)
Thông thường, các trường có chính sách miễn, giảm cho phụ huynh đóng cả năm, là học sinh cũ hay có 2-3 con cùng theo học. Mức giảm phổ biến trong khoảng 1-10% học phí. Ngược lại, nếu chọn nộp theo kỳ hay quý, tổng học phí có thể tăng với tỷ lệ tương tự.
Ngoài học phí, nhiều trường quy định riêng tiền cọc, phí ghi danh hay phí tuyển sinh. Khoản này phổ biến 20-50 triệu đồng, riêng Dwight và BVIS hơn 100 triệu.
Các khoản kể trên chưa gồm tiền ăn, cơ sở vật chất, xe bus đưa đón. Tùy trường, mức thu khoảng 10-40 triệu đồng mỗi mục.
Theo đó, trong kế hoạch tuyển sinh đầu cấp của phường Xóm Chiếu, TP.HCM, nêu rõ hiện có 5 trường mầm non công lập, 2 trường mầm non tư thục, 2 nhóm, lớp độc lập tư thục, 6 trường tiểu học công lập, 2 trường tiểu học tư thục, 3 trường THCS công lập. Các trường học trên địa bàn phường Xóm Chiếu trong năm học 2026-2027 đủ khả năng tiếp nhận 100% trẻ trong độ tuổi và thực hiện được 100% lớp học 2 buổi/ngày.
Phụ huynh thực hiện đăng ký tuyển sinh hoàn toàn bằng hình thức trực tuyến tại địa chỉ duy nhất là trang tuyển sinh của Thành phố (https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn). Sử dụng mã định danh cá nhân của học sinh làm chìa khóa truy cập, đảm bảo dữ liệu phục vụ xét tuyển được trích xuất chính xác 100% từ hệ thống cơ sở dữ liệu ngành giáo dục thành phố.
Việc phân bổ chỗ học được xây dựng linh hoạt dựa trên sự phối hợp giữa Sở GD-ĐT và UBND phường, căn cứ vào 3 yếu tố: mạng lưới trường lớp tại địa phương và vùng giáp ranh, quy mô trẻ trong độ tuổi và khoảng cách thực tế. Đặc biệt, hệ thống bản đồ số được ứng dụng để xác định chính xác quãng đường từ nơi cư trú đến trường học, nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học sinh được học gần nhà. Đối với các khu vực giáp ranh, phường sẽ phối hợp chặt chẽ để điều tiết phương án tuyển sinh phù hợp theo hướng dẫn của Sở.
Đối tượng và thứ tự xét tuyển ưu tiên:
Hội đồng tuyển sinh của P.Xóm Chiếu sẽ xét tuyển lớp 6 trường này dựa trên kết quả học tập và các giấy tờ liên quan của học sinh (các loại giấy khen, các thành tích học sinh đạt được).
Chỉ tiêu xét tuyển:
Điều kiện nộp hồ sơ xét tuyển:
Tiêu chí xét tuyển:
Điểm xét tuyển là tổng điểm kiểm tra định kỳ cuối năm lớp 5 của 2 môn tiếng Việt và toán + điểm khuyến khích.
Điểm khuyến khích là điểm cộng dựa trên thành tích cá nhân mỗi học sinh đạt được như sau: Học bạ lớp 3 và lớp 4 cuối mỗi năm học đạt danh hiệu học sinh xuất sắc được tính 1 điểm; Đạt giải khuyến khích trở lên ở các cuộc thi từ cấp thành phố trở lên thuộc các lĩnh vực: thể dục - thể thao, âm nhạc, mỹ thuật, văn học, toán, tin học, tiếng Anh, khoa học…. trong bậc học tiểu học. (Giải nhất: 2 điểm; Giải nhì: 1,5 điểm; Giải ba: 1 điểm; Giải khuyến khích: 0,5 điểm).
Lưu ý: Thành tích tất cả các cuộc thi đều phải do Bộ hoặc Sở GD-ĐT TP.HCM phối hợp với các đơn vị trong và ngoài nước tổ chức và có giấy chứng nhận (hoặc các tài liệu minh chứng thành tích) của Bộ hoặc Sở.
Đối với các môn thể thao thi đấu đồng đội, chỉ xét thành tích huy chương vàng cấp thành phố trở lên (1,0 điểm)
Trường hợp học sinh đạt nhiều giải thưởng, giấy khen, giấy chứng nhận cùng một lĩnh vực, nhà trường chỉ xét 1 thành tích cao nhất.
Căn cứ vào tổng điểm xét tuyển theo tiêu chí nêu trên, Hội đồng tuyển sinh của trường sẽ chọn từ cao xuống thấp cho đến khi đủ chỉ tiêu. Trường hợp những học sinh có tổng điểm xét tuyển bằng nhau và vượt quá chỉ tiêu, Hội đồng sẽ căn cứ thứ tự ưu tiên sau:
Thời gian tuyển sinh:
Từ ngày 27.5 đến 17 giờ ngày 7.6: Đăng ký tuyển sinh được thực hiện trực tuyến tại địa chỉ https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn.
Từ ngày 8.6 đến 17 giờ ngày 15.6: Thực hiện xét tuyển và công bố kết quả tuyển sinh.
Từ ngày 16 đến ngày 23.6: Trường tổ chức tiếp nhận hồ sơ nhập học và hướng dẫn phụ huynh xác nhận trực tuyến tại trang tuyển sinh thành phố.
Sự lặp lại này không phải ngẫu nhiên. Nó là sản phẩm của một mô hình quản lý đã định hình từ lâu, nơi pháp luật được ban hành đầy đủ trên giấy nhưng không được vận hành đến tận điểm phát sinh rủi ro. Vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta thiếu phản ứng. Vấn đề nằm ở chỗ toàn bộ mô hình quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) bữa ăn bán trú ở VN đang được thiết kế để phản ứng chứ không phải để phòng ngừa.
Nhìn từ góc độ pháp lý, khung quy định hiện hành thoạt nhìn có vẻ chặt chẽ. Luật ATTP 2010 dành riêng các điều 28, 29, 30 quy định điều kiện bảo đảm an toàn đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống bao gồm bếp ăn tập thể, từ bố trí mặt bằng chống nhiễm chéo, dụng cụ chế biến đến nguyên liệu rõ nguồn gốc và lưu mẫu thức ăn. Điều 54 đặt ra nghĩa vụ truy xuất nguồn gốc khi cần. Bộ luật Hình sự năm 2015 tại điều 317 hình sự hóa hành vi cung cấp thực phẩm không bảo đảm quy chuẩn gây ngộ độc nghiêm trọng, với khung hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù.
Nghị định 15/2018/NĐ-CP cụ thể hóa điều kiện cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện. Chỉ thị 38/CT-TTg ngày 11.10.2024 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm. Mới đây, Bộ Y tế ban hành Công văn 2236/BYT-ATTP ngày 1.4.2026 yêu cầu siết chặt kiểm tra bếp ăn tập thể trường học.
Như vậy, nhìn thì thấy rõ khung pháp lý đầy đủ, vậy khoảng trống nằm ở đâu?
Khoảng trống thứ nhất nằm trong chính cấu trúc của hệ thống. Việc cấp phép cho doanh nghiệp cung cấp suất ăn được thực hiện một lần trong khi rủi ro vi sinh phát sinh hằng ngày. Một cơ sở có thể đạt chuẩn vào ngày được cấp giấy chứng nhận nhưng quy trình bảo quản, vận chuyển, phân chia khẩu phần lại có thể xuống cấp chỉ sau vài tháng mà không ai biết. Hậu kiểm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP về nguyên tắc là công cụ để bù đắp cho khoảng trống này. Tuy nhiên, trên thực tế hậu kiểm thường mang tính định kỳ, có thông báo trước và tập trung vào hồ sơ giấy tờ hơn là quy trình thực tế. Kiểm tra một bếp ăn vào lúc nhân viên đã chuẩn bị sẵn tâm thế đón đoàn không cho phép phát hiện được những thói quen tệ hại diễn ra trong 364 ngày còn lại của năm.
Khoảng trống thứ hai mang tính thể chế. Quản lý ATTP trường học ở VN đang bị phân mảnh giữa nhiều đầu mối. Sở Y tế hoặc Sở ATTP chịu trách nhiệm về chuyên môn vệ sinh thực phẩm. Sở GD-ĐT quản lý hoạt động của nhà trường. Chính quyền địa phương cấp xã, phường có vai trò giám sát trên địa bàn. Hiệu trưởng nhà trường, theo khoản 7 điều 28 luật ATTP, là người đứng đầu đơn vị có bếp ăn tập thể nên phải chịu trách nhiệm chính. Và cuối cùng là doanh nghiệp cung cấp suất ăn, chủ thể trực tiếp sản xuất ra rủi ro.
5 chủ thể, mỗi chủ thể giữ một mảnh trách nhiệm và khi sự cố xảy ra mảng trách nhiệm nào cũng có thể được giải thích là trách nhiệm của người khác. Đây là mô hình mà các nhà phân tích thể chế gọi là trách nhiệm khuếch tán, nơi không ai phải gánh vác cụ thể vì ai cũng có thể chỉ tay sang bên cạnh.
Khoảng trống thứ ba là sự thiếu vắng minh bạch chủ động. Phụ huynh đóng tiền ăn cho con mỗi tháng nhưng không có quyền tiếp cận thông tin về đơn vị cung cấp suất ăn theo cách hệ thống. Họ không biết doanh nghiệp đó đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính bao nhiêu lần? Kết quả các đợt hậu kiểm gần nhất ra sao? Có vướng vào sự cố tại trường nào khác hay không?
Trong khi đó, ở nhiều nước trên thế giới có hệ thống ATTP hiệu quả, kết quả thanh tra vệ sinh được công khai bắt buộc, thậm chí dán ngay tại cửa cơ sở dưới dạng xếp hạng để người tiêu dùng nhìn thấy. Nguyên tắc rất đơn giản. Khi thông tin về chất lượng được công khai thì doanh nghiệp tự có động lực kinh tế để cải thiện vì khách hàng có thể chọn hoặc không chọn họ. Khi thông tin bị che giấu, không có cơ chế thị trường nào hoạt động và mọi gánh nặng giám sát đổ dồn lên cơ quan nhà nước vốn đã quá tải.
Khoảng trống thứ tư và có lẽ là gốc rễ, nằm ở cách chúng ta định giá bữa ăn của trẻ em. Khi mức thu tiền ăn bán trú bị giới hạn ở mức rất thấp, các đơn vị cung cấp suất ăn buộc phải cắt giảm chi phí ở mọi khâu để có lợi nhuận. Nguyên liệu rẻ hơn nghĩa là rủi ro chất lượng cao hơn. Vận chuyển bằng phương tiện không bảo đảm nghĩa là rủi ro vi sinh tăng theo thời gian và nhiệt độ. Nhân công không được đào tạo bài bản nghĩa là quy trình vệ sinh dễ bị bỏ qua. Đây không phải là biện minh cho doanh nghiệp vi phạm mà là chỉ ra một thực tế rằng nếu thiết kế kinh tế của bữa ăn học đường khiến việc làm đúng trở nên không có lãi thì việc làm sai chỉ còn là vấn đề thời gian.
Vậy nên thay đổi như thế nào? Chúng ta cần dịch chuyển mô hình từ hậu kiểm sang phòng ngừa dựa trên rủi ro theo nguyên tắc HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points - hệ thống quản lý ATTP dựa trên việc phân tích mối nguy và kiểm soát các điểm tới hạn) đã được nhiều quốc gia áp dụng cho dịch vụ ăn uống tập thể.
Cốt lõi của HACCP không phải là kiểm tra sản phẩm cuối cùng mà là kiểm soát các điểm nguy cơ trong quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu đến phân phối khẩu phần. Khi rủi ro được kiểm soát ngay tại điểm phát sinh thì sự cố sẽ giảm trước khi cần đến đoàn công tác liên ngành. Đi kèm với đó là yêu cầu công khai bắt buộc kết quả thanh tra dưới dạng xếp hạng dễ hiểu để phụ huynh có công cụ giám sát thực chất. Đi xa hơn nữa là việc xác lập trách nhiệm cá nhân của hiệu trưởng và lãnh đạo giáo dục địa phương khi sự cố xảy ra. Không chỉ trách nhiệm hành chính mà cả trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu buông lỏng quản lý có hệ thống.
Bữa ăn của một đứa trẻ ở trường không phải chỉ là vấn đề vệ sinh thực phẩm. Đó là phép thử cho năng lực thể chế của một xã hội trong việc bảo vệ nhóm yếu thế nhất, những người không có quyền lựa chọn và không có tiếng nói. Khi phép thử này thất bại lặp đi lặp lại theo cùng một kịch bản, đã đến lúc thừa nhận vấn đề không nằm ở vài cá nhân vi phạm mà nằm ở chính mô hình quản lý đang được vận hành.
